Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 1:27

Ότι πρέπει ο χριστιανός να φρονεί άξια της επουράνιας κλήσης και να πολιτεύεται αξίως του Ευαγγελίου του Χριστού. Ότι δεν πρέπει ο χριστιανός να μετεωρίζεται ούτε να αποσπάται από τίποτα από τη μνήμη του Θεού και των θελημάτων και των κριμάτων Του.

Γι' αυτό παρακαλώ και δέομαι, αφού παύσετε την περίεργη αναζήτηση και την απρεπή λογομαχία, να αρκείσθε σε όσα έχουν ειπωθεί από τους αγίους και από τον ίδιο τον Κύριο, και να έχετε φρόνημα άξιο της επουράνιας κλήσεως· και να πολιτεύεσθε επαξίως του Ευαγγελίου του Χριστού, με την ελπίδα της αιώνιας ζωής και της επουράνιας βασιλείας, η οποία έχει ετοιμαστεί για όλους όσοι τηρούν τις εντολές του Θεού και Πατρός, σύμφωνα με το Ευαγγέλιο του μακάριου Θεού, του Ιησού Χριστού του Κυρίου μας, εν Αγίω Πνεύματι και αληθεία.

ΚΒʹ. Ας μη χαθεί λοιπόν κανείς, αλλά όλοι μας ας παραμείνουμε σε ένα πνεύμα, συναθλούντες με μία ψυχή για την πίστη του Ευαγγελίου, ομόψυχοι, έχοντας το ίδιο φρόνημα, οπλισμένοι με τον θυρεό της πίστεως, περιζωσμένοι την οσφύ με την αλήθεια, έχοντας συνείδηση ενός μόνο πολέμου, αυτού εναντίον του πονηρού και όσων στρατηγούνται από εκείνον, μη φοβούμενοι αυτούς που μπορούν να σκοτώσουν το σώμα αλλά δεν μπορούν να αγγίξουν την ψυχή, αλλά φοβούμενοι τον Κύριο και της ψυχής και του σώματος· διαφυλάσσοντας την καλή παρακαταθήκη, την οποία παραλάβαμε από τους Πατέρες, προσκυνώντας Πατέρα, και Υιό, και Άγιο Πνεύμα· γνωρίζοντας τον Πατέρα εν τω Υιώ και τον Υιό εν τω Πνεύματι, εις τα οποία έχουμε βαπτιστεί, εις τα οποία έχουμε πιστέψει, με τα οποία έχουμε συνταχθεί, διαιρώντας τα πριν τα ενώσουμε, και ενώνοντάς τα πριν τα διαιρέσουμε, χωρίς να θεωρούμε τα τρία ως ένα (διότι δεν είναι ανυπόστατα, ούτε αναφέρονται σε μία υπόσταση, ώστε ο πλούτος μας να βρίσκεται σε ονόματα και όχι σε πράγματα), αλλά και τα τρία ως ένα. Διότι είναι ένα, όχι κατά την υπόσταση, αλλά κατά τη θεότητα· Μονάδα προσκυνούμενη εν Τριάδι, και Τριάδα ανακεφαλαιούμενη εις Μονάδα, ολόκληρη προσκυνητή, ολόκληρη βασιλική, ομόθρονη, ομόδοξη, υπερκόσμια, υπέρχρονη, άκτιστη, αόρατη, αναφής, απερίληπτη, η οποία το πώς έχει την εσωτερική της τάξη γνωρίζεται μόνο από την ίδια, ενώ για εμάς είναι εξίσου σεπτή και λατρευτή, και η μόνη που εισδύει στα Άγια των αγίων.

Αυτό ερευνάτε, εάν ήλθε. «Μόνο», λέγει, «να πολιτεύεσθε επάξια του Ευαγγελίου του Χριστού». Βλέπεις ότι για αυτόν τον λόγο τα είπε όλα, για να τους προτρέψει σε αυτό, ώστε να επιδοθούν στην αρετή; «Μόνο να πολιτεύεσθε επάξια του Ευαγγελίου του Χριστού». Τι σημαίνει το «Μόνο»; Αυτό είναι το μοναδικό ζητούμενο, και κανένα άλλο· εάν υπάρχει αυτό, τίποτε το λυπηρό δεν θα μας συμβεί.

Ώστε είτε έλθω και σας δω, είτε απουσιάζω, να ακούσω τα όσα σας αφορούν. Τα λέει αυτά όχι επειδή άλλαξε γνώμη, ούτε επειδή δεν πρόκειται πλέον να έλθει· αλλά, λέει, εάν συμβεί αυτό, μπορώ να ευφραίνομαι ακόμη και όταν απουσιάζω. Εάν ακούσω, δηλαδή, ότι στέκεστε σταθεροί με ένα πνεύμα και μία ψυχή.

Διότι μπορώ εξίσου να ευφραίνομαι και εξ ακοής. Τι σημαίνει «εν ενί πνεύματι»; Δηλαδή, με το ίδιο χάρισμα, με το χάρισμα της ομόνοιας, της προθυμίας. Διότι ένα είναι το πνεύμα, και αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι αναφέρεται κατ' αυτόν τον τρόπο σε πολλά χωρία. Διότι έτσι είναι δυνατόν να στεκόμαστε σταθεροί με μία ψυχή, όταν όλοι έχουμε ένα πνεύμα.

Ιδού, η λέξη «μία» έχει ειπωθεί αναφορικά με την ομόνοια· ιδού, οι πολλές λέγονται μία. Έτσι συνέβαινε και παλαιά: «Η καρδιά όλων», λέγει, «και η ψυχή ήταν μία». «Συναθλούντες για την πίστη του Ευαγγελίου». Άραγε λέγει «συναθλούντες» μεταξύ τους, σαν να είναι η πίστη που αθλείται; Πώς θα μπορούσε να έχει λογική αυτό; Διότι, μήπως πάλευαν ο ένας εναντίον του άλλου;

Ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, προτρέποντας τους μαθητές του προς τα μεγάλα κατορθώματα, θέτει ως παράδειγμα τον εαυτό του, τον Πατέρα και τους προφήτες, όπως όταν λέει: «Διότι έτσι συμπεριφέρθηκαν και στους προφήτες που υπήρξαν πριν από εσάς»· και πάλι: «Εάν εμένα κατεδίωξαν, θα καταδιώξουν και εσάς»· και: «Μάθετε από εμένα, ότι είμαι πράος»· και πάλι: «Να γίνεστε οικτίρμονες, όπως ο Πατέρας σας που είναι στους ουρανούς». Αυτό ακριβώς κάνει και ο μακάριος Παύλος. Διότι, προτρέποντάς τους προς την ταπεινοφροσύνη, παρουσίασε στο μέσο ως παράδειγμα τον Χριστό· και όχι μόνο εδώ, αλλά και όταν ομιλεί περί φιλοπτωχίας, λέει κάπως έτσι: «Διότι γνωρίζετε τη χάρη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, ότι για εμάς πτώχευσε, αν και ήταν πλούσιος». Επειδή τίποτα δεν παρακινεί τόσο πολύ τη μεγάλη και φιλοσοφημένη ψυχή προς την εργασία των αγαθών, όσο το να μάθει ότι με αυτόν τον τρόπο εξομοιώνεται με τον Θεό. Διότι τι είναι ισάξιο με αυτό ως προτροπή; Τίποτα. Αυτό, λοιπόν, γνωρίζοντας και ο Παύλος, όταν τους προέτρεπε στην ταπεινοφροσύνη, πρώτα μεν τους παρακάλεσε και κατέθεσε ικεσία· έπειτα μίλησε και με τρόπο που προκαλεί συστολή, λέγοντας: «Να στέκεστε σταθεροί σε ένα πνεύμα»· και είπε: «Το οποίο για εκείνους είναι απόδειξη απώλειας, ενώ για εσάς σωτηρίας». Και στο τέλος παραθέτει το εξής: «Να υπάρχει, λοιπόν, μεταξύ σας το ίδιο φρόνημα που υπήρχε και στον Χριστό Ιησού, ο οποίος, ενώ υπήρχε σε μορφή Θεού, δεν θεώρησε αρπαγή το να είναι ίσος με τον Θεό, αλλά εκένωσε τον εαυτό του, λαμβάνοντας μορφή δούλου». Προσέξτε, παρακαλώ, και αφυπνιστείτε.

Πού όμως προοδεύουν, παρά στη χαρά της πίστεως; Και αυτός που προοδεύει σε αυτήν, θα καυχηθεί, λέει, εν Χριστώ. «Μόνο να πολιτεύεστε επάξια του Ευαγγελίου του Χριστού, ώστε, είτε έλθω και σας δω είτε είμαι απών, να ακούσω τα σχετικά με εσάς.» Αφού τους έδωσε τη μαρτυρία της μεγάλης προόδου τους, τους συγκρατεί ήπια, για να μην υπερηφανευτούν ακούγοντας ότι προόδευσαν. Και τους συγκρατεί, προτρέποντάς τους να επιδιώκουν πολιτεία άξια του Ευαγγελίου. «Ότι στέκεστε σταθεροί σε ένα πνεύμα, αγωνιζόμενοι μαζί με μία ψυχή για την πίστη του Ευαγγελίου, και χωρίς να πτοείστε σε τίποτα από τους εναντιουμένους, πράγμα το οποίο αποτελεί γι' αυτούς ένδειξη απωλείας». Αφού τους είπε να πολιτεύονται επάξια του Ευαγγελίου, αναφέρει και το είδος αυτής της πολιτείας. Και αυτό είναι η γνησιότητα ως προς την πίστη. Διότι διαφορετικά δεν μπορείτε να γίνετε ένα πνεύμα, παρά μόνο με αυτόν τον τρόπο· έπειτα είναι και το να έχουν μία ψυχή. Αυτό δε αποτελεί απόδειξη υπερβάλλουσας αγάπης.

Και, «ότι στέκεστε σταθεροί σε ένα Πνεύμα, με μία ψυχή, αγωνιζόμενοι μαζί για την πίστη του Ευαγγελίου». Και, «διότι εμείς είμαστε η περιτομή, εμείς που λατρεύουμε με το Πνεύμα του Θεού, και καυχιόμαστε για τον Χριστό Ιησού». Και στην πρώτη προς Θεσσαλονικείς: «διότι το ευαγγέλιό μας δεν παραδόθηκε σε εσάς μόνο με λόγια, αλλά και με δύναμη και με Άγιο Πνεύμα· επομένως, αυτός που αθετεί δεν αθετεί άνθρωπο, αλλά τον Θεό, ο Οποίος και μας δίνει το Άγιο Πνεύμα Του». Και στην προς Τιμόθεον: «το δε Πνεύμα λέει ρητώς, ότι στους έσχατους καιρούς μερικοί θα αποστατήσουν από την πίστη». Και στη δεύτερη προς Τίτον: «φύλαξε την καλή παρακαταθήκη δια του Αγίου Πνεύματος που ενοικεί μέσα μας». Και στην προς Εβραίους: «γι' αυτό, όπως λέει το Άγιο Πνεύμα, σήμερα εάν ακούσετε τη φωνή Του». Και, «διότι είναι αδύνατον εκείνοι που άπαξ φωτίστηκαν, και γεύθηκαν την επουράνια δωρεά, και έγιναν μέτοχοι του Αγίου Πνεύματος, και γεύθηκαν τον καλό λόγο του Θεού». Και, «με αυτό δήλωνε το Άγιο Πνεύμα, ότι δεν έχει ακόμη φανερωθεί η οδός των Αγίων». Και, «πόσο χειρότερης τιμωρίας νομίζετε ότι θα κριθεί άξιος εκείνος που καταπάτησε τον Υιό του Θεού, και θεώρησε κοινό το αίμα της διαθήκης με το οποίο αγιάστηκε, και εξύβρισε το Πνεύμα της χάριτος;». Αυτά, λοιπόν, εκθέτει διεξοδικά ο μακάριος Παύλος στις προαναφερθείσες Επιστολές.

'Αν υπάρχει, λοιπόν, κάποια παρηγοριά εν Χριστώ' (φωνάζουμε δυνατά μαζί με τον θεσπέσιο Παύλο προς εσάς και μέσω εσών προς όλους), 'αν υπάρχει κάποια παραμυθία αγάπης, αν υπάρχει κάποια κοινωνία Πνεύματος, αν υπάρχουν σπλάχνα ευσπλαχνίας και οικτιρμοί, κάντε την χαρά μου πλήρη, ώστε' όπως μέχρι τώρα, έτσι και παντοτινά 'να έχετε το ίδιο φρόνημα', 'αγωνιζόμενοι μαζί με ένα πνεύμα και μία ψυχή για το κήρυγμα της αλήθειας και μην πτοούμενοι σε τίποτα από τους αντιπάλους, πράγμα που για εκείνους μεν αποτελεί ένδειξη απώλειας, για εσάς όμως σωτηρίας, και αυτό προέρχεται από τον Θεό. Διότι σε εσάς χαρίστηκε η χάρη για τον Χριστό, όχι μόνο να πιστεύετε σε Αυτόν, αλλά και να πάσχετε υπέρ Αυτού'. Και αυτά δεν τα γράφω επειδή έχετε ανάγκη τα δικά μου λόγια, αλλά ως οφειλέτης, και όχι μόνο ως οφειλέτης, αλλά και επειδή επιθυμώ να κοινωνώ μαζί σας, όταν βέβαια το καλεί η περίσταση με τα ίδια τα έργα και τους άθλους, και άλλοτε πάλι με τα λόγια. Διότι 'και εσείς' (για να εκφραστώ μαζί με τον Ιωάννη τον Θεολόγο) 'έχετε χρίσμα από το Άγιο Πνεύμα, και το χρίσμα που λάβατε από Αυτόν μένει μέσα σας, και γνωρίζετε τα πάντα, και δεν έχετε ανάγκη να σας διδάσκει κάποιος· αλλά όπως το ίδιο χρίσμα σας διδάσκει περί πάντων, και καθώς σας δίδαξε, να μένετε σε αυτό, ώστε όταν φανερωθεί ο Υιός του Θεού, να έχουμε παρρησία και να μην ντροπιαστούμε από Αυτόν κατά την παρουσία Του'.

Έχοντας λοιπόν, αγαπητοί, αυτές τις μαρτυρίες μαζί με την αυταπόδεικτη και αναμφισβήτητη απόδειξη της ίδιας της αλήθειας, όπως έχει ήδη αποδειχθεί, σας παρακαλώ: γρηγορείτε, να στέκεστε σταθεροί στην πίστη, να είστε ανδρείοι, να ενδυναμώνεστε, χωρίς να πτοείστε σε τίποτα από τους εναντιουμένους, ούτε πάλι από τους ψευδάδελφους που έχουν υποσκελιστεί και εξαπατηθεί (πράγμα που για αυτούς αποτελεί ένδειξη απώλειας, ενώ για εμάς σωτηρίας, και αυτό προέρχεται από τον Θεό, καθώς είναι γεγραμμένο ότι μας χαρίστηκε από τον Θεό, για χάρη του Χριστού, όχι μόνο να πιστεύουμε σε αυτόν, αλλά και να πάσχουμε για αυτόν), διεξάγοντας τον ίδιο αγώνα που είδατε σε εμένα τον αμαρτωλό και τώρα ακούτε, έχοντας το ίδιο φρόνημα και την ίδια ψυχή, συναγωνιζόμενοι για την πίστη του ευαγγελίου, κατεργαζόμενοι τη σωτηρία σας με φόβο και τρόμο, ώστε ακούγοντας τα νέα σας να χαίρομαι εγώ ο αμαρτωλός. Προσέχετε τον σατανά, προσέχετε την αυθάδειά του, προσέχετε μήπως κάποιος σε κάτι πικράνει τον Θεό. Διότι ο μέγας δράκων είναι πολυμήχανος και πολύπειρος· αν από τη μία δεν βρίσκει τρόπο να επιφέρει την καταστροφή μέσω της πίστεως, από την άλλη σπεύδει να προκαλέσει το ίδιο κακό μέσω κάποιου παραπτώματος, δια του νόμου της αμαρτίας που αντιστρατεύεται τον νόμο του νου μας. Βρυχάται, καραδοκεί ως λέων για να αρπάξει, διεγείρει, ανάβει φωτιά, επιθυμεί διακαώς να κατακάψει τον οίκο της ψυχής. Έχουμε από τον Θεό τα αμυντικά όπλα που τον κατατροπώνουν: νερό στο κεφάλι, πηγή δακρύων, δεήσεις, προσευχές.

Κατηχητική επιστολή προς τους μαθητές του. Ο Θεόδωρος, ο ελάχιστος, πρεσβύτερος και ηγούμενος της Μονής Στουδίου, προς τους αγαπημένους μου αδελφούς και πνευματικούς υιούς, αυτούς που για χάρη του Κυρίου είναι διασκορπισμένοι εδώ και εκεί. Χάρη και ειρήνη σε εσάς από τον Θεό Πατέρα και τον Κύριο Ιησού Χριστό, ο οποίος σας χάρισε τον διωγμό υπέρ του ονόματός Του. Ο οποίος, αν και είναι λυπηρός κατά σάρκα, είναι χαροποιός κατά πνεύμα, διότι είναι αιτία των θεόλεκτων μακαρισμών και πρόξενος αιώνιων στεφάνων. Γι' αυτόν τον λόγο και εγώ, ο ευτελής, χαίρω με χαρά και αγαλλιώ με αγαλλίαση, διότι αξιώθηκα να δω τους αγαπητούς μου σε τέτοια προκοπή, σε τόσο μεγάλο βαθμό της καλής ομολογίας, την οποία ομολογήσαμε ενώπιον Θεού και ανθρώπων, ότι δηλαδή προσκυνούμε τον Χριστό εγγεγραμμένο, δηλαδή εξεικονισμένο, όπως ακριβώς και όλοι οι άγιοι πατέρες μας. Μόνο σας παρακαλώ και σας υπενθυμίζω να πολιτεύεστε αξίως του ευαγγελίου του Χριστού, έχοντας καλή τη διαγωγή σας στους τόπους και στα πρόσωπα όπου συναναστρέφεστε, ο λόγος σας να είναι γεμάτος χάρη αρτυμένος με αλάτι, η συμπεριφορά σας γεμάτη από ευλάβεια, το φαγητό και το ποτό να τηρούνται με αυτάρκεια, το ένδυμα και το βάδισμα να διακρίνονται από σύνεση, ώστε να αποτελείτε φωτισμό για τους λαϊκούς και όχι το αντίθετο, αφορμή για θεία δοξολογία και όχι το αντίθετο. Ο καθένας ανάλογα με το χάρισμα που έλαβε, ας το διακονεί μεταξύ σας ως καλοί οικονόμοι της ποικίλης χάριτος του Θεού, όπως είναι γραμμένο.

Κατηχητική προς αυτούς που βρίσκονται στην Κύζικο. Με χαρά είδαμε τη συνοδεία του αδελφού Συμεών, ο οποίος έχει ταχθεί ως κεφαλή σας, αφενός λόγω της μακρόχρονης απουσίας, αφετέρου λόγω της καλής σας πολιτείας. Διότι αποτελεί αγαθή πολιτεία και για εκείνον και για εσάς το να συζούν τόσοι πολλοί αδελφοί μαζί σε καιρούς διωγμών. Επειδή, όπου βρίσκονται δύο ή τρεις, είναι άξιο επαίνου, εφόσον ο Χριστός μεσιτεύει ανάμεσά τους σύμφωνα με την υπόσχεσή Του· το να είναι όμως τόσοι πολλοί, ολόκληρο μοναστήρι και μεγάλη συνοδεία, ο έπαινος είναι αναντίρρητος. Και χάρις οφείλεται στον Κύριο, ο οποίος σας έδωσε τη δύναμη να συναθλείτε με ένα πνεύμα και μία ψυχή για την πίστη του ευαγγελίου, και ταυτόχρονα να διάγετε τον ασκητικό βίο και να ολοκληρώνετε σε αυτόν έναν διπλό, λαμπρό και στεφανηφόρο αγώνα. Θα θέλαμε βέβαια να δούμε με τα μάτια μας και εσάς τους ίδιους που απουσιάζετε και να λάβουμε κοινή παρηγοριά μέσω της κοινωνίας του πνεύματος, ώστε να γνωρίσουμε το όνομα, το πρόσωπο, το ήθος και τον λόγο του καθενός σας. Αλλά επειδή αυτό ήταν αδύνατο να συμβεί, σας είδαμε ήδη μέσω του προηγουμένου και των ομοταγών αδελφών σας, η θέα των οποίων, όντας χαρακτηρισμένη από ευλάβεια, έθρεψε τις καρδιές μας.

Αλλά, επειδή εκείνοι πράττουν έτσι, εμείς, παρακαλώ, ας ακούμε και ας αφουγκραζόμαστε με ευαισθησία τα ευαγγελικά κηρύγματα, σπεύδοντας να υπηρετήσουμε τον Κύριο με φόβο και τρόμο, αποβάλλοντας από την ψυχή κάθε πονηρία, και βάζοντας στη θέση της κάθε είδους αγαθοεργία, ευσπλαχνία, χρηστότητα, ταπεινοφροσύνη, πραότητα, μακροθυμία και οτιδήποτε άλλο από τα καλά και αξιέπαινα, ώστε, ζώντας επάξια του ευαγγελίου του Χριστού, να γίνουμε κληρονόμοι της βασιλείας των ουρανών, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Δεν χύσατε αίμα από τα βασανιστήρια; Μήπως και κάποιοι από τους αδελφούς μας δεν τελειώθηκαν μαρτυρικά; Τέτοιο λοιπόν είναι το καύχημά μας εν Κυρίω, και τέτοιο το δώρο· αλλά επειδή μέχρι το τέλος δεν είναι ασφαλής ο μακαρισμός για τον άνθρωπο, εξαιτίας του ευμετάβλητου της φύσης του και του ότι δεν γνωρίζει τι θα φέρει η αυριανή ημέρα, παρακαλώ, να στέκεστε εν Κυρίω ακλόνητοι και αμετακίνητοι, «σε ένα πνεύμα, με μία ψυχή συναγωνιζόμενοι για την πίστη του ευαγγελίου, χωρίς να πτοείστε σε τίποτα από τους εναντιούμενους», «μη δίνοντας σε τίποτα αφορμή για σκάνδαλο· αλλά σε όλα συνιστώντας τους εαυτούς σας ως διάκονοι του Θεού», με υπακοή, με ταπεινοφροσύνη, με πραότητα, με μακροθυμία, με πολλή υπομονή. «Διότι έχετε ανάγκη από υπομονή, ώστε, αφού κάνετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε την υπόσχεση· διότι ακόμα λίγο, πολύ λίγο χρόνο, και αυτός που έρχεται θα φτάσει και δεν θα καθυστερήσει». Αν όμως πρόκειται να έρθει και να μην καθυστερήσει, γιατί δυσανασχετούμε στις θλίψεις, και δεν προτιμούμε μάλλον να πεθαίνουμε καθημερινά για τον Δεσπότη Χριστό; Διότι είναι γραμμένο: «Αν πεθάναμε μαζί του, θα ζήσουμε και μαζί του· αν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε· αν τον αρνηθούμε, και εκείνος θα μας αρνηθεί· αν απιστήσουμε, εκείνος μένει πιστός· δεν μπορεί να αρνηθεί τον εαυτό του». Πόση χαρά θα έχουν οι άγιοι, όταν δουν τον Κύριο να «έρχεται από τον ουρανό με τους αγγέλους της δυνάμεώς του», και με ανείπωτη χαρά να τους προσκαλεί, να τους στεφανώνει, και να είναι μαζί τους στους αιώνες των αιώνων;