Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 2:18

Πάλι σε άλλο σημείο, αναπτύσσοντας τις ίδιες ακριβώς υψηλές σκέψεις, έλεγε: «Ακόμη και αν προσφέρομαι ως σπονδή πάνω στη θυσία και τη λειτουργία της πίστεώς σας, χαίρομαι και συμμερίζομαι τη χαρά όλων σας· για το ίδιο ακριβώς και εσείς να χαίρεστε και να συγχαίρετε μαζί μου». Τι λες; Πεθαίνεις, Παύλε, και καλείς τους ανθρώπους να γίνουν κοινωνοί της αγαλλίασής σου; Τι έχει συμβεί, πες μου;

Γίνομαι, λέει, σαν σπονδή και θυσία. Ω, μακάρια ψυχή! Ονομάζει θυσία την προσαγωγή τους. Άρα είναι πολύ καλύτερο το να προσφέρει κανείς μια ψυχή παρά το να προσφέρει βόδια. Αν, λοιπόν, λέει, πλάι σε αυτήν την προσφορά παραδώσω και τον εαυτό μου σαν σπονδή, χαίρομαι για τον θάνατό μου· διότι αυτό υπονοεί λέγοντας: «Επάνω στη θυσία και τη λειτουργία της πίστεως χαίρομαι, και συγχαίρω όλους σας· για το ίδιο πράγμα να χαίρεστε κι εσείς και να συγχαίρετε μαζί μου». Γιατί συγχαίρεις;

Βλέπεις πώς δείχνει ότι πρέπει να χαίρονται; Χαίρομαι λοιπόν, λέγει, διότι γίνομαι σπονδή· και συμμερίζομαι τη χαρά σας, διότι προσέφερα θυσία. Κατά τον ίδιο τρόπο να χαίρεστε και εσείς και να συμμετέχετε στη χαρά μου, διότι προσφέρθηκα. Χαρείτε μαζί μου, λέγει, που χαίρομαι για τον δικό μου θάνατο. Άρα λοιπόν, το τέλος των δικαίων δεν είναι άξιο δακρύων, αλλά χαράς.

Εάν αυτοί χαίρονται, πρέπει να χαιρόμαστε μαζί τους· διότι είναι άτοπο, ενώ εκείνοι χαίρονται, εμείς να κλαίμε. Αλλά επιζητούμε, λέει, τη συνήθεια της συναναστροφής. Αυτά είναι δικαιολογίες και προφάσεις. Δες, λοιπόν, τι παραγγέλλει στους Φιλιππησίους: «Να χαίρεστε μαζί μου και να χαίρεστε»· και εσύ επιζητείς τη συνήθεια της συναναστροφής; Εάν μεν επρόκειτο εσύ ο ίδιος να παραμείνεις εδώ, δικαιολογημένα τα λες αυτά· εάν όμως λίγο αργότερα πρόκειται να συναντήσεις αυτόν που έφυγε, ποια συνήθεια επιζητείς; Διότι επιζητεί κανείς τη συνήθεια, όταν έχει χωριστεί οριστικά· εάν όμως πρόκειται να πορευθείς και εσύ την ίδια οδό, ποια συνήθεια επιζητείς; Εκείνους που βρίσκονται σε αποδημία γιατί δεν τους κλαίμε; Μήπως, αφού κλάψουμε για λίγο, δεν σταματάμε αμέσως μετά την πρώτη ή τη δεύτερη ημέρα; Εάν επιζητείς τη συνήθεια, κλάψε μόνο τόσο, όσο χρειάζεται για να εκδηλώσεις την ανθρώπινη φύση σου· έπειτα από αυτό όμως να χαίρεσαι, όπως ακριβώς λέει ο Παύλος: «Δεν υφίσταμαι τίποτα το φοβερό, αλλά και χαίρομαι που αναχωρώ προς τον Χριστό»· «Και εσείς να χαίρεστε και να συμμετέχετε στη χαρά μου», λέει. Ας χαιρόμαστε λοιπόν και εμείς, όταν βλέπουμε έναν δίκαιο να τελευτά, και μάλιστα ακόμη και όταν πεθαίνει κάποιος από τους απελπισμένους. Διότι ο μεν αναχωρεί για να λάβει την αμοιβή των κόπων του, ο δε άλλος διέκοψε την αμαρτωλή του πορεία. «Αλλά ίσως», λέει, «να άλλαζε τρόπο ζωής, εάν ζούσε». Αλλά ο Θεός δεν θα τον έπαιρνε, εάν πράγματι επρόκειτο να μετανοήσει. Διότι Αυτός, ο οποίος οικονομεί τα πάντα για τη σωτηρία μας, για ποιον λόγο δεν θα τον άφηνε στη ζωή, εάν επρόκειτο να γίνει ευάρεστος; Εάν αφήνει να ζουν εκείνοι που δεν μετανοούν, πολύ περισσότερο θα άφηνε εκείνους που πρόκειται να μετανοήσουν.

Επομένως, το να πεθάνει κανείς είναι καλύτερο από το να ζει. Διότι το πρώτο τον βγάζει από τις τρικυμίες και τους κινδύνους, ενώ το δεύτερο προσθέτει κινδύνους και τον καθιστά εκτεθειμένο σε αμέτρητες επιβουλές και ανάγκες, εξαιτίας των οποίων θεώρησες ότι η ζωή είναι αβίωτη. Εάν όμως δυσπιστείς σε όσα λέγονται, άκουσε αυτούς που είδαν τα πρόσωπα των μαρτύρων κατά τον καιρό των μαρτυρίων τους, πώς, ενώ μαστιγώνονταν και καταξεσκίζονταν, ήταν περιχαρείς και φαιδροί, και ξαπλωμένοι πάνω στα πυρωμένα τηγάνια χαίρονταν και ευφραίνονταν περισσότερο από εκείνους που αναπαύονταν σε στρώμα από ρόδα. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε, όταν επρόκειτο να αναχωρήσει από εδώ και να τερματίσει τη ζωή του με βίαιο θάνατο: «Χαίρω και συγχαίρω όλους σας· ομοίως δε και εσείς να χαίρετε και να συγχαίρετε μαζί μου». Είδες με πόση υπερβολή καλεί ολόκληρη την οικουμένη να συμμετάσχει σε αυτήν την ευφροσύνη; Τόσο μεγάλο αγαθό γνώριζε ότι είναι η αναχώρηση από αυτόν τον κόσμο· τόσο ποθητό θεωρούσε τον τόσο φοβερό θάνατο, τόσο αξιαγάπητο και άξιο να τον εύχεται κανείς. Αλλά το ότι ο ζυγός της αρετής είναι γλυκύς και ελαφρύς, είναι προφανές και από πολλά άλλα σημεία· ας δούμε όμως στη συνέχεια, εάν συμφωνείτε, και τα φορτία της αμαρτίας. Ας φέρουμε, λοιπόν, στο μέσον τους πλεονέκτες, τους εμπόρους και τους μεταπράτες των αδιάντροπων συναλλαγών. Τι θα μπορούσε άραγε να είναι πιο βαρύ από μια τέτοια ενασχόληση; Πόσες λύπες, πόσες μέριμνες, πόσες συγκρούσεις, πόσοι κίνδυνοι, πόσες επιβουλές και πόλεμοι γεννιούνται καθημερινά εξαιτίας αυτών των κερδών;

Δεν αρκέστηκε βέβαια σε αυτές τις θυσίες, αλλά, αφού πρώτα αφιέρωσε σωστά τον εαυτό του, πρόσφερε και ολόκληρη την οικουμένη, στεριά και θάλασσα, και Έλληνες και βαρβάρους, και με μια λέξη όλη τη γη που επιβλέπει ο ήλιος. Αυτήν, σαν να είχε αποκτήσει φτερά, τη διέτρεξε ολόκληρη, όχι απλώς περπατώντας, αλλά ξεριζώνοντας τα αγκάθια των αμαρτιών, και σπέρνοντας τον λόγο της ευσέβειας, διώχνοντας μακριά την πλάνη, επαναφέροντας την αλήθεια, μεταβάλλοντας τους ανθρώπους σε αγγέλους, ή μάλλον κάνοντας τους ανθρώπους αγγέλους από δαίμονες που ήταν. Γι' αυτό και όταν επρόκειτο να αναχωρήσει, μετά από τους πολλούς ιδρώτες και τα αλλεπάλληλα αυτά τρόπαια, παρηγορώντας τους μαθητές του, έλεγε: «Ακόμη και αν προσφέρομαι ως σπονδή επάνω στη θυσία και τη λειτουργία της πίστης σας, χαίρω και συγχαίρω με όλους σας· γι' αυτό και εσείς να χαίρεστε και να χαίρεστε μαζί μου». Τι θα μπορούσε λοιπόν να σταθεί ίσο με αυτήν τη θυσία, την οποία πρόσφερε τραβώντας τη μάχαιρα του Πνεύματος, και την οποία προσκόμισε στο θυσιαστήριο που βρίσκεται υπεράνω των ουρανών; Αλλά βέβαια, ο Άβελ σκοτώθηκε δολοφονημένος από τον Κάιν, και εξαιτίας αυτού έγινε πιο λαμπρός. Εγώ όμως σου απαρίθμησα αμέτρητους θανάτους, και μάλιστα τόσους, όσες ήταν οι ημέρες που έζησε κηρύττοντας αυτός ο μακάριος.

Και, παρόλο που οι κίνδυνοι εναντίον του εντείνονταν, εκείνος διατηρούσε την προθυμία του ακμαία, και φανερώνοντάς το αυτό έλεγε: «Ξεχνώντας όσα βρίσκονται πίσω, και επεκτεινόμενος σε όσα βρίσκονται μπροστά»· και ενώ περίμενε τον θάνατο, καλούσε και άλλους να συμμετάσχουν σε αυτή τη χαρά, λέγοντας: «Χαίρετε και συγχαίρετε μαζί μου»· και όταν επικρέμονταν πάνω του κίνδυνοι και ύβρεις και κάθε είδους ατιμία, πάλι σκιρτούσε από χαρά, και γράφοντας προς τους Κορινθίους έλεγε: «Γι' αυτό και ευαρεστούμαι στις ασθένειες, στις ύβρεις, στους διωγμούς». Μάλιστα, και αυτά τα ονόμασε όπλα δικαιοσύνης, αποδεικνύοντας ότι και από αυτά αποκόμιζε τα μέγιστα οφέλη, και απέναντι στους εχθρούς του παρέμενε από παντού ακαταμάχητος. Και ενώ παντού μαστιγωνόταν, υβριζόταν και χλευαζόταν, σαν να παρήλαυνε σε θριάμβους και να έστηνε συνεχή τρόπαια σε όλη τη γη, έτσι ακριβώς στολιζόταν, και ομολογούσε την ευγνωμοσύνη του προς τον Θεό λέγοντας: «Ας είναι η χάρη στον Θεό, ο οποίος πάντοτε μας κάνει να θριαμβεύουμε». Και επιδίωκε την ατίμωση και την ύβρη για χάρη του κηρύγματος περισσότερο από όσο εμείς επιδιώκουμε την τιμή, και τον θάνατο περισσότερο από όσο εμείς τη ζωή, και την πενία περισσότερο από όσο εμείς τον πλούτο, και τους κόπους περισσότερο από όσο άλλοι τις ανέσεις, και όχι απλώς περισσότερο, αλλά πάρα πολύ περισσότερο· και προτιμούσε να θλίβεται περισσότερο από όσο άλλοι χαίρονται, και να προσεύχεται υπέρ των εχθρών του περισσότερο από όσο άλλοι προσεύχονται εναντίον τους. Και ανέτρεψε την τάξη των πραγμάτων, ή μάλλον εμείς την ανατρέψαμε, ενώ εκείνος τη διαφύλαξε ακριβώς όπως τη νομοθέτησε ο Θεός.

Διότι αυτή προπάντων η χαρά είναι διηνεκής· καθώς οι άλλες χαρές δεν βρίσκονται σε καλύτερη μοίρα από τα ρεύματα των ποταμών, αφού εμφανίζονται και αμέσως παρέρχονται. Η κατά Θεόν όμως ευφροσύνη παραμένει και είναι σταθερή, διαρκής και μόνιμη, χωρίς να διακόπτεται από καμία απροσδόκητη περίσταση, αλλά γίνεται ανώτερη μέσα από τα ίδια τα εμπόδια. Επειδή και οι απόστολοι μαστιγώνονταν, και χαίρονταν· και ο Παύλος θλιβόταν, και σκιρτούσε από χαρά· επρόκειτο να πεθάνει, και προσκαλούσε και άλλους να γίνουν κοινωνοί της χαράς του, λέγοντας: «Αλλά και αν ακόμη προσφέρομαι ως σπονδή στη θυσία και τη λειτουργία της πίστης σας, χαίρω και συγχαίρω όλους σας. Το ίδιο λοιπόν και εσείς να χαίρεστε και να συγχαίρετε μαζί μου». Σε εκείνους που αισθάνονται τέτοια ευφροσύνη, κατοικεί ο Θεός. Γι' αυτό και αυτή αναφέρει τα εξής: «Στον αιώνα θα αγαλλιούνται, και θα κατασκηνώσεις μέσα τους».

Τι έκανε δε ο Παύλος; Δεν έστησε αμέτρητα τρόπαια, λέγοντας: «Καθημερινά πεθαίνω, μα την καύχησή μου για εσάς»; Διότι ο θάνατος δεν είναι κακός, αλλά ο πονηρός θάνατος είναι κακός. Γι' αυτό λέγει: «Τίμιος είναι ενώπιον του Κυρίου ο θάνατος των οσίων του». Σε άλλο σημείο δε λέγει: «Ο θάνατος των αμαρτωλών είναι πονηρός»· ονομάζοντας πονηρό το να απέρχεται κανείς από τη ζωή με πονηρή συνείδηση, βεβαρημένος και καταπιεσμένος από τις πολλές μέριμνες των αμαρτημάτων. Ενώ εκείνος που έχει καθαρή συνείδηση, τρέχει προς τα βραβεία, αναχωρεί για να λάβει το στεφάνι. Και για να μάθεις ότι δεν είναι η φύση των πραγμάτων, αλλά η προαίρεση των ανθρώπων αυτή που προκαλεί την ταραχή, άκουσε πώς ο Παύλος το επιζητεί αυτό, άλλοτε μεν λέγοντας: «Διότι και εμείς που βρισκόμαστε σε αυτό το σκήνωμα στενάζουμε, περιμένοντας με λαχτάρα την υιοθεσία, την απολύτρωση του σώματός μας»· άλλοτε δε δηλώνοντας το ίδιο σε άλλο σημείο: «Αλλά, ακόμη και αν προσφέρομαι ως σπονδή στη θυσία και τη λειτουργία της πίστης σας, χαίρω και συγχαίρω με όλους σας. Το ίδιο δε και εσείς, να χαίρεστε και να συγχαίρετε μαζί μου». Εάν λοιπόν ο θάνατος δεν είναι κάτι το επαχθές, αλλά είναι ποθεινός για όσους ζουν ορθά, πολύ περισσότερο ισχύει αυτό για την πενία και για όλα τα υπόλοιπα. «Έχουν δε εξερευνηθεί σύμφωνα με όλα τα θελήματά του». Άλλος δε μεταφραστής λέει: «Έχουν εξακριβωθεί».

«Με λύπες θα γεννάς τέκνα». Διότι δεν ήταν αρκετό εκείνο για να τους συνετίσει. Βλέπουμε, λοιπόν, πολλούς να γίνονται καλύτεροι κυρίως με αυτό. Διότι ο θάνατος, όταν επέλθει, παραδίδει τον άνθρωπο στην αναισθησία· ενώ αυτά κάνουν τους ανθρώπους καλύτερους όσο βρίσκονται στη ζωή. Και αν το πράγμα φαίνεται φοβερό, αυτό οφείλεται στην αδυναμία όσων έχουν αυτήν τη διάθεση. Διότι, για το ότι ο φόβος προερχόταν από την αδυναμία, άκουσε τον Παύλο, ο οποίος και το ευχόταν αυτό, και χαιρόταν, όπως όταν λέει: «Το να αναχωρήσω και να είμαι μαζί με τον Χριστό, είναι πολύ καλύτερο»· και πάλι: «Χαίρω και συγχαίρω όλους σας· για το ίδιο δε, και εσείς να χαίρεστε και να συγχαίρετε μαζί μου»· ενώ για τα αντίθετα θλιβόταν: «Όχι μόνο αυτό», λέει, «αλλά και εμείς οι ίδιοι στενάζουμε μέσα μας, απεκδεχόμενοι την υιοθεσία, την απολύτρωση του σώματός μας»· και πάλι: «Όσοι βρισκόμαστε στο σκήνωμα αυτό, στενάζουμε από το βάρος».

Δεν αρκέστηκε βεβαίως σε αυτές τις θυσίες, αλλά, επειδή καθιέρωσε άριστα τον εαυτό του, προσέφερε και ολόκληρη την οικουμένη, και γη και θάλασσα, και Ελλάδα και βαρβάρους, και με μια λέξη ολόκληρη αυτή την κτίση. Αφού έγινε σαν κάποιος φτερωτός αετός, την περιήλθε, όχι απλώς οδοιπορώντας, αλλά ανασπώντας τα αγκάθια των αμαρτιών και κατασπέρνοντας τον λόγο της ευσέβειας, αποδιώχνοντας την πλάνη, επαναφέροντας την αλήθεια, κάνοντας τους ανθρώπους αγγέλους, ή μάλλον μετατρέποντας τους ανθρώπους από δαίμονες σε αγγέλους. Γι' αυτό και όταν επρόκειτο να αναχωρήσει από αυτή τη ζωή, μετά από τους πολλούς ιδρώτες και αυτά τα πυκνά τρόπαια, παρηγορώντας τους μαθητές του, έλεγε: «Ακόμη και αν προσφέρομαι ως σπονδή επάνω στη θυσία και τη λειτουργία της πίστης σας, χαίρομαι και συγχαίρω όλους σας. Και εσείς λοιπόν να χαίρεστε και να συμμερίζεστε τη χαρά μου». Τι λοιπόν θα μπορούσε να σταθεί ίσο με αυτή τη θυσία, την οποία τέλεσε αφού τράβηξε τη μάχαιρα του πνεύματος; Την οποία προσκόμισε στο θυσιαστήριο που βρίσκεται υπεράνω των ουρανών; Αλλά αναιρέθηκε δολοφονημένος από τον Κάιν ο Άβελ, και χάρη σε αυτό έγινε λαμπρότερος; Εγώ όμως σου απαρίθμησα αναρίθμητους θανάτους (του Παύλου), και τόσους ακριβώς σε αριθμό, όσες ήταν οι ημέρες που έζησε κηρύττοντας αυτός ο μακάριος. Αν πάλι θέλεις να μάθεις και για τη σφαγή που προχώρησε μέχρι την ίδια την έμπρακτη δοκιμασία της, εκείνος μεν (ο Άβελ σφαγιάστηκε) από τον αδελφό του, τον οποίο ούτε είχε αδικήσει, ούτε είχε ευεργετήσει;

«Προς καύχημά μου κατά την ημέρα του Χριστού, ότι δεν έτρεξα άσκοπα, ούτε κοπίασα μάταια.» Διότι, πραγματικά, το μεγάλο καύχημα των δασκάλων είναι η προκοπή των μαθητών. Μέχρι πότε, όμως, πρέπει να φτάσει η προκοπή, παρά μέχρι την παρουσία του Χριστού; Και το λέει αυτό, ώστε να πεθάνουμε διατηρώντας την, χωρίς να παρεκκλίνουμε καθόλου από αυτήν. Διότι έτσι θα την επιδείξουμε ακέραιη. «Αλλά, κι αν ακόμη προσφέρομαι ως σπονδή πάνω στη θυσία και τη λειτουργία της πίστης σας, χαίρω και συγχαίρω όλους σας. Για το ίδιο δε να χαίρεστε και εσείς, και να συγχαίρετε μαζί μου.» Σπονδή πάντοτε ονομάζει τον θάνατό του, όπως ομοίως λέει και στην προς Τιμόθεον επιστολή: Διότι εγώ ήδη προσφέρομαι ως σπονδή, και ο καιρός της αναχωρήσεώς μου έχει φθάσει. Λέει λοιπόν: Ακόμη κι αν πεθαίνω, και οι εχθροί της αλήθειας με καταδικάζουν σε θάνατο εξαιτίας του κηρύγματος, όχι μόνο δεν λυπάμαι, αλλά χαίρομαι πάρα πολύ. Επομένως, οφείλετε και εσείς να χαίρεστε. «Ελπίζω δε στον Κύριο Ιησού, να σας στείλω γρήγορα τον Τιμόθεο, για να αναθαρρήσω και εγώ, όταν μάθω τα νέα σας.» Σας στέλνω, λέει, τον Τιμόθεο, ώστε, ακούγοντας τα νέα σας, να χαρώ. Όχι επειδή τα αγνοούσε· διότι ο ίδιος έλεγε ότι ευχαριστεί τον Θεό για αυτούς σε κάθε του δέηση.

Φιλιππησίους 2,17—18 〈Αλλά και αν ακόμη προσφέρομαι ως σπονδή για τη θυσία.〉 Αυτό το χωρίο είτε πρέπει να εκληφθεί όπως το εξήγησαν οι προγενέστεροί μας, είτε και ως εξής: αλλά και αν ακόμη θυσιάζομαι για τη 〈θυσία και λειτουργία της πίστης σας〉, την οποία ιερούργησα στον Θεό, 〈χαίρω〉 μεν αληθινά —διότι χαρά του διδασκάλου είναι η τελειότητα των μαθητών— 〈συγχαίρω〉 δε, διότι και εσείς, καθώς φθάνετε στην τελειότητα, απολαμβάνετε μέγιστη χαρά· ώστε εγώ μεν γι' αυτό 〈χαίρω και συγχαίρω μαζί σας.〉 Αλλά και εσείς οφείλετε 〈να χαίρεστε〉, επειδή φθάνετε στην τελειότητα, και 〈να συγχαίρετε μαζί μου〉, επειδή δώσατε χαρά στον διδάσκαλο. Φαίνεται δε ίσως ότι το 〈αλλά και αν ακόμη προσφέρομαι ως σπονδή〉 εισάγει την έννοια ότι, αν δεν προσφερόταν ως σπονδή 〈για τη θυσία〉 τους, θα λυπόταν· διότι αυτό υποδηλώνει το σχήμα του λόγου.

Εύλογα λοιπόν, αδελφοί μου αγαπημένοι και περιπόθητοι, χαρά και στεφάνι μου, χαίρω και συγχαίρω μαζί σας, το ίδιο δε και εσείς να χαίρεστε και να συγχαίρετε μαζί μου. Τα λόγια αυτά ανήκουν μεν στον μακάριο Παύλο, ταιριάζουν όμως στην περίσταση, επειδή τα πάντα έχουν γραφτεί για τη δική μας νουθεσία και μας ικετεύει να γίνουμε μιμητές του. Πρώτον μεν είναι αληθές να πούμε εκείνο, ότι δεν παραδιδόμαστε στις θλίψεις και τις περιστάσεις τόσο όσο προαιρούνται και θέλουν αυτοί που μας κακοποιούν (γιατί έτσι θα ήταν ανυπόφορη η δοκιμασία, όπως ακριβώς και αυτή που αόρατα μας προσβάλλει από τους δαίμονες), αλλά κατά το μέτρο που παραχωρεί ο Χριστός, ο οποίος ορίζει τον αγώνα και συναγωνίζεται μαζί μας. Αυτός επιτρέπει τους αγώνες με μέτρο και σταθμά σύμφωνα με τη δύναμη του καθενός με δίκαιη κρίση, είτε για την έκτιση των αμαρτιών (ακόμη και αν προσερχόμαστε με τη θέλησή μας στο να πάσχουμε) είτε ως αμοιβή των νικητήριων στεφάνων, για εκείνους που προχωρούν από δόξα σε δόξα. Διότι, μήπως τάχα βασανιστήκαμε όπως ο Πέτρος ή ο Παύλος μαζί με τους ισότιμούς τους, ή ο Γεώργιος και ο Θεόδωρος μαζί με τους ισόκλειούς τους, ή η Θέκλα και η Φεβρωνία μαζί με τις ομόδοξές τους, στους οποίους, επειδή αγάπησαν πολύ, αναλόγως περίσσεψαν και τα παθήματα του Χριστού που τους δωρήθηκαν; Σε όσους όμως η αγάπη είναι λίγη, πιο ελλιπές είναι και το πάσχειν, ώστε πρέπει να λυπόμαστε και να δυσφορούμε επειδή δεν υποφέρουμε πολλά, και όχι να αλλοιωνόμαστε και να αποκάμνουμε για εκείνα με τα οποία δοκιμαζόμαστε μετρίως.