Πατερικές αναφορές στο ΑΡΙΘΜΟΙ 6:3

Διότι, παρόλο που υπήρχαν πολλά έθνη στην οικουμένη, ο Θεός εξέλεξε μόνο τον Ισραήλ, και τον καλούσε και τον ανύψωνε σε τέτοιο βαθμό δόξας, ώστε να κοσμούνται με το αξίωμα της προφητείας ορισμένοι από αυτούς που αγαπούσαν τον ευσεβή και απόλυτα σύμφωνο με τον νόμο βίο, και να παραλαμβάνονται στον αγιασμό οι νεανίσκοι ανάμεσά τους, δηλαδή εκείνοι που είχαν ισχυρότερο φρόνημα και πνευματική ρωμαλεότητα. Διότι κάποιοι αγιάζονταν σύμφωνα με τον νόμο, οι επονομαζόμενοι Ναζηραίοι, οι οποίοι άφηναν τα μαλλιά της κεφαλής τους να μακραίνουν για τον Κύριο, και απείχαν από τον οίνο και τα παράγωγά του, δηλαδή το ξύδι, τα σταφύλια, τις σταφίδες και τα κουκούτσια, και απέφευγαν αυστηρά τα νεκρά σώματα. Και είναι βαθύς ο λόγος περί αυτών. Πάντως, ο Θεός τους τιμούσε αναδεικνύοντας από αυτούς προφήτες, όπως είπα, και ανυψώνοντάς τους στον τυπικό αγιασμό. Εκείνοι όμως, απορρίπτοντας με άτοπο τρόπο αυτή την τόσο λαμπρή και αξιοσέβαστη δόξα, πότιζαν με κρασί τους αγιασμένους, δηλαδή εκείνους που είχαν αναλάβει επάνω τους την ευχή του αγιασμού. Διότι τους έπειθαν να περιφρονούν και αυτόν τον ίδιο τον αγιασμό, λέγοντας προφανώς ότι ο νόμος του Θεού δεν είναι απολύτως τίποτα, και ότι είναι ανώφελο για τους ανθρώπους να επιθυμούν να αγιάζονται και να εκπληρώνουν τα όσα ορίζει ο νόμος για τον σκοπό αυτό. Διότι, ακόμη και αν ο νόμος ήταν σκιά, δεν στερούνταν παντελώς τα δόγματα της αλήθειας· επειδή μέσα από τους τύπους ακτινοβολεί η μορφή της ευσέβειας.

«Και θα προσφέρει ο ιερέας ένα για την αμαρτία και ένα ως ολοκαύτωμα· και θα τον εξιλεώσει ο ιερέας για όσα αμάρτησε περί την ψυχή, και θα αγιάσει το κεφάλι του εκείνη την ημέρα, που το αγίασε στον Κύριο, για όλες τις ημέρες της ευχής του, και θα προσφέρει ένα αρνί ενός έτους ως ολοκαύτωμα για το παράπτωμα. Και οι προηγούμενες ημέρες δεν θα υπολογιστούν, επειδή μιάνθηκε το κεφάλι της αφιέρωσής του.» ΠΑΛΛ. Δεν είναι μεν εύκολο να κατανοήσει κανείς αυτό το θείο λόγιο, αλλά δεν είναι και αδύνατο, εάν ο νόμος υποβληθεί σε λεπτομερή εξέταση. Διότι το να μην κόβει κανείς τα μαλλιά του, αλλά να τα αφήνει μακριά και να αναδεύεται η κόμη του, και να απέχει από το κρασί και το ξύδι και τις σταφίδες, ακόμη δε και από τα γίγαρτα (τα κουκούτσια), τι είδους λατρεία θα μπορούσε να αποτελεί; ΚΥΡ. Κανένα, ω Παλλάδιε, σύμφωνα με την αλήθεια, εάν κάποιος εξετάσει το πράγμα απολύτως σύμφωνα με τη φύση του για το τι ακριβώς είναι. Είναι ωστόσο αξιοθαύμαστος ο σκοπός του νόμου, ο οποίος μεταπλάθει επιδέξια τα έθιμα των εθνικών προς τα πιο πρέποντα, και μεταφέρει με χάρη σε εικόνα της ευαγγελικής ζωής ακόμη και εκείνο που φαίνεται να είναι τυχαίο. Επομένως, εάν σκοπός κάποιου είναι να εξαγνιστεί για τον Θεό σύμφωνα με τη μεγάλη ευχή, δηλαδή σύμφωνα με τον τρόπο της ανώτατης πολιτείας (πνευματικής ζωής) και την ορθή και αψεγάδιαστη οδό της τέλειας δικαιοσύνης, ας απομακρυνθεί από κρασί και σίκερα (μεθυστικό ποτό), δηλαδή, ας απαλλάξει τον νου από καθετί που έχει τη δύναμη να μεθά και που συνηθίζει να τον θολώνει.

Αυτά, νομίζω, θα μπορούσαν να είναι το κοσμικό φρόνημα, οι γήινες επιθυμίες, οι μέριμνες της σάρκας, οι μάταιοι περισπασμοί. Για μερικούς από τους ιερείς που έπαθαν αυτά, θρηνούσε ο προφητικός λόγος, λέγοντας περίπου τα εξής: «Διότι ιερέας και προφήτης εξέστησαν εξαιτίας του κρασιού, από τη μέθη του σίκερα». Και βέβαια και για άλλους λέει ο προφήτης: «Διότι από το αμπέλι των Σοδόμων προέρχεται το αμπέλι τους, και η κληματαριά τους από τα Γόμορρα· το σταφύλι τους είναι σταφύλι χολής, το τσαμπί τους γεμάτο πίκρα, ο οίνος τους είναι δηλητήριο δρακόντων». Επίσης, αναφέρεται ότι κάποιοι άλλοι ποτίζουν τον πλησίον τους με θολερή ανατροπή. Αποκλείει, λοιπόν, κάθε τι που μπορεί να μεθύσει τον νου των αγιασμένων. Και μάλιστα αναφέρει πολύ σωστά ότι πρέπει να μην έχουν καμία μετοχή σε ξίδι, ονομάζοντας ξίδι, όπως νομίζω, τις παρά φύσιν και διεστραμμένες ηδονές. Απαγορεύει δε τη χρήση σταφίδας και γιγάρτων, μην επιτρέποντας στον νου να φτάσει ούτε στα παλαιά υπολείμματα των ηδονών που υπάρχουν μέσα μας. Επομένως, το κρασί και όλα τα παράγωγά του έχουν αποδοκιμαστεί από τον νόμο, για αυτήν ακριβώς, όπως πιστεύω, και όχι για άλλη αιτία.

Και πάρα πολλά άλλα θα μπορούσε να πει κανείς, ότι δηλαδή για όσους διαθέτουν ορθό νου και νόμο δεν πρέπει να πίνεται οίνος, ώστε σύμφωνα με αυτή τη λογική καμία πόλη δεν θα χρειαζόταν πολλούς αμπελώνες, αλλά θα ήταν καθορισμένες οι άλλες γεωργικές καλλιέργειες και ολόκληρη η διατροφή». Αλλά και ο Μωυσής, προνοώντας ότι οι ιερείς δεν πρέπει να γεύονται οίνο κατά τον χρόνο της ιεροπραξίας, νομοθετεί λέγοντας: «Και μίλησε ο Κύριος στον Ααρών λέγοντας: Οίνο και σίκερα δεν θα πίνετε, εσύ και οι γιοι σου μαζί σου, όταν εισέρχεστε στη Σκηνή του Μαρτυρίου ή όταν πλησιάζετε στο θυσιαστήριο, για να μην πεθάνετε· θα είναι αιώνιος νόμος για τις γενεές σας.» Ο ίδιος επίσης νομοθετεί και για όσους δίνουν υπόσχεση αφιέρωσης (ευχή), λέγοντας: «Άνδρας ή γυναίκα, ο οποίος θα κάνει μεγάλη ευχή για να αφιερωθεί με αγνεία στον Κύριο, θα αγνιστεί απέχοντας από οίνο και σίκερα· και ξύδι από οίνο και ξύδι από σίκερα δεν θα πιει.» Αλλά και ο Σολομών αποτρέπει τους άρχοντες και τους δικαστές από τη χρήση του, λέγοντας: «Με περίσκεψη να κάνεις τα πάντα, με περίσκεψη να πίνεις οίνο. Οι άρχοντες είναι οξύθυμοι, ας μην πίνουν οίνο, ώστε, όταν πιουν, να μην ξεχάσουν τη σοφία και τους κόπους.» Και ο Απόστολος, εξαιτίας ασθενειών, το επιτρέπει στον Τιμόθεο λέγοντας: «Να χρησιμοποιείς λίγο οίνο για το στομάχι σου και τις συχνές σου ασθένειες.»

Διότι η νηστεία γνωρίζει και τον εαυτό της και τα αντίθετά της· η μέθη όμως, αγνοώντας τον εαυτό της, αγνοεί και τα αγαθά που προέρχονται από τη νηστεία. Για ποιον λόγο, πες μου, θανατώθηκαν οι γιοι του Ααρών, οι ιερείς; Όχι επειδή, ενώ ιερουργούσαν, γεύτηκαν κρασί; Ποιος ήταν ο νόμος των Ναζηραίων; Όχι το να απέχουν από το κρασί και από καθετί που προέρχεται από αυτό; Ο Δανιήλ και οι συνοδοί του έτρωγαν σπόρους, περιφρονώντας το τυραννικό τραπέζι του Ναβουχοδονόσορα. Νήστεψε τρεις εβδομάδες ο Δανιήλ, ο άνδρας των επιθυμιών· όταν απέσχε από τις επιθυμίες, δέχθηκε αυτή την ύψιστη προσηγορία. Δεν νήστεψε μία ιουδαϊκή ημέρα, ούτε πενιχρά, αλλά τρεις εβδομάδες, προτυπώνοντας έτσι και ο ίδιος την εκκλησιαστική οδό. «Άρτο επιθυμιών», λέει, «δεν έφαγα»· ενώ άλλοι πεινούν για επιθυμίες ανάλογα με την περίσταση· «Κρασί και κρέας δεν εισήλθαν στο στόμα μου», από τα οποία νηστεύει η Εκκλησία. Δες μέσα στην Παλαιά Διαθήκη τη χριστιανική πολιτεία. Διότι στους μεν ασθενείς υπάρχουν οι τύποι, ενώ στους προφήτες διακρίνονται ήδη τα ίχνη της αλήθειας. Η νηστεία ανακάλεσε την απόφαση του Θεού.

Τι σημαίνει αυτό που είναι γραμμένο στην ωδή του Μωυσέως: «διότι η άμπελός τους προέρχεται από την άμπελο των Σοδόμων, και η κληματίδα τους από τα Γόμορρα», και ποιος είναι ο οίνος τον οποίο δεν πρέπει να πίνει ο ναζηραίος, και τι είναι το όξος, το σίκερα, η σταφυλή και τα στέμφυλα;

Γι' αυτό, ο λόγος παραγγέλλει στον ναζηραίο να απέχει από ένα τέτοιο κρασί· και «ναζηραίος» ερμηνεύεται 〈περιφραγμένος〉· διότι αυτός που έχει ασφαλιστεί από τον νόμο του Θεού πρέπει να απέχει από ένα τέτοιο κρασί της αλογίας, αλλά και από το σταφύλι, δηλαδή από τον θυμό, και από τη σταφίδα της μνησικακίας —διότι αυτή είναι η παλαίωση του θυμού— αλλά και από το ξίδι, δηλαδή τη λύπη για την αποτυχία εκπλήρωσης των ηδονών, και από το σίκερα, που είναι η ηδονή της εκδίκησης εναντίον του πλησίον —επειδή όλα τα σίκερα (μεθυστικά ποτά) είναι γλυκά— αλλά βεβαίως και από τα στέμφυλα, τα οποία είναι τα επινοητικά και συστατικά είδη της κακίας. Αλλά ένας τέτοιος άνθρωπος δεν κουρεύει ούτε την τρίχα του, δεν κόβει δηλαδή τους διάφορους λογισμούς που συγκροτούν τον νου και του παρέχουν στολισμό. Γι' αυτό ο Σαμψών —το όνομα του οποίου ερμηνεύεται, όταν προφέρεται με ψιλή, ως 〈αυτός που εικάζει εικασία〉, ενώ όταν προφέρεται με δασεία, ως 〈ο ήλιός τους〉— όταν αναπαύθηκε στον μηρό της Δαλιδά, όταν δηλαδή παραδόθηκε στο παθητικό μέρος της ηδονής, στερήθηκε τις τρίχες του, δηλαδή τους λογισμούς, αυτούς που του παρείχαν τη δύναμή του εναντίον των παθών, και έγινε παίγνιο των δαιμόνων, αφού τυφλώθηκε και στους δύο οφθαλμούς του, εννοώ της πρακτικής και της θεωρητικής γνώσης.