Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 3:12

«Επιδιώκω», λέει, «μήπως και κατακτήσω εκείνο, για το οποίο άλλωστε και εγώ κατακτήθηκα από τον Χριστό». «Δεν εκλέξατε εσείς εμένα», λέει ο Κύριος, «αλλά εγώ εξέλεξα εσάς». Αλλά επειδή έχεις τιμηθεί, υπερηφανεύεσαι, και χρησιμοποιείς το έλεος ως αφορμή υπερηφάνειας; Και τότε θα γνωρίσεις τον εαυτό σου, ποιος πραγματικά είσαι, όπως ο Αδάμ που εκδιώχθηκε από τον παράδεισο, όπως ο Σαούλ που εγκαταλείφθηκε από το Πνεύμα του Θεού, όπως ο Ισραήλ που αποκόπηκε από την άγια ρίζα. «Με την πίστη», λέει, «στέκεσαι· μην υψηλοφρονείς, αλλά να φοβάσαι». Η κρίση έπεται της χάριτος, και το πώς διαχειρίστηκες τα όσα σου χαρίστηκαν, θα το εξετάσει ο Κριτής. Εάν όμως δεν κατανοείς ούτε καν αυτό το ίδιο, ότι δηλαδή αξιώθηκες να λάβεις χάρη, αλλά από την υπερβολική σου αναισθησία θεωρείς τη χάρη δικό σου κατόρθωμα, δεν είσαι ανώτερος από τον μακάριο απόστολο Πέτρο. Διότι ούτε ως προς την αγάπη προς τον Κύριο θα μπορέσεις να ξεπεράσεις εκείνον που Τον αγαπούσε τόσο σφοδρά, ώστε να επιθυμεί ακόμη και να πεθάνει για χάρη Του.

Διότι, επειδή ο Λόγος του Θεού, το αληθινό φως, καταδέχθηκε να εμφανιστεί με σάρκα στην ίδια του την κτίση, ανάβοντας σε εμάς από άμετρη φιλανθρωπία το φως της αγίας γνώσης, ενώ το φρόνημα του κόσμου δεν κατέλαβε τη βουλή του Θεού, δηλαδή δεν τη γνώρισε, επειδή το φρόνημα της σάρκας είναι έχθρα προς τον Θεό· για τον λόγο αυτό ο Θεολόγος χρησιμοποίησε μια τέτοια λέξη. Μάλιστα, αφού είπε λίγα ενδιάμεσα, ο θεσπέσιος προσθέτει: «Ήταν το φως το αληθινό, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο», αντί να πει ότι οδηγεί και ζωοποιεί· «στον κόσμο ήταν και ο κόσμος δημιουργήθηκε δι’ αυτού, και ο κόσμος δεν τον γνώρισε· ήλθε στα δικά του, και οι δικοί του δεν τον δέχθηκαν· σε όσους όμως τον δέχθηκαν, τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού, σε εκείνους που πιστεύουν στο όνομά του». Λέει δε και ο σοφότατος Παύλος, ερμηνεύοντας το «δεν κατέλαβε»: «Όχι ότι ήδη το έλαβα ή ότι ήδη έχω τελειωθεί, αλλά το επιδιώκω, μήπως και το καταλάβω, για τον σκοπό που και εγώ καταλήφθηκα από τον Χριστό Ιησού.»

Γι' αυτό και ομολογώ την ευγνωμοσύνη μου, διότι, ενώ ήμουν έρημος από όλους και εγκαταλελειμμένος, εσύ με προσέλαβες. Νομοθέτησέ με στην οδό σου και οδήγησέ με σε ευθεία οδό εξαιτίας των εχθρών μου. Μη με παραδώσεις στις διαθέσεις εκείνων που με θλίβουν, διότι ξεσηκώθηκαν εναντίον μου άδικοι μάρτυρες, και η αδικία εξαπάτησε τον εαυτό της. Πολλές φορές ο θείος Απόστολος, αφού δίδαξε για τον εαυτό του και είπε: «Διότι σε τίποτε δεν υστέρησα από τους υπερβολικά εξέχοντες αποστόλους», σε αυτά πρόσθεσε λέγοντας: «Όχι ότι έλαβα ήδη το βραβείο ή ότι έχω γίνει ήδη τέλειος· αλλά συνεχίζω τον αγώνα, μήπως και το κατακτήσω»· και πάλι αλλού: «Σκληραγωγώ το σώμα μου και το δουλαγωγώ, μήπως, ενώ κήρυξα σε άλλους, ο ίδιος αποδειχθώ αδόκιμος». Διότι, όσον αφορά τη σύγκρισή του με τους ανθρώπους, είχε τη συνείδηση ότι είχε προκόψει και είχε αποκτήσει την ανθρώπινη τελειότητα· όσον αφορά όμως την αλήθεια, γνώριζε ότι υστερούσε σε πολλά, και για τον λόγο αυτόν ομολογούσε ότι είναι ατελής. Με αυτή τη σκέψη, νομίζω, και εκείνος που διατύπωσε τα προκείμενα λόγια, για μεν τα παρελθόντα απέδωσε την πρέπουσα ευχαριστία στον Θεό, ως άνθρωπος όμως ανησυχεί για το ολίσθημα της ανθρώπινης αδυναμίας. Γι' αυτό, για τον μελλοντικό χρόνο, παρακαλούσε τον Θεό να γίνει ο Ίδιος νομοθέτης του. Διότι δεν μου αρκούν, λέει, οι νόμοι του Μωυσή· επειδή εκείνος ο νόμος δεν είχε θεσπιστεί για τους δικαίους, αλλά για τους ανόμους και τους ανυπότακτους, τους ασεβείς και τους αμαρτωλούς και τους παρόμοιους με αυτούς.

Έτσι μου φαίνεται ότι και ο μέγας Παύλος, ο οποίος γεύθηκε τους άρρητους εκείνους καρπούς από τον παράδεισο, είναι πλήρης από όσα γεύθηκε, και πάντοτε πεινά. Διότι και ομολογεί ότι έχει πληρωθεί από το ποθούμενο, λέγοντας: «Ζει δε μέσα μου ο Χριστός»· και, ως πάντοτε πεινών, επεκτείνεται προς τα εμπρός, λέγοντας: «Όχι ότι το έλαβα ήδη ή ότι έχω ήδη τελειωθεί, αλλά τρέχω για να το κατακτήσω».

Μήπως δεν μπορούσα να σας γράψω πιο μυστικά πράγματα; Αλλά φοβάμαι μήπως σας προκαλέσω βλάβη, επειδή είστε νήπια, και συγχωρήστε με, μήπως δεν μπορέσετε να χωρέσετε την ενέργεια και στραγγαλιστείτε. Διότι και εγώ, όχι επειδή είμαι δεμένος και μπορώ να κατανοώ τα επουράνια, και τις αγγελικές τάξεις και τις παραλλαγές των αρχαγγέλων και των στρατιών, και τις διαφορές των δυνάμεων και των κυριοτήτων, και τις ποικιλίες των θρόνων και των εξουσιών, και τα μεγαλεία των αιώνων, και τις υπεροχές των Χερουβείμ και των Σεραφείμ, και την υψηλότητα του πνεύματος και τη βασιλεία του Κυρίου, και πάνω από όλα το ασύγκριτο του παντοκράτορος Θεού. γνωρίζοντάς τα αυτά, δεν έχω βέβαια ήδη τελειωθεί, ούτε είμαι μαθητής όπως ο Παύλος και ο Πέτρος. Διότι πολλά μου λείπουν, για να μην απολειφθώ από τον Θεό.

Αν, λοιπόν, όλοι τυγχάνουν της αναστάσεως, και όχι μόνο της αναστάσεως, αλλά και της αφθαρσίας, πώς μιλούσες σαν να επρόκειτο να επιτύχεις κάτι το εξαιρετικό, λέγοντας: «Μήπως και κατορθώσω να φθάσω»; Γι' αυτό πάσχω αυτά, λέει, «μήπως και κατορθώσω να φθάσω στην εξανάσταση εκ νεκρών»· διότι, αν δεν πέθαινες, δεν θα ανασταινόσουν. Τι σημαίνει λοιπόν αυτό; Φαίνεται ότι εδώ υπαινίσσεται κάτι μεγάλο· διότι ήταν τόσο μεγάλο, ώστε ούτε καν αποτόλμησε να το αποφανθεί με βεβαιότητα, αλλά λέει απλώς: «Μήπως και». Πίστεψα σε αυτόν και στην ανάστασή του, αλλά και πάσχω για εκείνον, όμως δεν μπορώ ακόμη να είμαι βέβαιος για την ανάσταση. Για ποια ανάσταση μιλάει εδώ; Για εκείνη που οδηγεί προς τον ίδιο τον Χριστό. Είπα ότι πίστεψα σε αυτόν και στη δύναμη της αναστάσεώς του, και ότι είμαι κοινωνός των παθημάτων του, και ότι συμμορφώνομαι με τον θάνατό του· αλλά ωστόσο, μετά από όλα αυτά, δεν έχω ακόμη βεβαιότητα· όπως λέει και αλλού: «Εκείνος που νομίζει ότι στέκεται σταθερά, ας προσέχει μήπως πέσει»· και πάλι: «Φοβάμαι μήπως, αφού κηρύξω στους άλλους, εγώ ο ίδιος αποδειχθώ αδόκιμος». «Όχι ότι το έχω ήδη λάβει, ή ότι έχω ήδη φθάσει στην τελειότητα, αλλά εξακολουθώ να το επιδιώκω, μήπως και κατακτήσω εκείνο για το οποίο και εγώ κατακτήθηκα από τον Χριστό Ιησού». —«Όχι ότι ήδη έλαβα». Τι σημαίνει, «Ήδη έλαβα»;

Αλλά το αποστολικό ρήμα «επεφάνη» δεν μας υποδεικνύει μόνο αυτό, αλλά και κάτι άλλο επιπλέον. Ποιο είναι λοιπόν αυτό; Ότι δεν βρήκαμε εμείς το φως επειδή το αναζητήσαμε, αλλά αυτό φανερώθηκε σε εμάς· δεν πήγαμε εμείς προς Αυτόν, αλλά Εκείνος προσήλθε σε εμάς. Και δηλώνοντας αυτό ο Χριστός έλεγε: «Δεν επιλέξατε εσείς εμένα, αλλά εγώ επέλεξα εσάς». Αλλά και ο Απόστολος πάλι, αναφωνώντας σε συμφωνία με αυτά, έλεγε: «Τότε δε θα γνωρίσω, όπως ακριβώς και γνωρίστηκα· τώρα δε, δεν γνώρισα εγώ, αλλά γνωρίστηκα». Και γράφοντας προς τους Φιλιππησίους έλεγε: «Αγωνίζομαι να κατακτήσω εκείνο, για το οποίο και κατακτήθηκα», δηλώνοντας μέσα από όλα αυτά ότι η σωτηρία μας δεν υπήρξε δικό μας κατόρθωμα, αλλά όλοι σωθήκαμε με τη θεία χάρη· το οποίο λοιπόν υπαινίσσεται και εδώ λέγοντας: «Επεφάνη η χάρις του Θεού».

Έτσι και αλλού λέει: «Επιδιώκω δε, μήπως και καταλάβω εκείνο, για το οποίο και καταλήφθηκα». Δεν είπε, «Κατέλαβα», αλλά, «Και καταλήφθηκα». Πώς όμως λέει αυτός, «Τι είναι ο άνθρωπος;» Καίτοι κάποιος άλλος λέει, «Μέγα πράγμα ο άνθρωπος, και πολύτιμο ο ελεήμων άνδρας». Και άλλος, «Κατ’ εικόνα Θεού τον εποίησε». Διότι του έλαχε η επιστασία ολόκληρης της κτίσης. Υπάρχουν δε κάποιοι, των οποίων ούτε ο κόσμος δεν είναι αντάξιος. Αλλά εκείνα μεν αναφέρονται στην αρετή, και όταν κάποιοι την επιδεικνύουν· ενώ το, «Τι είναι ο άνθρωπος;» έχει ειπωθεί για τη φύση του. Και βέβαια είναι και η φύση του μεγάλη· μεγάλη μεν, αλλά εάν δεις τη γνώση της οποίας αξιώθηκε, είναι πολύ υποδεέστερη από αυτήν.

Πρόσεξε πώς την μεν δικαιοσύνη που προέρχεται από τον νόμο την ονομάζει δική του, ενώ την ευαγγελική την ονομάζει δικαιοσύνη του Θεού, ώστε η διαφορά μεταξύ των δύο να είναι τόση, όση ανάμεσα στον άνθρωπο και στον Θεό. «Με βάση την πίστη, για να γνωρίσω αυτόν, και τη δύναμη της αναστάσεώς του, και την κοινωνία των παθημάτων του, συμμορφούμενος με τον θάνατό του, μήπως και φτάσω στην εξανάσταση των νεκρών· όχι ότι ήδη το έλαβα ή ότι ήδη έχω τελειωθεί· αλλά το επιδιώκω μήπως και το κατακτήσω, επειδή γι' αυτό και κατακτήθηκα από τον Χριστό.» Διδάσκει ποια είναι η δικαιοσύνη που προέρχεται από τον Θεό: η πίστη στον Χριστό, και η γνώση της αναστάσεώς του, και η κοινωνία των παθημάτων του. Διότι αυτά, λέει, εάν βρεθούν μέσα μου, θα με κάνουν να φτάσω στην ανάσταση εκ των νεκρών. Και δεν είπε απλώς «θα φτάσω», αλλά «μήπως και φτάσω». Δείχνει ότι ακόμη και σε αυτούς που έχουν ήδη λάβει το χάρισμα της γνώσεως και την κοινωνία των παθημάτων, χρειάζεται πολλή νήψη, για να μη χάσουν αυτά που έλαβαν. Και αυτό είναι φανερό από τα επόμενα. Διότι δεν λέει ότι ήδη το έλαβα και επομένως έχω βεβαιότητα για το τέλος· αλλά το επιδιώκω, για να το κατακτήσω. Και τι είναι αυτό που θέλει να κατακτήσει, παρά το χάρισμα εκείνο για το οποίο και κατακτήθηκε από τον Χριστό; Και σε τι κατακτήθηκε, παρά στην ανάσταση; Διότι ένας πέθανε για όλους, ώστε όλοι να ζήσουμε. Υπάρχει, λοιπόν, μεγάλος φόβος και αγωνία για εμάς, μήπως, αν και αναστηθούμε, βρεθούμε ανάξιοι εκείνου που μας ανέστησε, και ακούσουμε το: «Δεν σας γνωρίζω». «

Αυτό αναζητώντας αρχικά ο άγιος Παύλος έλεγε: «Τρέχω μήπως και καταλάβω αυτό για το οποίο και καταλήφθηκα (δηλαδή, για να αγαπήσω, όπως αγαπήθηκα) από τον Χριστό». Μετά δε την κατάληψη αυτής της αγάπης, δεν ανεχόταν πλέον να στρέφει τον νου του σε τίποτε άλλο, ούτε στις θλίψεις αυτού του σώματος, ούτε στα θαύματα της κτίσεως, αλλά απέκλειε σχεδόν κάθε άλλη σκέψη, μην ανεχόμενος να στερηθεί ούτε για μια ώρα την ενέργεια του Πνεύματος. Φανέρωσε δε όσα απέρριπτε χάριν της πνευματικής αγάπης, λέγοντας: «Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη, ή στενοχώρια, ή διωγμός, ή πείνα, ή γυμνότητα, ή κίνδυνος, ή μάχαιρα;» Και πάλι: «Είμαι πεπεισμένος, λέει, ότι ούτε θάνατος ούτε ζωή ούτε άγγελοι ούτε αρχές ούτε εξουσίες ούτε δυνάμεις ούτε παρόντα ούτε μέλλοντα ούτε ύψωμα ούτε βάθος ούτε κάποια άλλη κτίση θα μπορέσει να μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού, η οποία υπάρχει στον Χριστό Ιησού τον Κύριό μας», καθότι δεν ανεχόταν να σκέφτεται τίποτε από αυτά παρά μόνο να παραμένει εκεί.

Ο Παύλος, θεωρώντας ότι θα σταματήσει τον αγώνα για τη χάρη που του δόθηκε από τον Χριστό μόνο με τον θάνατο, είπε τα εξής: «Τρέχω μήπως και καταλάβω αυτό για το οποίο και καταλήφθηκα από τον Χριστό», ονομάζοντας «κατάληψη» την επιμονή μέχρι την έξοδο από τη ζωή. Όπως ακριβώς έγραψε και στον πιστό Τιμόθεο, καθιστώντας του φανερή την εγγύτητα της εξόδου του, λέγοντας: «Τον αγώνα τον καλό έχω αγωνιστεί, τον δρόμο έχω τελειώσει, την πίστη έχω τηρήσει». Δεν όρισε για τον εαυτό του κάποια παύση και χρονικό όριο, σαν να είχε σταματήσει τον δρόμο του λόγω τελειότητας και σαν να μην είχε πλέον ανάγκη από αγώνες υπέρ του σώματος του Χριστού, οι οποίοι ποτέ δεν σταματούν πάνω στη γη, σώμα το οποίο είναι η Εκκλησία, αλλά ονόμασε την έξοδό του τέλος του δρόμου και του αγώνα. Διότι λέει: «Εγώ ήδη προσφέρομαι ως σπονδή, και ο καιρός της αναχωρήσεώς μου έφτασε». Βλέπεις ότι δεν είπε «Αναπαύομαι», αλλά «Ήδη προσφέρομαι ως σπονδή», δείχνοντας σε όλους μέσα από τέτοια λόγια και πράγματα ότι το χρέος της μετάνοιας οφείλεται μέχρι θυσίας και θανάτου στον επουράνιο Βασιλέα Χριστό, στον οποίο ανήκει η δόξα εις τους αιώνας. Αμήν.

Και μαρτυρούν γι' αυτό οι άγιοι Μωυσής και Δαβίδ και Παύλος, καθώς και ο Δεσπότης τους, ο Χριστός. Ο μεν πρώτος, εξιστορώντας ότι ο προπάτορας δεν γεύτηκε από το ξύλο της ζωής, και λέγοντας αλλού: «διότι δεν έχετε φτάσει μέχρι τώρα στην κατάπαυση και στην κληρονομιά, την οποία ο Κύριος ο Θεός μας σας δίνει». Ο δεύτερος, αναφωνώντας: «θα χορτάσω, όταν μου φανερωθεί η δόξα σου»· και «δίψασε η ψυχή μου για τον Θεό τον ισχυρό, τον ζωντανό· πότε θα έρθω και θα εμφανιστώ μπροστά στο πρόσωπο του Θεού;». Ο τρίτος, γράφοντας στους Φιλιππησίους: «μήπως και κατορθώσω να φθάσω στην ανάσταση των νεκρών· όχι ότι ήδη το έλαβα ή έχω ήδη τελειωθεί, αλλά επιδιώκω μήπως και το κατακτήσω, όπως και εγώ κατακτήθηκα από τον Ιησού Χριστό»· και στους Εβραίους: «διότι αυτός που εισήλθε στην κατάπαυσή του, αναπαύθηκε και ο ίδιος από τα έργα του, όπως ακριβώς ο Θεός από τα δικά του». Και πάλι στην ίδια επιστολή διαβεβαιώνει ότι κανείς δεν έλαβε τις επαγγελίες. Ο δε Χριστός λέει: «ελάτε προς εμένα, όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω».

Τρεις είναι οι τάξεις των όσων πράττονται: διότι άλλες από αυτές είναι ανώτερες, άλλες μεσαίες, και άλλες καταλαμβάνουν την τελευταία θέση. Το ότι, λοιπόν, λέει ο θεσπέσιος Παύλος πως «τα υστερήματα των θλίψεων του Χριστού στη σάρκα μου αναπληρώνω», λένε ότι σημαίνει πως «τα έσχατα από τις θλίψεις του Χριστού και όσα κατέχουν την τελευταία θέση, αυτά εγώ τα αναπληρώνω στο σώμα μου»· δηλαδή, «τα δικά μου πάθη απέχουν τόσο πολύ από το να παραβληθούν με τα πάθη του Χριστού, ώστε όχι μόνο δεν τολμούν τη σύγκριση με τα ανώτερα, αλλά ούτε με τα μεσαία κατατάσσονται, και μου είναι αρκετό να συγκαταλέγονται με τα κατώτατα και τελευταία»· διότι, όσα και αν πράξει και πάθει η ανθρώπινη φύση υπέρ του Χριστού, τίποτε δεν είναι αντάξιο, ούτε καν πλησιάζει εκείνα που ο Ίδιος έπαθε για εμάς. Και θα υπήρχαν πολλά, λένε, που συνάδουν με αυτή τη θεώρηση: διότι «εγώ είμαι ο ελάχιστος των αποστόλων και δεν είμαι άξιος να ονομάζομαι απόστολος», και «επιδιώκω, μήπως και καταλάβω»· και αυτός που «περιφέρει τη νέκρωση του Ιησού στο σώμα, για να φανερωθεί και η ζωή του Ιησού στη σάρκα του», πώς θα μπορούσε να λεχθεί ότι αναπληρώνει το υστέρημα Εκείνου που τα έπραξε και τα έπαθε όλα χαριστικά και δωρεάν; Και πολλά άλλα τέτοια.

Πρέπει, λοιπόν, να αλλάξουν και να μεταβληθούν οι ψυχές μας από τη σημερινή κατάσταση σε άλλη κατάσταση και θεία φύση, και να γίνουν καινούργιες από παλιές, δηλαδή αγαθές και χρηστές και πιστές από πικρές και άπιστες, και αφού γίνουν έτσι χρήσιμες, να αποκατασταθούν στην επουράνια βασιλεία. Διότι και ο μακάριος Παύλος, σχετικά με τη μεταβολή του και την κατάληψή του, με την οποία καταλήφθηκε από τον Κύριο, γράφει τα εξής: «Τρέχω όμως, μήπως και καταλάβω εκείνο για το οποίο και καταλήφθηκα από τον Χριστό». Πώς άραγε καταλαμβάνεται κάποιος από τον Θεό; Όπως αν ένας τύραννος αρπάξει κάποιους αιχμαλώτους και τους πάρει μακριά, και έπειτα καταληφθεί από τον αληθινό βασιλιά, έτσι και ο Παύλος, επειδή ενεργούσε υπό το τυραννικό πνεύμα της αμαρτίας, δίωκε και λεηλατούσε την Εκκλησία. Αλλά επειδή το έκανε από ζήλο για τον Θεό εν αγνοία του, νομίζοντας ότι αγωνίζεται υπέρ της αλήθειας, δεν παραβλέφθηκε, αλλά τον κατέλαβε ο Κύριος, αφού τον περιέλαμψε άρρητα ο επουράνιος και αληθινός βασιλιάς και τον αξίωσε να ακούσει τη φωνή Του, και χτυπώντας τον σαν δούλο τον ελευθέρωσε. Δες την αγαθότητα του Δεσπότη και τη μεταβολή, πώς μπορεί να μεταβάλει τις ψυχές που είχαν συμπλακεί με την κακία και είχαν γίνει άγριες, και εν ριπή οφθαλμού να τις μεταφέρει στη δική Του αγαθότητα και ειρήνη. Διότι «τα πάντα είναι δυνατά παρά τω Θεώ», όπως συνέβη και με τον ληστή. Εν ριπή οφθαλμού, διαμέσου της πίστεως, μεταβλήθηκε και αποκαταστάθηκε στον παράδεισο.

Γι' αυτό, λοιπόν, ας αγωνιστούμε για να επιτύχουμε το θείο Πνεύμα όσο βρισκόμαστε ακόμη σε τούτη τη ζωή, γνωρίζοντας ότι «εάν κάποιος δεν έχει το Πνεύμα του Χριστού, αυτός δεν ανήκει σε Αυτόν». Έτσι ας το επιδιώξουμε για να το κατακτήσουμε, έτσι ας τρέξουμε «όχι στα αβέβαια», αλλά έχοντας πειστεί σε Εκείνον που είπε ότι «η βασιλεία είναι μέσα σας». Και ποια είναι αυτή η βασιλεία, εάν όχι το πλήρωμα του θείου Πνεύματος μέσα στις ψυχές; Αυτού του πράγματος πρέπει από τώρα κιόλας να αξιωθούν οι αθλητές του Χριστού, ώστε να μην τους υπολείπεται τίποτα άλλο παρά μόνο η απολύτρωση των σωμάτων κατά την ανάσταση, για την οποία ο απόστολος έλεγε: «συμμορφούμενος με τον θάνατό Του, μήπως και φθάσουμε στην ανάσταση από τους νεκρούς». Διότι σε τίποτα δεν υστερούσε εκείνος που είχε τον Χριστό να λαλεί μέσα του και που είχε έλθει για να αναπληρώσει τα υστερήματά Του, παρά μόνο, όπως προείπα, στην εκ νεκρών ανάσταση του σώματος, για την οποία έλεγε: «όχι ότι το έλαβα ήδη ή ότι έχω ήδη τελειωθεί». Διότι δεν τα έλεγε αυτά ως ατελής, καθώς λέει: «όσοι είμαστε τέλειοι, αυτό ας φρονούμε». Εμείς, λοιπόν, ας απαρνηθούμε «τον έτερο νόμο που βρίσκεται στα μέλη μας, ο οποίος αντιστρατεύεται τον νόμο του νου μας και μας αιχμαλωτίζει στον νόμο της αμαρτίας που υπάρχει στα μέλη μας» και ας δεχτούμε τον πνευματικό νόμο του Θεού μέσα μας, ώστε να μην κλονίζονται τα βήματα της ψυχής μας, σύμφωνα με αυτόν που λέει: «ο νόμος του Θεού βρίσκεται στις καρδιές τους, και δεν θα κλονιστούν τα βήματά τους».

Αυτή είναι λοιπόν η τέλεια αλλά ταυτόχρονα ατελής ηλικία των πνευματικών ανθρώπων: τέλεια μεν, εννοώ σύμφωνα με ό,τι είναι εφικτό σε εμάς, ατελής δε, επειδή η τελειότητά της είναι κρυμμένη στον Θεό. Πλήρωμα δε αυτής είναι ο θάνατος υπέρ του Χριστού και των εντολών Του, ώστε, όπως Εκείνος εκπλήρωσε μεν όλο τον νόμο και παρέδωσε τον Εαυτό Του υπέρ όλου του κόσμου, υπομένοντας σταυρό και θάνατο, προσευχόμενος μάλιστα υπέρ εκείνων που τον σταύρωσαν και λέγοντας: «Πατέρα, συγχώρεσέ τους αυτή την αμαρτία, διότι δεν γνωρίζουν τι κάνουν», έτσι και εμείς οφείλουμε να φέρουμε μέσα μας την καταδίκη του θανάτου υπέρ Εκείνου και των εντολών Του, αλλά βεβαίως και υπέρ της σωτηρίας των αδελφών μας, «ώστε να μην έχουμε την πεποίθησή μας στους εαυτούς μας, αλλά στον Θεό που ανασταίνει τους νεκρούς». Διότι, ακόμη και αν δεν μας συμβεί αυτό, το να αναχωρήσουμε δηλαδή από τη ζωή με βίαιο θάνατο, εφόσον όμως στην προαίρεσή μας το έχουμε ήδη υποστεί και υπομείνει ως πράξη, θα μας λογαριαστεί από τον φιλάνθρωπο Θεό και αγωνοθέτη μας, σύμφωνα με τον άγιο που λέει: «Μα την αγάπη σας, καθημερινά πεθαίνω». Όχι ότι το υπέστη αυτό πολλές φορές στην πράξη, αλλά στην πρόθεση, λέει, και πάλι: «Τρέχω μήπως και καταλάβω αυτό για το οποίο και καταλήφθηκα».

Διότι δεν είναι δυνατόν μέσα σε μία ώρα να γίνουμε και να είμαστε άγιοι, επειδή πρέπει, αρχίζοντας από τα μικρά, να ανέλθουμε με προκοπή στην αγιοσύνη και την καθαρότητα. Και ακόμη κι αν ζήσουμε χίλια χρόνια σε αυτόν τον βίο, ποτέ δεν θα μπορέσουμε να καταλάβουμε την τελειότητά της, αλλά πάντοτε, κάθε μέρα, σαν να κάνουμε αρχή, οφείλουμε να αγωνιζόμαστε σε αυτήν. Και αυτό πάλι ο ίδιος το φανέρωσε λέγοντας το εξής: «Τρέχω δε, μήπως και καταλάβω εκείνο, για το οποίο και καταλήφθηκα». Γι' αυτό, αδελφοί μου, προσέξτε, σας παρακαλώ, και ακούστε τα λόγια του ελάχιστου και αμαρτωλού αδελφού σας, και ελάτε να προσκυνήσουμε και να πέσουμε ενώπιον του αγαθού και φιλάνθρωπου Θεού μας. Ας παρουσιαστούμε εγκαίρως ενώπιον του προσώπου Του με εξομολόγηση και ας κλάψουμε ενώπιόν Του, ο οποίος μας έπλασε, διότι Αυτός είναι ο Κύριος και Θεός μας και εμείς λαός Του και πρόβατα της βοσκής Του, και δεν πρόκειται να αποστρέψει το πρόσωπό Του από εμάς. Μόνο ας μετανοήσουμε ολόψυχα και ας αποβάλουμε όχι μόνο τις κακές μας πράξεις, αλλά, σύμφωνα με τα γεγραμμένα, ας εξαφανίσουμε και αυτούς τους ίδιους τους πονηρούς και ακάθαρτους λογισμούς της καρδιάς μας: «Ξεσκίστε», λέει, «τις καρδιές σας και όχι τα ιμάτιά σας.» Διότι τι όφελος υπάρχει, πες μου, εάν διανείμουμε στους φτωχούς όλα τα υπάρχοντά μας, αλλά δεν απέχουμε από το κακό ούτε μισήσουμε την αμαρτία;

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΡΗ': ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΝΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΕΥΚΙΝΗΤΟΙ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΤΗΣ ΑΡΕΤΗΣ Αδελφοί και πατέρες, η αρετή είναι από τη φύση της ένα πράγμα αεικίνητο, που ποτέ δεν σταματά την προς τα εμπρός πορεία της, αλλά πάντοτε μεταβιβάζει προς τα καλύτερα αυτούς που συμμετέχουν σε αυτήν. Και δηλώνοντας αυτό ο Απόστολος λέει: «Όχι ότι ήδη το έλαβα ή ότι έχω ήδη φτάσει στην τελειότητα· αλλά συνεχίζω να το επιδιώκω μήπως και το καταλάβω, επειδή και εγώ καταλήφθηκα από τον Χριστό Ιησού.» Και πάλι λέει: «Ξεχνώντας αυτά που βρίσκονται πίσω, και επεκτεινόμενος προς αυτά που βρίσκονται μπροστά, επιδιώκω τον σκοπό, προς το βραβείο της άνω κλήσεως του Θεού εν Χριστώ Ιησού»· ώστε να μην υπάρχει καμία στάση στο καλό. Διότι η στάση στο καλό γίνεται αρχή του κακού. Επομένως ας μη σταματήσουμε ούτε και εμείς, αδελφοί, από τον δρόμο της αρετής, αλλά να είμαστε πάντοτε δραστήριοι, ανανεωμένοι, μεταβαίνοντας από δύναμη σε δύναμη, μέχρι να φτάσουμε «στον τέλειο άνδρα, στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού.» Και πώς θα γίνει αυτό; Εάν κάθε μέρα την περνούμε με προθυμία· όπως, για παράδειγμα: έφτασε ο όρθρος· γρήγορα να σηκωνόμαστε από τον ύπνο για να παραστούμε στην προσευχή. Όταν αποχωρήσουμε από εκεί· με προθυμία ας αναλάβουμε την εργασία μας, αφενός υμνώντας και ψέλνοντας στην καρδιά μας προς τον Κύριο, και αφετέρου εργαζόμενοι με τα χέρια μας.

Διότι, ακούγοντας εσύ ότι ο Πέτρος του έκανε νόημα να ρωτήσει, για να μην νομίσεις ότι του έκανε νόημα ως προς ανώτερό του, ο ευαγγελιστής λέει για τον εαυτό του, ότι ο Πέτρος δεν του έκανε νόημα επειδή ήταν ανώτερος, αλλά ως προς κάποιον που αγαπιόταν από τον Χριστό. Επομένως, αυτό είναι δείγμα μάλλον ταπεινού και όχι επιδεικτικού φρονήματος. Διότι μήπως λέει ότι «Εγώ αγαπούσα τον Ιησού», πράγμα που επιμαρτυρεί για τον Πέτρο; Αλλά τι λέει; «Εκείνος», λέει, «αγαπούσε εμένα, προσλαμβάνοντάς με από έλεος και ευσπλαχνία»· το ίδιο που λέει και ο Απόστολος: «Τρέχω μήπως και καταλάβω, επειδή και καταλήφθηκα από τον Θεό»· και πάλι: «Αφού γνωρίσατε τον Θεό, ή μάλλον, αφού γνωριστήκατε από τον Θεό.» Έτσι λοιπόν και το «τον οποίο αγαπούσε ο Ιησούς» δεν αποτελεί καύχημα, αλλά ένδειξη ταπεινοφροσύνης. Γιατί όμως δεν ρωτά ο ίδιος ο Πέτρος τον Κύριο, αλλά έκανε νόημα στον Ιωάννη; Επειδή εξαιτίας της μεγάλης του θέρμης βρίσκεται πολλές φορές να αντιδρά παρορμητικά και να επιτιμάται, γι' αυτό τον λόγο τώρα φοβάται να ρωτήσει, για να μην τον επιπλήξει και πάλι ο Κύριος ως προπετή. Για ποιον λόγο όμως ο Ιωάννης γέρνει πάνω στο στήθος του Ιησού με τόση έλλειψη τυπικής ευλάβειας και χωρίς δισταγμό; Διότι δεν είχε αντιληφθεί ακόμη το μεγαλείο του Χριστού, ούτε ήταν μαθημένοι να αποδίδουν την πρέπουσα τιμή στα σεβάσμια πρόσωπα· επειδή οι άνθρωποι αυτοί ήταν ψαράδες και αγνοούσαν την πρέπουσα συμπεριφορά. Ο Κύριος όμως του επιτρέπει να γείρει στο στήθος Του, διαλύοντας την αθυμία του, πραΰνοντας την ταραχή της διάνοιάς του και γενικότερα αποκοιμίζοντας τη λύπη του.