Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 2:20

Διότι το μεν σημείο το είδε μόνο αυτός· το κέρδος όμως δεν το καρπώθηκε μόνο ο ίδιος, αλλά μαζί του και η γυναίκα του και ολόκληρος ο οίκος του. Αλλά και αυτοί οι ίδιοι οι στρατηγοί που τον μαστίγωσαν διαπιστώνεται ότι το έπραξαν μάλλον από παρόρμηση και όχι από κακία, πράγμα που φαίνεται από το ότι αμέσως έστειλαν εντολή και τον άφησαν ελεύθερο, καθώς και από το ότι αργότερα φοβήθηκαν. Δίνει δε μαρτυρία για αυτούς όχι μόνο ως προς την πίστη τους, ούτε ως προς τους κινδύνους, αλλά και ως προς την αγαθοεργία τους, με τα εξής λόγια: ότι «Και στην αρχή του Ευαγγελίου και μία και δύο φορές μου στείλατε βοήθεια για την ανάγκη μου, χωρίς κανένας άλλος να το έχει πράξει αυτό». Διότι, λέγει, «καμία Εκκλησία δεν επικοινώνησε μαζί μου σε ζήτημα δόσεως και λήψεως»· και αποδεικνύει ότι η έλλειψη αυτή οφειλόταν μάλλον σε απουσία ευκαιρίας παρά προαιρέσεως, λέγοντας: «Όχι ότι δεν φροντίζατε για εμένα, λέγει, αλλά δεν είχατε την ευκαιρία». Αυτό δε φανερώνει ότι έτρεφε πολλή στοργή προς αυτούς. Διότι είναι φανερό ότι τους αγαπούσε πάρα πολύ· «Διότι δεν έχω κανέναν», λέγει, «ισόψυχο, ο οποίος να μεριμνήσει γνησίως για τα ζητήματά σας»· και πάλι: «Επειδή σας έχω μέσα στην καρδιά μου, και κατά τα δεσμά μου».

ΟΜΙΛΙΑ Θ΄. Ελπίζω δε στον Κύριο Ιησού να σας στείλω σύντομα τον Τιμόθεο, ώστε να αναθαρρήσω κι εγώ, μαθαίνοντας την κατάστασή σας. Διότι δεν έχω κανέναν ισόψυχο, ο οποίος να μεριμνήσει ειλικρινά για τα ζητήματά σας. Διότι οι πάντες επιζητούν τα δικά τους, όχι τα του Ιησού Χριστού.

Διότι, εάν οι μαθητές είχαν πεισθεί για αυτό, θα είχαν γίνει αναίσχυντοι· τώρα όμως, επειδή περίμεναν ότι θα περάσουν απαρατήρητοι, διορθώθηκαν ευκολότερα. Και κυρίως με αυτό τους επανέφερε, με το να πει: «Για να αναθαρρήσω κι εγώ», και τους έκανε πιο επιμελείς, ώστε, όταν έλθει ο Τιμόθεος, να μη βρει μια άλλη κατάσταση και την αναγγείλει σε αυτόν. Φαίνεται δε ότι και ο ίδιος είχε χρησιμοποιήσει αυτόν τον τρόπο, αναβάλλοντας την άφιξή του, ώστε να μετανοήσουν οι Κορίνθιοι. Γι' αυτό και έγραφε: «Επειδή σας λυπόμουν, δεν ήλθα πλέον στην Κόρινθο». Διότι η αγάπη δεν αποδεικνύεται μόνο με το να αναγγέλλει κανείς τα δικά του, αλλά και με το να ζητά να μάθει τα δικά τους· επειδή αυτό είναι γνώρισμα ψυχής που μεριμνά, ενδιαφέρεται και αγωνιά διαρκώς. Συγχρόνως δε τους τιμά, στέλνοντας τον Τιμόθεο. Τι λες; Στέλνεις τον Τιμόθεο; Για ποιον λόγο άραγε; Ναι, λέγει· «Διότι δεν έχω κανέναν ισόψυχο», δηλαδή από αυτούς που μεριμνούν όμοια με μένα, «ο οποίος θα ενδιαφερθεί ειλικρινά για όσα σας αφορούν». Δεν είχε, λοιπόν, κανέναν από τους συνοδούς του ισόψυχο; Κανέναν. Και τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει: Κάποιον που να νοιάζεται και να φροντίζει για εσάς όμοια με εμένα.

Κανείς δεν θα επέλεγε εύκολα, λέει, να κάνει τόσο μεγάλη οδοιπορία για αυτήν την αιτία. Εκείνος που σας αγαπά μαζί με εμένα, είναι ο Τιμόθεος· διότι ήταν μεν δυνατόν να στείλω και άλλους, αλλά κανείς δεν είναι σαν αυτόν. Άρα, αυτό είναι ίδιον εκείνου που έχει την ίδια ψυχή, το να αγαπά τους μαθητές του παρομοίως. Ο οποίος, λέει, θα μεριμνήσει για εσάς με γνήσιο τρόπο· δηλαδή, πατρικά. Διότι όλοι ζητούν τα δικά τους, όχι τα του Ιησού Χριστού· δηλαδή, τη δική τους ανάπαυση και το να βρίσκονται σε ασφάλεια. Αυτό το αναφέρει και όταν γράφει προς τον Τιμόθεο. Γιατί όμως οδύρεται για αυτά; Για να εκπαιδεύσει εμάς που τα ακούμε να μην περιπέσουμε στα ίδια, διδάσκοντας τους ακροατές να μην αναζητούν την άνεση. Διότι εκείνος που αναζητά την άνεση, δεν ζητά τα του Χριστού, αλλά τα δικά του· διότι πρέπει κανείς να είναι προετοιμασμένος για κάθε κόπο, για κάθε ταλαιπωρία.

βʹ. Παρατήρησε πώς εξαρτά τα πάντα από τον Θεό και δεν λέει τίποτε από δική του διάνοια. «Θεώρησα δε αναγκαίο τον Επαφρόδιτο, τον αδελφό και συνεργό και συστρατιώτη μου». Και αυτόν πάλι τον αποστέλλει με τα ίδια εγκώμια, με τα οποία και τον Τιμόθεο. Διότι εκείνον τον σύστησε με βάση τα εξής δύο: ότι τους αγαπά, λέγοντας, «ο οποίος γνησίως θα μεριμνήσει για τα δικά σας», και ότι ευδοκίμησε στο Ευαγγέλιο. Και τούτον πάλι τον επαίνεσε με βάση τα ίδια και για την ίδια αιτία για την οποία και εκείνον. Πώς; Διότι το να τον ονομάσει αδελφό και συνεργό, και να μη σταθεί μόνο σε αυτό, αλλά να προσθέσει και το «συστρατιώτη», αποδεικνύει τη μεγάλη του συμμετοχή στους κινδύνους και μαρτυρεί για αυτόν τα ίδια τα οποία μαρτυρεί και για τον εαυτό του.

Εδώ δε καταδεικνύει και κάτι άλλο, δηλώνοντας ότι και ο ίδιος γνωρίζει πολύ καλά, λέει, ότι αγαπιέται από εσάς. Και αυτό δεν συντελεί λίγο στο να ελκύσει την αγάπη. Πώς; Ασθένησε, λέει, και λυπόσασταν· ανέρρωσε, και σας απάλλαξε από τη λύπη που είχατε εξαιτίας της ασθένειάς του· όμως ούτε και τότε ήταν απαλλαγμένος από τη λύπη, αλλά θλιβόταν, διότι παρότι ανέρρωσε, δεν σας είδε. Εδώ προετοιμάζει και κάτι άλλο, απολογούμενος για το ότι τον στέλνει σε αυτούς μετά από καιρό: Όχι από αμέλεια, λέει, αλλά τον μεν Τιμόθεο τον κρατούσα επειδή δεν είχα κανέναν άλλον· διότι δεν έχω κανέναν, λέει, ισόψυχο· τον δε Επαφρόδιτο εξαιτίας της ασθένειάς του. Έπειτα, αποδεικνύοντας ότι αυτή κράτησε πολύ και ανάλωσε πολύ χρόνο, λέει: Διότι πράγματι ασθένησε φτάνοντας κοντά στον θάνατο. Βλέπεις πόση σπουδή επιδεικνύει ο Παύλος, ώστε να αποκόψει από τη διάνοια των μαθητών κάθε πρόφαση ραθυμίας και ολιγωρίας, και να μην υποπτευθούν ότι δεν πήγε επειδή τους περιφρόνησε; Διότι τίποτε δεν θα μπορέσει να ελκύσει τόσο πολύ τον μαθητή, όσο το να έχει πεισθεί ότι ο προεστώς του και τον φροντίζει και αγωνιά για αυτόν, πράγμα που αποτελεί γνώρισμα υπερβάλλουσας αγάπης. Ακούσατε, λέει, ότι αρρώστησε· και πράγματι αρρώστησε φτάνοντας κοντά στον θάνατο. Και για να βεβαιωθείτε ότι δεν προφασίζομαι, ακούστε: Αλλά ο Θεός τον ελέησε. Τι λες, ω αιρετικέ; Εδώ ονομάζει έλεος του Θεού το να συγκρατεί εκείνον που πρόκειται να αναχωρήσει από τη ζωή και να τον επαναφέρει πάλι.

Χαιρετήστε κάθε άγιο εν Χριστώ Ιησού. Δεν είναι μικρό και αυτό· διότι αποτελεί δείγμα μεγάλης εύνοιας και το να τους απευθύνει χαιρετισμό μέσω επιστολών. Σας χαιρετούν οι αδελφοί που είναι μαζί μου. Και όμως, έλεγες: «Δεν έχω κανέναν ισόψυχο, ο οποίος να φροντίσει με ειλικρίνεια για τα ζητήματά σας»· πώς λοιπόν λες τώρα: «Οι αδελφοί που είναι μαζί μου»; Είτε αναφέρεται στους αδελφούς που είναι μαζί του, φανερώνοντας ότι δεν έχει κανέναν ισόψυχο ανάμεσα σε όσους τον συνοδεύουν, και όχι για εκείνους που βρίσκονταν στην πόλη (διότι ποια ανάγκη είχαν εκείνοι να επωμιστούν τις υποθέσεις των αποστόλων;), είτε επειδή δεν διστάζει να αποκαλεί και αυτούς αδελφούς. Σας χαιρετούν όλοι οι άγιοι, και μάλιστα εκείνοι που ανήκουν στην οικία του Καίσαρα. Η χάρη του Κυρίου μας Ιησού Χριστού ας είναι μαζί με όλους σας. Τους ανόρθωσε και τους ενδυνάμωσε, δείχνοντας ότι το κήρυγμα άγγιξε μέχρι και το αυτοκρατορικό παλάτι. Διότι, εάν αυτοί που βρίσκονται στα ανάκτορα περιφρόνησαν τα πάντα για τον Βασιλιά των ουρανών, πολύ περισσότερο οφείλουν να το πράξουν αυτό οι ίδιοι. Και τούτο αποτελούσε απόδειξη της αγάπης του Παύλου, το ότι δηλαδή διηγούνταν πολλά γι' αυτούς και έλεγε σπουδαία λόγια, γεγονός που προκάλεσε τέτοιο πόθο σε όσους βρίσκονταν στα ανάκτορα, ώστε να στέλνουν χαιρετισμούς σε ανθρώπους που δεν είχαν δει ποτέ. Μάλιστα, επειδή οι πιστοί τότε βρίσκονταν σε θλίψη, η αγάπη ήταν πολύ μεγάλη. Πώς; Διότι και εκείνοι που βρίσκονταν σε απόσταση μεταξύ τους, ήταν στενά ενωμένοι, και όσοι βρίσκονταν μακριά χαιρετούσαν ο ένας τον άλλον σαν να ήταν κοντά, και ο καθένας έτρεφε για τους άλλους συναισθήματα σαν να επρόκειτο για τα ίδια του τα μέλη.

Τι λοιπόν σημαίνει η χαρά για τον Τιμόθεο, αν όχι ότι έχουν πεποίθηση και χαίρονται για τα δεσμά χάριν του κηρύγματος; Διότι σε αυτό ακριβώς τους προτρέπει: «Επειδή δεν έχω κανέναν ισόψυχο, ο οποίος να μεριμνήσει με ειλικρίνεια για τα ζητήματά σας. Διότι όλοι ζητούν τα δικά τους, όχι τα του Ιησού Χριστού. Την αποδεδειγμένη όμως αξία του τη γνωρίζετε, ότι δηλαδή υπηρέτησε μαζί μου για το Ευαγγέλιο, όπως το παιδί τον πατέρα. Αυτόν λοιπόν ελπίζω να στείλω». Αυτό είναι το μέγιστο εγκώμιο για τον Τιμόθεο, το ότι είναι ισόψυχος με τον διδάσκαλό του· ταυτόχρονα όμως αποτελεί και προτροπή να τον υποδεχθούν με χαρά, σαν να έβλεπαν τον ίδιο τον Απόστολο. «Αμέσως μόλις δω την εξέλιξη της υποθέσεώς μου. Έχω δε πεποίθηση στον Κύριο.