Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 2:1

Εάν, λοιπόν, υπάρχει κάποια παράκληση εν Χριστώ, εάν υπάρχει κάποια κοινωνία Πνεύματος, εάν υπάρχουν σπλάχνα και οικτιρμοί, εκπλήρωσε την ευχή μας· σταμάτησε εδώ τα σκυθρωπά, δώσε μια αρχή στα πιο χαρμόσυνα για το εξής, καθοδηγώντας εσύ ο ίδιος τους άλλους προς τα βέλτιστα, και όχι ακολουθώντας άλλον σε όσα δεν πρέπει. Διότι κανένα ιδιαίτερο σωματικό χαρακτηριστικό κάποιου δεν θεωρήθηκε τόσο έντονο γνώρισμά του, όσο το ειρηνικό και το ήμερο της δικής σου ψυχής.

Αν, λοιπόν, υπάρχει κάποια παρηγοριά αγάπης, αν υπάρχει κάποια κοινωνία του Πνεύματος, αν υπάρχουν σπλάχνα και οικτιρμοί, κινηθείτε προς υποστήριξή μας. Αναλάβετε ζήλο ευσέβειας, απαλλάξτε μας από αυτόν τον χειμώνα. Ας κηρύσσεται και ανάμεσά σας με παρρησία εκείνο το αγαθό κήρυγμα των Πατέρων, το οποίο αφενός καταστρέφει τη δυσώνυμη αίρεση του Αρείου, και αφετέρου οικοδομεί τις Εκκλησίες με την υγιαίνουσα διδασκαλία, κατά την οποία ο Υιός ομολογείται ομοούσιος με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα συναριθμείται και συλλατρεύεται ομότιμα, ώστε, την παρρησία που σας έδωσε ο Κύριος υπέρ της αλήθειας και το καύχημα για την ομολογία της θείας και σωτηριώδους Τριάδας, να τα χαρίσει και σε εμάς διαμέσου των δικών σας προσευχών και της σύμπραξής σας. Όλες τις λεπτομέρειες θα τις αναγγείλει στην αγάπη σας ο ίδιος ο προαναφερθείς συνδιάκονος. Επίσης, συμφωνήσαμε με όλα όσα πράχθηκαν κανονικώς από την τιμιότητά σας, επιδοκιμάζοντας τον αποστολικό σας ζήλο υπέρ της ορθοδοξίας.

Προς Φιλιππησίους. Εάν, λοιπόν, υπάρχει κάποια παράκληση εν Χριστώ, εάν υπάρχει κάποια παραμυθία αγάπης, εάν υπάρχει κάποια κοινωνία Πνεύματος, εάν υπάρχουν σπλάχνα και οικτιρμοί, ολοκληρώστε τη χαρά μου, ώστε να φρονείτε όλοι το ίδιο, έχοντας την ίδια αγάπη, όντας σύμψυχοι, έχοντας το ένα και αυτό φρόνημα, μη πράττοντας τίποτε από εριστικότητα ή κενοδοξία.

Ποια αρχή θα μπορούσε κάποιος να θέσει στον λόγο του προς εσάς; Είναι βέβαια φανερό ότι σε κάθε λόγο και έργο που ξεκινά, αρμόζει να θέτουμε την ειρήνη ως αρχή και ως τέλος, και αρχίζοντας από αυτήν να καταλήγουμε πάλι σε αυτήν. Διότι αυτό, λέει ο Απόστολος, «θα αποβεί προς σωτηρία μου, διά της δικής σας δεήσεως και της επιχορηγίας του Πνεύματος», το οποίο δίδει ο Ιησούς σε όσους πιστεύουν σε αυτόν. Και είτε ομιλεί κάποιος για οικοδομή, «είτε για παράκληση, είτε για παραμυθία αγάπης, είτε για κοινωνία πνεύματος», αυτά επιτυγχάνονται διά της κατά Θεόν ειρήνης, όχι βεβαίως προς όλους αδιακρίτως, αλλά «σε εκείνους που αγαπούν τον νόμο», όπως λέει ο προφήτης· και εννοεί τον νόμο όχι τον σωματικό, ο οποίος φέρει «εικόνα και σκιά των μελλόντων», αλλά τον πνευματικό, ο οποίος με σοφία αποκαλύπτει την έκβαση εκείνων που έχουν προφητευθεί. «Διότι», λέει, «πολλή ειρήνη υπάρχει σε εκείνους που σε αγαπούν και δεν υπάρχει σε αυτούς σκάνδαλο»· ώστε να καθίσταται φανερό ότι το σκάνδαλο αναμένει εκείνους που έχουν μισήσει την ειρήνη, και αρμόζει σε όσους ποθούν να ελευθερωθούν από αυτά, να προβάλλουν ως ασπίδα την αγάπη προς τον Κύριο· «διότι αυτός είναι η ειρήνη μας, ο οποίος έκανε και τα δύο μέρη ένα και κατέλυσε το μεσότοιχο του φραγμού, δηλαδή την έχθρα, καταργώντας με τη σάρκα του τον νόμο των εντολών που συνίσταται σε διατάξεις.»

Ομιλία Ε΄. Εάν, λοιπόν, υπάρχει κάποια παράκληση εν Χριστώ, εάν υπάρχει κάποια παρηγοριά αγάπης, εάν υπάρχει κάποια κοινωνία Πνεύματος, εάν υπάρχουν σπλάχνα και οικτιρμοί, ολοκληρώστε τη χαρά μου, ώστε να έχετε το ίδιο φρόνημα, διατηρώντας την ίδια αγάπη, να είστε σύμψυχοι, έχοντας ένα και το αυτό φρόνημα. Να μην κάνετε τίποτα από ερίθεια ή κενοδοξία, αλλά με ταπεινοφροσύνη να θεωρείτε ο ένας τον άλλον ανώτερο από τον εαυτό σας. Να μην φροντίζει ο καθένας μόνο τα δικά του, αλλά ο καθένας ας μεριμνά και για τα των άλλων.

Τι λέγει, λοιπόν, όταν παρακαλεί για την ομόνοια, η οποία είναι η αιτία όλων των αγαθών; Δες πόσο θερμά, πόσο έντονα, με πόση πολλή συμπάθεια. «Αν υπάρχει λοιπόν κάποια παράκληση εν Χριστώ», λέγει. Δηλαδή, αν έχετε κάποια παρηγοριά εν Χριστώ· σαν να έλεγε: «Αν υπολογίζεις καθόλου τα λόγια μου, αν ενδιαφέρεσαι καθόλου για μένα, αν κάποτε ευεργετήθηκες από εμένα, κάνε αυτό». Και χρησιμοποιούμε αυτόν τον τρόπο έκφρασης της διαθέσεώς μας, όταν παρακαλούμε για κάτι που το προτιμούμε πάνω από όλα· διότι, αν δεν το προτιμούσαμε από όλα, δεν θα θέλαμε να λάβουμε μέσω αυτού την ανταμοιβή για όλα, ούτε θα λέγαμε ότι μέσα από αυτό αποδεικνύονται τα πάντα. Εμείς, βέβαια, υπενθυμίζουμε σαρκικά δικαιώματα. Όπως ακριβώς αν ένας πατέρας έλεγε προς τον υιό του: «Αν τρέφεις, λοιπόν, κάποιον σεβασμό προς τον πατέρα σου, αν έχεις κάποια ανάμνηση της ανατροφής σου, αν αισθάνεσαι κάποια στοργή προς εμένα, αν υπάρχει κάποια αναγνώριση της τιμής που έλαβες από εμένα ή κάποια εύνοια, μην είσαι εχθρός με τον αδελφό σου»· δηλαδή, αντί για όλα εκείνα ζητώ αυτήν εδώ την ανταμοιβή. Όμως ο Παύλος δεν ενεργεί έτσι· διότι δεν υπενθυμίζει τίποτα το σαρκικό, παρά μόνο πνευματικά. Εκείνο δε που λέγει, έχει την εξής έννοια: «Αν θέλετε να μου δώσετε κάποια παρηγοριά στους πειρασμούς και ενίσχυση εν Χριστώ, αν θέλετε να δείξετε κάποια παραμυθία αγάπης, κάποια κοινωνία εν Πνεύματι, αν έχετε κάποια σπλάχνα και οικτιρμούς, κάντε την χαρά μου πλήρη». «Αν υπάρχουν κάποια σπλάχνα και οικτιρμοί».

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Βʹ. «Αν, λοιπόν, υπάρχει κάποια παρηγοριά εν Χριστώ, αν υπάρχει κάποια παραμυθία αγάπης, αν υπάρχει κάποια κοινωνία Πνεύματος, αν υπάρχουν σπλάχνα και οικτιρμοί, ολοκληρώστε τη χαρά μου, με το να φρονείτε το ίδιο, έχοντας την ίδια αγάπη, όντας ομόψυχοι, έχοντας το ίδιο φρόνημα.» Επειδή πρόκειται να τους προτρέψει να είναι ομόπιστοι και ομόψυχοι, προκαταλαμβάνει τις ψυχές τους σαν με όρκο, σχεδόν λέγοντας: σας εξορκίζω στο όνομα αυτής της ίδιας της παρηγοριάς με την οποία μας παρηγόρησε ο Χριστός, και της αγάπης, και της κοινωνίας του Πνεύματος, στο όνομα των ίδιων των σπλάχνων, στο όνομα των ίδιων των οικτιρμών του Θεού, ολοκληρώστε τη χαρά μου.

Πώς δε θα πιστέψουν σε εκείνον για τον οποίο δεν άκουσαν; Πώς δε θα ακούσουν χωρίς κάποιον να κηρύττει; Πώς δε θα κηρύξουν, εάν δεν αποσταλούν; Όπως είναι γραμμένο: «Πόσο ωραία είναι τα πόδια εκείνων που ευαγγελίζονται την ειρήνη, εκείνων που ευαγγελίζονται τα αγαθά»· πάλι: «Εάν λοιπόν υπάρχει κάποια παρηγοριά εν Χριστώ, εάν υπάρχει κάποια παραμυθία αγάπης, εάν υπάρχουν σπλάχνα και οικτιρμοί, κάντε την χαρά μου πλήρη»· έπειτα: «η θλίψη κατεργάζεται την υπομονή, η δε υπομονή τη δοκιμή, η δε δοκιμή την ελπίδα, και η ελπίδα δεν καταισχύνει».

'Αν υπάρχει, λοιπόν, κάποια παρηγοριά εν Χριστώ' (φωνάζουμε δυνατά μαζί με τον θεσπέσιο Παύλο προς εσάς και μέσω εσών προς όλους), 'αν υπάρχει κάποια παραμυθία αγάπης, αν υπάρχει κάποια κοινωνία Πνεύματος, αν υπάρχουν σπλάχνα ευσπλαχνίας και οικτιρμοί, κάντε την χαρά μου πλήρη, ώστε' όπως μέχρι τώρα, έτσι και παντοτινά 'να έχετε το ίδιο φρόνημα', 'αγωνιζόμενοι μαζί με ένα πνεύμα και μία ψυχή για το κήρυγμα της αλήθειας και μην πτοούμενοι σε τίποτα από τους αντιπάλους, πράγμα που για εκείνους μεν αποτελεί ένδειξη απώλειας, για εσάς όμως σωτηρίας, και αυτό προέρχεται από τον Θεό. Διότι σε εσάς χαρίστηκε η χάρη για τον Χριστό, όχι μόνο να πιστεύετε σε Αυτόν, αλλά και να πάσχετε υπέρ Αυτού'. Και αυτά δεν τα γράφω επειδή έχετε ανάγκη τα δικά μου λόγια, αλλά ως οφειλέτης, και όχι μόνο ως οφειλέτης, αλλά και επειδή επιθυμώ να κοινωνώ μαζί σας, όταν βέβαια το καλεί η περίσταση με τα ίδια τα έργα και τους άθλους, και άλλοτε πάλι με τα λόγια. Διότι 'και εσείς' (για να εκφραστώ μαζί με τον Ιωάννη τον Θεολόγο) 'έχετε χρίσμα από το Άγιο Πνεύμα, και το χρίσμα που λάβατε από Αυτόν μένει μέσα σας, και γνωρίζετε τα πάντα, και δεν έχετε ανάγκη να σας διδάσκει κάποιος· αλλά όπως το ίδιο χρίσμα σας διδάσκει περί πάντων, και καθώς σας δίδαξε, να μένετε σε αυτό, ώστε όταν φανερωθεί ο Υιός του Θεού, να έχουμε παρρησία και να μην ντροπιαστούμε από Αυτόν κατά την παρουσία Του'.

Εάν, λοιπόν, υπάρχει κάποια παρηγοριά εν Χριστώ, εάν υπάρχει κάποια παραμυθία αγάπης, εάν υπάρχει κάποια κοινωνία πίστεως, εάν υπάρχουν σπλάχνα και οικτιρμοί, κάντε την χαρά μου πλήρη, ώστε να λέω και εγώ ο ταλαίπωρος μαζί με τον απόστολο, να έχετε το ίδιο φρόνημα, την ίδια αγάπη, να είστε σύμψυχοι, να σκέφτεστε το ένα και το αυτό, χωρίς να ενεργείτε ή να αντιτάσσεστε ο ένας στον άλλον από εριστικότητα ή κενοδοξία. Διότι είναι στη φύση των πραγμάτων, ακόμη και στους αγώνες υπέρ της ευσέβειας, να παρεισφρέει η φιλοπρωτία και η φιλονεικία. Αλλά εσείς, ως διάκονοι του Θεού (διότι συμπεριλαμβάνω στο πρόσωπό σου αυτούς που κατέχουν υπερέχουσα θέση, οι οποίοι και θα διαβάσουν την επιστολή), μην δώσετε σε τίποτα καμία αφορμή για πρόσκομμα, για να μην κατηγορηθεί η διακονία σας. Γένοιτο.