Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 1:22

Ω, πόσο μεγάλη ήταν η φιλοσοφία του! Πώς και την επιθυμία για την παρούσα ζωή απέβαλε, αλλά και δεν την κατηγόρησε! Διότι με το να πει ότι «το να πεθάνω είναι κέρδος», με αυτό απέβαλε την επιθυμία· με το να πει όμως ότι «το να ζω στη σάρκα είναι καρπός έργου», με αυτό έδειξε ότι και η παρούσα ζωή είναι αναγκαία. Πώς; Εάν τη χρησιμοποιούμε όπως πρέπει, εάν καρποφορούμε· διότι, εάν είναι άκαρπη, δεν είναι πλέον ζωή. Επειδή και από τα δέντρα, όσα δεν φέρουν καρπό, τα αποστρεφόμαστε όπως ακριβώς και τα ξερά, και τα παραδίδουμε στη φωτιά. Διότι το να ζει κανείς, πάλι, συγκαταλέγεται στα ενδιάμεσα και αδιάφορα πράγματα· το αν όμως θα ζήσουμε καλά ή άσχημα, εξαρτάται από εμάς. Επομένως, δεν μισούμε τη ζωή· διότι είναι δυνατόν να ζει κανείς και καλά· και αν τη χρησιμοποιήσουμε άσχημα, ούτε και τότε θα την κατηγορήσουμε. Γιατί; Διότι δεν υπήρξε αυτή η αιτία, αλλά η προαίρεση εκείνων που τη χρησιμοποιούν άσχημα. Διότι ο Θεός σε έπλασε για να ζεις, προκειμένου να ζεις γι' Αυτόν· εσύ όμως, επειδή εξαιτίας της κακίας έζησες για την αμαρτία, καθιστάς τον εαυτό σου υπεύθυνο για κάθε κατηγορία. Τι λες, πες μου, ω Παύλε; Δεν γνωρίζεις τι να επιλέξεις; Εδώ απεκάλυψε ένα μεγάλο μυστήριο, ότι δηλαδή είχε την εξουσία της αναχωρήσεως από τον κόσμο· διότι όταν υπάρχει δυνατότητα επιλογής, εμείς είμαστε κύριοι. Το τι θα επιλέξω, λέει, δεν το γνωρίζω. Εξαρτάται, λοιπόν, από εσένα; Ναι, λέει, εάν ήθελα να ζητήσω χάρη από τον Θεό. Διότι πιέζομαι και από τα δύο, έχοντας την επιθυμία.

ΟΜΙΛΙΑ Δ΄. Και τι να επιλέξω, δεν γνωρίζω. Συνέχομαι δε από τα δύο, έχοντας την επιθυμία να αναχωρήσω και να βρίσκομαι μαζί με τον Χριστό· διότι αυτό είναι ασυγκρίτως καλύτερο. Το να παραμείνω όμως στη σάρκα είναι αναγκαιότερο για χάρη σας. Και έχοντας αυτή την πεποίθηση, γνωρίζω ότι θα παραμείνω και θα εξακολουθήσω να βρίσκομαι κοντά σε όλους σας, για τη δική σας προκοπή και χαρά της πίστεως, ώστε το καύχημά σας να περισσεύει εν Χριστώ Ιησού εξαιτίας μου, διά της δικής μου παρουσίας και πάλι κοντά σας.

Πάλι, άλλοι αιρετικοί εκμεταλλεύονται αυτή τη φράση, συκοφαντώντας τον παρόντα βίο και παραθέτοντας τη μαρτυρία του Παύλου. Διότι λένε: «Ιδού, αποκάλεσε τον παρόντα αιώνα πονηρό». Και τι ακριβώς είναι ο αιώνας, πες μου; Είναι χρόνος που αποτελείται από ημέρες και ώρες. Τι λοιπόν; Το διάστημα των ημερών είναι πονηρό, καθώς και η πορεία του ήλιου; Αλλά κανείς δεν θα το έλεγε ποτέ αυτό, ακόμη και αν κατέπιπτε στον έσχατο παραλογισμό. «Αλλά δεν εννοούσε τον χρόνο», ισχυρίζονται, «παρά ονόμασε πονηρή την παρούσα ζωή». Και όμως, οι λέξεις δεν δηλώνουν αυτό· αλλά δεν περιορίζεσαι στις λέξεις από τις οποίες έπλεξες την κατηγορία, παρά χαράζεις τον δικό σου δρόμο ερμηνείας. Επομένως, θα επιτρέψεις και σε εμάς να ερμηνεύσουμε τα λεγόμενα, και μάλιστα πολύ περισσότερο, εφόσον οι δικές μας απόψεις είναι ευσεβείς και λογικές. Τι λοιπόν θα μπορούσαμε να πούμε; Ότι κανένα από τα κακά δεν θα μπορούσε ποτέ να γίνει αιτία των καλών, ενώ για τα αναρίθμητα στεφάνια και τις τόσες αμοιβές, αιτία είναι ο παρών βίος. Γι' αυτό ακριβώς ο μακάριος Παύλος τον επαινεί υπερβολικά, λέγοντας τα εξής: «Αν όμως το να ζω στη σάρκα μού αποφέρει καρπό έργου, τότε τι να επιλέξω, δεν το γνωρίζω». Και θέτοντας στον εαυτό του το δίλημμα ανάμεσα στο να παραμείνει στη ζωή εδώ και στο να αναχωρήσει από τον κόσμο για να είναι μαζί με τον Χριστό, προτιμά την εδώ διαβίωση. Εάν όμως ο βίος ήταν πονηρός, ούτε εκείνος θα έλεγε αυτά για τον εαυτό του, ούτε κανείς άλλος θα μπορούσε να τον αξιοποιήσει για την απόκτηση της αρετής, έστω κι αν το επιδίωκε πάρα πολύ.

Γι' αυτό ακριβώς τον λόγο ο Παύλος δεν επιθυμούσε απλώς να ζει εν Χριστώ, αλλά επειδή αυτό αποτελούσε για εκείνον καρπό έργου. «Διότι τι να επιλέξω», λέει, «δεν γνωρίζω· συνέχομαι δε μεταξύ των δύο, έχοντας την επιθυμία να αναχωρήσω και να βρίσκομαι μαζί με τον Χριστό· πράγμα που είναι πάρα πολύ καλύτερο· το να παραμείνω όμως στη σάρκα είναι αναγκαιότερο για εσάς». Γι' αυτό ακριβώς και ο Προφήτης λέει: «Πολύτιμος ενώπιον του Κυρίου είναι ο θάνατος των οσίων του»· όχι απλώς ο θάνατος, αλλά ένας τέτοιου είδους θάνατος.

Βʹ. Διότι, εάν κάποιος ζήσει τον παρόντα βίο με κατορθώματα και με την ελπίδα των μελλόντων αγαθών, θα μπορέσει να λέει σύμφωνα με τον Παύλο, ότι το να ζει εν σαρκί είναι πολύ καλύτερο· διότι αυτό αποτελεί καρπό έργου. Όπως ακριβώς συνέβη και στην περίπτωση του μακαρίου Ευσταθίου, ο οποίος διαχειρίστηκε τόσο τη ζωή όσο και την τελευτή του με τον πρέποντα τρόπο.

«Διότι γνωρίζω ότι αυτό θα αποβεί προς σωτηρία μου μέσω της δικής σας δεήσεως και της επιχορηγίας του Πνεύματος του Ιησού Χριστού, σύμφωνα με την έντονη προσδοκία και ελπίδα μου.» Τόσο πολύ απέχω, λέει, από το να θλίβομαι για τα δεσμά μου και για τη μέλλουσα απολογία μου, όχι μόνο για όσα εγώ κηρύττω, αλλά και για όσα εκείνοι, ώστε θεωρώ το γεγονός και ως χαρά. Διότι θα αποβεί σε εμάς προς σωτηρία· και αμέσως εισάγει τη μετριοφροσύνη, λέγοντας ότι αυτή η σωτηρία πραγματοποιείται σε αυτόν μέσω της δικής τους δεήσεως και της χορηγίας του Πνεύματος. «Επειδή σε τίποτα δεν θα ντροπιαστώ, αλλά με κάθε παρρησία, όπως πάντοτε έτσι και τώρα, θα μεγαλυνθεί ο Χριστός στο σώμα μου.» Δηλαδή, δεν πρόκειται να προδώσω το κήρυγμα ούτε από φόβο για τα δεσμά, ούτε για την απολογία, ούτε για τον ίδιο τον θάνατο. «Είτε διά της ζωής είτε διά του θανάτου.» Αν ζήσω, λέει, θα πλεονάσω στο κήρυγμα, και αν πεθάνω, πάλι δοξάζεται ο Χριστός, διότι το κήρυγμά Του απέκτησε τέτοιους υπηρέτες, οι οποίοι περιφρόνησαν ακόμη και αυτόν τον ίδιο τον θάνατο. «Διότι για εμένα το να ζω είναι ο Χριστός.» Πρόσεξε με πόσα επιχειρήματα τους απομακρύνει από τη λύπη: πρώτον, με το να μην ντρέπεται· δεύτερον, με το να μεγαλύνεται ο Χριστός· τρίτον, με το να επιλέγει να ζει μόνο για τον Χριστό, ώστε να εκπληρώσει τη διακονία Του. «Και το να πεθάνω είναι κέρδος.» Μη θλίβεστε, λέει, για τα δεσμά μου. Διότι και το ίδιο το να πεθάνω για τον Χριστό αποτελεί μέγιστο κέρδος. «Αν όμως το να ζω εν σαρκί, αυτό σημαίνει για εμένα καρπό του έργου μου.

«Και τι να επιλέξω δεν γνωρίζω. Βρίσκομαι σε δίλημμα μεταξύ των δύο, έχοντας την επιθυμία». Επεξεργάζεται τα όσα είπε προηγουμένως, και τρόπον τινά ερμηνεύει τι σημαίνει το «για μένα το να ζω είναι ο Χριστός»· λέει, λοιπόν, ότι το να ζει τον Χριστό σε αυτήν τη ζωή, δεν είναι τίποτε άλλο παρά πνευματική εργασία, από την οποία μου οφείλεται καρπός. «Να αναχωρήσω και να είμαι μαζί με τον Χριστό, το οποίο είναι ασυγκρίτως καλύτερο· το να παραμένω όμως στη σάρκα, είναι αναγκαιότερο για εσάς. Και έχοντας αυτή την πεποίθηση, γνωρίζω ότι θα μείνω και θα παραμείνω μαζί με όλους σας.» Και τώρα βέβαια ήταν μαζί με τον Χριστό, σύμφωνα με το: «Αφού ζητάτε απόδειξη ότι ο Χριστός μιλάει μέσα μου». Αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο όπως τότε. Διότι τώρα, λέει, βλέπουμε σαν μέσα από καθρέφτη και αινιγματικά, ενώ τότε πρόσωπο με πρόσωπο. «Για τη δική σας προκοπή και χαρά της πίστεως, ώστε το καύχημά σας να περισσεύει εν Χριστώ Ιησού για μένα, δια της παρουσίας μου και πάλι κοντά σας.» Δες πάλι πόση εργασία καλού μαρτυρεί για αυτούς. Διότι αυτός που προκόβει, προκόβει βαδίζοντας.