Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 1:6

Η Εκκλησία, η οποία διώκεται και συμπάσχει με τον Χριστό· «Κληρονόμοι του Θεού, και συγκληρονόμοι του Χριστού». Πώς; «Εφόσον συμπάσχουμε, για να συνδοξαστούμε. Υπέρ εκείνης που κληρονομεί». Ποια είναι η κληρονόμος ψυχή; Εκείνη που απέρριψε τα του κόσμου στον κόσμο και πόθησε τα επουράνια. Ο Χριστός λέει: «Καθένας που άφησε σπίτι ή αδελφούς», και τα εξής, «θα λάβει εκατονταπλάσια, και θα κληρονομήσει αιώνια ζωή. Πες» και για εκείνους που αποκληρώνονται. Ο Παύλος λέει: «Ότι κανένας πόρνος ή ακάθαρτος ή πλεονέκτης δεν έχει κληρονομία στη βασιλεία του Χριστού και Θεού». Και πότε έρχεται η κληρονομία; «Στο τέλος», για να ευχαριστήσουμε μέχρι τέλους τον Θεό τον κληροδότη, ώστε να μην αποβληθούμε, εάν ενώ αρχίσαμε να ευαρεστούμε, λιποτακτήσουμε στο τέλος. «Διότι όποιος υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί. Ψαλμός του Δαβίδ»: κάθε αγαθή πράξη αρμόζει σε καθέναν που έχει ικανό χέρι· «Διότι εκείνος που άρχισε σε εσάς αγαθό έργο θα το ολοκληρώσει μέχρι την ημέρα του Ιησού Χριστού». Δεν είδατε πώς πολλοί για την κληρονομιά χρημάτων αναζητούν πλούσιους γέροντες και, όταν είναι αδύναμοι, τους νοσηλεύουν και ανέχονται τα ελαττώματα του γήρατος, τον βήχα και τους ρόγχους του θώρακα και την καταρροή και την ποδάγρα και τις φωνές μέρα και νύχτα, και αναλώνουν τη νεότητα στο γήρας και πολλές φορές πριν από τα χρήματα γίνονται κληρονόμοι των νοσημάτων;

Απόκριση του μεγάλου Γέροντα προς τον από τη Μηρωσάβη Αββά Ιωάννη, ο οποίος ζήτησε να έλθει και να κατοικήσει μαζί τους στο κοινόβιο. Είναι γραμμένο στον Απόστολο ότι: «Εκείνος που άρχισε σε εσάς ένα καλό έργο, αυτός και θα το ολοκληρώσει μέχρι την ημέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.» Και πάλι ο Δεσπότης μας είπε σε εκείνον που τον πλησίασε ότι: «Εάν κάποιος δεν απαρνηθεί όλα τα υπάρχοντά του και τους συγγενείς του, και επιπλέον αν δεν μισήσει την ίδια του τη ζωή, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου.» Είναι δε δυνατόν στον Θεό να εκπληρώσει σε εμάς τον λόγο που λέει: «Ιδού τι καλό και τι τερπνό υπάρχει, παρά να κατοικούν οι αδελφοί μαζί;» Εύχομαι δε να φθάσεις σε αυτό που είναι γραμμένο στις Πράξεις ότι: «Όσοι είχαν κτήματα τα πουλούσαν και, φέρνοντας το αντίτιμο αυτών που πωλούνταν, το έθεταν στα πόδια των Αποστόλων.» Και εγώ, γνωρίζοντας ότι η πρόθεσή σου είναι κατά Θεόν, είπα στον αγαπητό μας υιό Σέριδο, ο οποίος μετά τον Θεό μας προστάτεψε από τους ανθρώπους - ελπίζουμε δε στον Θεό, ότι θα προστατέψει και εσένα μαζί με εμάς - τα εξής: «Δέξου τον αδελφό Ιωάννη με πολλή αγάπη και μην διστάσεις καθόλου.» Διότι πριν από δύο χρόνια μού αποκάλυψε ο Θεός ότι πρόκειται να έλθει εδώ και ότι πολλοί από τους αδελφούς πρόκειται να συναχθούν κοντά μας. Και εγώ κράτησα μυστική την αποκάλυψη έως ότου μάθω ακριβώς τι κάνει ο Κύριος. Όταν λοιπόν συμπληρώθηκε ο καιρός, τη φανέρωσα και εγώ σε εσάς.

Ο ίδιος, επειδή δεν έτρωγε ψωμί, ρώτησε τον ίδιο μεγάλο Γέροντα σχετικά με τη διατροφή του. Απόκριση: Αδελφέ, χαίρε εν Κυρίω! Παρακάλεσε τον Θεό να μου δώσει τέλεια υπομονή. Διότι αρχίζω ένα έργο και δεν το φτάνω στο τέλος, αλλά αμέσως παρεκκλίνω από τον τρόπο ζωής μου. Και επιθυμώ σφόδρα να κάνω αρχή και να φτάσω στο τέλος, ακούγοντας τον Απόστολο να λέει για την αρχή και το τέλος ότι: «Εκείνος που άρχισε σε εσάς ένα καλό έργο, αυτός και θα το επιτελέσει, μέχρι την ημέρα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού». Και αν εγώ ο ελεεινός δεν κάνω τίποτα το αρεστό στον Θεό, χάριν της δικής σου παράκλησης δίνω τη γνώμη μου ως σε αδελφό. Να λαμβάνεις τέσσερα λαΐτινα, εάν μπορείς, την εβδομάδα, και την Κυριακή, λόγω της ασθένειας του σώματος, είτε ρόφημα είτε κάτι βραστό. Και όπως υποθέτω, αυτό είναι καλό για σένα. Αν όμως μιλώ με αφροσύνη, δεν γνωρίζω. Διότι αυτός που δεν κυβερνά τον εαυτό του, πώς μπορεί να κυβερνήσει άλλους;

Πρόσεξε και παρατήρησε με ακρίβεια πώς, όταν κάνεις μια αρχή, αμέσως σου φέρνει μια πρόφαση και την αθετείς. Και πάλι βάζεις αρχή και αμέσως την αθετείς. Και δεν θυμάσαι ότι «όποιος υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί» και «εκείνος που άρχισε σε εσάς ένα καλό έργο, αυτός θα το ολοκληρώσει μέχρι την ημέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». Αν σε αναπαύει το να ενεργείς από μόνος σου όπως έκανες, εγώ δεν λυπάμαι, διότι ούτε αββάς κανενός θέλω να γίνω ούτε δάσκαλος. Έχω άλλωστε τον Απόστολο που με ελέγχει λέγοντας: «Εσύ που διδάσκεις τον άλλον, τον εαυτό σου δεν τον διδάσκεις;». Αδελφέ, ίδιον όσων σώζονται είναι «το να λιώσει η ψυχή τους σαν ιστός αράχνης». Λοιπόν, χρειάζεται πολλή υπομονή, μέχρι να εισέλθουμε «διά πολλών θλίψεων στη βασιλεία του Θεού», εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών. Αμήν. Συγχώρεσέ με, αδελφέ, και προσευχήσου για εμένα.

Προς τον Αμφιλόχιο Έχω ήδη πειστεί ότι, με τη χάρη του Θεού, η σπουδή για το μαρτύριο έχει ευοδωθεί. Είθε να το θελήσεις· η προσπάθεια θα φτάσει στο τέλος της με τη δύναμη του Θεού, ο Οποίος δύναται να κάνει πράξη τον λόγο Του με όποιον τρόπο και αν ομιλήσει. Επειδή, καθώς λέγει ο απόστολος, «Εκείνος που ξεκίνησε ένα καλό έργο, θα το φέρει και εις πέρας», παρακαλώ να γίνεις και σε τούτο μιμητής του μεγάλου Παύλου, να προαγάγεις σε έργο τις ελπίδες μας και να μας στείλεις τόσους τεχνίτες, ώστε να είναι επαρκείς για το έργο. Θα μπορούσε δε, κατόπιν υπολογισμού, να καταστεί γνωστό στην τελειότητά σου σε τι μέγεθος θα ανέλθει ολόκληρο το έργο· για τον λόγο αυτόν, θα προσπαθήσω να σου καταστήσω φανερή όλη την κατασκευή μέσω γραπτής περιγραφής.

Επειδή, λοιπόν, Εκείνος που άρχισε ένα αγαθό έργο θα το ολοκληρώσει, μην αποκάμεις να υπηρετείς τη δύναμη του Πνεύματος, ούτε να αφήσεις ημιτελές το κατόρθωμα εναντίον εκείνων που στρατεύονται κατά της δόξας του Χριστού, αλλά μιμήσου τον γνήσιο πατέρα σου, ο οποίος, κατά το πρότυπο του ζηλωτή Φινεές, με το ένα και μοναδικό χτύπημα του ελέγχου διαπέρασε μαζί τον μαθητή και τον δάσκαλο. Έτσι και εσύ, με σθένος, με το χέρι του λόγου, ώθησε τη μάχαιρα του Πνεύματος μέσα και από τα δύο αιρετικά βιβλία, ώστε το φίδι, έχοντας συντριμμένο το κεφάλι του, να μην τρομάζει τους πιο απλοϊκούς σπαρταρώντας την ουρά του. Διότι, εάν τα πρώτα επιχειρήματα του λόγου έχουν ανασκευαστεί, αλλά το τελευταίο αφεθεί ανεξέταστο, θα θεωρηθεί από τους πολλούς ότι διαθέτει κάποια ισχύ εναντίον της αλήθειας. Ο δε θυμός που διαφαίνεται στον λόγο παρέχει τη χάρη του άλατος στα αισθητήρια της ψυχής· διότι, όπως λέει ο Ιώβ ότι δεν μπορεί να φαγωθεί ο άρτος χωρίς αλάτι, έτσι και ο λόγος θα έμενε χωρίς αντίκτυπο και ανίκανος να παρακινήσει τον ζήλο, εάν δεν νοστιμιζόταν με τα πιο αιχμηρά από τα ρήματα του Θεού. Να έχεις θάρρος, λοιπόν, γινόμενος ένα καλό παράδειγμα για τον μετέπειτα βίο, διδάσκοντας πώς οφείλουν να συμπεριφέρονται τα ευγνώμονα παιδιά προς τους αγαθούς πατέρες.

Αυτός στέκεται και μάχεται, αυτός δέχεται και τα τραύματα· εσύ να τον θεραπεύεις καθώς επιστρέφει από τον αγώνα, να τον δέχεσαι με ανοιχτά χέρια, να τον δροσίζεις από τον ιδρώτα προσφέροντάς του ανάπαυση, να τον παρηγορείς, να τον ενθαρρύνεις, να αναζωογονείς την καταπονημένη του ψυχή. Εάν με τόση προθυμία διακονούμε τους αγίους, θα γίνουμε συμμέτοχοι των ανταμοιβών τους. Αυτό λέει και ο Χριστός: Δημιουργήστε για τον εαυτό σας φίλους από τον μαμωνά της αδικίας, ώστε να σας δεχθούν στις αιώνιες σκηνές τους. Βλέπεις πώς αυτοί έγιναν κοινωνοί; Από την πρώτη ημέρα, λέει, μέχρι σήμερα. Γι' αυτό χαίρομαι, λέει. Για την κοινωνία σας. Και χαίρομαι όχι μόνο για τα παρελθόντα, αλλά και για τα μέλλοντα· διότι από τα παρελθόντα συμπεραίνω και τα μελλοντικά. Έχοντας πεποίθηση ακριβώς σε αυτό, λέει, ότι εκείνος που άρχισε σε εσάς ένα αγαθό έργο, θα το ολοκληρώσει μέχρι την ημέρα του Ιησού Χριστού.

γ. Παρατήρησε πώς τους διδάσκει και να μετριοπαθούν. Επειδή, δηλαδή, εξέφρασε γι' αυτούς μια μεγάλη μαρτυρία, για να μην κυριευθούν από κάποιο ανθρώπινο πάθος, αμέσως τους παιδαγωγεί να αποδίδουν στον Χριστό και τα παρελθόντα και τα μέλλοντα. Με ποιον τρόπο; Διότι δεν είπε: «Έχοντας την πεποίθηση ότι, όπως αρχίσατε, έτσι και θα τελειώσετε», αλλά τι; «Εκείνος που άρχισε σε εσάς ένα καλό έργο, θα το επιτελέσει». Ούτε τους στέρησε το κατόρθωμα, διότι είπε: «Χαίρω για τη συμμετοχή σας», προφανώς επειδή αυτοί τα κατορθώνουν. Ούτε πάλι είπε ότι τα κατορθώματα είναι μόνο δικά τους, αλλά πρωτίστως του Θεού. «Διότι έχω την πεποίθηση», λέει, «ότι εκείνος που άρχισε σε εσάς ένα καλό έργο, θα το επιτελέσει μέχρι την ημέρα του Ιησού Χριστού»· δηλαδή, ο Θεός. «Και δεν διακείμαι έτσι», λέει, «μόνο για εσάς, αλλά και για εκείνους που προέρχονται από εσάς». Διότι και τούτο δεν είναι μικρό εγκώμιο, το να ενεργεί ο Θεός μέσα σε κάποιον. Επειδή, εάν δεν είναι προσωπολήπτης —όπως και πράγματι δεν είναι— αλλά, βλέποντας την προαίρεσή μας, συνεργεί μαζί μας στα κατορθώματα, είναι φανερό ότι εμείς είμαστε οι αίτιοι που Τον ελκύσαμε. Επομένως, ούτε έτσι τους στέρησε τα εγκώμια. Επειδή, αν ενεργούσε μονομερώς, τίποτα δεν θα εμπόδιζε να ενεργεί και μέσα στους Έλληνες (ειδωλολάτρες) και σε όλους ανεξαιρέτως τους ανθρώπους, εάν μας κινούσε σαν ξύλα και πέτρες και δεν ζητούσε τη δική μας συμβολή. Ώστε, με το να πει, «Ο Θεός θα το επιτελέσει», και αυτό πάλι αποβαίνει δικό τους εγκώμιο, επειδή αυτοί είλκυσαν τη χάρη του Θεού ώστε να συμπράττει μαζί τους στο να υπερβούν την ανθρώπινη φύση.

Πρέπει να γνωρίζουμε ότι στέλνει την επιστολή σε ολόκληρη την περιοχή και σε ολόκληρο το έθνος· και αυτό είναι φανερό από το ότι λέει «προς όλους τους επισκόπους». «Ευχαριστώ τον Θεό μου κάθε φορά που σας θυμάμαι, πάντοτε σε κάθε δέησή μου υπέρ όλων σας, κάνοντας τη δέηση με χαρά, για τη συμμετοχή σας στο Ευαγγέλιο, από την πρώτη ημέρα μέχρι τώρα, έχοντας αυτήν ακριβώς την πεποίθηση, ότι εκείνος που άρχισε σε εσάς ένα καλό έργο, θα το ολοκληρώσει μέχρι την ημέρα του Χριστού». Τους μαρτυρεί μεγάλη προκοπή, εφόσον βέβαια, όταν τους θυμάται, δεν το κάνει με δάκρυα ή στεναγμούς, όπως θυμάται όσους κλονίζονται, αλλά με πολλή ευχαριστία, πράγμα που είναι χαρακτηριστικό όσων προοδεύουν πνευματικά. Και ποιο είναι το κατόρθωμά τους, παρά το ότι, αφού έγιναν κοινωνοί του Ευαγγελίου μαζί του, έχουν παραμείνει κοινωνοί από την αρχή μέχρι και τώρα, χωρίς να κλονιστούν στο παραμικρό; Αυτό του παρέχει και την αγαθή ελπίδα για το μέλλον. Διότι γνωρίζω, λέει, ότι θα ολοκληρώσετε αυτό το έργο, μέχρι να του το προσφέρετε ακέραιο κατά την παρουσία του Κυρίου. «Καθώς είναι δίκαιο σε εμένα να φρονώ αυτό για όλους σας, επειδή σας έχω στην καρδιά μου, τόσο στα δεσμά μου όσο και στην απολογία μου και στη βεβαίωση του Ευαγγελίου, εφόσον όλοι σας είστε συγκοινωνοί μου στη χάρη». Επειδή είπε ότι έχει πεποίθηση σε αυτούς, λέει ότι δίκαια έχει αυτήν την πεποίθηση.

Ανεπίγραφη. Πληροφορούμαι, ω μακαριώτατέ μου πάτερ, ότι είσαι φυλακισμένος και δοκιμάζεσαι σαν σε καμίνι πυρός από τους ασεβείς. Και μακάρι να μου ήταν δυνατό να φτάσω στη φυλακή που σε κρατάει, για να ασπαστώ την ιερή και σεβαστή σε εμένα κεφαλή σου, ψάλλοντάς σου λόγια αίνεσης, επειδή για τον Χριστό βασανίζεσαι, πεινάς, διψάς, θλίβεσαι, ταλαιπωρείσαι, κακουχείσαι, ίσως μη μπορώντας ούτε τον αέρα να αναπνεύσεις ελεύθερα· παραλείπω να αναφέρω τους ονειδισμούς, τους εμπαιγμούς, τις απειλές και όσα άλλα επιφέρει η φυλακή και συνηθίζουν να πράττουν αυτοί που κακοποιούν. Για όλα αυτά πονώ ο ταπεινός για την αγιοσύνη σου, αγωνιώ, σφαδάζω, στενάζω, προσευχόμενος ως αμαρτωλός να έχεις καρτερία, ανακούφιση, και την αίσια έκβαση του αγώνα· και πιστεύω ακράδαντα ότι Εκείνος που ξεκίνησε σε εσάς το μαρτύριο της ομολογίας Του θα το φέρει και σε πέρας προς δόξαν της δυνάμεώς Του, προς έπαινον της Εκκλησίας Του, και προς καύχημα ημών των ελαχίστων και αδρανών. Όλοι εμείς αποβλέπουμε σε εσάς, όλοι στηριζόμαστε σε εσάς, σαν εκείνους που έχουν προετοιμαστεί να αγωνιστούν στον στίβο σε δεύτερη σειρά και από τη νίκη των προηγουμένων ή, αντίθετα, την ήττα τους, είτε παίρνουν θάρρος είτε, αντίστροφα, καταπτοούνται και δεν έχουν το σθένος της ανδρείας.

Μόνο, τέκνο, ας αγωνιστούμε πλήρως τον καλό αγώνα· έχω δε την πεποίθηση ότι εκείνος που ξεκίνησε σε εσάς αυτόν τον άθλο και θα τον ολοκληρώσει. Βοήθα και στην εξορία, αδελφέ, τους συνεξορίστους σου με λόγια και με έργα. Προσεύχου και για εμένα τον ταπεινό, ώστε να υπομείνω τα πάντα για τον Χριστό, ο οποίος τώρα διώκεται εξαιτίας της αγίας εικόνας του. Σε χαιρετούν οι αδελφοί σου που βρίσκονται μαζί μου· η χάρις του Κυρίου Ιησού Χριστού ας είναι με το πνεύμα σου. Αμήν.

Τι λοιπόν απομένει, το γνωρίζετε εσείς οι σοφοί, έστω κι αν εμείς σιωπούμε· ο Θεός, ο οποίος άρχισε μέσα σας αυτό το αγαθό και τόσο σωτήριο έργο για την Εκκλησία του, είθε να το ολοκληρώσει. Γι' αυτό σας υπενθυμίζουμε και σας παρακαλούμε, κάτι που εξάλλου δεν αγνοούμε ότι το πράττετε, να μην υποχωρήσετε, αλλά να επιμένετε και να ικετεύετε έως ότου ολοκληρωθούν όσα με θεάρεστο τρόπο έχουν εγκριθεί από τον άγιο πρωτόθρονο· διότι για αυτόν ακριβώς τον λόγο αποστείλαμε τον Ευφημιανό, τον αγαπητό μας υιό, ώστε να γίνει και ακριβής αγγελιοφόρος όλων όσων διαδραματίζονται εδώ. Καταδεχθείτε να χαιρετήσετε όλους τους ομοζήλους και τους αγίους, και ιδιαίτερα τον σεβασμιώτατό μου αρχιμανδρίτη· επειδή και εμείς, εάν κάπου μπορέσουμε, θα φροντίσουμε να αναγγείλουμε τα καλά για εσάς και να απευθύνουμε τους πρέποντες χαιρετισμούς.