Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΗΜΟΝΑ 1:17

ΟΜΙΛΙΑ Γ'. Αν, λοιπόν, με θεωρείς κοινωνό, δέξου τον όπως εμένα. Εάν δε σε αδίκησε σε κάτι ή σου οφείλει, χρέωσέ το σε εμένα. Εγώ ο Παύλος το έγραψα με το δικό μου χέρι, εγώ θα το εξοφλήσω· για να μη σου πω ότι μου οφείλεις ακόμη και τον ίδιο σου τον εαυτό.

αʹ. Τίποτα δεν μπορεί να προτρέψει τόσο αποτελεσματικά, όσο το να μη ζητά κανείς τα πάντα μεμιάς. Διότι, πρόσεξε μετά από πόσα εγκώμια, μετά από πόση προετοιμασία έθεσε αυτό το σπουδαίο ζήτημα. Αφού πρώτα είπε ότι είναι «Τέκνο μου», ότι είναι «κοινωνός», ότι είναι «τα σπλάχνα μου», ότι τον λαμβάνεις πίσω ως αδελφό, ότι πρέπει να τον έχεις ως αδελφό, τότε πρόσθεσε: «Σαν εμένα τον ίδιο». Και δεν ντράπηκε γι' αυτό ο Παύλος. Διότι εκείνος που δεν ντρέπεται να ονομάζεται δούλος των πιστών, αλλά και το ομολογεί, πολύ περισσότερο δεν θα απέφευγε αυτό. Αυτό δε που εννοεί, είναι το εξής: Αν φρονείς τα ίδια με εμένα, αν αγωνίζεσαι για τους ίδιους σκοπούς, αν με θεωρείς φίλο, δέξου τον σαν εμένα. «Αν δε σε αδίκησε σε κάτι». Πρόσεξε πού και πότε τοποθέτησε το αδίκημα: ύστερα, αφού πρώτα είπε πολλά υπέρ αυτού.

Υπήρξε κάποιος Ονήσιμος, ένας δούλος, αξιοκαταφρόνητος δραπέτης· αυτός έφυγε και πήγε στον Παύλο, αξιώθηκε το βάπτισμα, απέπλυνε τα αμαρτήματά του και παρέμενε στα πόδια του· γράφει λοιπόν ο Παύλος προς τον κύριό του: Τον Ονήσιμο, που κάποτε σου ήταν άχρηστος, τώρα όμως είναι και σε σένα και σε μένα εύχρηστος, δέξου τον σαν εμένα τον ίδιο. Διότι τι συνέβη; Είναι αυτός που εγώ γέννησα μέσα στα δεσμά μου.

Και ο μακάριος Παύλος λοιπόν, αυτόν τον Ονήσιμο, τον άχρηστο, τον δραπέτη, τον κλέφτη, όχι μόνο τον αγκαλιάζει ο ίδιος επειδή άλλαξε ζωή, αλλά αξιώνει και από τον κύριό του να υποδεχθεί τον μετανοημένο με τιμή ίση με εκείνη προς τον διδάσκαλο, λέγοντας τα εξής: «Σε παρακαλώ, λέει, για το τέκνο μου, που γέννησα μέσα στα δεσμά μου, τον Ονήσιμο, ο οποίος κάποτε σου ήταν άχρηστος, τώρα όμως είναι και σε σένα και σε μένα εύχρηστος, και τον οποίο έστειλα πίσω σε σένα· εσύ λοιπόν αυτόν, δηλαδή τα ίδια μου τα σπλάχνα, δέξου τον. Τον οποίο εγώ ήθελα να κρατήσω κοντά μου, για να με υπηρετεί αντί για σένα στα δεσμά του Ευαγγελίου· χωρίς όμως τη δική σου γνώμη δεν θέλησα να κάνω τίποτα, ώστε η αγαθή σου πράξη να μη γίνει αναγκαστικά, αλλά με τη θέλησή σου. Διότι ίσως γι' αυτόν τον λόγο να αποχωρίστηκε από σένα για λίγο, για να τον έχεις αιώνια, όχι πλέον ως δούλο, αλλά ανώτερο από δούλο, ως αγαπητό υιό, προπάντων για εμένα· και πόσο μάλλον για σένα, και κατά σάρκα και εν Κυρίω; Εάν λοιπόν με θεωρείς κοινωνό σου, δέξου τον όπως εμένα». Αλλά και στους Κορινθίους γράφοντας επιστολή ο ίδιος έλεγε: «Μήπως, όταν έρθω, πενθήσω πολλούς από εκείνους που αμάρτησαν στο παρελθόν και δεν μετανόησαν». Και πάλι: «Όπως έχω πει προηγουμένως, το λέω και πάλι, ότι εάν έρθω ξανά, δεν θα λυπηθώ κανέναν». Βλέπεις ποιους πενθεί και ποιους δεν λυπάται; Όχι αυτούς που αμάρτησαν, αλλά αυτούς που δεν μετανόησαν, και όχι απλώς αυτούς που δεν μετανόησαν, αλλά εκείνους που παρακλήθηκαν γι' αυτό και μία και δύο φορές και δεν θέλησαν να πειστούν.

«Διότι έχουμε πολλή χαρά και παρηγοριά για την αγάπη σου, επειδή οι καρδιές των αγίων έχουν αναπαυθεί μέσω εσού, αδελφέ. Γι' αυτό, αν και έχω πολλή παρρησία εν Χριστώ να σου επιτάσσω το πρέπον, ένεκα της αγάπης προτιμώ να σε παρακαλώ, όντας τέτοιος, όπως ο Παύλος, ένας ηλικιωμένος, και τώρα πλέον και δέσμιος του Ιησού Χριστού. Σε παρακαλώ για το πνευματικό μου τέκνο, που τον γέννησα στα δεσμά μου, τον Ονήσιμο, που κάποτε σου ήταν άχρηστος, τώρα όμως είναι και σε εσένα και σε εμένα εύχρηστος, τον οποίο σου έστειλα πίσω. Εσύ, λοιπόν, πρόσδεξαι αυτόν, δηλαδή τα ίδια μου τα σπλάχνα, τον οποίο εγώ ήθελα να κρατήσω κοντά μου, για να με διακονεί αντί για εσένα στα δεσμά του Ευαγγελίου. Χωρίς όμως τη δική σου γνώμη δεν θέλησα να κάνω τίποτα, ώστε η αγαθοεργία σου να μην είναι από ανάγκη, αλλά εκούσια. Ίσως μάλιστα γι' αυτό να χωρίστηκε από εσένα για λίγο, για να τον έχεις αιώνια, όχι πια ως δούλο, αλλά παραπάνω από δούλο, ως αδελφό αγαπητό, πάρα πολύ για εμένα, και πόσο μάλλον για εσένα, και κατά σάρκα και εν Κυρίω. Αν, λοιπόν, με θεωρείς κοινωνό, δέξου τον όπως εμένα. Και αν σε αδίκησε σε κάτι ή σου χρωστά, χρέωσέ το σε εμένα. Εγώ, ο Παύλος, το έγραψα με το δικό μου χέρι, εγώ θα το πληρώσω· για να μη σου πω ότι μου χρωστάς ακόμη και τον ίδιο σου τον εαυτό. Ναι, αδελφέ, είθε να έχω αυτή την ωφέλεια από εσένα εν Κυρίω.» Η επιστολή βεβαίως γράφεται υπέρ ενός δούλου, και μάλιστα δραπέτη, ο οποίος επιπλέον είχε κλέψει, αλλά ωφελήθηκε μέσω της διδασκαλίας του Αποστόλου. Πολλά όμως είναι τα χρήσιμα διδάγματα και από αυτήν.