Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΗΜΟΝΑ 1:8

Τον Πέτρο, λοιπόν, τον ονόμασε έτσι εξαιτίας της αρετής του, εναποθέτοντας την απόδειξη της σταθερότητάς του στην πίστη στο ίδιο του το όνομα, ώστε να έχει την ονομασία του ως διαρκή δάσκαλο αυτής της σταθερότητας. Έτσι ονόμασε και τον Ιωάννη και τον Ιάκωβο, εξαιτίας της μεγαλοφωνίας τους κατά το κήρυγμα. Αλλά για να μην σας ενοχλώ λέγοντας πάλι τα ίδια, αφήνοντας αυτά, θα πω εκείνο: ότι και τα ίδια τα ονόματα των αγίων από μόνα τους, όταν προφέρονται, είναι αξιοσέβαστα σε όσους αγαπούν τον Θεό και φοβερά σε όσους αμαρτάνουν. Τον Ονήσιμο, για παράδειγμα, που έγινε δραπέτης και κλέφτης και αφαίρεσε κρυφά κάτι από τα χρήματα του κυρίου του, ο Παύλος τον υποδέχθηκε και τον άλλαξε, καθοδηγώντας τον έτσι στην ιερή μυσταγωγία· έπειτα, όταν επρόκειτο να τον επιστρέψει πάλι στον κύριό του, του έγραφε τα εξής: «Γι' αυτό, αν και έχω πολλή παρρησία εν Χριστώ να σου επιτάσσω το πρέπον, για χάρη της αγάπης προτιμώ να σε παρακαλώ, όντας τέτοιος, δηλαδή ο Παύλος ο πρεσβύτης, και τώρα πλέον και δέσμιος του Ιησού Χριστού». Βλέπεις ότι προσέθεσε τρία πράγματα: τα δεσμά για τον Χριστό, το κύρος που απορρέει από την ηλικία του, και τον σεβασμό από το όνομά του; Επειδή, δηλαδή, αυτός που παρακαλούσε ήταν ένας, φρόντισε με ζήλο να καταστήσει τριπλό εκείνον που ικέτευε υπέρ του Ονησίμου, τον πρεσβύτη.

Και δεν είπε: «Επειδή υποχωρείς, επειδή πείθεσαι», αλλά κάτι πιο έντονο και πιο εκφραστικό: «Ότι τα σπλάχνα των αγίων», σαν να επρόκειτο για παιδί ποθεινό και αξιαγάπητο στους πατέρες του. Έτσι, η αγάπη και η φιλοστοργία τον δείχνουν να αγαπιέται πάρα πολύ από αυτούς. Γι' αυτό: «Αν και έχω πολλή παρρησία εν Χριστώ να σου επιτάσσω αυτό που πρέπει». Πρόσεξε πώς εξασφαλίζεται, μήπως τυχόν ακόμη και όσα λέγονται από υπερβολική αγάπη πλήξουν τον ακροατή, ώστε να δυσανασχετήσει. Για τον λόγο αυτόν, προτού πει: «Να σου επιτάσσω», επειδή ακουγόταν βαρύ –καίτοι όταν λέγεται από αγάπη είναι μάλλον ικανό να θεραπεύσει– ωστόσο εκ περισσού προβαίνει σε μεγάλη διόρθωση, λέγοντας: «Έχοντας παρρησία», πράγμα που χαρακτηρίζει κάποιον που θεωρεί σπουδαίο τον Φιλήμονα· δηλαδή: «Εσύ μας έδωσες την παρρησία»· και όχι μόνο αυτό, αλλά πρόσθεσε και το «εν Χριστώ», το οποίο δηλώνει ότι δεν έχει την παρρησία επειδή είναι πιο ένδοξος στον κόσμο, ούτε επειδή είναι ισχυρότερος, αλλά λόγω της πίστεως στον Χριστό. Και τότε έθεσε το, «Να σου επιτάσσω», και όχι μόνο αυτό, αλλά και «το καθήκον», δηλαδή, το εύλογο πράγμα. Και πρόσεξε από πόσα επιχειρήματα το οικοδομεί αυτό. Τους άλλους τους ευεργετείς, λέει· (κάνε το ίδιο) και σε εμένα, και για χάρη του Χριστού, και επειδή το πράγμα είναι εύλογο, και επειδή το επιβάλλει η αγάπη. Γι' αυτό και προσθέτει: «Για την αγάπη μάλλον παρακαλώ».

«Διότι έχουμε πολλή χαρά και παρηγοριά για την αγάπη σου, επειδή οι καρδιές των αγίων έχουν αναπαυθεί μέσω εσού, αδελφέ. Γι' αυτό, αν και έχω πολλή παρρησία εν Χριστώ να σου επιτάσσω το πρέπον, ένεκα της αγάπης προτιμώ να σε παρακαλώ, όντας τέτοιος, όπως ο Παύλος, ένας ηλικιωμένος, και τώρα πλέον και δέσμιος του Ιησού Χριστού. Σε παρακαλώ για το πνευματικό μου τέκνο, που τον γέννησα στα δεσμά μου, τον Ονήσιμο, που κάποτε σου ήταν άχρηστος, τώρα όμως είναι και σε εσένα και σε εμένα εύχρηστος, τον οποίο σου έστειλα πίσω. Εσύ, λοιπόν, πρόσδεξαι αυτόν, δηλαδή τα ίδια μου τα σπλάχνα, τον οποίο εγώ ήθελα να κρατήσω κοντά μου, για να με διακονεί αντί για εσένα στα δεσμά του Ευαγγελίου. Χωρίς όμως τη δική σου γνώμη δεν θέλησα να κάνω τίποτα, ώστε η αγαθοεργία σου να μην είναι από ανάγκη, αλλά εκούσια. Ίσως μάλιστα γι' αυτό να χωρίστηκε από εσένα για λίγο, για να τον έχεις αιώνια, όχι πια ως δούλο, αλλά παραπάνω από δούλο, ως αδελφό αγαπητό, πάρα πολύ για εμένα, και πόσο μάλλον για εσένα, και κατά σάρκα και εν Κυρίω. Αν, λοιπόν, με θεωρείς κοινωνό, δέξου τον όπως εμένα. Και αν σε αδίκησε σε κάτι ή σου χρωστά, χρέωσέ το σε εμένα. Εγώ, ο Παύλος, το έγραψα με το δικό μου χέρι, εγώ θα το πληρώσω· για να μη σου πω ότι μου χρωστάς ακόμη και τον ίδιο σου τον εαυτό. Ναι, αδελφέ, είθε να έχω αυτή την ωφέλεια από εσένα εν Κυρίω.» Η επιστολή βεβαίως γράφεται υπέρ ενός δούλου, και μάλιστα δραπέτη, ο οποίος επιπλέον είχε κλέψει, αλλά ωφελήθηκε μέσω της διδασκαλίας του Αποστόλου. Πολλά όμως είναι τα χρήσιμα διδάγματα και από αυτήν.