Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 1:19

Δες δε πώς γράφει και στους Γαλάτες, λέγοντας: «Για να έλθει η ευλογία του Αβραάμ εν Χριστώ Ιησού, ώστε να λάβουμε την επαγγελία του Πνεύματος δια της πίστεως»· και πάλι: «Επειδή δε είστε υιοί, εξαπέστειλε ο Θεός το Πνεύμα του Υιού του στις καρδιές σας, το οποίο κράζει: Αββά, ο Πατήρ. Ώστε δεν είσαι πλέον δούλος, αλλά υιός. Και αν είσαι υιός, είσαι και κληρονόμος του Θεού δια του Χριστού». Στους δε Εφεσίους έλεγε τα εξής: «Και μην λυπείτε το Πνεύμα το άγιο του Θεού, με το οποίο σφραγισθήκατε για την ημέρα της απολυτρώσεως»· και πάλι: «Φροντίζοντας να τηρείτε την ενότητα του Πνεύματος μέσω του συνδέσμου της ειρήνης». Προς δε τους Φιλιππησίους έγραφε με παρρησία: «Τι σημασία έχει λοιπόν; Πλην του ότι με κάθε τρόπο, είτε με πρόφαση είτε με αλήθεια, ο Χριστός κηρύττεται, και σε αυτό χαίρομαι, αλλά και θα χαρώ. Διότι γνωρίζω ότι αυτό θα μου αποβεί σε σωτηρία, δια της δικής σας δεήσεως και της επιχορηγίας του Πνεύματος του Ιησού Χριστού, σύμφωνα με την έντονη προσδοκία και την ελπίδα μου, ότι σε τίποτα δεν θα ντροπιαστώ»· και πάλι: «Διότι εμείς είμαστε η περιτομή, εμείς που λατρεύουμε με το Πνεύμα του Θεού και καυχόμαστε εν Χριστώ Ιησού».

Και από κοινού οι απόστολοι αναφωνούσαν τα εξής: «Δέσποτα, εσύ που δημιούργησες τον ουρανό, τη γη, τη θάλασσα και όλα όσα υπάρχουν σε αυτά, εσύ που μίλησες μέσω του Αγίου Πνεύματος δια στόματος του πατέρα μας και δούλου σου, του Δαβίδ». Και ο Παύλος, όταν βρέθηκε στη Ρώμη, μιλούσε με παρρησία στους Ιουδαίους που είχαν έρθει σε αυτόν: «Ορθά μίλησε το Άγιο Πνεύμα μέσω του προφήτη Ησαΐα προς τους πατέρες σας». Στον Τιμόθεο δε έγραφε: «Το Πνεύμα λέγει ρητώς ότι στους έσχατους καιρούς θα αποστατήσουν κάποιοι από την υγιαίνουσα πίστη, δίνοντας προσοχή σε πνεύματα πλάνης». Γι' αυτό και όταν λέγεται ότι το Πνεύμα κατοικεί σε κάποιον, νοείται ότι ο Λόγος χορηγεί σε αυτόν το Πνεύμα. Όταν λοιπόν εκπληρωνόταν η προφητεία, «Θα εκχέω από το Πνεύμα μου σε κάθε σάρκα», ο Παύλος έλεγε: «Σύμφωνα με την επιχορήγηση του Πνεύματος του Ιησού Χριστού σε εμένα»· και προς τους Κορινθίους έγραφε: «Ή μήπως ζητάτε απόδειξη του Χριστού που μιλάει μέσα μου;». Αν όμως ο Χριστός ήταν αυτός που μιλούσε μέσα του, είναι φανερό ότι του Χριστού ήταν το Πνεύμα που μιλούσε μέσα του· διότι, ενώ ο Χριστός μιλούσε μέσα του, στις Πράξεις έλεγε πάλι: «Και τώρα, ιδού, δεμένος εγώ από το Πνεύμα, πορεύομαι στην Ιερουσαλήμ, χωρίς να γνωρίζω αυτά που θα μου συμβούν εκεί, παρά μόνο ότι το Άγιο Πνεύμα με διαβεβαιώνει σε κάθε πόλη, λέγοντας ότι με περιμένουν δεσμά και θλίψεις».

Διότι, όταν ο Λόγος απευθυνόταν στον προφήτη, ο προφήτης λαλούσε τα όσα προέρχονταν από τον Λόγο εν Πνεύματι. Έτσι έχει γραφεί και στις Πράξεις των Αποστόλων, όταν ο Πέτρος έλεγε: «Άνδρες αδελφοί, έπρεπε να εκπληρωθεί η Γραφή, την οποία προείπε το Άγιο Πνεύμα»· ενώ στον Ζαχαρία, όταν ο Λόγος απευθύνθηκε σε αυτόν, έχει γραφτεί: «Όμως δεχθείτε τους λόγους μου και τα προστάγματά μου, όσα εγώ εντέλλομαι μέσω του Πνεύματός μου στους προφήτες». Και λίγο πιο κάτω, επιπλήττοντας τον λαό, έλεγε: «Έκαναν την καρδιά τους απειθή, για να μην υπακούουν στους νόμους μου και στους λόγους, τους οποίους εξαπέστειλε ο Κύριος ο Παντοκράτωρ μέσω του Πνεύματός του, δια χειρός των προγενέστερων προφητών». Και ενώ ο Χριστός λαλούσε δια του Παύλου, όπως ο ίδιος είπε: «Αφού ζητάτε απόδειξη ότι ο Χριστός μιλάει μέσα μου;», παρ' όλα αυτά δεν έπαυε να έχει το Πνεύμα που του χορηγούσε την ικανότητα να λαλεί. Διότι έτσι γράφει ο ίδιος: «Σύμφωνα με την επιχορηγία του Πνεύματος του Ιησού Χριστού σε εμένα». Και πάλι, ενώ ο Χριστός λαλούσε μέσα του, έλεγε: «Εκτός του ότι το Άγιο Πνεύμα σε κάθε πόλη με διαβεβαιώνει, λέγοντας ότι με περιμένουν δεσμά και θλίψεις». Διότι το Πνεύμα δεν βρίσκεται εκτός του Λόγου, αλλά, ευρισκόμενο μέσα στον Λόγο, βρίσκεται μέσα στον Θεό δι' αυτού· ώστε τα χαρίσματα να δίδονται εν τη Τριάδι.

Πρόσεξε δε πώς γράφει και στους Γαλάτες λέγοντας: «Για να έλθει η ευλογία του Αβραάμ εν Χριστώ Ιησού, ώστε να λάβουμε την επαγγελία του Πνεύματος δια της πίστεως»· και πάλι: «Επειδή δε είστε υιοί, εξαπέστειλε ο Θεός το Πνεύμα του Υιού του στις καρδιές σας, το οποίο κράζει· Αββά, ο Πατήρ. Ώστε δεν είσαι πλέον δούλος, αλλά υιός. Και εάν είσαι υιός, είσαι και κληρονόμος του Θεού δια του Χριστού». Στους δε Εφεσίους έλεγε τα εξής: «Και μη λυπείτε το άγιο Πνεύμα του Θεού, με το οποίο σφραγιστήκατε για την ημέρα της απολυτρώσεως»· και πάλι: «Να φροντίζετε να τηρείτε την ενότητα του Πνεύματος δια του συνδέσμου της ειρήνης». Προς δε τους Φιλιππησίους έγραφε με παρρησία: «Τι σημασία έχει; Αρκεί ότι με κάθε τρόπο, είτε με πρόφαση είτε με αλήθεια, κηρύττεται ο Χριστός, και για αυτό χαίρομαι, αλλά και θα χαρώ. Διότι γνωρίζω ότι αυτό θα αποβεί προς σωτηρία μου, δια της δικής σας δεήσεως και της επιχορηγίας του Πνεύματος του Ιησού Χριστού, σύμφωνα με τη θερμή προσδοκία και την ελπίδα μου, ότι σε τίποτα δεν θα ντροπιαστώ»· και πάλι: «Διότι εμείς είμαστε η περιτομή, εμείς που λατρεύουμε με το Πνεύμα του Θεού και καυχόμαστε εν Χριστώ Ιησού».

Και όλοι μαζί οι απόστολοι αναφωνούσαν ως εξής: «Δέσποτα, εσύ που δημιούργησες τον ουρανό, τη γη, τη θάλασσα και όλα όσα υπάρχουν σε αυτά, εσύ που μίλησες μέσω του Αγίου Πνεύματος από το στόμα του πατέρα μας Δαβίδ, του δούλου σου». Και ο Παύλος, όταν βρέθηκε στη Ρώμη, μιλούσε με παρρησία στους Ιουδαίους που είχαν έλθει σε αυτόν: «Πολύ σωστά μίλησε το Άγιο Πνεύμα στους πατέρες σας μέσω του προφήτη Ησαΐα». Στον Τιμόθεο, εξάλλου, έγραφε: «Το δε Πνεύμα λέγει ρητώς ότι στους έσχατους καιρούς κάποιοι θα αποστατήσουν από την υγιαίνουσα πίστη, δίνοντας προσοχή σε πνεύματα πλάνης». Γι' αυτό, και όταν λέγεται ότι το Πνεύμα εισέρχεται σε κάποιους, εννοείται ότι ο Λόγος είναι αυτός που χορηγεί μέσα τους το Πνεύμα. Όταν, λοιπόν, εκπληρωνόταν η προφητεία, «Θα εκχύσω από το Πνεύμα μου σε κάθε σάρκα», ο Παύλος έλεγε: «Σύμφωνα με την επιχορήγηση του Πνεύματος του Ιησού Χριστού σε εμένα»· και προς τους Κορινθίους έγραφε: «Μήπως ζητάτε απόδειξη ότι ο Χριστός είναι αυτός που μιλάει μέσα μου;». Εάν δε ο Χριστός ήταν αυτός που μιλούσε μέσα του, είναι φανερό ότι το Πνεύμα που μιλούσε μέσα του ήταν του Χριστού. Διότι, ενώ ο Χριστός μιλούσε μέσα του, στις Πράξεις έλεγε πάλι: «Και τώρα, ιδού, εγώ, όντας δεμένος από το Πνεύμα, πορεύομαι στην Ιερουσαλήμ, χωρίς να γνωρίζω όσα πρόκειται να μου συμβούν εκεί· παρά μόνο ότι το Άγιο Πνεύμα με διαβεβαιώνει σε κάθε πόλη, λέγοντάς μου ότι με περιμένουν δεσμά και θλίψεις».

Διότι, όταν ο Λόγος απευθυνόταν στον προφήτη, ο προφήτης ομιλούσε όσα προέρχονταν από τον Λόγο εν Πνεύματι. Έτσι έχει γραφεί και στις Πράξεις, όταν ο Πέτρος λέει: «Άνδρες αδελφοί, έπρεπε να εκπληρωθεί η Γραφή, την οποία προείπε το άγιο Πνεύμα»· ενώ στον Ζαχαρία, όταν ο Λόγος απευθύνθηκε σε αυτόν, έχει γραφεί: «Όμως δεχθείτε τους λόγους μου και τα προστάγματά μου, όσα εγώ παραγγέλλω εν τω Πνεύματί μου στους προφήτες.» Και λίγο μετά, κατηγορώντας τον λαό, έλεγε: «Έκαναν την καρδιά τους απειθή, ώστε να μην εισακούσουν τους νόμους μου και τους λόγους, τους οποίους απέστειλε ο Κύριος ο παντοκράτωρ εν τω Πνεύματί του μέσω των προηγούμενων προφητών.» Και ενώ ο Χριστός μιλούσε μέσα στον Παύλο, όπως είπε ο ίδιος: «Εφόσον ζητάτε απόδειξη ότι ο Χριστός ομιλεί μέσα μου;», εξίσου το Πνεύμα του παρείχε τη δυνατότητα να ομιλεί. Διότι ο ίδιος γράφει τα εξής: «Σύμφωνα με την επιχορήγηση του Πνεύματος του Ιησού Χριστού σε εμένα.» Και πάλι, μολονότι ο Χριστός ομιλούσε μέσα του, έλεγε: «Εκτός του ότι το άγιο Πνεύμα σε κάθε πόλη με διαβεβαιώνει, λέγοντας ότι με περιμένουν δεσμά και θλίψεις.» Διότι το Πνεύμα δεν βρίσκεται εκτός του Λόγου, αλλά, όντας μέσα στον Λόγο, βρίσκεται μέσα στον Θεό μέσω αυτού· ώστε τα χαρίσματα να δίδονται εν τη Τριάδι.

Ονομάζεται και «Πνεύμα Κυρίου», καθώς είπε ο Πέτρος: γιατί συμφωνήσατε μεταξύ σας να πειράξετε το Πνεύμα του Κυρίου; Ονομάζεται και «Πνεύμα Θεού και Χριστού», καθώς γράφει ο Παύλος: εσείς όμως δεν είστε κατά σάρκα, αλλά κατά πνεύμα, εφόσον το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας. Εάν δε κάποιος δεν έχει το Πνεύμα του Χριστού, αυτός δεν ανήκει σε Αυτόν. Ονομάζεται και «Πνεύμα του Υιού του Θεού», καθώς έχει ειπωθεί: επειδή δε είστε υιοί, εξαπέστειλε ο Θεός το Πνεύμα του Υιού του. Ονομάζεται και «Πνεύμα Χριστού», καθώς είναι γραμμένο: ποιον ή τι είδους καιρό φανέρωνε το Πνεύμα του Χριστού που βρισκόταν μέσα τους. Και πάλι: μέσα από τη δική σας δέηση και την επιχορήγηση του Πνεύματος του Ιησού Χριστού.

Ποια αρχή θα μπορούσε κάποιος να θέσει στον λόγο του προς εσάς; Είναι βέβαια φανερό ότι σε κάθε λόγο και έργο που ξεκινά, αρμόζει να θέτουμε την ειρήνη ως αρχή και ως τέλος, και αρχίζοντας από αυτήν να καταλήγουμε πάλι σε αυτήν. Διότι αυτό, λέει ο Απόστολος, «θα αποβεί προς σωτηρία μου, διά της δικής σας δεήσεως και της επιχορηγίας του Πνεύματος», το οποίο δίδει ο Ιησούς σε όσους πιστεύουν σε αυτόν. Και είτε ομιλεί κάποιος για οικοδομή, «είτε για παράκληση, είτε για παραμυθία αγάπης, είτε για κοινωνία πνεύματος», αυτά επιτυγχάνονται διά της κατά Θεόν ειρήνης, όχι βεβαίως προς όλους αδιακρίτως, αλλά «σε εκείνους που αγαπούν τον νόμο», όπως λέει ο προφήτης· και εννοεί τον νόμο όχι τον σωματικό, ο οποίος φέρει «εικόνα και σκιά των μελλόντων», αλλά τον πνευματικό, ο οποίος με σοφία αποκαλύπτει την έκβαση εκείνων που έχουν προφητευθεί. «Διότι», λέει, «πολλή ειρήνη υπάρχει σε εκείνους που σε αγαπούν και δεν υπάρχει σε αυτούς σκάνδαλο»· ώστε να καθίσταται φανερό ότι το σκάνδαλο αναμένει εκείνους που έχουν μισήσει την ειρήνη, και αρμόζει σε όσους ποθούν να ελευθερωθούν από αυτά, να προβάλλουν ως ασπίδα την αγάπη προς τον Κύριο· «διότι αυτός είναι η ειρήνη μας, ο οποίος έκανε και τα δύο μέρη ένα και κατέλυσε το μεσότοιχο του φραγμού, δηλαδή την έχθρα, καταργώντας με τη σάρκα του τον νόμο των εντολών που συνίσταται σε διατάξεις.»

Βλέπεις ότι αυτός που πολεμά την αλήθεια δεν έχει καμία ισχύ, αλλά μάλλον πλήττει τον εαυτό του, σαν εκείνον που λακτίζει προς τα κέντρα; Διότι «γνωρίζω», λέει, «ότι αυτό θα αποβεί προς σωτηρίαν μου διά της δικής σας δεήσεως και της επιχορηγίας του Πνεύματος του Ιησού Χριστού». Τίποτα δεν είναι πιο μιαρό από τον διάβολο· έτσι παντού περιβάλλει τους δικούς του με ανώφελους κόπους και τους διασπά· και όχι μόνο δεν τους επιτρέπει να επιτύχουν τα έπαθλα, αλλά γνωρίζει να τους καθιστά και υπόλογους κολάσεως. Διότι δεν τους νομοθετεί μόνο το κήρυγμα, αλλά και τέτοιου είδους νηστεία και παρθενία, η οποία όχι μόνο θα τους στερήσει τις αμοιβές, αλλά θα επιφέρει και μεγάλο κακό σε εκείνους που την εφαρμόζουν. Για αυτούς λέει και αλλού: «Έχουν καυτηριασμένη την ίδια τους τη συνείδηση». Γι' αυτό παρακαλώ, ας ευχαριστούμε τον Θεό για όλα, διότι σε εμάς και τους κόπους ελάφρυνε, και τις αμοιβές αύξησε. Διότι τις αμοιβές που απολαμβάνουν ανάμεσά μας όσοι έρχονται σε γάμο με σωφροσύνη, δεν τις απολαμβάνουν όσοι τηρούν την παρθενία ανάμεσά τους, αλλά όσοι ζουν παρθενικά μεταξύ των αιρετικών έχουν υποπέσει στην καταδίκη των πορνευόντων. Από πού προέρχεται αυτό; Από το ότι δεν πράττουν κάτι με ορθό σκοπό, αλλά προς διαβολή των δημιουργημάτων του Θεού και της άρρητης σοφίας Του. Ας μην αμελούμε, λοιπόν· ο Θεός μάς έδωσε σύμμετρους αγώνες, που δεν έχουν κανέναν πόνο. Αλλά ας μην αδιαφορούμε εξαιτίας αυτού.

ΟΜΙΛΙΑ Γ΄. Και σε αυτό χαίρομαι, αλλά και θα χαίρομαι. Διότι γνωρίζω ότι αυτό θα αποβεί προς σωτηρία μου διαμέσου της δικής σας δέησης και της επιχορήγησης του Πνεύματος του Ιησού Χριστού, σύμφωνα με την έντονη προσδοκία και την ελπίδα μου ότι σε τίποτα δεν θα ντροπιαστώ, αλλά με κάθε παρρησία, όπως πάντοτε, έτσι και τώρα θα μεγαλυνθεί ο Χριστός στο σώμα μου, είτε μέσω της ζωής είτε μέσω του θανάτου.

Όχι μόνο δεν λυπάμαι για αυτά ούτε καταπτοούμαι, αλλά και χαίρομαι και θα χαίρομαι· όχι προσωρινά, λέει, αλλά πάντοτε θα χαίρομαι για αυτά. Διότι γνωρίζω ότι αυτό θα αποβεί προς τη μέλλουσα σωτηρία μου. Πώς, άλλωστε, δεν θα αποβεί, όταν ακόμη και η εχθρότητα και ο φθόνος εναντίον μου ωφελούν το κήρυγμα; «Διά της δικής σας δεήσεως», λέει, «και της επιχορηγίας του Πνεύματος του Ιησού Χριστού, σύμφωνα με την ένθερμη προσδοκία και την ελπίδα μου». Δες την ταπεινοφροσύνη αυτού του μακάριου ανδρός· ενώ αγωνιζόταν σε άθλους, είχε επιτύχει αναρίθμητα κατορθώματα και βρισκόταν πλέον δίπλα στον ίδιο τον στέφανο —διότι ήταν ο Παύλος, τι περισσότερο θα μπορούσε να πει κανείς;— γράφει στους Φιλιππησίους ότι «διά της δικής σας δεήσεως μπορώ να σωθώ», αυτός που είχε κερδίσει τη σωτηρία από αναρίθμητα κατορθώματα. «Και της επιχορηγίας», λέει, «του Πνεύματος του Ιησού Χριστού». Τι σημαίνει «επιχορηγία»;

Αν μέσω των δικών σας προσευχών, λέγει, αξιωθώ της χάριτος. Διότι το «επιχορηγίας» αυτό σημαίνει: αν μου επιχορηγηθεί, αν μου δοθεί περισσότερο Πνεύμα· «εις σωτηρίαν», δηλαδή την απαλλαγή, και θα διαφύγω τον παρόντα, όπως ακριβώς και τον πρώτο κίνδυνο.

Διότι περί αυτού λέει: «Κατά την πρώτη μου απολογία κανείς δεν μου συμπαραστάθηκε· ας μην τους καταλογισθεί· αλλά ο Κύριος μου συμπαραστάθηκε και με ενδυνάμωσε». Αυτό ακριβώς, λοιπόν, προφητεύει ήδη και τώρα με τα λόγια: «Δια της δικής σας δεήσεως και της επιχορηγίας του Πνεύματος του Ιησού Χριστού», λέγοντας: «σύμφωνα με τη σταθερή προσδοκία και την ελπίδα μου». Διότι έτσι, λέει, ελπίζω. Διότι, για να μην επαφιέμεθα πάλι εμείς εξ ολοκλήρου στις προσευχές των άλλων, χωρίς εμείς οι ίδιοι να εισφέρουμε τίποτα, δες πώς προτάσσει τη δική του συμβολή, την ελπίδα, η οποία είναι η αιτία όλων των αγαθών, ακριβώς όπως λέει ο προφήτης: «Ας έλθει, Κύριε, το έλεός σου επάνω μας, καθώς ελπίσαμε σε εσένα»· όπως επίσης και αλλού λέει: «Ατενίστε στις αρχαίες γενεές και δείτε· ποιος έλπισε στον Κύριο και καταισχύνθηκε;». Και πάλι αυτός ο μακάριος λέει: «Η δε ελπίδα δεν καταισχύνει».

Άκου τον Παύλο που λέει: «Διότι γνωρίζω», αναφέρει, «ότι αυτό θα αποβεί προς σωτηρία μου διά της δικής σας δεήσεως και της επιχορηγίας του Πνεύματος του Ιησού Χριστού»· και πάλι: «ώστε, για το χάρισμα που μας δόθηκε μέσω πολλών προσώπων, να εκφραστούν ευχαριστίες από πολλούς υπέρ ημών». Και εσύ λες: «Τι μου χρειάζεται η προσευχή;» Εάν όμως εμείς αδρανούμε, κανένας προσευχόμενος δεν θα μπορέσει να μας ωφελήσει.

«Διότι γνωρίζω ότι αυτό θα αποβεί προς σωτηρία μου μέσω της δικής σας δεήσεως και της επιχορηγίας του Πνεύματος του Ιησού Χριστού, σύμφωνα με την έντονη προσδοκία και ελπίδα μου.» Τόσο πολύ απέχω, λέει, από το να θλίβομαι για τα δεσμά μου και για τη μέλλουσα απολογία μου, όχι μόνο για όσα εγώ κηρύττω, αλλά και για όσα εκείνοι, ώστε θεωρώ το γεγονός και ως χαρά. Διότι θα αποβεί σε εμάς προς σωτηρία· και αμέσως εισάγει τη μετριοφροσύνη, λέγοντας ότι αυτή η σωτηρία πραγματοποιείται σε αυτόν μέσω της δικής τους δεήσεως και της χορηγίας του Πνεύματος. «Επειδή σε τίποτα δεν θα ντροπιαστώ, αλλά με κάθε παρρησία, όπως πάντοτε έτσι και τώρα, θα μεγαλυνθεί ο Χριστός στο σώμα μου.» Δηλαδή, δεν πρόκειται να προδώσω το κήρυγμα ούτε από φόβο για τα δεσμά, ούτε για την απολογία, ούτε για τον ίδιο τον θάνατο. «Είτε διά της ζωής είτε διά του θανάτου.» Αν ζήσω, λέει, θα πλεονάσω στο κήρυγμα, και αν πεθάνω, πάλι δοξάζεται ο Χριστός, διότι το κήρυγμά Του απέκτησε τέτοιους υπηρέτες, οι οποίοι περιφρόνησαν ακόμη και αυτόν τον ίδιο τον θάνατο. «Διότι για εμένα το να ζω είναι ο Χριστός.» Πρόσεξε με πόσα επιχειρήματα τους απομακρύνει από τη λύπη: πρώτον, με το να μην ντρέπεται· δεύτερον, με το να μεγαλύνεται ο Χριστός· τρίτον, με το να επιλέγει να ζει μόνο για τον Χριστό, ώστε να εκπληρώσει τη διακονία Του. «Και το να πεθάνω είναι κέρδος.» Μη θλίβεστε, λέει, για τα δεσμά μου. Διότι και το ίδιο το να πεθάνω για τον Χριστό αποτελεί μέγιστο κέρδος. «Αν όμως το να ζω εν σαρκί, αυτό σημαίνει για εμένα καρπό του έργου μου.

Και στην προς Φιλιππησίους επιστολή: «σε αυτό χαίρομαι, αλλά και θα χαίρομαι· διότι γνωρίζω ότι αυτό θα αποβεί προς σωτηρία μου μέσω της δικής σας δέησης και της επιχορήγησης του Πνεύματος του Ιησού Χριστού».

Ονομάζεται και πνεύμα Χριστού και νους Χριστού το Άγιο Πνεύμα· διότι ο μεν Πέτρος, μνημονεύοντας τους προφήτες, λέει το εξής: το πνεύμα του Χριστού που βρισκόταν μέσα τους· ο δε Παύλος λέει στους Φιλιππησίους: διά της δικής σας δεήσεως και της επιχορηγίας του πνεύματος του Ιησού Χριστού, στους Ρωμαίους: Εάν κάποιος δεν έχει πνεύμα Χριστού, αυτός δεν ανήκει σε Αυτόν, και στους Κορινθίους, αφού προηγουμένως είπε: Εμείς δεν λάβαμε το πνεύμα του κόσμου, αλλά το πνεύμα που προέρχεται από τον Θεό, προχωρώντας παρακάτω αναφωνεί: Εμείς όμως έχουμε νουν Χριστού, ονομάζοντας νουν Χριστού αυτό ακριβώς που αποκάλεσε πνεύμα προερχόμενο από τον Θεό.

Αλλά ω, πώς, ενώ είχατε ξεκινήσει να πορευτείτε αλλού, σας ανάγκασε η φορά των πραγμάτων να πέσετε στα δίχτυα αυτών που κρατούν την εξουσία εδώ; Τι λοιπόν μπορεί να πει κανείς γι' αυτά; Ή εκείνο που λέει η Αγία Γραφή: «και αυτός που οδηγούσε, οδηγούσε τον Ιηού»; Αλλά εκεί μεν για να βασιλεύσει στον Ισραήλ, ενώ εδώ για να δώσει μαρτυρία για την αλήθεια, ώστε να εκπληρωθεί αυτό που έχει ειπωθεί και τώρα: «από τη Σιών θα εξέλθει ο λόγος και ο νόμος του Κυρίου από την Ιερουσαλήμ». Εδώ ας βρίσκεται ο νους σου, ω μακάριε· στάσου γενναία, σου υπενθυμίζουμε· δόξασε λοιπόν τον Θεό με το σώμα σου και με το πνεύμα σου, πες και εσύ μαζί με τον θεσπέσιο Παύλο: «γνωρίζω ότι αυτό θα αποβεί προς σωτηρία μου μέσα από τις δικές σας δεήσεις και την επιχορήγηση του Πνεύματος του Ιησού Χριστού, σύμφωνα με την έντονη προσδοκία και την ελπίδα μου ότι σε τίποτα δεν θα ντροπιαστώ, αλλά με κάθε παρρησία, όπως πάντοτε έτσι και τώρα, θα μεγαλυνθεί ο Χριστός στο σώμα μου, είτε με τη ζωή είτε με τον θάνατο· διότι για εμένα το να ζω είναι ο Χριστός και το να πεθάνω κέρδος». Δες τον γλυκό αγώνα, δες τη μακάρια ανταλλαγή: με σύντομες θλίψεις και δοκιμασίες, δηλαδή με πληγές και σταγόνες αίματος, να γίνει κανείς θεός και να επιτύχει τον όντως όντα Θεό.