Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 3:11

Αλλά ποιο είναι το αληθινό καύχημα; Και σε τι συνίσταται το μεγαλείο του ανθρώπου; Σε αυτό, λέει, ας καυχάται εκείνος που καυχάται, στο να κατανοεί και να γνωρίζει ότι εγώ είμαι ο Κύριος. Αυτό είναι το ύψος του ανθρώπου, αυτή είναι η δόξα και η μεγαλειότητα, το να γνωρίσει αληθινά το μέγα, και σε αυτό να προσκολληθεί, και να αναζητεί τη δόξα από τον Κύριο της δόξης. Λέει δε ο Απόστολος: Εκείνος που καυχάται, ας καυχάται εν Κυρίω, λέγοντας ότι ο Χριστός έγινε για εμάς σοφία από τον Θεό, δικαιοσύνη, αγιασμός και απολύτρωση· ώστε, καθώς είναι γραμμένο, εκείνος που καυχάται, ας καυχάται εν Κυρίω. Διότι αυτή είναι πράγματι η τέλεια και ολοκληρωμένη καύχηση στον Θεό, όταν κανείς δεν υπερηφανεύεται για τη δική του δικαιοσύνη, αλλά έχει επίγνωση ότι ο ίδιος στερείται την αληθινή δικαιοσύνη και ότι έχει δικαιωθεί μόνο με την πίστη στον Χριστό. Και ο Παύλος καυχάται για το ότι περιφρόνησε τη δική του δικαιοσύνη, και αναζητεί εκείνη που αποκτάται διά του Χριστού, τη δικαιοσύνη που προέρχεται από τον Θεό και βασίζεται στην πίστη, για να γνωρίσει Αυτόν και τη δύναμη της αναστάσεώς Του, καθώς και την κοινωνία των παθημάτων Του, γινόμενος σύμμορφος με τον θάνατό Του, μήπως και κατορθώσει να φθάσει στην εξανάσταση από τους νεκρούς. Εδώ έχει καταπέσει κάθε ύψος υπερηφάνειας.

Η οικονομία του Θεού και Σωτήρα μας για τον άνθρωπο είναι ανάκληση από την έκπτωση και επάνοδος στην οικείωση με τον Θεό, από την αποξένωση που συνέβη εξαιτίας της παρακοής. Γι' αυτόν τον λόγο έγινε η ένσαρκη παρουσία του Χριστού, τα υποδείγματα του ευαγγελικού τρόπου ζωής, τα πάθη, ο σταυρός, η ταφή, η ανάσταση· ώστε ο άνθρωπος που σώζεται, μέσω της μιμήσεως του Χριστού, να ανακτήσει εκείνη την αρχαία υιοθεσία. Αναγκαία, λοιπόν, για την τελείωση της ζωής είναι η μίμηση του Χριστού, όχι μόνο στα παραδείγματα του βίου Του, δηλαδή της αοργησίας, της ταπεινοφροσύνης και της μακροθυμίας, αλλά και αυτού του ίδιου του θανάτου Του, όπως λέει ο Παύλος, ο μιμητής του Χριστού: «Γινόμενος σύμμορφος με τον θάνατό Του, μήπως και φθάσω στην εξανάσταση από τους νεκρούς». Πώς, λοιπόν, γινόμαστε όμοιοι με τον θάνατό Του;

Και πώς δεν είναι κάποιος νεκρός και ως προς τον νόμο, όταν δεν αντιστέκεται σε εκείνον που του αποσπά τα υπάρχοντά του; Και πώς δεν ζει εν Χριστώ, εκείνος που του παραχωρεί μαζί και το ιμάτιο; Ομοίως διδασκόμαστε να τηρούμε την περίσσεια κάθε κατά τον νόμο δικαιοσύνης. Το ότι δε δεν πρέπει μόνο να έχουμε σταυρωθεί ως προς τον κόσμο, αλλά και να πεθάνουμε ως προς τον νόμο, μπορούμε να το μάθουμε δογματικώς από τον ίδιο τον Απόστολο. Διότι άλλοτε μεν λέει: «Εγώ έχω σταυρωθεί ως προς τον κόσμο, και ο κόσμος ως προς εμένα. Και δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός»· άλλοτε δε, μετά από πολλή καύχηση για τα ύψιστα κατορθώματα εντός του νόμου, αναφέρει: «Αλλά βεβαίως θεωρώ ότι τα πάντα είναι σκύβαλα, για να κερδίσω τον Χριστό και να βρεθώ ενωμένος μαζί του, μην έχοντας τη δική μου δικαιοσύνη που προέρχεται από τον νόμο, αλλά εκείνη που αποκτάται δια της πίστεως στον Ιησού Χριστό, τη δικαιοσύνη που προέρχεται από τον Θεό με βάση την πίστη, ώστε να γνωρίσω αυτόν και τη δύναμη της αναστάσεώς του, και την κοινωνία των παθημάτων του, γινόμενος σύμμορφος με τον θάνατό του, μήπως και κατορθώσω να φθάσω στην εξανάσταση των νεκρών». Και λίγο πιο κάτω, διδάσκοντάς μας να έχουμε το ίδιο φρόνημα με αυτόν, λέει πιο κατηγορηματικά: «Όσοι λοιπόν είμαστε τέλειοι, αυτό ας φρονούμε». Και αλλού, με μεγαλύτερη σφοδρότητα, εκθέτοντάς το ως αναγκαίο δόγμα, λέει: «Ώστε κι εσείς θανατωθήκατε ως προς τον νόμο δια του σώματος του Χριστού, για να ανήκετε σε άλλον, σε αυτόν που αναστήθηκε από τους νεκρούς, προκειμένου να καρποφορήσουμε για τον Θεό».

Διότι αυτός προπαντός πιστεύει ότι αναστήθηκε ο Χριστός, εκείνος που παραδίδει τον εαυτό του ριψοκίνδυνα στους κινδύνους, εκείνος που συμμετέχει στα πάθη του· διότι συμμετέχει με τον αναστάντα, με τον ζώντα. Γι' αυτό έλεγε: «Και να βρεθώ ενωμένος με αυτόν, μη έχοντας δική μου δικαιοσύνη, αυτήν που προέρχεται από τον νόμο, αλλά εκείνη που αποκτάται διά της πίστεως στον Χριστό, τη δικαιοσύνη που προέρχεται από τον Θεό και στηρίζεται στην πίστη, για να γνωρίσω αυτόν και τη δύναμη της αναστάσεώς του και τη συμμετοχή στα πάθη του, γινόμενος σύμμορφος με τον θάνατό του, μήπως και φθάσω στην εξανάσταση των νεκρών». —«Γινόμενος σύμμορφος», λέει, «με τον θάνατό του»· δηλαδή συμμετέχοντας. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος έπαθε από τους ανθρώπους, έτσι κι εγώ· γι' αυτό είπε, «Γινόμενος σύμμορφος»· και αλλού πάλι λέει: «Αναπληρώνω τα υστερήματα των θλίψεων του Χριστού στη σάρκα μου». Δηλαδή, οι διωγμοί και τα παθήματα αυτά δημιουργούν εκείνη την εικόνα του θανάτου. Διότι δεν αναζητούσε το δικό του συμφέρον, αλλά το συμφέρον των πολλών. Επομένως, και οι διωγμοί και οι θλίψεις και οι στενοχώριες όχι μόνο δεν πρέπει να σας θορυβούν, αλλά και να σας ευφραίνουν, διότι μέσω αυτών γινόμαστε σύμμορφοι με τον θάνατό του· σαν να έλεγε, γινόμαστε εικόνα του· το οποίο αναφέρει και αλλού γράφοντας: «Περιφέροντας στο σώμα μας τη νέκρωση του Κυρίου Ιησού».

Γ΄. Διότι ο Παύλος κατά τους διωγμούς δεν πέθανε πλέον ως προς την αμαρτία, αλλά ως προς το ίδιο το σώμα· ώστε υπέμεινε τον ίδιο θάνατο. «Μήπως τυχόν», λέει, «καταντήσω στην εκ νεκρών εξανάσταση». Τι λέγεις; Μα φυσικά όλοι θα τύχουν αυτής· διότι, λέει, «δεν θα κοιμηθούμε όλοι, αλλά όλοι θα αλλαχθούμε»· και όλοι θα τύχουν όχι μόνο αναστάσεως, αλλά και αφθαρσίας, άλλοι μεν για τιμή, άλλοι δε ως εφόδιο κολάσεως.

Αν, λοιπόν, όλοι τυγχάνουν της αναστάσεως, και όχι μόνο της αναστάσεως, αλλά και της αφθαρσίας, πώς μιλούσες σαν να επρόκειτο να επιτύχεις κάτι το εξαιρετικό, λέγοντας: «Μήπως και κατορθώσω να φθάσω»; Γι' αυτό πάσχω αυτά, λέει, «μήπως και κατορθώσω να φθάσω στην εξανάσταση εκ νεκρών»· διότι, αν δεν πέθαινες, δεν θα ανασταινόσουν. Τι σημαίνει λοιπόν αυτό; Φαίνεται ότι εδώ υπαινίσσεται κάτι μεγάλο· διότι ήταν τόσο μεγάλο, ώστε ούτε καν αποτόλμησε να το αποφανθεί με βεβαιότητα, αλλά λέει απλώς: «Μήπως και». Πίστεψα σε αυτόν και στην ανάστασή του, αλλά και πάσχω για εκείνον, όμως δεν μπορώ ακόμη να είμαι βέβαιος για την ανάσταση. Για ποια ανάσταση μιλάει εδώ; Για εκείνη που οδηγεί προς τον ίδιο τον Χριστό. Είπα ότι πίστεψα σε αυτόν και στη δύναμη της αναστάσεώς του, και ότι είμαι κοινωνός των παθημάτων του, και ότι συμμορφώνομαι με τον θάνατό του· αλλά ωστόσο, μετά από όλα αυτά, δεν έχω ακόμη βεβαιότητα· όπως λέει και αλλού: «Εκείνος που νομίζει ότι στέκεται σταθερά, ας προσέχει μήπως πέσει»· και πάλι: «Φοβάμαι μήπως, αφού κηρύξω στους άλλους, εγώ ο ίδιος αποδειχθώ αδόκιμος». «Όχι ότι το έχω ήδη λάβει, ή ότι έχω ήδη φθάσει στην τελειότητα, αλλά εξακολουθώ να το επιδιώκω, μήπως και κατακτήσω εκείνο για το οποίο και εγώ κατακτήθηκα από τον Χριστό Ιησού». —«Όχι ότι ήδη έλαβα». Τι σημαίνει, «Ήδη έλαβα»;

Το βραβείο εννοεί. Αν όμως αυτός που υπέφερε τόσα πολλά, αν αυτός που διώκεται, αν αυτός που φέρει πάνω του τη νέκρωση δεν είχε ακόμη βεβαιότητα για την ανάσταση εκείνη, τι θα μπορούσαμε να πούμε εμείς; Τι σημαίνει το «Εάν κατακτήσω»; Αυτό που έλεγα προηγουμένως: «Εάν φθάσω στην εξανάσταση των νεκρών». Εάν κατακτήσω, λέει, τη δική Του ανάσταση.

Είθε, λοιπόν, όλοι μας, αφού απαλλαγούμε, να αξιωθούμε της αναπαύσεως. Αλλά επειδή, για να μην την χάσουμε, υπάρχει ανάγκη από έντονη προσπάθεια και αδιάλειπτες προσευχές, ας καταβάλουμε κάθε προσπάθεια, σας παρακαλώ. Διότι, εάν προσπαθούμε, και με την προσευχή θα τα καταφέρουμε· εάν προσευχόμαστε θερμά, ο Θεός δίδει. Αν όμως ούτε Τον παρακαλούμε, ούτε κάνουμε κάτι τέτοιο, ούτε εργαζόμαστε, πώς είναι δυνατόν να κατορθώσουμε ποτέ κάτι ενώ κοιμόμαστε; Με κανέναν απολύτως τρόπο. Διότι και μόνο αν τρέχουμε και αγωνιζόμαστε και συμμορφωνόμαστε με τον θάνατό Του, όπως είπε ο Παύλος, θα είναι μεγάλο κατόρθωμα να μπορέσουμε να επιτύχουμε, πόσο μάλλον αν κοιμόμαστε. «Μήπως και μπορέσω να φθάσω», λέει. Αν όμως ο Παύλος έλεγε «μήπως και μπορέσω να φθάσω», εμείς τι θα πούμε; Διότι, όταν κάποιος κοιμάται, δεν είναι δυνατόν να κατορθώσει ποτέ ούτε τα κοσμικά πράγματα, πόσο μάλλον τα πνευματικά· όταν κάποιος κοιμάται, δεν μπορεί να λάβει ποτέ τίποτα ούτε από τους φίλους του, πόσο μάλλον από τον Θεό· αυτούς που κοιμούνται δεν τους τιμούν ούτε οι πατέρες τους, πόσο μάλλον ο Θεός. Ας κοπιάσουμε για λίγο, για να αναπαυθούμε παντοτινά. Οπωσδήποτε πρέπει να δοκιμάσουμε θλίψεις· και αν δεν περάσουμε θλίψεις εδώ, αυτό μας περιμένει εκεί. Γιατί λοιπόν να μην επιλέξουμε να θλιβούμε εδώ, ώστε να αναπαυθούμε εκεί;

Πρόσεξε πώς την μεν δικαιοσύνη που προέρχεται από τον νόμο την ονομάζει δική του, ενώ την ευαγγελική την ονομάζει δικαιοσύνη του Θεού, ώστε η διαφορά μεταξύ των δύο να είναι τόση, όση ανάμεσα στον άνθρωπο και στον Θεό. «Με βάση την πίστη, για να γνωρίσω αυτόν, και τη δύναμη της αναστάσεώς του, και την κοινωνία των παθημάτων του, συμμορφούμενος με τον θάνατό του, μήπως και φτάσω στην εξανάσταση των νεκρών· όχι ότι ήδη το έλαβα ή ότι ήδη έχω τελειωθεί· αλλά το επιδιώκω μήπως και το κατακτήσω, επειδή γι' αυτό και κατακτήθηκα από τον Χριστό.» Διδάσκει ποια είναι η δικαιοσύνη που προέρχεται από τον Θεό: η πίστη στον Χριστό, και η γνώση της αναστάσεώς του, και η κοινωνία των παθημάτων του. Διότι αυτά, λέει, εάν βρεθούν μέσα μου, θα με κάνουν να φτάσω στην ανάσταση εκ των νεκρών. Και δεν είπε απλώς «θα φτάσω», αλλά «μήπως και φτάσω». Δείχνει ότι ακόμη και σε αυτούς που έχουν ήδη λάβει το χάρισμα της γνώσεως και την κοινωνία των παθημάτων, χρειάζεται πολλή νήψη, για να μη χάσουν αυτά που έλαβαν. Και αυτό είναι φανερό από τα επόμενα. Διότι δεν λέει ότι ήδη το έλαβα και επομένως έχω βεβαιότητα για το τέλος· αλλά το επιδιώκω, για να το κατακτήσω. Και τι είναι αυτό που θέλει να κατακτήσει, παρά το χάρισμα εκείνο για το οποίο και κατακτήθηκε από τον Χριστό; Και σε τι κατακτήθηκε, παρά στην ανάσταση; Διότι ένας πέθανε για όλους, ώστε όλοι να ζήσουμε. Υπάρχει, λοιπόν, μεγάλος φόβος και αγωνία για εμάς, μήπως, αν και αναστηθούμε, βρεθούμε ανάξιοι εκείνου που μας ανέστησε, και ακούσουμε το: «Δεν σας γνωρίζω». «

Και μαρτυρούν γι' αυτό οι άγιοι Μωυσής και Δαβίδ και Παύλος, καθώς και ο Δεσπότης τους, ο Χριστός. Ο μεν πρώτος, εξιστορώντας ότι ο προπάτορας δεν γεύτηκε από το ξύλο της ζωής, και λέγοντας αλλού: «διότι δεν έχετε φτάσει μέχρι τώρα στην κατάπαυση και στην κληρονομιά, την οποία ο Κύριος ο Θεός μας σας δίνει». Ο δεύτερος, αναφωνώντας: «θα χορτάσω, όταν μου φανερωθεί η δόξα σου»· και «δίψασε η ψυχή μου για τον Θεό τον ισχυρό, τον ζωντανό· πότε θα έρθω και θα εμφανιστώ μπροστά στο πρόσωπο του Θεού;». Ο τρίτος, γράφοντας στους Φιλιππησίους: «μήπως και κατορθώσω να φθάσω στην ανάσταση των νεκρών· όχι ότι ήδη το έλαβα ή έχω ήδη τελειωθεί, αλλά επιδιώκω μήπως και το κατακτήσω, όπως και εγώ κατακτήθηκα από τον Ιησού Χριστό»· και στους Εβραίους: «διότι αυτός που εισήλθε στην κατάπαυσή του, αναπαύθηκε και ο ίδιος από τα έργα του, όπως ακριβώς ο Θεός από τα δικά του». Και πάλι στην ίδια επιστολή διαβεβαιώνει ότι κανείς δεν έλαβε τις επαγγελίες. Ο δε Χριστός λέει: «ελάτε προς εμένα, όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω».

Γι' αυτό, λοιπόν, ας αγωνιστούμε για να επιτύχουμε το θείο Πνεύμα όσο βρισκόμαστε ακόμη σε τούτη τη ζωή, γνωρίζοντας ότι «εάν κάποιος δεν έχει το Πνεύμα του Χριστού, αυτός δεν ανήκει σε Αυτόν». Έτσι ας το επιδιώξουμε για να το κατακτήσουμε, έτσι ας τρέξουμε «όχι στα αβέβαια», αλλά έχοντας πειστεί σε Εκείνον που είπε ότι «η βασιλεία είναι μέσα σας». Και ποια είναι αυτή η βασιλεία, εάν όχι το πλήρωμα του θείου Πνεύματος μέσα στις ψυχές; Αυτού του πράγματος πρέπει από τώρα κιόλας να αξιωθούν οι αθλητές του Χριστού, ώστε να μην τους υπολείπεται τίποτα άλλο παρά μόνο η απολύτρωση των σωμάτων κατά την ανάσταση, για την οποία ο απόστολος έλεγε: «συμμορφούμενος με τον θάνατό Του, μήπως και φθάσουμε στην ανάσταση από τους νεκρούς». Διότι σε τίποτα δεν υστερούσε εκείνος που είχε τον Χριστό να λαλεί μέσα του και που είχε έλθει για να αναπληρώσει τα υστερήματά Του, παρά μόνο, όπως προείπα, στην εκ νεκρών ανάσταση του σώματος, για την οποία έλεγε: «όχι ότι το έλαβα ήδη ή ότι έχω ήδη τελειωθεί». Διότι δεν τα έλεγε αυτά ως ατελής, καθώς λέει: «όσοι είμαστε τέλειοι, αυτό ας φρονούμε». Εμείς, λοιπόν, ας απαρνηθούμε «τον έτερο νόμο που βρίσκεται στα μέλη μας, ο οποίος αντιστρατεύεται τον νόμο του νου μας και μας αιχμαλωτίζει στον νόμο της αμαρτίας που υπάρχει στα μέλη μας» και ας δεχτούμε τον πνευματικό νόμο του Θεού μέσα μας, ώστε να μην κλονίζονται τα βήματα της ψυχής μας, σύμφωνα με αυτόν που λέει: «ο νόμος του Θεού βρίσκεται στις καρδιές τους, και δεν θα κλονιστούν τα βήματά τους».

Δεν προέρχεται αυτό από το γεγονός ότι αναλογίζονται το εφήμερο του βίου και το σύντομο της ζωής, καθώς και την παράσταση ενώπιον του φοβερού κριτηρίου, και το ατελεύτητο των αιώνιων βασανιστηρίων; Εξαιτίας αυτού λοιπόν όλα είναι υποφερτά σε αυτούς. Εξαιτίας αυτού υπομένουν τα φρικτά βασανιστήρια σαν να γίνονται σε ξένα σώματα. Και πραγματικά είναι μακάρια η ψυχή που τα αναλογίζεται αυτά νύχτα και μέρα, η οποία διάγει τον βίο της ως ξένη και παρεπίδημη, η οποία προσδοκά εκείνη τη μακάρια και χωρίς πόνους ζωή, για την οποία λέει ο Απόστολος: «Διότι η έντονη προσδοκία της κτίσεως απεκδέχεται την αποκάλυψη των υιών του Θεού. Διότι η κτίση υποτάχθηκε στη ματαιότητα, όχι με τη θέλησή της, αλλά εξαιτίας εκείνου που την υπέταξε, με την ελπίδα ότι και η ίδια η κτίση θα ελευθερωθεί από τη δουλεία της φθοράς, για να εισέλθει στην ελευθερία της δόξας των τέκνων του Θεού.» Βλέπεις ότι υπάρχει η υπόσχεση πως τα πάντα θα μεταποιηθούν σε αφθαρσία, και ότι η κτίση θα μεταστοιχειωθεί από τη δουλεία στην ελευθερία; Πόσο σπουδαία λοιπόν θα είναι εκείνη η ημέρα, για την οποία λέει ο άγιος Δαβίδ: «Διότι μία ημέρα στις αυλές σου είναι ανώτερη από χιλιάδες.» Και πάλι ο κορυφαίος των αποστόλων: «Μία ημέρα του Κυρίου είναι σαν χίλια έτη.» Και ο απόστολος Παύλος λέει: «Γινόμενος σύμμορφος με τον θάνατό του, μήπως τυχόν και φθάσω στην εξανάσταση των νεκρών.»