Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 1:12

Γι' αυτό τον λόγο ο Παύλος ονομάζει τους πειρασμούς βεβαίωση του Ευαγγελίου· γι' αυτό και αλλού λέει: «Θέλω δε να γνωρίζετε, αδελφοί, ότι όσα μου συνέβησαν συνέβαλαν μάλλον στην προκοπή του Ευαγγελίου, ώστε οι περισσότεροι από τους αδελφούς, έχοντας αποκτήσει πεποίθηση στον Κύριο εξαιτίας των δεσμών μου, να τολμούν περισσότερο να κηρύττουν άφοβα τον λόγο». Ποιος είδε, ποιος άκουσε, ότι τα δεσμά δημιουργούν θάρρος, και η αλυσίδα γεννά παρρησία, όχι μόνο στον δεδεμένο, αλλά και στους μαθητές; Κι όμως, όταν γίνονταν αυτά, το κήρυγμα εξυψωνόταν μέσα από τις αντιξοότητες, και οι μαθητές, ενώ ο διδάσκαλος πολεμούνταν, αντιμετώπιζε επιβουλές και δενόταν με δεσμά, έπαιρναν περισσότερο θάρρος, σκιρτούσαν περισσότερο, πηδούσαν περισσότερο από ενθουσιασμό. Επαινέσατε τα όσα ειπώθηκαν; Ας μιμηθούμε, λοιπόν, την ανδρεία, ας επιδείξουμε ζήλο για την αρετή, και τίποτα από τους πειρασμούς ας μην μας πτοεί ούτε να μας θορυβεί. Διότι αυτά αποτελούν συνδέσμους της ευσέβειας, αυτά είναι πτερά της φιλοσοφίας, αυτά καθιστούν τους ανθρώπους ισχυρούς και ακατανίκητους, αυτά προσφέρουν μεγαλύτερη παρρησία προς τον Θεό, ελκύουν μεγαλύτερη την εύνοια, και κάνουν άφθονη τη χάρη να εγκατασκηνώσει μέσα μας. Για να απολαύσουμε, λοιπόν, όλα αυτά, ας υπομένουμε, σας παρακαλώ, όλα όσα μας συμβαίνουν, δοξάζοντας τον Θεό μέσα από όλα, διότι σε Αυτόν πρέπει δόξα, τιμή και κράτος, μαζί με τον μονογενή Του Υιό και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Διότι, για το ότι έστειλαν βοήθεια, άκουσέ τον να λέει: «Τα έχω όλα και περισσεύουν, έχω γεμίσει, αφού έλαβα από τον Επαφρόδιτο αυτά που μου στείλατε». Συγχρόνως, λοιπόν, έστειλαν ανθρώπους και για να τον παρηγορήσουν και για να μάθουν νέα του. Διότι το ότι έστειλαν για να μάθουν τα νέα του, το δηλώνει αμέσως στην αρχή της Επιστολής, όταν γράφει για την κατάστασή του και λέει: «Θέλω δε να γνωρίζετε ότι τα κατ’ εμέ συνέβαλαν μάλλον στην προκοπή του Ευαγγελίου»· και πάλι: «Ελπίζω να σας στείλω γρήγορα τον Τιμόθεο, για να αναθαρρήσω κι εγώ, όταν μάθω τα δικά σας νέα». Το «για να αναθαρρήσω κι εγώ» φανερώνει το εξής: «Όπως εσείς από μεγάλη ανάγκη για πληροφόρηση στείλατε για να μάθετε τα δικά μου νέα, έτσι κάνω και εγώ, για να αναθαρρήσω μαθαίνοντας τα δικά σας». Επειδή λοιπόν είχαν καιρό να του στείλουν, αλλά το έκαναν τότε (διότι αυτό δηλώνει λέγοντας: «Τώρα επιτέλους αναθάλατε στο να φροντίζετε για εμένα»)· και επειδή μάθαιναν ότι αυτός βρισκόταν στα δεσμά (διότι αν άκουσαν για τον Επαφρόδιτο ότι αρρώστησε, ο οποίος δεν ήταν τόσο επιφανής όσο ο Παύλος, πολύ περισσότερο θα άκουγαν για τον Παύλο)· και επειδή ήταν επόμενο να ταράζονται· για τον λόγο αυτό, στα προοίμια της Επιστολής προσφέρει μεγάλη παρηγοριά σχετικά με τα δεσμά του, αποδεικνύοντας ότι όχι μόνο δεν πρέπει να ταράζονται, αλλά και να χαίρονται. Έπειτα, τους συμβουλεύει σχετικά με την ομόνοια και την ταπεινοφροσύνη, διδάσκοντας ότι αυτή αποτελεί τη μεγαλύτερη ασφάλεια γι' αυτούς, και ότι έτσι μπορούν εύκολα να υπερισχύσουν των εχθρών τους.

Μήπως, λοιπόν, χρησιμοποίησε τον Θεό ως υπηρέτη; Μη γένοιτο. «Δεν το είπα», λέει, «έτσι για να επαινεθώ εγώ, αλλά για να δοξάζεται ο Θεός». Θέλω δε να γνωρίζετε, αδελφοί, ότι όσα μου συνέβησαν απέβησαν μάλλον προς προκοπή του Ευαγγελίου. Με αποτέλεσμα τα δεσμά μου για τον Χριστό να γίνουν φανερά σε ολόκληρο το πραιτώριο και σε όλους τους υπολοίπους.

β΄. Ήταν φυσικό, ακούγοντας ότι είναι δεμένος, να λυπούνται και να νομίζουν ότι εμποδίζεται το κήρυγμα. Τι κάνει λοιπόν; Αμέσως αναιρεί αυτή την υποψία και λέει: «Όσα μου συνέβησαν, συνέβαλαν μάλλον στην πρόοδο του Ευαγγελίου». Και αυτό επίσης αποτελεί γνώρισμα εκείνου που αγαπά, το να τους γνωστοποιεί την κατάστασή του, επειδή ανησυχούν. Τι λες; Είσαι δεμένος, εμποδίστηκες, και πώς το Ευαγγέλιο προοδεύει;

αʹ. Είπε: «Τα όσα μου συνέβησαν συνέβαλαν στην πρόοδο του Ευαγγελίου, ώστε τα δεσμά μου να γίνουν φανερά σε όλο το πραιτώριο»· είπε: «Ακόμη και αν προσφέρομαι ως σπονδή επάνω στη θυσία και τη λειτουργία της πίστης σας»· με αυτά τα λόγια τους στήριξε.

Διότι, λέγει, όσα μου συνέβησαν έχουν αποβεί προς προκοπή του Ευαγγελίου, ώστε οι περισσότεροι από τους αδελφούς, έχοντας λάβει θάρρος από τα δεσμά μου, να τολμούν περισσότερο να κηρύττουν άφοβα τον λόγο. Απολάμβανε πάλι δόξα; Και αυτό πάλι τους καθιστούσε πιο πρόθυμους.

Να σου αναφέρω και από άλλη περίπτωση τη θαυμαστή και παράδοξη δύναμη του κηρύγματος, και να σου δείξω πώς ο λόγος εξυψώνεται και αυξάνεται ακόμη και μέσω εκείνων που τον πολεμούν; Κάποτε ορισμένοι, πολεμώντας αυτόν τον Παύλο, κήρυτταν αυτή τη διδασκαλία στη Ρώμη. Διότι, θέλοντας να παροξύνουν τον Νέρωνα που πολεμούσε τον Παύλο, αναλαμβάνουν και οι ίδιοι να κηρύττουν, ώστε, καθώς θα εξαπλωνόταν περισσότερο ο λόγος και θα πλήθαιναν οι μαθητές, να γίνει πιο φλογερός ο θυμός του τυράννου και να αγριέψει το θηρίο. Και αυτό το ανέφερε ο ίδιος ο Παύλος γράφοντας στους Φιλιππησίους: «Θέλω να γνωρίζετε, αδελφοί, ότι τα όσα μου συνέβησαν οδήγησαν μάλλον στην προκοπή του Ευαγγελίου, ώστε οι περισσότεροι από τους αδελφούς, αντλώντας θάρρος από τα δεσμά μου, να τολμούν περισσότερο να κηρύττουν τον λόγο άφοβα. Ορισμένοι βέβαια κηρύττουν τον Χριστό από φθόνο και αντιδικία, κάποιοι άλλοι όμως και από καλή πρόθεση. Οι μεν από εριστικότητα, όχι με αγνά κίνητρα, νομίζοντας ότι θα προκαλέσουν θλίψη στα δεσμά μου· οι δε από αγάπη, γνωρίζοντας ότι έχω ταχθεί για την υπεράσπιση του Ευαγγελίου. Τι σημασία έχει λοιπόν; Παρά μόνο ότι με κάθε τρόπο, είτε με πρόφαση είτε με αλήθεια, ο Χριστός κηρύττεται». Είδες πώς πολλοί κήρυτταν από εριστικότητα;

Δʹ. Τι ακριβώς σημαίνει, λοιπόν, αυτό που λέγεται; Επιθυμώ να σας διηγηθώ ολόκληρη την ιστορία ξεκινώντας λίγο πιο πριν· διότι πρέπει να γνωρίζετε σε ποια κατάσταση βρισκόταν ο Παύλος, όταν έστελνε αυτήν την επιστολή. Σε ποια κατάσταση βρισκόταν, λοιπόν, τότε; Σε φυλακή, με αλυσίδες και σε ανυπόφορους κινδύνους. Από πού είναι αυτό φανερό; Από την ίδια την επιστολή. Διότι λίγο πιο πάνω από αυτό το σημείο λέει: «Θέλω δε να γνωρίζετε, αδελφοί, ότι τα όσα μου συνέβησαν απέβησαν μάλλον για την προκοπή του Ευαγγελίου, ώστε τα δεσμά μου για τον Χριστό να γίνουν φανερά σε όλο το πραιτώριο και σε όλους τους υπολοίπους· και οι περισσότεροι από τους αδελφούς, έχοντας πάρει θάρρος από τα δεσμά μου, να τολμούν ακόμη περισσότερο να κηρύττουν άφοβα τον λόγο». Και αυτός που τον είχε ρίξει τότε στη φυλακή ήταν ο Νέρων.

Και τι λέει; Θέλω δε να γνωρίζετε, αδελφοί. Είδες πρόνοια για τους μαθητές; Είδες μέριμνα του διδασκάλου; Άκουσε και τη φιλοστοργία των μαθητών προς τον διδάσκαλο, για να δεις ότι αυτό ήταν που τους καθιστούσε ισχυρούς και ακαταμάχητους, το ότι ήταν συνδεδεμένοι μεταξύ τους. Διότι, εάν αδελφός που βοηθείται από αδελφό είναι σαν οχυρωμένη πόλη, πολύ περισσότερο τόσοι πολλοί, συνδεδεμένοι με τα δεσμά της αγάπης, θα απέκρουαν κάθε επιβουλή του πονηρού δαίμονα.

ζ΄. Και τότε, λοιπόν, ευρισκόμενος στα δεσμά, γράφει προς τους Φιλιππησίους λέγοντας: «Θέλω να γνωρίζετε, αδελφοί», αποκαλώντας αδελφούς τους μαθητές του. Διότι τέτοια είναι η αγάπη· εξαλείφει κάθε ανισότητα και δεν αναγνωρίζει ούτε υπεροχή ούτε αξίωμα, αλλά ακόμη και αν κάποιος είναι ανώτερος από όλους, συγκαταβαίνει προς τον πιο ταπεινό από όλους· πράγμα το οποίο έκανε και ο Παύλος. Αλλά ας ακούσουμε τι είναι αυτό που θέλει να γνωρίζουν: «Ότι αυτά που με αφορούν», λέει, «έχουν αποβεί μάλλον στην προκοπή του Ευαγγελίου». Πες μου, πώς και με ποιον τρόπο; Μήπως ελευθερώθηκες από τα δεσμά; Μήπως έβγαλες την αλυσίδα και κηρύττεις ελεύθερα μέσα στην πόλη; Μήπως, εισερχόμενος στην εκκλησία, εκφώνησες εκτενείς και πολλούς λόγους περί της πίστεως και έφυγες έχοντας αποκτήσει πολλούς μαθητές; Μήπως ανέστησες νεκρούς και σε θαύμασαν; Μήπως καθάρισες λεπρούς και εξεπλάγησαν οι πάντες; Μήπως εξέβαλες δαίμονες και ανυψώθηκες;

Πόσοι σκανδαλίζονταν τότε, όταν συνέβαιναν αυτά; Αλλά όσοι στέκονταν όρθιοι, παρέμεναν όρθιοι και μάλιστα ακόμη πιο σταθερά. Άκου λοιπόν τι λέει ο Παύλος στέλνοντας επιστολή στους Φιλιππησίους: «Θέλω δε να γνωρίζετε, αδελφοί, ότι αυτά που μου συνέβησαν συνέβαλαν μάλλον στην προκοπή του Ευαγγελίου, ώστε οι περισσότεροι από τους αδελφούς εν Κυρίω, έχοντας αποκτήσει πεποίθηση από τα δεσμά μου, να τολμούν περισσότερο να κηρύττουν άφοβα τον λόγο του Θεού». Είδες ανδρεία; Είδες παρρησία; Είδες δύναμη ψυχής; Είδες φιλόσοφο φρόνημα; Έβλεπαν τον δάσκαλο κλεισμένο σε δεσμωτήριο και σε αλυσίδες, να βασανίζεται, να χτυπιέται και να υποφέρει μύρια δεινά, και όχι μόνο δεν σκανδαλίζονταν, ούτε θορυβούνταν, αλλά αντίθετα αποκτούσαν μεγαλύτερη προθυμία και σημείωναν μεγαλύτερη πρόοδο στους αγώνες εξαιτίας των παθημάτων του δασκάλου.

Διότι οι τέτοιοι, λέγει, θα βρεθούν πλήρεις από καρπούς δικαιοσύνης· και μάλιστα δικαιοσύνης, όχι αυτής που βασίζεται στον νόμο· διότι αυτήν την αναιρεί και στα επόμενα· αλλά εκείνης που παρέχεται μέσω του Χριστού, η οποία και αποβαίνει προς δόξαν και έπαινο του Θεού. Διότι ο κατά Θεόν βίος δοξάζει τον Πατέρα που βρίσκεται στους ουρανούς. «Θέλω δε να γνωρίζετε, αδελφοί, ότι όσα μου συνέβησαν συνέβαλαν μάλλον στην προκοπή του Ευαγγελίου, ώστε τα δεσμά μου να γίνουν φανερά σε όλο το πραιτώριο και σε όλους τους υπολοίπους, και οι περισσότεροι από τους αδελφούς εν Κυρίω, έχοντας λάβει θάρρος από τα δεσμά μου, να τολμούν περισσότερο να κηρύττουν τον λόγο χωρίς φόβο».