Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 3:1

«Γιατί εσύ διηγείσαι τα προστάγματά μου και παίρνεις τη διαθήκη μου στο στόμα σου;» 6. Διότι τα πάντα κάνουν (και μιλούν και θορυβούν και υποκρίνονται και προκαλούν ταραχή) προς εξαπάτηση των ακεραίων. Κάνουν, λοιπόν, χτύπους και κρότους και γελούν άφρονα και σφυρίζουν. Εάν όμως κανείς δεν τους δίνει σημασία, τότε κλαίνε και θρηνούν σαν ηττημένοι. 1. Ο μεν Κύριος, λοιπόν, ως Θεός, φίμωνε τους δαίμονες· εμείς όμως, έχοντας διδαχθεί από τους αγίους, πρέπει να πράττουμε όπως εκείνοι και να μιμούμαστε την ανδρεία τους. 2. Διότι και εκείνοι, βλέποντας αυτά, έλεγαν: «Όταν στάθηκε ο αμαρτωλός απέναντί μου, κώφευσα και ταπεινώθηκα και σίγησα από τα αγαθά». 3. Και πάλι: «Εγώ όμως σαν κωφός δεν άκουγα, και σαν άλαλος που δεν ανοίγει το στόμα του. Και έγινα σαν άνθρωπος που δεν ακούει». 4. Επομένως, και εμείς ούτε να τους ακούμε, επειδή είναι ξένοι προς εμάς, ούτε να τους υπακούμε, ακόμη κι αν μας σηκώνουν για προσευχή, ακόμη κι αν μιλούν για νηστείες. Απεναντίας, ας προσηλωνόμαστε περισσότερο στον σκοπό της δικής μας ασκήσεως και ας μην εξαπατώμαστε από εκείνους, οι οποίοι τα πάντα πράττουν με δόλο. 5. Και δεν πρέπει να τους φοβόμαστε, ακόμη κι αν φαίνεται ότι μας επιτίθενται, ακόμη κι αν απειλούν με θάνατο· διότι είναι ανίσχυροι και δεν μπορούν να κάνουν τίποτε άλλο παρά μόνο να απειλούν. 1. Ήδη, λοιπόν, παρεμπιπτόντως έχω μιλήσει για αυτό το θέμα· αλλά και τώρα δεν πρέπει να διστάσω να πω τα ίδια εκτενέστερα, διότι η υπενθύμιση θα είναι για εσάς ασφαλής.

Διότι από αυτόν ακούμε να λέει: «Το να σας γράφω τα ίδια, για εμένα μεν δεν είναι οχληρό, για εσάς δε είναι ασφαλές». Όπως ακριβώς έχουμε μάθει και από τον Ιωσήφ, ο οποίος ερμήνευσε δύο φορές το όνειρο στον βασιλιά Φαραώ· έτσι και αυτός, μιμούμενος την ιστορία του ονείρου, παραδίδει το ίδιο δόγμα του βαπτίσματος όμοια με τα πρώτα θεωρήματα, λέγοντας: «Γνωρίζοντας τούτο, ότι ο παλαιός μας άνθρωπος συσταυρώθηκε, για να καταργηθεί το σώμα της αμαρτίας, ώστε να μην είμαστε πλέον δούλοι της αμαρτίας». Άρα, λοιπόν, και μέσα από αυτά τα λόγια διδασκόμαστε ότι εκείνος που βαπτίσθηκε στον Χριστό, βαπτίζεται στον θάνατό Του· και όχι μόνο συνθάπτεται με τον Χριστό και συμφυτεύεται, αλλά πρώτα συσταυρώνεται, για να διδαχθούμε και μέσα από αυτό ότι, όπως ακριβώς ο σταυρωμένος αποξενώνεται από τους ζωντανούς, έτσι και αυτός που συσταυρώθηκε με τον Χριστό στο ομοίωμα του θανάτου αποξενώνεται εξ ολοκλήρου από εκείνους που ζουν σύμφωνα με τον παλαιό άνθρωπο· καθώς ο μεν Κύριος δίνει την εντολή να προσέχουμε από τους ψευδοπροφήτες, ο δε Απόστολος λέει: «Να απομακρύνεστε από κάθε αδελφό που περιπατεί ατάκτως, και όχι σύμφωνα με την παράδοση την οποία παρέλαβαν από εμάς». Διότι εκείνο που ονομάσθηκε παλαιός άνθρωπος, φανερώνει όλα μαζί τα επιμέρους αμαρτήματα και τα μολύσματα, σαν να είναι δικά του μέλη.

Μη γένοιτο όμως να το πάθει αυτό εκείνος που ακολουθεί τον Χριστό. Διότι είμαστε πεπεισμένοι για εσάς, αγαπητοί, για τα καλύτερα και για όσα οδηγούν στη σωτηρία, αν και μιλάμε κατ' αυτόν τον τρόπο. Αυτά τα λέμε για τη δική σας ασφάλεια, καθώς λέει ο απόστολος: «Για μένα το να λέω τα ίδια δεν είναι κουραστικό, για εσάς όμως είναι ασφαλές». Είθε λοιπόν όλοι μας να ακολουθήσουμε άμεμπτα τον Χριστό και να επιτύχουμε τη βασιλεία του· σε αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και ο μακάριος Παύλος λέει: «Το να σας λέω τα ίδια, για μένα δεν είναι κοπιαστικό, για σας δε είναι ασφαλές». <Άκουσαν οι δύο μαθητές τα λόγια του, και ακολούθησαν τον Ιησού.> Βλέπεις τον καρπό που προέκυψε από τη διδασκαλία να βρίσκεται δίπλα της; Βλέπεις πόσο μεγάλο αποδείχθηκε το κέρδος της επαναλήψεως; Ας μαθαίνει, λοιπόν, μέσα από αυτά εκείνος στον οποίο έχει εμπιστευθεί το έργο της διδασκαλίας, να αποδεικνύεται ανώτερος από κάθε οκνηρία, και να θεωρεί τη σιωπή περισσότερο επιζήμια για τον εαυτό του παρά για τους ακροατές του, και να μην καταχώνει σε αδρανή αργία το δεσποτικό τάλαντο, σαν μέσα στη γη, αλλά μάλλον να διανέμει «το αργύριο στους τραπεζίτες». Διότι ο Σωτήρας θα λάβει το δικό Του με τόκο, και θα ζωογονήσει τον λόγο που σπάρθηκε, σαν να ήταν κάποιος σπόρος. Έχεις σε αυτά μια λαμπρή απόδειξη όσων ειπώθηκαν. Διότι, καθώς ο Βαπτιστής δεν δίστασε να υποδείξει τον Κύριο στους μαθητές του και να πει για δεύτερη φορά «Ίδε ο αμνός του Θεού», φαίνεται ότι τους ωφέλησε τόσο πολύ, ώστε τους έπεισε τελικά να Τον ακολουθήσουν και ήδη να ποθούν τη μαθητεία κοντά Του. <Στράφηκε δε ο Ιησούς και, βλέποντάς τους να Τον ακολουθούν, τους λέει: Τι ζητάτε;> Ο Κύριος στρέφεται ωφέλιμα προς αυτούς που Τον ακολουθούν, για να μάθεις έμπρακτα αυτό που ψάλλεται: «Εκζήτησα τον Κύριο και με πρόσεξε».

Επομένως, λέγει, εκείνοι που έφαγαν το μάννα πέθαναν, καθώς προφανώς δεν έλαβαν από αυτό καμία μετοχή στη ζωή· διότι δεν ήταν πραγματικά ζωοποιό, αλλά μάλλον αποτελούσε ανακούφιση της σαρκικής πείνας, και παραλήφθηκε ως τύπος του αληθινού. Εκείνοι όμως που δέχονται μέσα τους τον άρτο της ζωής, θα λάβουν ως έπαθλο την αθανασία, και, αδιαφορώντας εντελώς για τη φθορά και τα δεινά που προέρχονται από αυτήν, θα ανέλθουν στο απεριόριστο και ατελεύτητο μήκος της εν Χριστώ ζωής. Δεν θα αναιρέσει καθόλου αυτά που λέμε γι' αυτούς το γεγονός ότι πρέπει να γευτούν τον σαρκικό θάνατο, επειδή αυτό αποτελεί φυσική αναγκαιότητα, εκείνοι που έχουν γίνει μέτοχοι του Χριστού· διότι, ακόμη κι αν, υποκύπτοντας σε αυτό το κοινό τέλος, υποστούν το ανθρώπινο πάθος, ωστόσο, όπως λέγει ο Παύλος, ζουν για τον Θεό και πρόκειται να ζήσουν. <Εγώ είμαι ο ζων άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό· εάν κάποιος φάει από αυτόν τον άρτο, θα ζήσει στον αιώνα.> «Το να σας γράφω τα ίδια, για μένα δεν είναι κουραστικό, για σας όμως είναι ασφαλές», γράφει σε κάποιους επιστολή ο θεσπέσιος Παύλος, έχοντας, νομίζω, διδαχθεί και αυτό από τα ίδια τα λόγια του Σωτήρα.

Ασκώντας μια τέτοια συνήθεια και ο θεσπέσιος Παύλος κάπου λέει: «Το να σας λέω τα ίδια, για μένα δεν είναι οκνηρό, για σας όμως είναι ασφαλές». Βλέπεις πώς, όταν ο διδάσκαλος αποδεικνύεται ανώτερος της οκνηρίας, τότε επακόλουθο για τους ακροατές είναι συχνά το να καθίστανται ασφαλείς ως προς τις πράξεις τους; Πολύ ωφέλιμα, επομένως, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, επαναλαμβάνοντας τα λόγια του προς τους Ιουδαίους, διαβεβαιώνει ότι η ζημία της απιστίας προς αυτόν δεν θα είναι συνηθισμένη· διότι λέει ότι οι απειθείς θα πεθάνουν οπωσδήποτε μέσα στις αμαρτίες τους, και είναι αναμφίβολο ότι το να πεθάνει κανείς φορτωμένος με τα αμαρτήματά του θα παραδώσει την ψυχή του ανθρώπου στην παμφάγο φλόγα. <Διότι, εάν δεν πιστέψετε ότι εγώ είμαι, θα πεθάνετε μέσα στις αμαρτίες σας.> Εισηγείται με μεγαλύτερη ακρίβεια τα όσα συμφέρουν, και καθιστώντας ολόλαμπρο τον τρόπο της σωτηρίας, υποδεικνύει πλέον μέσω ποιας οδού πορευόμενοι θα ανέλθουν στη ζωή των αγίων και θα βρεθούν στην άνω πόλη, την επουράνια Ιερουσαλήμ. Και όχι μόνο λέει ότι αρμόζει να πιστέψουν, αλλά διαβεβαιώνει ότι θα πρέπει αυτή η πίστη να αφορά ακριβώς σε αυτόν. Διότι δικαιωνόμαστε πιστεύοντας σε αυτόν ως Θεό από Θεό, ως Σωτήρα και λυτρωτή και βασιλιά των πάντων και αληθινό Κύριο. Θα καταστραφείτε, επομένως, λέει, επειδή δεν πιστεύετε ότι εγώ είμαι.

Βλέπεις πώς ήταν ανώτερος από την κοσμική δόξα, εξαιτίας της εντολής του Σωτήρα; Και φανερώνοντας τη γενναιότητά του στους διωγμούς έλεγε: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη ή στενοχώρια ή διωγμός ή πείνα ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα;» Γράφει δε και σε άλλους ότι: «Το να σας λέω τα ίδια, για μένα δεν είναι οκνηρό, για σας όμως είναι ασφαλές»· αλλά και στους Γαλάτες ακόμη: «Παιδιά μου, για τους οποίους πάλι κοιλοπονώ, μέχρις ότου μορφωθεί ο Χριστός μέσα σας». Ακούς πώς με μεγάλη προθυμία επαναλαμβάνει τον ίδιο λόγο, επειδή προφανώς δεν είχε γίνει αποδεκτός ο πρώτος που ειπώθηκε στην αρχή, και λέει ξεκάθαρα ότι πάλι κοιλοπονάει για κάποιους, μέχρι να αναλάμψει μέσα τους η μόρφωση του Χριστού. Και δημιουργός αυτού είναι βεβαίως ο λόγος, ο οποίος αναπλάθει τους ακροατές στη φιλοθεΐα και στην εικόνα του Χριστού διαμέσου της πίστεως. <Αλλά όλα αυτά θα σας τα κάνουν εξαιτίας του ονόματός μου, επειδή δεν γνωρίζουν εκείνον που με έστειλε.> Βεβαιώνει ότι δεν θα υπάρξει άλλη πρόφαση για όσους επιλέξουν να ασεβήσουν εναντίον των αγίων αποστόλων, παρά μόνο το δικό του όνομα. Διότι αυτό αποτελεί έγκλημα για όσους σέβονται τον Θεό, και πρόφαση για να πολεμούνται από εκείνους που δεν Τον γνωρίζουν. Επειδή δε είναι ολοφάνερο σε όλους, ότι κανείς δεν θα πάθαινε κάτι για τον Θεό χωρίς ανταμοιβή· διότι λαμπρό στεφάνι πρόκειται να δοθεί γι' αυτά· τους προτρέπει πάλι σε θάρρος, και καλλιεργεί καρτερικό φρόνημα, αποκρούοντας με την ελπίδα της αμοιβής τη μοχθηρία των αναμενόμενων δεινών.

Το ότι βέβαια το μυστήριο του Χριστού είναι αξιοθαύμαστο εξαιτίας του υπερβολικού μεγέθους της θείας οικονομίας και της απέραντης καλοσύνης του προς εμάς, κανείς από όσους το έχουν γνωρίσει έστω και μία φορά δεν θα μπορούσε να το αμφισβητήσει. Διότι, ενώ ήταν φύσει Θεός και ανέλαμψε από τον Θεό Πατέρα, ο Μονογενής έφτασε μέχρι την κένωση και έλαβε μορφή δούλου, ώστε, αφού απαλλάξει από την τυραννία του διαβόλου όσους βρίσκονταν υπό την εξουσία του, να τους υπαγάγει στα δικά του σκήπτρα. Γι' αυτό ο λόγος της Γραφής αναφέρει εδώ, ότι θα υπάρξει κατά καιρούς αφενός μια μερική λύτρωση, η οποία δόθηκε μόνο σε όσους κατάγονται από το αίμα του Ισραήλ, και αφετέρου μια καθολική και γενικότατη λύτρωση, δηλαδή μέσω του Χριστού, διά της οποίας ο Θεός και Πατέρας έσωσε τους ανθρώπους σε ολόκληρη την οικουμένη. <Έτσι λέγει ο Κύριος: Αυτός που ανοίγει δρόμο μέσα στη θάλασσα και μονοπάτι μέσα σε ισχυρά ύδατα, αυτός που εξήγαγε άρματα, και άλογα, και ισχυρό στράτευμα. Όμως αυτοί κοιμήθηκαν και δεν θα αναστηθούν, έσβησαν όπως το σβησμένο λινάρι.> Τα ωφέλιμα και σωτήρια, έστω κι αν λέγονται πολλές φορές από τον Θεό και τους ανθρώπους, σε καμία περίπτωση δεν θα ήταν ενοχλητικά για τους συνετούς, αλλά μάλλον αναγκαία για τη σωτηρία. Γι' αυτόν τον λόγο και ο πάνσοφος Παύλος γράφει σε κάποιους: «Το να σας γράφω τα ίδια, για μένα δεν είναι κουραστικό, για σας όμως είναι ασφαλές.»

Σε όσους βέβαια διέπρεψαν στη δικαιοσύνη, παρέχει τα αιτήματά τους χωρίς καμία απολύτως καθυστέρηση και τους προσφέρει την ακοή Του με απόλυτη προθυμία, ώστε για κάθε τους αίτημα να χαίρονται και να λένε: «Άκουσε τη φωνή μου από τον άγιο ναό Του, και η κραυγή μου ενώπιόν Του θα εισέλθει στα αυτιά Του.» Επομένως, το γεγονός ότι δεν αναβάλλει τη δωρεά Του και την απόλυτη ετοιμότητα του Θεού που τα χορηγεί, τα φανερώνει ξεκάθαρα το ότι φωνάζει «Ιδού, είμαι εδώ», ενώ ο δίκαιος μιλάει ακόμη και αναπέμπει τις ικεσίες του. <Εάν αφαιρέσεις από κοντά σου τον δεσμό, και το τέντωμα του χεριού, και τα λόγια γογγυσμού, και δώσεις τον άρτο σου στον πεινασμένο, και χορτάσεις την ταπεινωμένη ψυχή, τότε θα ανατείλει μέσα στο σκοτάδι το φως σου, και το σκοτάδι σου θα γίνει σαν το μεσημέρι, και ο Θεός σου θα είναι μαζί σου παντοτινά.> Τα εξαίρετα διδάγματα, ακόμη κι αν επαναλαμβάνονται πολλές φορές σε κάποιους, εντούτοις παραμένουν ωφέλιμα. Γράφει εξάλλου ο πάνσοφος Παύλος σε εκείνους που πίστεψαν μέσω αυτού: «Το να σας γράφω τα ίδια, για μένα δεν είναι κοπιαστικό, ενώ για σας είναι ασφαλές.» Επομένως, με πολλούς τρόπους απευθύνεται σε εμάς λέγοντας τα ίδια πράγματα και καθιστώντας ολοφάνερους τους δρόμους της αρετής, περιγράφοντας παράλληλα τη λαμπρότητα των βραβείων που πρόκειται να δοθούν στους αγίους, ώστε να τους κάνει ακόμη πιο πρόθυμους να επιλέγουν να πράττουν εκείνα τα έργα με τα οποία θα γίνουν σεβαστοί, και θα βρουν την άνωθεν χάρη από Αυτόν. Επομένως, λέει, «Εάν αφαιρέσεις από κοντά σου τον δεσμό και το τέντωμα του χεριού.»

ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ, ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΣΤΟΝ ΠΡΟΦΗΤΗ ΩΣΗΕ. Θα μπορούσε ίσως κανείς να θεωρήσει ότι είναι κάπως περιττό και μάταιο, και καθόλου από τα πολύ αναγκαία προς ωφέλεια, το να επιχειρεί σχεδόν να αναμοχλεύει όσα έχουν ήδη ειπωθεί από πολλούς, και στους κόπους των προγενεστέρων να προσθέτει άλλους· καίτοι εκείνοι ήταν απολύτως επαρκείς στο να μπορούν να διασαφηνίζουν πάρα πολύ καλά τα συγγράμματα των αγίων προφητών. Εγώ, όμως, θα έλεγα ότι το πράγμα δεν έχει έτσι· κάθε άλλο. Διότι θα θυμηθώ τον Παύλο που αναφωνεί σε αυτούς που κατηχούνται από αυτόν: «Το να σας λέω τα ίδια, για μένα μεν δεν είναι οχληρό, για σας δε είναι ασφαλές». Δες, λοιπόν, πόσο αληθινός είναι ο λόγος. Διότι, εάν προτείνεται κάτι από τα αναγκαία προς γνώση, και έπειτα γίνουν πολλοί λόγοι από πολλούς γι' αυτό ακριβώς το θέμα, καμία απολύτως βλάβη δεν θα υπάρξει· αντίθετα, θα ωφελήσει τα μέγιστα τους ακροατές. Διότι, εάν όσοι συνηθίζουν να ερμηνεύουν διατυπώνουν λόγους που συμφωνούν μεταξύ τους, αναμφίβολα εισάγεται μια πιο ασφαλής γνώση στους φιλήκοους ακροατές· εάν πάλι φανεί κάτι νέο στο κάθε τι, και αυτό που τυχόν δεν διαγνώστηκε από κάποιον με μεγάλη ορθότητα και αμεμπτότητα, έρθει στο νου κάποιου άλλου, τι είναι αυτό που ενοχλεί; Ή μάλλον, πώς δεν είναι καλύτερο να γίνεται πιο άφθονη και πιο σαφής η παράθεση των νοημάτων;

Εάν βέβαια κάποιος επιλέξει να επεκτείνει το νόημα των προηγουμένων σε όλους τους ανθρώπους, δεν θα απομακρυνθεί από τον σκοπό του. Διότι θα κατανοήσει πολύ σωστά, αναλογιζόμενος εκείνο, ότι δηλαδή ο σατανάς άρπαξε και καταβρόχθισε τους ανθρώπους επί της γης, σαν κάποιο ανήμερο θηρίο, αλλά εμφανίστηκε και προσέφερε βοήθεια «Ο Ποιμήν ο Καλός, που θέτει την ψυχή του υπέρ των προβάτων», και μας απέσπασε, τόσο αυτούς που είχαν απομείνει στη ζωή, όσο και εκείνους που είχαν ήδη πεθάνει. Διότι, όπως λέει ο μακάριος ψαλμωδός: «Τους μύλιους οδόντες των λεόντων συνέτριψε ο Κύριος», και όπως λέει ο Παύλος: «Απέθανε και έζησε, για να κυριεύσει και νεκρών και ζώντων». <Ακούστε, ιερείς, και δώστε μαρτυρία στον οίκο Ιακώβ, λέει ο Κύριος ο Θεός ο Παντοκράτωρ, διότι την ημέρα που θα τιμωρήσω τον Ισραήλ για τις ασέβειές του, θα τιμωρήσω και τα θυσιαστήρια της Βαιθήλ, και θα κατασκαφούν τα κέρατα του θυσιαστηρίου και θα πέσουν στη γη. Θα προκαλέσω σύγχυση και θα πατάξω τον περίπτερο οίκο μαζί με τον θερινό οίκο, και θα καταστραφούν οι ελεφάντινοι οίκοι, και θα προστεθούν πολλοί άλλοι οίκοι, λέει ο Κύριος.> Επανέρχεται και πάλι σε σαφή διήγηση όσων πρόκειται να συμβούν στους ασεβείς, διευρύνοντας πολλές φορές τον ίδιο λόγο για την ωφέλεια των ακροατών. Εξού και νομίζω ότι, κατανοώντας πως αυτό το πράγμα δεν είναι ανώφελο, και ο θεσπέσιος Παύλος γράφει σε κάποιους: «Το να σας λέω τα ίδια, για μένα δεν είναι οκνηρό, για σας όμως είναι ασφαλές».

Διότι αναστήθηκε την τρίτη ημέρα, καθώς δεν ήταν δυνατόν να κρατείται στα δεσμά του θανάτου αυτός που είναι ζωή κατά φύση. <Και δόθηκε προσταγή στο κήτος, και έβγαλε τον Ιωνά στην ξηρά.> Το κήτος προστάζεται πάλι από κάποια θεία και απόρρητη δύναμη του Θεού, κινούμενο σύμφωνα με το θέλημά Του· και πράγματι βγάζει από τα σπλάχνα του τον Προφήτη, για τον οποίο το πάθημα δεν ήταν χωρίς όφελος, αλλά μάλλον βγήκε πιο ακονισμένος από την εμπειρία, γνωρίζοντας ξεκάθαρα ότι είναι επικίνδυνο να αντιλέγει κανείς στα δεσποτικά προστάγματα. <Και έγινε λόγος Κυρίου προς τον Ιωνά για δεύτερη φορά, λέγοντας: Σήκω και πορεύσου στη Νινευή, τη μεγάλη πόλη, και κήρυξε σε αυτήν σύμφωνα με το προηγούμενο κήρυγμα που εγώ σου μίλησα.> Καθώς λοιπόν επιδεικνύει πλέον πιο θερμή προθυμία, ο Θεός τον διατάζει πάλι να πάει στη Νινευή και να κάνει χρήση του ίδιου κηρύγματος, που του είχε ειπωθεί και στην αρχή. Αυτό δε ήταν: «Ότι ανέβηκε η κραυγή της κακίας της προς εμένα.» Είπα λοιπόν ήδη τα σχετικά με τον Χριστό, όμως θα τα ξαναπώ, χωρίς να διστάσω καθόλου. Διότι έχει γραφτεί ότι: «Το να σας λέω τα ίδια πράγματα, για μένα δεν είναι οχληρό, ενώ για εσάς είναι ασφαλές.» Επομένως, πριν από τον τίμιο σταυρό θα βρούμε τον Χριστό να διστάζει κάπως ακόμη, εννοώ βέβαια στο ότι έπρεπε να παραθέσει τον λόγο των ευαγγελικών θεσπισμάτων και στους εθνικούς.

Θα μπορούσες να δεις αυτό που λέω και στα ευαγγελικά συγγράμματα, δηλαδή στις παραβολές. Διότι έτρεχαν αυτοί που καλούσαν στο δείπνο, συγκεντρώνοντας κόσμο για τους γάμους. Εκείνοι όμως δεν ήθελαν να έρθουν, αλλά έπλαθαν «προφάσεις εν αμαρτίαις». Διότι ο ένας έλεγε: «Αγόρασα χωράφι»· ο άλλος: «Παντρεύτηκα γυναίκα»· και άλλοι έφευγαν για το εμπόριό τους. Λοιπόν, προσκλήθηκαν και έτρεξαν στους γάμους όσοι βρίσκονταν στους δρόμους, αυτοί που βρέθηκαν δίπλα στους φράχτες, και έγιναν αληθινά οι πρώτοι έσχατοι, και οι έσχατοι πρώτοι. Έτσι έλεγε και ο Χριστός διά της φωνής του Δαβίδ, τόσο για εκείνους που κατάγονταν από το αίμα του Ισραήλ όσο και για τα έθνη: «Λαός τον οποίο δεν γνώριζα με δούλεψε, με το που άκουσε το αφτί του με υπάκουσε· υιοί αλλότριοι με εξαπάτησαν, υιοί αλλότριοι πάλιωσαν και χώλαναν από τα μονοπάτια τους». <Αυτά λέει ο Κύριος ο Παντοκράτορας: Στρέψτε τις καρδιές σας στους δρόμους σας· ανεβείτε στο βουνό και κόψτε ξύλα και οικοδομήστε τον οίκο, και θα ευαρεστηθώ σε αυτόν και θα δοξαστώ, είπε ο Κύριος. Προσβλέπατε σε πολλά, και έγιναν λίγα· και εισήχθησαν στον οίκο και τα σκόρπισα.> Κάνει συχνή την υπενθύμιση, επειδή γνωρίζει ότι αυτό συντελεί στην ωφέλεια των ακροατών. Έτσι και ο θεσπέσιος Παύλος γράφει σε κάποιους: «Το να γράφω τα ίδια, για μένα μεν δεν είναι οκνηρό, για σας δε είναι ασφαλές». Αναλογιστείτε, λοιπόν, λέει, τους δικούς σας δρόμους, τους οποίους ακολουθείτε τώρα.

Και πάλι: «Ο θυμώδης άνθρωπος δεν είναι ευπρεπής». Διότι, από τα πάθη, ορισμένα μεν δεν προσβάλλουν πολλούς, αλλά και οι κοινοί άνθρωποι τα απέβαλαν καθώς προόδευαν πνευματικά· αυτό όμως το μιαρό πάθος, η οργή, καταφλέγει ακόμη και εκείνους που θεωρούνται συνετοί· και ταράσσει, όχι κάποιους μεν και κάποιους όχι, αλλά κινδυνεύω να πω όλους τους ανθρώπους, εκτός από τον τέλειο, εάν κάπου βρεθεί κανείς τέλειος. <Μη ζηλεύεις ώστε να κάνεις το κακό, διότι όσοι πράττουν την πονηριά θα εξολοθρευτούν.> (A f. 193 b) Ας ειπωθούν και από τον Δαβίδ τα λόγια του Παύλου, ότι: «Το να σας λέω τα ίδια, για μένα μεν δεν είναι οχληρό, για εσάς όμως είναι ασφαλές». Διότι δεν προκαλεί κορεσμό, τουλάχιστον στους φιλομαθείς, το να εγκαθίστανται στον νου πολλές φορές οι ωφέλιμοι λόγοι για τα ίδια ζητήματα. Αυτό ακριβώς κάνει και τώρα ο Ψαλμωδός, επαναλαμβάνοντας συνεχώς αυτό το σοφό και αξιακρόαστο δίδαγμα: το «Μη ζηλεύεις», λέγω, «ώστε να κάνεις το κακό», για να μην καταστραφείς σύρριζα από τη γη· διότι όσοι πράττουν την πονηριά θα εξολοθρευτούν στον αιώνα, δηλαδή στον μέλλοντα. Και εξολόθρευση σημαίνει το να εκπέσει κανείς από τη χάρη του Θεού.

Διότι αυτό που είπα προηγουμένως, θα το πω πάλι. Όπως ακριβώς γράφει ο μακάριος Παύλος: «το να σας λέω τα ίδια, για εμένα μεν δεν είναι οχληρό, για εσάς όμως είναι ασφαλές». Ένας είναι ο Δημιουργός όλων και Κύριος· και μύριες μυριάδες αγίων αγγέλων παραστέκονται σε αυτόν· και δεν υπάρχει τίποτε από τα δημιουργήματά του που να μην φέρει τον ζυγό της δουλείας. Εάν δε κάποιοι αποσκίρτησαν και, τραβώντας τον αυχένα τους από τον ζυγό, τιμωρήθηκαν και έπεσαν, και, έχοντας εκπέσει δικαιολογημένα από την ανώτατη πόλη, πλάνησαν μερικούς από τους ανθρώπους επί της γης, επιχειρώντας να σφετεριστούν τη δόξα του Θεού –ένας από τους οποίους και πρώτος είναι ο Σατανάς– δεν πρέπει βέβαια σε καμία περίπτωση να θεωρήσουμε ότι αυτοί είναι αληθινοί θεοί. Διότι μία είναι η φύση που αληθινά δεσπόζει στα πάντα.

Ποιος, λοιπόν, που δεν είναι παράφρων, θα σκεφτόταν αυτά για τον Κύριο, ότι δηλαδή ο ίδιος θα είναι όπως οι άνθρωποι που εξουσιάζονται και μαθητεύουν υπό αυτόν, ή όπως οι κατώτεροι λόγω της δικής τους απροετοιμασίας και άγνοιας; Και το όλο θέμα είναι ανόητο. Αν, λοιπόν, αυτά δεν μπορούν να εκπληρωθούν, και ο λόγος παρεκτεινόμενος βρεθεί σε αντίθεση με το χωρίο, τότε πρέπει να αναζητήσουμε ποιο νόημα να βρούμε, ώστε, διασώζοντας χωρίς αντίφαση και τα δύο, να μην εκτραπούμε από την αλήθεια. Διότι είναι αδύνατο ο Κύριος να ψεύδεται και είναι αδύνατο να προσφέρει μάταια τις ερμηνείες για τη δική μας ζωή. Γνωρίζει, λοιπόν, ο Πατέρας, γνωρίζει ο Υιός, γνωρίζει το Άγιο Πνεύμα. Διότι τίποτα δεν είναι διαφορετικό στον Πατέρα σε σχέση με τον Υιό, ούτε στον Υιό διαφορετικό σε σχέση με το Πνεύμα, όπως ακριβώς απέναντι σε καθεμία από τις προαναφερθείσες αιρέσεις, όταν προέκυψε ανάγκη, αποδείξαμε με αληθινές αποδείξεις ότι η Τριάδα είναι μία Θεότητα και δεν έχει τίποτα το διαφορετικό εντός της, αλλά το παν είναι τελειότητα, τρία τέλεια, μία δοξολογία και μία κυριότητα. 45. Αλλά θα μου πεις: Με ποια λογική λοιπόν το είπε αυτό; Και βέβαια, ήδη αλλού έχω μιλήσει σχετικά με αυτόν τον λόγο. Τίποτα όμως δεν εμποδίζει να προσθέσω στα ίδια και να επαναλάβω τα ίδια αληθινά λόγια: «για εμένα μεν δεν είναι κοπιαστικό», ενώ για εκείνους που τα διαβάζουν «θα είναι ασφαλές», και για τους αντιφρονούντες θα είναι προς έλεγχο. Διότι η υπόθεση έχει ως εξής.

Διότι το να λέμε συχνά «τα ίδια», «για εμάς μεν δεν είναι κουραστικό», αλλά για εκείνους που τα διαβάζουν αποτελεί ασφάλεια, και γι' αυτό φροντίσαμε να τα διηγηθούμε πολλές φορές, ώστε με αυτόν τον τρόπο, αφού ξεπεράσουμε τις θηριώδεις επιθέσεις των φρονημάτων, των λόγων και των νοημάτων του Αρείου, 68. και αφού πραγματευθήκαμε επαρκώς αυτή τη λέξη με τον ίδιο τρόπο, ας προχωρήσουμε στις επόμενες. Έτσι, διασαφηνίζοντας από κάθε πλευρά τα περισσότερα από όσα υποπίπτουν στην αντίληψή μας εξαιτίας της δικής τους φλυαρίας, θα δείξουμε από τα λίγα ή και τα περισσότερα ότι, για εκείνον που κατέχει το Άγιο Πνεύμα και έχει λάβει από τον Κύριο άγρυπνο νου, δεν υπάρχει απολύτως τίποτα το διεστραμμένο που μπορεί να υπονοηθεί σε όλα όσα περιέχονται στη Θεία Γραφή, ούτε κάποιο είδος πάθους ως προς τον Πατέρα ή τον Υιό ούτε ως προς το Άγιο Πνεύμα. Αντιθέτως, όλα είναι τελειότατα, και έχουν ειπωθεί κατ' οικονομίαν για κάθε ανάγκη και σε κάθε σημείο σύμφωνα με το εκάστοτε θέμα, με αλήθεια μέσα στις Θείες Γραφές από τον ίδιο τον Κύριο και τους αποστόλους Του και τους αγίους προφήτες που απεστάλησαν από Αυτόν.

Δες και τον Δαβίδ να κηρύττει μαζί με τον Παύλο και να λέει τα ίδια: «Για εμένα δεν είναι οχληρό, για εσάς όμως είναι ασφαλές». Διότι, ιδού, σε πολλούς επόμενους στίχους επαναλαμβάνει τον λόγο περί του Σωτήρος, αποκαλώντας τον Κύριο και Άγιο ως Θεό, Ισραήλ δε και βασιλιά μας, ως προερχόμενο από το σπέρμα του βασιλιά Δαβίδ, και ονομαζόμενο Ισραήλ κατά το Πνεύμα. «Τότε μίλησες με όραμα στους υιούς σου». Πότε, «τότε»; «Με όραμα στους υιούς σου»· δηλαδή, στο όραμα το σχετικό με τους υιούς σου.

Διότι τίποτε δεν μπορεί να διεγείρει τόσο τον ομιλητή και να τον οδηγήσει σε μεγαλύτερη αφθονία νοημάτων, όσο η προθυμία των ακροατών. Και όπως ακριβώς οι αδιάφοροι και ράθυμοι ακροατές κάνουν οκνηρότερο ακόμη και εκείνον που έχει την ικανότητα να ομιλεί, έτσι και εσείς, με τη χάρη του Θεού, ακόμη και αν είμαστε πιο άφωνοι και από τις ίδιες τις πέτρες, είστε ικανοί να διεγείρετε τη δική μας νωθρότητα, να αποτινάξετε τον ύπνο μας και να μας παρακινήσετε με ζήλο να πούμε κάτι από όσα σας είναι ωφέλιμα και συντελούν στην πνευματική σας οικοδομή. Επειδή, λοιπόν, είστε τέτοιοι, όντες θεοδίδακτοι, και μπορείτε, σύμφωνα με τον μακάριο Παύλο, να νουθετείτε και άλλους, ελάτε να σας παρακαλέσουμε, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, κατά την περίοδο της νηστείας, να επιδείξετε μεγάλη και κατά Θεόν φροντίδα για την αρετή. Και ας μη σας γίνει κουραστικός ο λόγος, εάν καθημερινά σας μιλάμε για τα ίδια θέματα. Διότι, το να λέω τα ίδια, για εμένα μεν δεν είναι οκνηρό, σύμφωνα με τον μακάριο Παύλο, ενώ για εσάς είναι ασφαλές. Επειδή η ψυχή μας, καθώς ρέπει προς τη ραθυμία, έχει ανάγκη από συνεχή υπόμνηση. Και όπως ακριβώς το σώμα αυτό καθημερινά έχει ανάγκη από τη σωματική τροφή, ώστε να μην περιπέσει σε μεγάλη ασθένεια και μείνει ανενεργό, έτσι λοιπόν και η ψυχή χρειάζεται την πνευματική τροφή και τον άριστο τρόπο ζωής, ώστε, αποκτώντας τη συνήθεια των καλών έργων, να καταστεί πλέον ακατανίκητη απέναντι στις επιβουλές του πονηρού.

ΟΜΙΛΙΑ Ι'. Τέλος, αδελφοί μου, να χαίρεστε εν Κυρίω· το να σας γράφω τα ίδια, για εμένα μεν δεν είναι οχληρό, για εσάς δε αποτελεί ασφάλεια. Προσέχετε τους σκύλους, προσέχετε τους κακούς εργάτες, προσέχετε την κατατομή. Διότι εμείς είμαστε η περιτομή, εμείς που λατρεύουμε τον Θεό πνευματικά και καυχιόμαστε εν Χριστώ Ιησού, και δεν στηριζόμαστε στη σάρκα.

α'. Οι αθυμίες και οι μέριμνες, όταν καταπονούν την ψυχή πέρα από το μέτρο, την αποστερούν από την οικεία της δύναμη. Γι' αυτόν τον λόγο και ο Παύλος ανορθώνει τους Φιλιππησίους, οι οποίοι βρίσκονταν σε μεγάλη αθυμία. Ήταν δε σε αθυμία, επειδή δεν γνώριζαν τα σχετικά με τον Παύλο· ήταν σε αθυμία, επειδή νόμιζαν ότι εκείνος είχε ήδη πεθάνει, καθώς και για το κήρυγμα, και για τον Επαφρόδιτο. Διαβεβαιώνοντάς τους, λοιπόν, πλήρως για όλα αυτά, προσθέτει: «Λοιπόν, αδελφοί μου, να χαίρεστε». Δεν έχετε πλέον, λέει, καμία αφορμή για αθυμία· έχετε τον Επαφρόδιτο, για τον οποίο λυπόσασταν· έχετε τον Τιμόθεο, έρχομαι και εγώ, το Ευαγγέλιο προοδεύει. Τι σας λείπει, λοιπόν; Να χαίρεστε.

Τους μεν Γαλάτες λοιπόν τους ονομάζει τέκνα, αυτούς όμως αδελφούς. Διότι, όταν βέβαια θέλει είτε να διορθώσει κάτι είτε να δείξει φιλοστοργία, τους ονομάζει τέκνα· όταν όμως τους απευθύνεται με μεγαλύτερη τιμή, αδελφούς. «Λοιπόν, αδελφοί μου», λέει, «να χαίρετε εν Κυρίω». Ορθώς είπε, «εν Κυρίω», και όχι κατά τον κόσμο· διότι το δεύτερο δεν αποτελεί πραγματική χαρά. Αυτές οι θλίψεις, λέει, οι κατά Χριστόν, έχουν μέσα τους χαρά. «Το να σας γράφω τα ίδια, για μένα μεν δεν είναι οχληρό, για σας δε είναι ασφαλές. Προσέχετε τους σκύλους». Βλέπεις πώς δεν εισάγει την παραίνεση στην αρχή, αλλά, όταν τους επαίνεσε πολύ, όταν τους θαύμασε, τότε το κάνει αυτό, και πάλι τους επαινεί.

Είναι συνήθεια της Γραφής, πράγμα που έχει ειπωθεί πολλές φορές και θα λεχθεί και τώρα. Διότι το να λέω τα ίδια δεν είναι για μένα κοπιαστικό, για σας όμως είναι ασφαλές· επειδή διδάσκω, δεν κάνω επίδειξη ρητορείας· φυτεύω, δεν περνώ απλώς επιφανειακά. Δεν είμαι οδοιπόρος, αλλά σπέρνω σπόρο. Διότι ο μεν οδοιπόρος τρέχει για να διανύσει τον δρόμο· εκείνος όμως που ρίχνει τον σπόρο σκάβει, έπειτα ρίχνει τον κόκκο, έπειτα ρίχνει από πάνω χώμα και τον τοποθετεί στο βάθος, ώστε να μην μείνει ο σπόρος εκτεθειμένος και γίνει λεία για τα πουλιά που πετούν από πάνω. Ό,τι λοιπόν κάνει ο γεωργός με τους σπόρους, το ίδιο κάνω κι εγώ με τα νοήματα. Διότι, όπως ακριβώς για τους σπόρους υπάρχουν κοράκια, έτσι και για τα νοήματα υπάρχουν δαίμονες και διάβολοι, καθώς και βιοτικές μέριμνες. Γι' αυτόν τον λόγο τα περιβάλλω με προσοχή, ώστε, όταν βγείτε στις βιοτικές μέριμνες, να μην τα αρπάξει ο διάβολος. Διότι, εάν τα αφήσω απλώς στην επιφάνεια, αρπάζονται· εάν όμως τα εναποθέσω στο βάθος, διαφυλάσσονται. Διότι εδώ δεν υπάρχει ανάγκη από κατάλληλο καιρό, αλλά από ορθή προαίρεση· δεν υπάρχει ανάγκη από βροχή, αλλά από προθυμία. Άκουσε με προθυμία, σκέπασε τα νοήματα με επιμέλεια, και κανείς δεν θα μπορέσει να τα αρπάξει. Τι έλεγα λοιπόν ότι είναι συνήθεια της Γραφής; Το να αποδίδει σε πολλά σημεία τα ονόματα με βάση τη διαγωγή, και να μην αποκαλεί τον άνθρωπο με εκείνη την προσηγορία την οποία του έδωσαν εξαρχής οι γονείς του, αλλά με την προσηγορία την οποία του προσδίδει η κακία ή η αρετή.

αʹ. Η ανθρώπινη φύση είναι κάπως ράθυμη και ρέπει γρήγορα προς την απώλεια, όχι εξαιτίας της φυσικής της κατασκευής, αλλά εξαιτίας της ραθυμίας που πηγάζει από την προαίρεση· γι' αυτό έχει ανάγκη από πολλή υπενθύμιση. Για τον λόγο αυτό και ο Παύλος, γράφοντας προς τους Φιλιππησίους, έλεγε: Το να σας γράφω τα ίδια, για μένα μεν δεν είναι κουραστικό, για σας δε είναι ασφαλές.

Διότι, εάν τα διαφυλάξεις εδώ με ασφάλεια, ακόμη και αν εξέλθεις, δεν θα μπορέσεις να τα χάσεις. Διότι, όπως ακριβώς εάν τοποθετήσω χρυσάφι σε ένα πουγκί, το δένω σφιχτά και το σφραγίζω, ώστε, ακόμη και όταν εγώ απουσιάζω, να μην το πάρει ο ληστής, έτσι πράττω και με τη δική σας αγάπη: με τη συνέχεια της διδασκαλίας την περισφίγγω και τοποθετώ σφραγίδες, και διασφαλίζω το φρόνημά σας, ώστε να μην εξαλειφθεί λόγω της ραθυμίας, αλλά μάλλον, διαφυλάσσοντάς το, μέσω της γαλήνης που υπάρχει εδώ, να αποκρούσω τον εξωτερικό θόρυβο. Επομένως, τα όσα λέγονται δεν αποτελούν πολυλογία, αλλά δείγμα επιμέλειας, φιλοστοργίας και πόθου του διδασκάλου, ώστε να μην απολεσθούν όσα λέγονται. Διότι το να λέγω αυτά, σε εμένα μεν δεν είναι κοπιαστικό, για εσάς δε είναι ασφαλές· επιθυμώ να διδάξω, και όχι απλώς να επιδειχθώ. Δεν υπάρχει, λοιπόν, κανείς δίκαιος ο οποίος να μην έχει αμαρτία· και δεν υπάρχει κανείς αμαρτωλός ο οποίος να μην έχει κάτι αγαθό. Αλλά, επειδή για το κάθε τι υπάρχει ανταπόδοση, πρόσεξε τι συμβαίνει: Ο αμαρτωλός λαμβάνει ισόρροπη την ανταπόδοση για τα αγαθά του, εάν έχει έστω και κάποιο μικρό αγαθό· και ο δίκαιος υφίσταται την ισόρροπη κρίση για την αμαρτία του, εάν πράξει έστω και κάποιο μικρό κακό. Τι συμβαίνει, λοιπόν, και τι πράττει ο Θεός; Καθόρισε τη νόσο ως επιτίμιο για την αμαρτία, τόσο στον παρόντα βίο όσο και στον μέλλοντα αιώνα.

Δεν γνωρίζεις πόσο μεγάλη είναι η ανταμοιβή που επιφυλάσσεται και για την ασθένεια; Δεν σου έχω μιλήσει πολλές φορές για αυτό το ζήτημα, τόσο όταν ήμουν παρών όσο και μέσω επιστολών; Αλλά, επειδή ίσως είτε το πλήθος των δυσχερειών είτε η ίδια η φύση της ασθένειας και οι αλλεπάλληλες περιστάσεις δεν σε αφήνουν να διατηρείς συνεχώς νωπή τη μνήμη όσων έχουν λεχθεί, άκουσε πάλι τα ίδια λόγια, τα οποία εφαρμόζουμε σαν παρηγορητική επωδή στις πληγές της αθυμίας σου: «Διότι το να γράφω τα ίδια», λέει, «για εμένα μεν δεν είναι οχληρό, για εσάς όμως είναι ασφαλές». Τι λοιπόν λέω και γράφω; Τίποτα, Ολυμπιάδα, δεν ισούται με την υπομονή μέσα στους πόνους όσον αφορά την πνευματική προκοπή. Διότι αυτή κυρίως είναι η βασίλισσα των αρετών και η κορωνίδα των στεφάνων· και όπως ακριβώς αυτή υπερέχει των άλλων κατορθωμάτων, έτσι και εντός της, αυτό το συγκεκριμένο είδος είναι λαμπρότερο από τα υπόλοιπα. Ίσως αυτό που ειπώθηκε να είναι ασαφές· γι' αυτό θα το κάνω σαφέστερο. Τι λοιπόν είναι αυτό που εννοώ; Δεν είναι η αφαίρεση των χρημάτων, ακόμη κι αν κάποιος απογυμνωθεί από όλα του τα υπάρχοντα, ούτε η έκπτωση από τα αξιώματα, ούτε η εκδίωξη από την πατρίδα και η εξορία, ούτε η εξάντληση από τον μόχθο και τον ιδρώτα, ούτε ο εγκλεισμός στη φυλακή και τα δεσμά των αλυσίδων, ούτε οι ονειδισμοί, οι λοιδορίες και οι χλευασμοί· διότι μην υποθέσεις ότι είναι μικρό είδος καρτερίας το να υπομένει κανείς γενναία τέτοιου είδους δοκιμασίες.

ΠΕΡΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΕΙΜΑΡΜΕΝΗΣ Λόγος Δ΄. Το να λέω τα ίδια δεν είναι για εμένα κουραστικό, για εσάς όμως είναι ασφαλές. Εάν δε ο Παύλος είχε ανάγκη από συνεχή διδασκαλία προς τους μαθητές, ο Παύλος που δίδασκε με τη χάρη του Πνεύματος, και με προσταγή έδιωχνε τους εχθρούς, και εξάλειφε τα παθήματα όλων, ο Παύλος ο τιμώμενος, τον οποίο όλοι άκουγαν σαν άγγελο που είχε κατεβεί από τους ουρανούς, ή μάλλον σαν τον ίδιο τον Χριστό· εάν λοιπόν σε εκείνον υπήρχε η ανάγκη να λέει συνεχώς τα ίδια, πολύ περισσότερο σε εμάς που δεν είμαστε καθόλου άξιοι λόγου. Διότι πράγματι είναι ασφαλές να ακούτε πολλές φορές για τα ίδια θέματα, και όχι μόνο για τα ίδια θέματα, αλλά και τα ίδια λόγια για τα ίδια θέματα.

Εάν το έπραξα αυτό, ας γίνω ανάθεμα· ας μη συγκαταλεχθώ στη χορεία των επισκόπων· ας μη βρεθώ μαζί με τους αγγέλους· ας μην είμαι αρεστός στον Θεό. Εάν όμως και έφαγα και βάπτισα, δεν έπραξα τίποτα το άκαιρο. Πρόσεξε με ακρίβεια αυτά που λέω, και δεν θα σταματήσω να τα λέω. Για εμένα το να τα λέω δεν είναι κουραστικό, για εσάς όμως είναι ασφαλές. Αλλά ας επανέλθουμε στο προκείμενο.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γʹ. «Στο εξής, αδελφοί μου, να χαίρεστε εν Κυρίω. Το να σας γράφω τα ίδια εμένα δεν μου είναι κοπιαστικό.» Και πώς είναι δυνατόν να υπάρχει χαρά, όταν και αυτός είναι δεμένος με δεσμά; «Για σας όμως είναι ασφαλές.» Διότι ασφάλιζε σε μεγάλο βαθμό την ψυχή τους, διδάσκοντάς τους να μην αδημονουν για τα δεσμά που υφίσταντο εξαιτίας του κηρύγματος. «Προσέχετε τους σκύλους· προσέχετε τους κακούς εργάτες.» Εννοεί τους άρχοντες των Ιουδαίων, για τους οποίους έχει γραφεί: Όλοι είναι σκύλοι βουβοί, που δεν μπορούν να γαβγίσουν, και σκύλοι με αναιδή ψυχή, που δεν γνωρίζουν χορτασμό. «Προσέχετε την κατατομή.» Διότι μόνο τη σάρκα κατακόβουν, χωρίς να ωφελούνται καθόλου από το γεγονός αυτό· διότι η περιτομή είναι σφραγίδα της πίστεως· αυτοί όμως δεν πιστεύουν. Γιατί λοιπόν περιτέμνονται; Τίνος πράγματος τη σφραγίδα λαμβάνουν; Επομένως, απλώς υφίστανται μια κατατομή. «Διότι εμείς είμαστε η περιτομή, εμείς που λατρεύουμε με το Πνεύμα του Θεού και καυχόμαστε εν Χριστώ Ιησού, και δεν στηρίζουμε την πεποίθησή μας στη σάρκα· αν και εγώ έχω πεποίθηση και στη σάρκα.» Εννοεί εμάς που αποκόπτουμε κάθε κοσμική επιθυμία. Διότι το Πνεύμα του Θεού μας έδωσε τη χάρη να το κάνουμε αυτό, όπως και την καύχηση στον Χριστό. «Εάν κάποιος άλλος νομίζει ότι έχει πεποίθηση στη σάρκα, εγώ έχω περισσότερο.»

Αλλά δεν γνωρίζεις ότι, εάν διώξεις τον πένητα έξω, τον Χριστό έδιωξες; Διότι ο Ίδιος είπε: Ό,τι κάνατε σε έναν από αυτούς τους αδελφούς μου, σε εμένα το κάνατε. Βλέπεις ότι, εάν υβρίσεις τον πένητα, τον Χριστό ατίμασες; Αυτά λέω, και δεν θα παύσω να τα λέω· διότι για εμένα το να τα λέω δεν είναι κουραστικό, για εσάς όμως είναι ασφαλές.

Φιλιπ. 3,1 〈Χαίρετε εν Κυρίω.〉 Και ακόμη, εφόσον ο απόστολος σας ανέρρωσε, και στάλθηκε πάλι σε εσάς, και εγώ απαλλάχθηκα από τη λύπη για αυτόν, και το υστέρημά σας έχει αναπληρωθεί, οφείλετε να χαίρεστε με χαρά πνευματική και αντάξια του Κυρίου.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ Ο' ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΝΑ ΥΠΟΜΕΙΝΟΥΜΕ ΚΑΘΕ ΒΑΣΑΝΟ ΚΑΤΑ ΜΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ Αδελφοί και πατέρες, ίσως σας λύπησε η προηγούμενη κατήχηση, η οποία υπέδειξε ότι σχεδιάζονται πειρασμοί εναντίον μας. «Αλλ' επειδή σας τα είπα αυτά, λέει ο Κύριος, η λύπη έχει γεμίσει την καρδιά σας· εγώ όμως σας λέω την αλήθεια». Και πάλι ο Απόστολος: «Το να τα λέω δεν μου είναι κουραστικό, για εσάς όμως είναι ασφαλές». Ας εξασφαλιστούμε, λοιπόν, παρακαλώ, με κάθε πνευματική ασφάλεια· και αν μεν γίνουν πράξη όσα λέγονται, θα τα αντιμετωπίσουμε άριστα με τη βοήθεια του Θεού· αν πάλι όχι, και έτσι δεν θα μας αποβεί ανώφελο, αφού ο αγαθός μας Θεός αποδέχεται αυτή την προετοιμασία και στεφανώνει, χωρίς πόνους και πληγές, εκείνους που έχουν τέτοια προαίρεση. Ήδη η Τεσσαρακοστή φτάνει στο τέλος της, και ο καιρός έφερε το ωραίο επιστέγασμα, δηλαδή την ανάμνηση των ζωοποιών παθών του Σωτήρα, στα οποία μπορούμε να βρούμε τεράστια παρηγοριά. Διότι, εάν ο Κύριος και Θεός μας συνελήφθη για τις αμαρτίες μας, τι το σπουδαίο είναι αν συλληφθούμε και εμείς οι αχρείοι δούλοι για χάρη Του; Και εάν Αυτός δέθηκε και οδηγήθηκε ως δεσμώτης και φυλακίστηκε, τι το παράξενο είναι εάν και εμείς πάθουμε τα ίδια με τον Δεσπότη;