Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΗΜΟΝΑ 1:20

Τι σημαίνει το «Ναι, αδελφέ»; «Δέξου τον», λέει· διότι αυτό πρέπει να το εννοήσουμε νοερά. Διότι, αφήνοντας τον χαριεντισμό, επανέρχεται πάλι στα προηγούμενα, τα σοβαρά. Αν και αυτά είναι σοβαρά· διότι τα λόγια των αγίων είναι και αυτά σοβαρά, ακόμη και όταν χαριεντίζονται κάπως. «Ναι, αδελφέ, είθε εγώ να έχω ωφέλεια από εσένα εν Κυρίω· ανάπαυσέ μου τα σπλάγχνα εν Χριστώ». Δηλαδή, στον Κύριο προσφέρεις τη χάρη, όχι σε εμένα. Με τα σπλάγχνα εννοεί αυτά που αφορούν εσένα. «Έχοντας πεποίθηση στην υπακοή σου, σου έγραψα». Ποια πέτρα δεν θα εμάλασσαν αυτά τα λόγια; Ποιο θηρίο δεν θα καταπράυναν, και δεν θα το προετοίμαζαν να τον αποδεχθεί με ειλικρίνεια; Αφού τον επαίνεσε για τόσο μεγάλα κατορθώματα, δεν παραλείπει να δικαιολογηθεί και πάλι. Δεν ομιλεί με απλό τρόπο, ούτε προστάζοντας, ούτε με αυθάδεια, αλλά λέγει: «Έχοντας πεποίθηση στην υπακοή σου, σου έγραψα». Αυτό ακριβώς που είπε και στην αρχή: «Έχοντας παρρησία», αυτό λέει και εδώ για να επισφραγίσει την επιστολή. «Γνωρίζοντας ότι θα πράξεις και περισσότερα από όσα λέγω». Συγχρόνως, λέγοντας αυτό, τον παρακίνησε· διότι θα ντρεπόταν, αν μη τι άλλο, εφόσον έχαιρε τέτοιας εκτιμήσεως εκ μέρους του, ότι δηλαδή πράττει περισσότερα από όσα του λέγει, να μην πράξει ούτε αυτά που του ζητεί. «Συγχρόνως δε ετοίμασέ μου και κατάλυμα· διότι ελπίζω ότι, δια των προσευχών σας, θα σας χαριστώ». Και αυτό αποτελούσε δείγμα ανθρώπου με μεγάλο θάρρος, μάλλον δε ελέχθη και αυτό υπέρ του Ονησίμου, ούτως ώστε να μην αδρανήσουν, αλλά, γνωρίζοντας ότι οπωσδήποτε επιστρέφοντας θα πληροφορηθεί τα σχετικά με αυτόν, να εξαλείψουν κάθε μνησικακία και να του παραχωρήσουν μάλλον χάρη.

«Διότι έχουμε πολλή χαρά και παρηγοριά για την αγάπη σου, επειδή οι καρδιές των αγίων έχουν αναπαυθεί μέσω εσού, αδελφέ. Γι' αυτό, αν και έχω πολλή παρρησία εν Χριστώ να σου επιτάσσω το πρέπον, ένεκα της αγάπης προτιμώ να σε παρακαλώ, όντας τέτοιος, όπως ο Παύλος, ένας ηλικιωμένος, και τώρα πλέον και δέσμιος του Ιησού Χριστού. Σε παρακαλώ για το πνευματικό μου τέκνο, που τον γέννησα στα δεσμά μου, τον Ονήσιμο, που κάποτε σου ήταν άχρηστος, τώρα όμως είναι και σε εσένα και σε εμένα εύχρηστος, τον οποίο σου έστειλα πίσω. Εσύ, λοιπόν, πρόσδεξαι αυτόν, δηλαδή τα ίδια μου τα σπλάχνα, τον οποίο εγώ ήθελα να κρατήσω κοντά μου, για να με διακονεί αντί για εσένα στα δεσμά του Ευαγγελίου. Χωρίς όμως τη δική σου γνώμη δεν θέλησα να κάνω τίποτα, ώστε η αγαθοεργία σου να μην είναι από ανάγκη, αλλά εκούσια. Ίσως μάλιστα γι' αυτό να χωρίστηκε από εσένα για λίγο, για να τον έχεις αιώνια, όχι πια ως δούλο, αλλά παραπάνω από δούλο, ως αδελφό αγαπητό, πάρα πολύ για εμένα, και πόσο μάλλον για εσένα, και κατά σάρκα και εν Κυρίω. Αν, λοιπόν, με θεωρείς κοινωνό, δέξου τον όπως εμένα. Και αν σε αδίκησε σε κάτι ή σου χρωστά, χρέωσέ το σε εμένα. Εγώ, ο Παύλος, το έγραψα με το δικό μου χέρι, εγώ θα το πληρώσω· για να μη σου πω ότι μου χρωστάς ακόμη και τον ίδιο σου τον εαυτό. Ναι, αδελφέ, είθε να έχω αυτή την ωφέλεια από εσένα εν Κυρίω.» Η επιστολή βεβαίως γράφεται υπέρ ενός δούλου, και μάλιστα δραπέτη, ο οποίος επιπλέον είχε κλέψει, αλλά ωφελήθηκε μέσω της διδασκαλίας του Αποστόλου. Πολλά όμως είναι τα χρήσιμα διδάγματα και από αυτήν.

Ένα μεν και πρώτο είναι το να δείχνει κανείς ζήλο προς όλους. Διότι, εάν ο Παύλος δείχνει τόση πολλή σπουδή για έναν δραπέτη και κλέφτη που μετανοεί, πολύ περισσότερο δεν αρμόζει σε εμάς να δείχνουμε ραθυμία για κάποιους από τους αδελφούς. Δεύτερον, ότι δεν πρέπει να απελπιζόμαστε για την τάξη των δούλων, ακόμη και αν φτάσει στην έσχατη κακία. Διότι ο κλέφτης και δραπέτης με αυτόν τον τρόπο έγινε ενάρετος. Τρίτον, ότι δεν αρμόζει να αποσπούμε τους δούλους από τους κυρίους τους. Διότι, εάν ο Παύλος, παρόλο που είχε τόσο θάρρος προς τον Φιλήμονα, δεν θέλησε να κατακρατήσει τον Ονήσιμο παρά τη γνώμη του κυρίου του, αν και του ήταν τόσο ωφέλιμος στη διακονία, πολύ περισσότερο δεν πρέπει εμείς να το κάνουμε αυτό. Διότι, εάν ο υπηρέτης είναι αξιοθαύμαστος, για τον λόγο αυτόν μάλιστα πρέπει να παραμένει στη δουλεία και να αναγνωρίζει την κυριότητα του κυρίου του, ώστε να γίνει εύχρηστος σε όλους μέσα στο σπίτι. «Ανάπαυσέ μου τα σπλάχνα εν Κυρίω. Έχοντας πεποίθηση στην υπακοή σου, σου έγραψα, γνωρίζοντας ότι θα κάνεις και περισσότερα από όσα λέω. Συγχρόνως δε ετοίμαζέ μου και φιλοξενία».

Ως υιός ειρήνης, τέκνο μου, ειρήνευε τους αδελφούς σου κατά μίμηση Χριστού. Να γνωρίζεις ότι έχουμε επαρκώς όσα είναι αναγκαία για την ανάγκη μας. Να σε χαίρομαι, τέκνο μου, εν Κυρίω· ανάπαυσε την καρδιά μου και με το να είσαι υγιής και σωματικά. Σε χαιρετούν όσοι είναι μαζί μου. Τους αδελφούς τους ασπάζομαι θερμότατα. Η χάρη να είναι μαζί σου.