Πατερικές αναφορές στο ΑΡΙΘΜΟΙ 5:2

Ευσεβής μεν και φιλόθεος ήταν ο Οζίας, αλλά όχι ολοκληρωτικά. Διότι δεν κατέστρεψε τους υψηλούς τόπους, λέει, αλλά θυμιάτιζαν σε αυτούς και προσέφεραν θυσίες στα δαιμόνια οι πλανημένοι. Έπειτα, αφού παρασύρθηκε ο Αζαρίας, δηλαδή ο Οζίας, σε άτοπες σκέψεις, θεώρησε ότι ταιριάζει στη δόξα της βασιλείας του το να πρέπει να εκπληρώνει και τα νενομισμένα προς τον Θεό, και να αναλάβει την ιερή λειτουργία. Και μάλιστα προσέφερε θυσία ο ίδιος, περιφρονώντας τους νόμους που δόθηκαν μέσω του Μωυσή. Και επειδή ανέβηκε για να τελέσει τη λειτουργία που δεν του άρμοζε καθόλου, εννοώ την ιερατική, «Τον χτύπησε», λέει, «ο Κύριος, και ήταν λεπρός έως την ημέρα του θανάτου του». Ακάθαρτος, λοιπόν, σύμφωνα με τους νόμους θεωρούνταν ο λεπρός, και αποπέμπονταν από την κατασκήνωση όσοι είχαν προσβληθεί από αυτό το πάθος. Διότι είπε κάποτε ο Θεός προς τον ιεροφάντη Μωυσή: «Μίλησε στους γιους του Ισραήλ, και ας διώξουν από την κατασκήνωση κάθε λεπρό και αυτόν που πάσχει από γονόρροια, και κάθε έναν που είναι ακάθαρτος εξαιτίας νεκρού». Τιμωρήθηκε λοιπόν με τη νόσο, επειδή τόλμησε όσα δεν ήταν θεμιτά, και ο Θεός καταδίκασε σε ατιμία τον βασιλιά που άρπαξε την ιερατική δόξα.

2. Ποιοι όμως μπορεί να είναι εκείνοι που ακολουθούν ζωή αντίθετη προς αυτά που ανέφερα, και εξαιτίας αυτού αποβάλλονται από το ιερό πλήθος των αγίων, πάλι ο ίδιος ο Θεός των όλων μας το διευκρίνισε λέγοντας προς τον Μωυσή τον μεσίτη: «Δώσε προσταγή στους υιούς Ισραήλ να διώξουν από την παρεμβολή κάθε λεπρό, και κάθε γονορρυή, και κάθε έναν που είναι ακάθαρτος εξαιτίας νεκρού, από αρσενικό έως θηλυκό διώξτε τους έξω από την παρεμβολή· και έτσι δεν θα μιάνουν τις παρεμβολές τους, ανάμεσα στις οποίες εγώ κατοικώ μαζί τους.» Ακούς πώς είπε ότι πρέπει να αποβάλλονται από την παρεμβολή ο γονορρυής, ο λεπρός και ο ακάθαρτος λόγω νεκρού, και ότι το γεγονός αυτό θα γίνει αιτία μολυσμού και για τους υπόλοιπους, λέει, εάν δεν απομακρυνθούν το συντομότερο δυνατό από τους μαχίμους; Και όμως, για ποιο λόγο άραγε; θα έλεγα εγώ πολύ εύλογα. Ή μάλλον, νομίζω, και ο οποιοσδήποτε θα απορούσε και θα σκεφτόταν για ποιο λόγο νομοθέτησε ο Θεός να υφίσταται τιμωρία ο άρρωστος. Διότι, δεν θα ήταν καλύτερο, εφόσον είναι πρύτανης της οσιότητας και της δικαιοσύνης, να αξιώνει με επιείκεια εκείνους που έχουν υποκύψει σε αθέλητες συμφορές, και επειδή βρίσκονται σε άθλια κατάσταση, να τους ελεεί εξίσου με όσους είναι κατάκοιτοι, και να μην επιτρέπει σε κανέναν απολύτως να τους ονειδίζει για την πάθησή τους; Διότι η λέπρα, και η απώλεια των φυσικών σπερμάτων, και οι αθέλητες ροές, συμβαίνουν στα ανθρώπινα σώματα· αλλά δεν θα μπορούσε κανείς να τα θεωρήσει ως εγκλήματα αυτών που τα πάσχουν.

Όχι βέβαια, κάθε άλλο. Διότι έχει γραφτεί: «Ώστε ο μεν νόμος είναι άγιος, και η εντολή αγία και δίκαιη και αγαθή.» Αλλά πώς θα τα κατανοούσαμε αυτά εμείς, αν κάποιος μας ρωτούσε; Απαντούμε το εξής: Η εντολή που δόθηκε μέσω του Μωυσή στους αρχαιότερους υποδείκνυε την ομορφιά της αλήθειας μέσω τύπου και σκιάς, και η δύναμη όσων είναι κρυμμένα μέσα στον νου αποτυπωνόταν ξεκάθαρα σαν σε σωματικές ασθένειες. Διότι το γράμμα του νόμου παρομοιάζει με λεπρούς εκείνους που, ως προς τους τρόπους τους, είναι ευμετάβολοι και άστατοι στις γνώμες, και είναι γεμάτοι με μύρια όσα κακά, κρατώντας τον νου τους εγκλωβισμένο στον εαυτό τους. Γονορρυή, πάλι, αποκαλεί τον ακράτητο στη φιλοσαρκία και αυτόν που ακατάπαυστα νικιέται από την υπερβολική αισχρότητα, ώστε να δίνει την εντύπωση πως υπομένει το πάθος της ακούσιας ρεύσης. Αποστρέφεται επίσης, εκτός από αυτούς, τον ακάθαρτο στην ψυχή, δηλαδή αυτόν που προτιμά να πενθεί για τους νεκρούς και να οδύρεται υπερβολικά. Επομένως, ανατρέχοντας τρόπον τινά προς τα πίσω και ανακεφαλαιώνοντας τον λόγο, λέμε το εξής, ακολουθώντας τη φύση των νοημάτων και αποβλέποντας στο βαθύτερο νόημα των γραφών: ότι, αν κάποιοι επιλέγουν να νοσούν από πολύμορφη φαυλότητα, καθίστανται ανίκανοι για πνευματική μάχη και εντελώς ακατάλληλοι να αποδειχθούν ανώτεροι των παθών. Διότι αυτό ακριβώς είναι η λέπρα και το ανάλογο με αυτήν πάθος.

Όμως ο νόμος όρισε ότι ο λεπρός, ως ακάθαρτος, έπρεπε να αποπέμπεται από την παρεμβολή. Διότι έχει ειπωθεί κάπου προς τον ιεροφάντη Μωυσή από τον Θεό, ο οποίος έδωσε προσταγή στους υιούς του Ισραήλ: «Να απομακρύνουν από την παρεμβολή κάθε λεπρό, κάθε γονορρυή και κάθε ακάθαρτο στην ψυχή». Και βεβαίως δεν υποστηρίζουμε ότι ο νόμος κατακρίνει τις σωματικές ασθένειες.

Κάθε άλλο, μάλλον πρέπει να είναι στολισμένοι με τη λαμπρότητα εν Χριστώ και να ακτινοβολούν το ολόλαμπρο κάλλος της θεοφιλέστατης αρετής. ΠΑΛΛ. Βεβαιότατα. Διότι εγώ ισχυρίζομαι ότι πρέπει να παρουσιαζόμαστε ενώπιον του Κυρίου, αφού προηγουμένως έχει εξαλειφθεί κάθε κηλίδα από τις διάνοιές μας. ΚΥΡ. Ορθά μίλησες, διότι καθιστά μισητό, και βεβαίως απορριπτέο, τον άρρωστο, και τον αποβάλλει από το πλήθος των αγίων. Αυτό ακριβώς κατανοώντας πολύ καλά ο θεσπέσιος Παύλος γράφει: «Απομακρύνετε λοιπόν τον πονηρό από ανάμεσά σας». Και εγώ δεν θα έλεγα ότι αυτό αποτελεί καρπό αγριότητας των ηθών, αλλά σοφή επινόηση για ασφάλεια. Διότι «μικρή ποσότητα προζυμιού», λέει, «ζυμώνει όλο το φύραμα». Αυτό άλλωστε μας το προτύπωνε αινιγματικά και ο ιερός νόμος. Διότι είναι γραμμένο στο βιβλίο των Αριθμών: «Και μίλησε ο Κύριος προς τον Μωυσή, λέγοντας: Μίλησε στους υιούς Ισραήλ να απομακρύνουν από την παρεμβολή κάθε λεπρό και κάθε γονορρυή, και κάθε ακάθαρτο εξαιτίας νεκρού, από αρσενικό έως θηλυκό· απομακρύνετέ τους έξω από την παρεμβολή, για να μη μιάνουν τις παρεμβολές τους, μέσα στις οποίες εγώ κατοικώ ανάμεσά τους».

Η λέπρα, λοιπόν, είναι νέκρωση της σάρκας, και η πάθηση είναι σε μέγιστο βαθμό καταβροχθιστική. Γι' αυτόν τον λόγο και ο θεσπέσιος Μωυσής, όταν η Μαριάμ προσβλήθηκε από λέπρα, γεμάτος φόβο και βαθιά αποκαρδιωμένος, ικέτευε λέγοντας: «Θεέ μου, σε παρακαλώ, θεράπευσέ την». Διότι είπε: «Ας μη γίνει σαν το έκτρωμα που βγαίνει από τη μήτρα της μητέρας του και του οποίου έχει καταφαγωθεί η μισή σάρκα». Και για αυτόν που πάσχει από ρεύση σπέρματος, τι να πω για το τι είδους πάθηση είναι; Κανείς δεν το αγνοεί. Το να θεωρούνται όμως κάποιοι ακάθαρτοι εξαιτίας επαφής με νεκρό (επί ψυχή), σημαίνει περίπου το εξής: το να αγγίξει κανείς κάποιον που έχει πεθάνει και να βρεθεί κοντά σε νεκρό σώμα, λογιζόταν από τον νόμο για τους αρχαιότερους ως ένα είδος μολυσμού, υποδεικνύοντας ότι η νεκρότητα είναι απεχθής στον Θεό, ο οποίος έχει τη δύναμη να ζωογονεί τα πάντα. Επιπλέον, το γεγονός αυτό εκλαμβάνεται και με άλλον τρόπο, σαν ένας απτός τύπος της νέκρωσης του νου και της ψυχής. Και νεκρός και παγωμένος νους είναι ο φιλαμαρτήμων, εκείνος που έχει συνηθίσει να στερείται τα ανδραγαθήματα που οδηγούν στη ζωή. Αλλά αν συνέβαινε να πεθάνει κάποιος, ήταν εξάπαντος ανάγκη οι συγγενείς του εξ αίματος και κατά γένος να συγκεντρωθούν και να τελέσουν για αυτόν τα νενομισμένα. Εντούτοις, σύμφωνα με τον νόμο καθίσταντο και αυτοί ακάθαρτοι, όχι όμως ολοκληρωτικά και για πάντα, αλλά υπήρχε για αυτούς κάποιος τρόπος καθαρμού. Έχεις τώρα μια επαρκή εξήγηση της ιστορίας. ΠΑΛΛ. Βεβαιότατα. ΚΥΡ.

Ο δε «ακάθαρτος επί ψυχή» σημαίνει οπωσδήποτε αυτόν που έχει συμμετάσχει στη νεκρότητα των άλλων, και μολύνεται εύκολα από τα αμαρτήματα των άλλων, προς τον οποίο και ο θείος Δαβίδ είπε κάπου: «Αν έβλεπες κλέφτη, συνέτρεχες μαζί του, και με τον μοιχό έβαζες τη μερίδα σου.» Διότι, όπως το να πράττει κανείς τα ανεπίτρεπτα καταστρέφει και νεκρώνει την ψυχή και τον νου, έτσι συμβαίνει και με το να συγκατατίθεται σε αυτούς που τα πράττουν· και σε αυτούς που αυτουργούν στην αμαρτία γίνεται κοινωνός και αυτός που τη συναινεί. Διότι σε καμία περίπτωση δεν είναι αναίτιος. Γι' αυτό και ο Παύλος λέει: «Διατήρησε τον εαυτό σου αγνό, και μην κοινωνείς σε ξένες αμαρτίες». Αυτό, νομίζω, σημαίνει το να μολύνεται κανείς νοητώς εξαιτίας νεκρού. ΠΑΛΛ. Έτσι φαίνεται. ΚΥΡ. Επομένως, πολύ σωστά πρόσταξε να απομακρύνεται από τη συναγωγή ο λεπρός, ο γονορρυής και ο ακάθαρτος στην ψυχή, μην επιτρέποντας να αναμιγνύονται με τις χορείες των αγίων εκείνοι που φέρουν ακαθαρσία η οποία δύσκολα ξεπλένεται; Διότι «ποια κοινωνία υπάρχει μεταξύ φωτός και σκότους; Ή ποια μερίδα έχει ο πιστός με τον άπιστο;» λέει. ΠΑΛΛ. Είναι σφαλερό, λοιπόν, το να προσέρχεται κανείς τρόπον τινά με άνιπτα πόδια στον οίκο του Θεού. ΚΥΡ. Σφαλερότατο βεβαίως, εφόσον είναι αλήθεια ότι το να προσκρούει κανείς στον Θεό δεν είναι αζήμιο.

Θέλεις λοιπόν, συγκεντρώνοντας σε αυτά και άλλους τρόπους εννοιών, να ερμηνεύσουμε και τα παραπτώματα από τους μολυσμούς, καθώς και όσα έχουν θεσπιστεί για το καθένα προς καθαρμό; ΠΑΛΛ. Βεβαίως, διότι έτσι η σχετική συζήτηση θα μας αποφέρει πιο άφθονη ωφέλεια. ΚΥΡ. Έχει γραφτεί λοιπόν στο βιβλίο των Αριθμών: «Και μίλησε ο Κύριος στον Μωυσή, λέγοντας: Μίλησε στους υιούς του Ισραήλ, να απομακρύνουν από το στρατόπεδο κάθε λεπρό, και κάθε γονοῤῥυή, και κάθε ακάθαρτο εξαιτίας νεκρού, από αρσενικό έως θηλυκό, απομακρύνετέ τους έξω από το στρατόπεδο, για να μη μολύνουν τα στρατόπεδά τους, στα οποία εγώ κατοικώ ανάμεσά τους.» Το ότι λοιπόν ο νόμος δεν θα φαινόταν λογικό, νομίζω, να μας επιπλήττει για όσα συμβαίνουν από ανάγκη και αθέλητα σε αυτές τις περιπτώσεις, είναι σε όλους σαφές. Διότι για ποιον λόγο να τιμωρείται η πάθηση του σώματος, και πώς θα ήταν δίκαιο να καταδικαστεί από τον νόμο αυτός που έχει περιπέσει σε σωματικές ασθένειες; Επομένως, είναι σοφό και αναγκαίο να εκλαμβάνουμε τα σωματικά νοσήματα ως εικόνα και τύπο των νοσημάτων της ψυχής.

Διότι θα φέρω στη μνήμη μου τον Θεό που διακήρυξε προς τον ιεροφάντη Μωυσή: «Μίλησε στους υιούς Ισραήλ, και ας απομακρύνουν από την παρεμβολή κάθε λεπρό και κάθε γονορρυή, και κάθε ακάθαρτο στην ψυχή.» Και αρκετός λόγος έχει γίνει από εμάς για τα θέματα αυτά. Πλην όμως αναφέρω εκείνο που είναι χρήσιμο για την παρούσα περίσταση.

Διότι εκείνη που εύχεται να δει το τέκνο της άριστο, όταν αντιληφθεί ότι, εξαιτίας της ίδιας ακολασίας, το πάθος μεταδόθηκε και σε εκείνο, θα βασανιστεί εδώ από τους ίδιους της τους λογισμούς και εκεί από τη θεία κρίση. Αν πάλι ο Θεός, προγνωρίζοντας ότι αυτοί θα γίνονταν πονηροί, τους συγκράτησε εκ των προτέρων με αυτά τα δεσμά και χαλιναγώγησε τα πάθη τους, δεν μπορώ να το πω με βεβαιότητα· ότι όμως πολλές φορές αυτά τα νοσήματα έγιναν για ορισμένους αιτία στεφάνων, θα το υποστήριζα με παρρησία. Και εφόσον ο νόμος είχε τη σκιά των μελλοντικών αγαθών και όχι την ίδια την εικόνα των πραγμάτων, νομίζω ότι θέσπισε να απομακρύνονται από την ιερή σύναξη και Εκκλησία των αμώμων: μέσω του λεπρού, ο δόλιος και κακοποιός· μέσω εκείνου που πάσχει από γονόρροια, ο πόρνος και ακόλαστος· μέσω εκείνου που είναι ακάθαρτος εξαιτίας νεκρού ανθρώπου, δηλαδή εκείνου που αγγίζει νεκρό σώμα, όποιος συμπράττει και συνεργεί με ψυχή που αμαρτάνει· και μέσω εκείνου που πενθεί, όποιος είναι σκυθρωπός και θρηνώδης εξαιτίας των συμφορών.