Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 3:10

Αλλά ποιο είναι το αληθινό καύχημα; Και σε τι συνίσταται το μεγαλείο του ανθρώπου; Σε αυτό, λέει, ας καυχάται εκείνος που καυχάται, στο να κατανοεί και να γνωρίζει ότι εγώ είμαι ο Κύριος. Αυτό είναι το ύψος του ανθρώπου, αυτή είναι η δόξα και η μεγαλειότητα, το να γνωρίσει αληθινά το μέγα, και σε αυτό να προσκολληθεί, και να αναζητεί τη δόξα από τον Κύριο της δόξης. Λέει δε ο Απόστολος: Εκείνος που καυχάται, ας καυχάται εν Κυρίω, λέγοντας ότι ο Χριστός έγινε για εμάς σοφία από τον Θεό, δικαιοσύνη, αγιασμός και απολύτρωση· ώστε, καθώς είναι γραμμένο, εκείνος που καυχάται, ας καυχάται εν Κυρίω. Διότι αυτή είναι πράγματι η τέλεια και ολοκληρωμένη καύχηση στον Θεό, όταν κανείς δεν υπερηφανεύεται για τη δική του δικαιοσύνη, αλλά έχει επίγνωση ότι ο ίδιος στερείται την αληθινή δικαιοσύνη και ότι έχει δικαιωθεί μόνο με την πίστη στον Χριστό. Και ο Παύλος καυχάται για το ότι περιφρόνησε τη δική του δικαιοσύνη, και αναζητεί εκείνη που αποκτάται διά του Χριστού, τη δικαιοσύνη που προέρχεται από τον Θεό και βασίζεται στην πίστη, για να γνωρίσει Αυτόν και τη δύναμη της αναστάσεώς Του, καθώς και την κοινωνία των παθημάτων Του, γινόμενος σύμμορφος με τον θάνατό Του, μήπως και κατορθώσει να φθάσει στην εξανάσταση από τους νεκρούς. Εδώ έχει καταπέσει κάθε ύψος υπερηφάνειας.

Η οικονομία του Θεού και Σωτήρα μας για τον άνθρωπο είναι ανάκληση από την έκπτωση και επάνοδος στην οικείωση με τον Θεό, από την αποξένωση που συνέβη εξαιτίας της παρακοής. Γι' αυτόν τον λόγο έγινε η ένσαρκη παρουσία του Χριστού, τα υποδείγματα του ευαγγελικού τρόπου ζωής, τα πάθη, ο σταυρός, η ταφή, η ανάσταση· ώστε ο άνθρωπος που σώζεται, μέσω της μιμήσεως του Χριστού, να ανακτήσει εκείνη την αρχαία υιοθεσία. Αναγκαία, λοιπόν, για την τελείωση της ζωής είναι η μίμηση του Χριστού, όχι μόνο στα παραδείγματα του βίου Του, δηλαδή της αοργησίας, της ταπεινοφροσύνης και της μακροθυμίας, αλλά και αυτού του ίδιου του θανάτου Του, όπως λέει ο Παύλος, ο μιμητής του Χριστού: «Γινόμενος σύμμορφος με τον θάνατό Του, μήπως και φθάσω στην εξανάσταση από τους νεκρούς». Πώς, λοιπόν, γινόμαστε όμοιοι με τον θάνατό Του;

Και πώς δεν είναι κάποιος νεκρός και ως προς τον νόμο, όταν δεν αντιστέκεται σε εκείνον που του αποσπά τα υπάρχοντά του; Και πώς δεν ζει εν Χριστώ, εκείνος που του παραχωρεί μαζί και το ιμάτιο; Ομοίως διδασκόμαστε να τηρούμε την περίσσεια κάθε κατά τον νόμο δικαιοσύνης. Το ότι δε δεν πρέπει μόνο να έχουμε σταυρωθεί ως προς τον κόσμο, αλλά και να πεθάνουμε ως προς τον νόμο, μπορούμε να το μάθουμε δογματικώς από τον ίδιο τον Απόστολο. Διότι άλλοτε μεν λέει: «Εγώ έχω σταυρωθεί ως προς τον κόσμο, και ο κόσμος ως προς εμένα. Και δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός»· άλλοτε δε, μετά από πολλή καύχηση για τα ύψιστα κατορθώματα εντός του νόμου, αναφέρει: «Αλλά βεβαίως θεωρώ ότι τα πάντα είναι σκύβαλα, για να κερδίσω τον Χριστό και να βρεθώ ενωμένος μαζί του, μην έχοντας τη δική μου δικαιοσύνη που προέρχεται από τον νόμο, αλλά εκείνη που αποκτάται δια της πίστεως στον Ιησού Χριστό, τη δικαιοσύνη που προέρχεται από τον Θεό με βάση την πίστη, ώστε να γνωρίσω αυτόν και τη δύναμη της αναστάσεώς του, και την κοινωνία των παθημάτων του, γινόμενος σύμμορφος με τον θάνατό του, μήπως και κατορθώσω να φθάσω στην εξανάσταση των νεκρών». Και λίγο πιο κάτω, διδάσκοντάς μας να έχουμε το ίδιο φρόνημα με αυτόν, λέει πιο κατηγορηματικά: «Όσοι λοιπόν είμαστε τέλειοι, αυτό ας φρονούμε». Και αλλού, με μεγαλύτερη σφοδρότητα, εκθέτοντάς το ως αναγκαίο δόγμα, λέει: «Ώστε κι εσείς θανατωθήκατε ως προς τον νόμο δια του σώματος του Χριστού, για να ανήκετε σε άλλον, σε αυτόν που αναστήθηκε από τους νεκρούς, προκειμένου να καρποφορήσουμε για τον Θεό».

«Διότι, αγνοώντας τη δικαιοσύνη του Θεού και επιζητώντας να εγκαθιδρύσουν τη δική τους, δεν υποτάχθηκαν στη δικαιοσύνη του Θεού». Γι' αυτό ο Απόστολος, έχοντας μεριμνήσει ειλικρινά για την ευαρέστηση προς τον Θεό, μετά την εξιστόρηση των ύψιστων έργων δικαιοσύνης που είχε κατορθώσει σύμφωνα με τον νόμο, προσθέτει: «Αλλά βεβαίως θεωρώ ότι τα πάντα είναι ζημία μπροστά στην υπεροχή της γνώσης του Χριστού Ιησού του Κυρίου μου, για τον οποίο ζημιώθηκα τα πάντα, και τα θεωρώ σκύβαλα, για να κερδίσω τον Χριστό και να βρεθώ ενωμένος με αυτόν, μη έχοντας δική μου δικαιοσύνη που να προέρχεται από τον νόμο, αλλά εκείνην που αποκτάται διά της πίστεως στον Ιησού Χριστό, τη δικαιοσύνη δηλαδή που προέρχεται από τον Θεό και βασίζεται στην πίστη, ώστε να γνωρίσω αυτόν», και τα εξής. Μέσα από αυτά και τα παρόμοια λόγια, μας διδάσκει να φυλαγόμαστε πολύ περισσότερο, ώστε να μην εισαγάγουμε ποτέ την ανθρώπινη δικαιοσύνη στον κανόνα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού περί της ευαρέστησης προς τον Θεό.

Διότι η αλήθεια είναι ασχημάτιστη και ο λόγος είναι κοντά σου, στο στόμα σου και στην καρδιά σου, όπως λέει ο ίδιος ο απόστολος, ευ... σε όσους πείθονται. Διότι μας κάνει όμοιους με τον Χριστό, εάν γνωρίσουμε τη δύναμη της αναστάσεώς του και την κοινωνία των παθημάτων του. Διότι αυτή είναι η επιλογή της αποστολικής διδασκαλίας και της αγιοτάτης πίστεως που μας παραδόθηκε, την οποία οι απλοί άνθρωποι αποδέχονται και οι ολιγομαθείς δίδαξαν, οι οποίοι δεν δίνουν προσοχή στις απέραντες γενεαλογίες, αλλά μάλλον αγωνίζονται για τη διόρθωση του βίου, ώστε να μη στερηθούν το θείο πνεύμα και αποτύχουν να εισέλθουν στη βασιλεία των ουρανών. Διότι το πρώτο είναι να απαρνηθεί κανείς τον εαυτό του και να ακολουθήσει τον Χριστό, και όσοι πράττουν αυτά οδηγούνται στην τελειότητα, έχοντας εκπληρώσει όλο το θέλημα του διδασκάλου, γινόμενοι υιοί Θεού διά της πνευματικής παλιγγενεσίας και κληρονόμοι της βασιλείας των ουρανών, την οποία, αφού την αναζητήσουν πρώτα, δεν θα εγκαταλειφθούν.

Με βάση την πίστη, λέγει, για να Τον γνωρίσει.

Επομένως, μέσω της πίστεως προέρχεται η γνώση, και χωρίς πίστη δεν είναι δυνατόν να τον γνωρίσουμε. Και πώς; Μέσω αυτής πρέπει να γνωρίσουμε τη δύναμη της αναστάσεώς του· διότι ποιος λογισμός θα μας εξηγήσει την ανάσταση; Κανένας απολύτως, παρά μόνο η πίστη. Εάν, λοιπόν, η ανάσταση του κατά σάρκα Χριστού γνωρίζεται με την πίστη, πώς η γέννηση του Θεού Λόγου μπορεί να κατανοηθεί με λογισμούς; Διότι η ανάσταση είναι κατώτερη της γεννήσεως. Γιατί; Επειδή για την πρώτη υπήρξαν πολλά παραδείγματα, ενώ για τη δεύτερη ούτε ένα. Διότι πολλοί νεκροί αναστήθηκαν πριν από τον Χριστό, έστω κι αν πέθαναν ξανά αφού αναστήθηκαν· από παρθένο, όμως, κανείς δεν γεννήθηκε ποτέ. Εάν, λοιπόν, αυτό που είναι κατώτερο από την κατά σάρκα γέννηση πρέπει να το αποδεχόμαστε με την πίστη, αυτό που είναι κατά πολύ μεγαλύτερο, και απείρως και ασυγκρίτως μεγαλύτερο, πώς να κατανοηθεί με τον λογισμό; Αυτά κατεργάζονται τη δικαιοσύνη. Διότι αυτό πρέπει να πιστέψουμε, ότι δηλαδή μπόρεσε· το πώς όμως μπόρεσε, δεν είναι δυνατόν πλέον να το αποδείξουμε· διότι από την πίστη προέρχεται η κοινωνία των παθημάτων. Πώς; Διότι εάν δεν πιστεύαμε, δεν θα υποφέραμε· εάν δεν πιστεύαμε ότι, αφού υπομείνουμε μαζί, θα συμβασιλεύσουμε, δεν θα υπομέναμε τα παθήματα. Άρα, με την πίστη κατανοείται και η γέννηση και η ανάσταση. Βλέπεις ότι η πίστη δεν πρέπει να υπάρχει απλώς, αλλά να φανερώνεται διά των έργων;

Διότι αυτός προπαντός πιστεύει ότι αναστήθηκε ο Χριστός, εκείνος που παραδίδει τον εαυτό του ριψοκίνδυνα στους κινδύνους, εκείνος που συμμετέχει στα πάθη του· διότι συμμετέχει με τον αναστάντα, με τον ζώντα. Γι' αυτό έλεγε: «Και να βρεθώ ενωμένος με αυτόν, μη έχοντας δική μου δικαιοσύνη, αυτήν που προέρχεται από τον νόμο, αλλά εκείνη που αποκτάται διά της πίστεως στον Χριστό, τη δικαιοσύνη που προέρχεται από τον Θεό και στηρίζεται στην πίστη, για να γνωρίσω αυτόν και τη δύναμη της αναστάσεώς του και τη συμμετοχή στα πάθη του, γινόμενος σύμμορφος με τον θάνατό του, μήπως και φθάσω στην εξανάσταση των νεκρών». —«Γινόμενος σύμμορφος», λέει, «με τον θάνατό του»· δηλαδή συμμετέχοντας. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος έπαθε από τους ανθρώπους, έτσι κι εγώ· γι' αυτό είπε, «Γινόμενος σύμμορφος»· και αλλού πάλι λέει: «Αναπληρώνω τα υστερήματα των θλίψεων του Χριστού στη σάρκα μου». Δηλαδή, οι διωγμοί και τα παθήματα αυτά δημιουργούν εκείνη την εικόνα του θανάτου. Διότι δεν αναζητούσε το δικό του συμφέρον, αλλά το συμφέρον των πολλών. Επομένως, και οι διωγμοί και οι θλίψεις και οι στενοχώριες όχι μόνο δεν πρέπει να σας θορυβούν, αλλά και να σας ευφραίνουν, διότι μέσω αυτών γινόμαστε σύμμορφοι με τον θάνατό του· σαν να έλεγε, γινόμαστε εικόνα του· το οποίο αναφέρει και αλλού γράφοντας: «Περιφέροντας στο σώμα μας τη νέκρωση του Κυρίου Ιησού».

Είθε, λοιπόν, όλοι μας, αφού απαλλαγούμε, να αξιωθούμε της αναπαύσεως. Αλλά επειδή, για να μην την χάσουμε, υπάρχει ανάγκη από έντονη προσπάθεια και αδιάλειπτες προσευχές, ας καταβάλουμε κάθε προσπάθεια, σας παρακαλώ. Διότι, εάν προσπαθούμε, και με την προσευχή θα τα καταφέρουμε· εάν προσευχόμαστε θερμά, ο Θεός δίδει. Αν όμως ούτε Τον παρακαλούμε, ούτε κάνουμε κάτι τέτοιο, ούτε εργαζόμαστε, πώς είναι δυνατόν να κατορθώσουμε ποτέ κάτι ενώ κοιμόμαστε; Με κανέναν απολύτως τρόπο. Διότι και μόνο αν τρέχουμε και αγωνιζόμαστε και συμμορφωνόμαστε με τον θάνατό Του, όπως είπε ο Παύλος, θα είναι μεγάλο κατόρθωμα να μπορέσουμε να επιτύχουμε, πόσο μάλλον αν κοιμόμαστε. «Μήπως και μπορέσω να φθάσω», λέει. Αν όμως ο Παύλος έλεγε «μήπως και μπορέσω να φθάσω», εμείς τι θα πούμε; Διότι, όταν κάποιος κοιμάται, δεν είναι δυνατόν να κατορθώσει ποτέ ούτε τα κοσμικά πράγματα, πόσο μάλλον τα πνευματικά· όταν κάποιος κοιμάται, δεν μπορεί να λάβει ποτέ τίποτα ούτε από τους φίλους του, πόσο μάλλον από τον Θεό· αυτούς που κοιμούνται δεν τους τιμούν ούτε οι πατέρες τους, πόσο μάλλον ο Θεός. Ας κοπιάσουμε για λίγο, για να αναπαυθούμε παντοτινά. Οπωσδήποτε πρέπει να δοκιμάσουμε θλίψεις· και αν δεν περάσουμε θλίψεις εδώ, αυτό μας περιμένει εκεί. Γιατί λοιπόν να μην επιλέξουμε να θλιβούμε εδώ, ώστε να αναπαυθούμε εκεί;

Είθε δε όλοι εμείς, αφού πολιτευθούμε επαξίως του Χριστού και συμμορφωθούμε προς τον θάνατό Του, να αξιωθούμε των άρρητων αγαθών εν Χριστώ Ιησού, μαζί με τον οποίο ανήκει στον Πατέρα, ομού με το Άγιο Πνεύμα, η δόξα, το κράτος και η τιμή, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Είδατε πολλές φορές κατά την αυγή τον ήλιο να ανατέλλει και να εκπέμπει κροκοειδείς ακτίνες; Τέτοια ήταν τα σώματα των αγίων, σαν κροκοειδείς ακτίνες, καθώς τα ρυάκια του αίματος έρεαν από παντού γύρω τους και καταύγαζαν το σώμα τους πολύ περισσότερο από όσο ο ήλιος τον ουρανό. Αυτό το αίμα οι άγγελοι βλέποντάς το χαίρονταν, οι δαίμονες έφριτταν, και ο ίδιος ο διάβολος έτρεμε. Διότι αυτό που έβλεπαν δεν ήταν απλώς αίμα, αλλά αίμα σωτήριο, αίμα άγιο, αίμα άξιο των ουρανών, αίμα που άρδευε ακατάπαυστα τα καλά φυτά της Εκκλησίας. Είδε το αίμα και έφριξε ο διάβολος· διότι θυμήθηκε ένα άλλο αίμα, το Δεσποτικό· εξαιτίας εκείνου του αίματος έρευσε τούτο. Διότι, από τότε που λογχίστηκε η πλευρά του Δεσπότου, βλέπεις στο εξής να λογχίζονται αναρίθμητες πλευρές. Ποιος, άραγε, δεν θα ριχνόταν με πολλή χαρά σε αυτούς τους αγώνες, εφόσον πρόκειται να γίνει κοινωνός των δεσποτικών παθημάτων και να συμμορφωθεί με τον θάνατο του Χριστού; Διότι είναι αρκετή αυτή η ανταπόδοση, και η τιμή είναι πολύ μεγαλύτερη από τους πόνους, και η αμοιβή ξεπερνά τους άθλους, ακόμη και πριν από τη βασιλεία των ουρανών. Ας μην φρίττουμε, λοιπόν, ακούγοντας ότι ο τάδε μαρτύρησε, αλλά ας φρίττουμε όταν ακούμε ότι ο τάδε λύγισε και έπεσε, ενώ είχαν τεθεί μπροστά του τέτοια έπαθλα.

Για να κάνω όμως πιο σαφές αυτό που λέω, θα αναγνώσω τη συνέχεια της ίδιας της περικοπής. Διότι, αφού είπε: «Προσέχετε τους σκύλους, προσέχετε τους κακούς εργάτες» και αφού μίλησε εκτενώς για εκείνους που εισάγουν άκαιρα ιουδαϊκά δόγματα, πρόσθεσε λέγοντας: «Όσα ήταν για μένα κέρδη, αυτά τα έχω θεωρήσει ζημία για χάρη του Χριστού· αλλά βεβαίως και θα θεωρήσω τα πάντα ζημία, για να βρεθώ να μην έχω δικαιοσύνη που προέρχεται από τον νόμο, αλλά τη δικαιοσύνη που προέρχεται από τον Θεό, μέσω της πίστεως στον Ιησού Χριστό». Έπειτα αναφέρει περί ποίας πίστεως πρόκειται: «... το να γνωρίσω αυτόν και τη δύναμη της αναστάσεώς του και την κοινωνία των παθημάτων του».

Τι είναι η «δύναμη της αναστάσεώς του»; Φανερώθηκε, λέγει, ένας νέος τρόπος αναστάσεως. Διότι πολλοί νεκροί πολλές φορές αναστήθηκαν και πριν από εκείνον, με αυτόν τον τρόπο όμως ούτε ένας. Επειδή όλοι οι άλλοι, αφού αναστήθηκαν, επέστρεψαν πάλι στη γη και, ενώ απαλλάχθηκαν προσωρινά από την τυραννία του θανάτου, οδηγήθηκαν και πάλι υπό την εξουσία του. Το δεσποτικό σώμα όμως, αφού αναστήθηκε, δεν επέστρεψε στη γη, αλλά ανέβηκε στους ουρανούς και κατέλυσε όλη την τυραννία του εχθρού και μαζί του συνανέστησε ολόκληρη την οικουμένη και τώρα κάθεται στον βασιλικό θρόνο.

Έχοντας λοιπόν όλα αυτά κατά νουν ο Παύλος, και αποδεικνύοντας ότι τόσα και τέτοιου μεγέθους θαύματα κανένας λογισμός δεν θα μπορέσει να τα εξηγήσει, αλλά μόνο η πίστη μπορεί να τα διδάξει και να τα καταστήσει σαφή, έλεγε αναφορικά με την πίστη: «...για να γνωρίσω τη δύναμη της αναστάσεώς του». Διότι, εάν ο λογισμός δεν μπορεί να εξηγήσει μια απλή ανάσταση —επειδή αυτό υπερβαίνει την ανθρώπινη φύση και τη φυσική ακολουθία των πραγμάτων—, ποιος λογισμός θα μπορέσει να εξηγήσει την ανάσταση που διαφέρει τόσο πολύ από τις άλλες αναστάσεις; Δεν υπάρχει κανένας· απεναντίας, μας χρειάζεται μόνο η πίστη, εάν πρόκειται να πειστούμε ότι ένα σώμα θνητό και αναστήθηκε και εισήλθε σε ζωή αθάνατη, η οποία δεν έχει ούτε όριο ούτε τέλος. Αυτό ακριβώς υποδηλώνοντας και αλλού, έλεγε: «Ο Χριστός, αφού αναστήθηκε, δεν πεθαίνει πλέον· ο θάνατος δεν τον κυριεύει πια», ώστε το θαύμα να είναι διπλό: και το ότι αναστήθηκε, και το ότι αναστήθηκε κατ' αυτόν τον τρόπο.

Γι' αυτόν τον λόγο έλεγε αναφορικά με την πίστη: «...για να γνωρίσω τη δύναμη της αναστάσεώς του». Εάν όμως την ανάσταση δεν είναι δυνατόν να την κατανοήσει κανείς με τους λογισμούς, πολύ περισσότερο δεν μπορεί την άνω γέννηση. Ο Παύλος λοιπόν, μιλώντας για αυτά και κάνοντας λόγο για τον σταυρό και το πάθος, εμπιστεύθηκε και εκείνα στη δύναμη της πίστεως· έπειτα, αφού ανέπτυξε όλον αυτόν τον λόγο, προχωρώντας είπε: «Αδελφοί, εγώ δεν θεωρώ για τον εαυτό μου ότι έχει φθάσει στην πλήρη κατανόηση». Δεν είπε: εγώ δεν θεωρώ ότι γνωρίζω, αλλά ότι «έχω κατανοήσει πλήρως»· δεν βεβαίωσε για τον εαυτό του ούτε παντελή άγνοια, ούτε παντελή γνώση. Διότι το να πει: «Δεν θεωρώ ότι έχω κατανοήσει πλήρως» φανερώνει άνθρωπο που βρίσκεται προς το παρόν καθ' οδόν και βαδίζει και προχωράει περαιτέρω, αλλά πάντως δεν έχει κατακτήσει τον τελικό σκοπό.

Πρόσεξε πώς την μεν δικαιοσύνη που προέρχεται από τον νόμο την ονομάζει δική του, ενώ την ευαγγελική την ονομάζει δικαιοσύνη του Θεού, ώστε η διαφορά μεταξύ των δύο να είναι τόση, όση ανάμεσα στον άνθρωπο και στον Θεό. «Με βάση την πίστη, για να γνωρίσω αυτόν, και τη δύναμη της αναστάσεώς του, και την κοινωνία των παθημάτων του, συμμορφούμενος με τον θάνατό του, μήπως και φτάσω στην εξανάσταση των νεκρών· όχι ότι ήδη το έλαβα ή ότι ήδη έχω τελειωθεί· αλλά το επιδιώκω μήπως και το κατακτήσω, επειδή γι' αυτό και κατακτήθηκα από τον Χριστό.» Διδάσκει ποια είναι η δικαιοσύνη που προέρχεται από τον Θεό: η πίστη στον Χριστό, και η γνώση της αναστάσεώς του, και η κοινωνία των παθημάτων του. Διότι αυτά, λέει, εάν βρεθούν μέσα μου, θα με κάνουν να φτάσω στην ανάσταση εκ των νεκρών. Και δεν είπε απλώς «θα φτάσω», αλλά «μήπως και φτάσω». Δείχνει ότι ακόμη και σε αυτούς που έχουν ήδη λάβει το χάρισμα της γνώσεως και την κοινωνία των παθημάτων, χρειάζεται πολλή νήψη, για να μη χάσουν αυτά που έλαβαν. Και αυτό είναι φανερό από τα επόμενα. Διότι δεν λέει ότι ήδη το έλαβα και επομένως έχω βεβαιότητα για το τέλος· αλλά το επιδιώκω, για να το κατακτήσω. Και τι είναι αυτό που θέλει να κατακτήσει, παρά το χάρισμα εκείνο για το οποίο και κατακτήθηκε από τον Χριστό; Και σε τι κατακτήθηκε, παρά στην ανάσταση; Διότι ένας πέθανε για όλους, ώστε όλοι να ζήσουμε. Υπάρχει, λοιπόν, μεγάλος φόβος και αγωνία για εμάς, μήπως, αν και αναστηθούμε, βρεθούμε ανάξιοι εκείνου που μας ανέστησε, και ακούσουμε το: «Δεν σας γνωρίζω». «

Γι' αυτό, λοιπόν, ας αγωνιστούμε για να επιτύχουμε το θείο Πνεύμα όσο βρισκόμαστε ακόμη σε τούτη τη ζωή, γνωρίζοντας ότι «εάν κάποιος δεν έχει το Πνεύμα του Χριστού, αυτός δεν ανήκει σε Αυτόν». Έτσι ας το επιδιώξουμε για να το κατακτήσουμε, έτσι ας τρέξουμε «όχι στα αβέβαια», αλλά έχοντας πειστεί σε Εκείνον που είπε ότι «η βασιλεία είναι μέσα σας». Και ποια είναι αυτή η βασιλεία, εάν όχι το πλήρωμα του θείου Πνεύματος μέσα στις ψυχές; Αυτού του πράγματος πρέπει από τώρα κιόλας να αξιωθούν οι αθλητές του Χριστού, ώστε να μην τους υπολείπεται τίποτα άλλο παρά μόνο η απολύτρωση των σωμάτων κατά την ανάσταση, για την οποία ο απόστολος έλεγε: «συμμορφούμενος με τον θάνατό Του, μήπως και φθάσουμε στην ανάσταση από τους νεκρούς». Διότι σε τίποτα δεν υστερούσε εκείνος που είχε τον Χριστό να λαλεί μέσα του και που είχε έλθει για να αναπληρώσει τα υστερήματά Του, παρά μόνο, όπως προείπα, στην εκ νεκρών ανάσταση του σώματος, για την οποία έλεγε: «όχι ότι το έλαβα ήδη ή ότι έχω ήδη τελειωθεί». Διότι δεν τα έλεγε αυτά ως ατελής, καθώς λέει: «όσοι είμαστε τέλειοι, αυτό ας φρονούμε». Εμείς, λοιπόν, ας απαρνηθούμε «τον έτερο νόμο που βρίσκεται στα μέλη μας, ο οποίος αντιστρατεύεται τον νόμο του νου μας και μας αιχμαλωτίζει στον νόμο της αμαρτίας που υπάρχει στα μέλη μας» και ας δεχτούμε τον πνευματικό νόμο του Θεού μέσα μας, ώστε να μην κλονίζονται τα βήματα της ψυχής μας, σύμφωνα με αυτόν που λέει: «ο νόμος του Θεού βρίσκεται στις καρδιές τους, και δεν θα κλονιστούν τα βήματά τους».

Αυτά είναι, εν συντομία, τα πάθη του Δεσπότου, και αυτός που τα ακούει με σύνεση δεν οργίζεται, δεν παροξύνεται, δεν μνησικακεί, δεν υπερηφανεύεται, δεν υψώνεται εις βάρος του αδελφού του, δεν φθονεί, δεν επιδιώκει τη δόξα· αλλά ταπεινώνεται, συντρίβεται, θεωρεί τον εαυτό του χώμα και στάχτη, επιθυμεί τη συμμετοχή στα πάθη του Χριστού, επιθυμεί διακαώς να συμμορφωθεί με τον θάνατό Του, ώστε να συμμετάσχει και στη δόξα κατά την ανάστασή Του. Αλλά να έχετε θάρρος και εσείς, διότι σε κάποιον βαθμό συμμετείχατε και συμμετέχετε στα πάθη του Δεσπότου. Βλέπετε άλλωστε πού βρίσκεστε. Δεν βρίσκεστε εξαιτίας του λόγου Του και της μαρτυρίας Του σε εξορία, σε διωγμό; Δεν αποκτήσατε και προηγουμένως πείρα από φυλακές;

Δεν προέρχεται αυτό από το γεγονός ότι αναλογίζονται το εφήμερο του βίου και το σύντομο της ζωής, καθώς και την παράσταση ενώπιον του φοβερού κριτηρίου, και το ατελεύτητο των αιώνιων βασανιστηρίων; Εξαιτίας αυτού λοιπόν όλα είναι υποφερτά σε αυτούς. Εξαιτίας αυτού υπομένουν τα φρικτά βασανιστήρια σαν να γίνονται σε ξένα σώματα. Και πραγματικά είναι μακάρια η ψυχή που τα αναλογίζεται αυτά νύχτα και μέρα, η οποία διάγει τον βίο της ως ξένη και παρεπίδημη, η οποία προσδοκά εκείνη τη μακάρια και χωρίς πόνους ζωή, για την οποία λέει ο Απόστολος: «Διότι η έντονη προσδοκία της κτίσεως απεκδέχεται την αποκάλυψη των υιών του Θεού. Διότι η κτίση υποτάχθηκε στη ματαιότητα, όχι με τη θέλησή της, αλλά εξαιτίας εκείνου που την υπέταξε, με την ελπίδα ότι και η ίδια η κτίση θα ελευθερωθεί από τη δουλεία της φθοράς, για να εισέλθει στην ελευθερία της δόξας των τέκνων του Θεού.» Βλέπεις ότι υπάρχει η υπόσχεση πως τα πάντα θα μεταποιηθούν σε αφθαρσία, και ότι η κτίση θα μεταστοιχειωθεί από τη δουλεία στην ελευθερία; Πόσο σπουδαία λοιπόν θα είναι εκείνη η ημέρα, για την οποία λέει ο άγιος Δαβίδ: «Διότι μία ημέρα στις αυλές σου είναι ανώτερη από χιλιάδες.» Και πάλι ο κορυφαίος των αποστόλων: «Μία ημέρα του Κυρίου είναι σαν χίλια έτη.» Και ο απόστολος Παύλος λέει: «Γινόμενος σύμμορφος με τον θάνατό του, μήπως τυχόν και φθάσω στην εξανάσταση των νεκρών.»