Εἰ οὖν ἤδη νενόηται ἡμῖν τοῦ ματαίου ἡ ἔννοια, ἐξεταστέον ἂν εἴη, τί βούλεται ἡ ματαιότης τῶν ματαιοτήτων. τάχα δ᾽ ἂν ἡμῖν γνωριμώτερον τὸ ζητούμενον νόημα γένοιτο, εἰ τὴν γραφικὴν συνήθειαν ἐπὶ τῶν πρὸς τὸ κρεῖττον νοουμένων συνεξετάσαιμεν. ἡ τῶν ἀναγκαίων τε καὶ συμφερόντων πρᾶξις ἔργον παρὰ τῆς γραφῆς ὀνομάζεται, ἀλλὰ τὰ ὑπερβαίνοντα τῶν σπουδαζομένων, ὅσα εἰς αὐτὴν ὁρᾷ τὴν τοῦ θεοῦ λατρείαν, ἔργον ἔργων λέγεται, καθὼς ἡ ἱστορία δηλοῖ, δεικνύντος, οἶμαι, τοῦ λόγου διά τινος ἀναλογίας ἡμῖν ἐκ τοῦ ἔργου τῶν ἔργων, τί τὸ ἐν τοῖς σπουδαζομένοις ἐστὶ προτιμότερον. ὃν γὰρ ἐπέχει λόγον πρὸς τὴν καθόλου ἀργίαν ἡ περὶ τὰ ἔργα σπουδή, τὸν αὐτὸν ἔχει λόγον πρὸς τὰ λοιπὰ ἔργα ἡ πρὸς τὰ ὑψηλότερα καὶ προτιμότερα τῶν σπουδαζομένων ἐνέργεια. οὕτως καὶ ἅγιόν τι παρὰ τῆς γραφῆς λέγεται· καὶ πάλιν ἁγίων ἅγιον, ὡς ἴσῳ τῷ μέτρῳ τοῦ τε ἐξαγίστου τὸ ἅγιον ὑπερέχειν ἐν ἁγιότητι καὶ τούτου πάλιν τὸ τῶν ἁγίων ἅγιον, τὸ καθ᾽ ὑπέρθεσιν ἐν ἁγιασμῷ θεωρούμενον. ἅπερ οὖν ἐπὶ τοῦ κρείττονος ἐδιδάχθημεν λόγου τῆς γραφικῆς συνηθείας τῷ τοιούτῳ εἴδει τὴν ἐπίτασιν τοῦ ὑποκειμένου νοήματος σημαινούσης, τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς τῶν ματαιοτήτων ματαιότητος νοοῦντες οὐ σφαλησόμεθα.
Μετάφραση
Εάν, λοιπόν, έχουμε ήδη κατανοήσει την έννοια του ματαίου, θα πρέπει να εξετάσουμε τι θέλει να πει η φράση «ματαιότης ματαιοτήτων». Ίσως μάλιστα το νόημα που αναζητούμε να μας γινόταν πιο σαφές, εάν εξετάζαμε παράλληλα τη συνήθεια της Γραφής όσον αφορά τα πράγματα που νοούνται ως ανώτερα. Η τέλεση των αναγκαίων και συμφερόντων πραγμάτων ονομάζεται από τη Γραφή «έργο», αλλά εκείνα από τα επιδιωκόμενα που υπερβαίνουν τα συνήθη, όσα δηλαδή αποβλέπουν στην ίδια τη λατρεία του Θεού, λέγονται «έργο έργων», όπως φανερώνει η ιερή ιστορία, υποδεικνύοντάς μας, νομίζω, ο λόγος μέσω κάποιας αναλογίας από το «έργο έργων», ποιο είναι το πιο προτιμητέο ανάμεσα σε όσα επιδιώκουμε. Διότι τη σχέση που έχει η σπουδή για τα έργα απέναντι στην απόλυτη αδράνεια, την ίδια σχέση έχει προς τα υπόλοιπα έργα η δραστηριότητα προς τα υψηλότερα και πιο προτιμητέα από τα επιδιωκόμενα. Έτσι και κάτι ονομάζεται «άγιο» από τη Γραφή· και πάλι «άγιο αγίων», έτσι ώστε, με το ίδιο μέτρο που το άγιο υπερέχει σε αγιότητα από το βέβηλο, από αυτό πάλι (το άγιο) υπερέχει το «άγιο των αγίων», το οποίο κατανοείται ως η ύψιστη βαθμίδα του αγιασμού. Εκείνα, λοιπόν, που διδαχθήκαμε στην περίπτωση της ανώτερης έννοιας, όπου η συνήθεια της Γραφής με τέτοιου είδους έκφραση υποδηλώνει την επίταση του υποκείμενου νοήματος, εάν τα εννοήσουμε με τον ίδιο τρόπο και στην περίπτωση της «ματαιότητος των ματαιοτήτων», δεν θα σφάλλουμε.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες