Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 3:15

Διότι το να κάνει κανείς το θέλημα του Θεού είναι μερικό και μικρότερο από το να το εκπληρώσει πλήρως. Γι' αυτό είπε ο Απόστολος: «Ξεχνώντας αυτά που βρίσκονται πίσω και επεκτεινόμενος προς αυτά που βρίσκονται μπροστά.» Επομένως, όσο επεκτείνεται, δεν έχει διακοπή, αλλά βλέπει πάντοτε τον εαυτό του να υστερεί και προοδεύει. Διότι ο ίδιος είπε ότι «Όσοι είμαστε τέλειοι, αυτό ας φρονούμε», δηλαδή το να προοδεύουμε, και είπε ότι «Αν όμως φρονείτε κάτι άλλο, και αυτό θα σας το αποκαλύψει ο Κύριος.» Ερώτηση: Όταν εφαρμόζω μια εντολή, πώς μπορώ να αποφύγω την υπερηφάνεια, ώστε να γνωρίζω ότι ναι μεν έκανα ένα καλό πράγμα, αλλά είμαι ξένος προς αυτό;

Κεφάλαιο ιδ΄. ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ. Λησμονώντας μεν τα οπίσω και επεκτεινόμενος προς τα έμπροσθεν, τρέχω προς τον σκοπό για το βραβείο της άνω κλήσεως του Θεού εν Χριστώ Ιησού. Όσοι, λοιπόν, είμαστε τέλειοι, αυτό ας φρονούμε· και εάν σε κάτι έχετε διαφορετικό φρόνημα, και αυτό ο Θεός θα σας το αποκαλύψει. Πάντως, στο σημείο που έχουμε φθάσει, ας βαδίζουμε σύμφωνα με τον ίδιο κανόνα, έχοντας το ίδιο φρόνημα. ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Α΄.

Και πώς δεν είναι κάποιος νεκρός και ως προς τον νόμο, όταν δεν αντιστέκεται σε εκείνον που του αποσπά τα υπάρχοντά του; Και πώς δεν ζει εν Χριστώ, εκείνος που του παραχωρεί μαζί και το ιμάτιο; Ομοίως διδασκόμαστε να τηρούμε την περίσσεια κάθε κατά τον νόμο δικαιοσύνης. Το ότι δε δεν πρέπει μόνο να έχουμε σταυρωθεί ως προς τον κόσμο, αλλά και να πεθάνουμε ως προς τον νόμο, μπορούμε να το μάθουμε δογματικώς από τον ίδιο τον Απόστολο. Διότι άλλοτε μεν λέει: «Εγώ έχω σταυρωθεί ως προς τον κόσμο, και ο κόσμος ως προς εμένα. Και δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός»· άλλοτε δε, μετά από πολλή καύχηση για τα ύψιστα κατορθώματα εντός του νόμου, αναφέρει: «Αλλά βεβαίως θεωρώ ότι τα πάντα είναι σκύβαλα, για να κερδίσω τον Χριστό και να βρεθώ ενωμένος μαζί του, μην έχοντας τη δική μου δικαιοσύνη που προέρχεται από τον νόμο, αλλά εκείνη που αποκτάται δια της πίστεως στον Ιησού Χριστό, τη δικαιοσύνη που προέρχεται από τον Θεό με βάση την πίστη, ώστε να γνωρίσω αυτόν και τη δύναμη της αναστάσεώς του, και την κοινωνία των παθημάτων του, γινόμενος σύμμορφος με τον θάνατό του, μήπως και κατορθώσω να φθάσω στην εξανάσταση των νεκρών». Και λίγο πιο κάτω, διδάσκοντάς μας να έχουμε το ίδιο φρόνημα με αυτόν, λέει πιο κατηγορηματικά: «Όσοι λοιπόν είμαστε τέλειοι, αυτό ας φρονούμε». Και αλλού, με μεγαλύτερη σφοδρότητα, εκθέτοντάς το ως αναγκαίο δόγμα, λέει: «Ώστε κι εσείς θανατωθήκατε ως προς τον νόμο δια του σώματος του Χριστού, για να ανήκετε σε άλλον, σε αυτόν που αναστήθηκε από τους νεκρούς, προκειμένου να καρποφορήσουμε για τον Θεό».

Δεν βλέπετε και εδώ, ότι αυτούς που τιμώνται περισσότερο από τους αθλητές και τους ηνιόχους, δεν τους στεφανώνουν κάτω στο στάδιο, αλλά τους καλεί ο βασιλιάς επάνω και τους στεφανώνει εκεί; Έτσι και στην προκειμένη περίπτωση, στον ουρανό λαμβάνεις το βραβείο. Όσοι, λοιπόν, είμαστε τέλειοι, λέγει, αυτό ας φρονούμε· και αν σε κάτι έχετε διαφορετικό φρόνημα, και αυτό ο Θεός θα σας το αποκαλύψει. Ποιο είναι αυτό;

Το ότι δηλαδή πρέπει να λησμονούμε τα οπίσω· ώστε γνώρισμα του τελείου είναι το να μη θεωρεί τον εαυτό του τέλειο. Πώς λοιπόν λες: «Όσοι είμαστε τέλειοι»; Πες μου, φρονούμε αυτό που φρονείς εσύ; Διότι, εάν δεν το έλαβες ακόμη ούτε έχεις φθάσει στην τελειότητα, πώς παραγγέλλεις στους τέλειους να φρονούν αυτό που φρονείς και εσύ, ο οποίος δεν είσαι ακόμη τέλειος; Διότι αυτή ακριβώς, λέγει, είναι η τελειότητα. «Και εάν φρονείτε κάτι διαφορετικά, και αυτό ο Θεός θα σας το αποκαλύψει». Δηλαδή, εάν κάποιος νομίζει ότι έχει κατορθώσει το παν. Τους προφυλάσσει· αλλά δεν μίλησε έτσι, παρά τι είπε; «Και εάν φρονείτε κάτι διαφορετικά, και αυτό ο Θεός θα σας το αποκαλύψει».

Διότι ο Χριστός δεν πέθανε για τους τοίχους, αλλά για αυτούς εδώ τους ναούς. Επομένως, ας εξετάζουμε προσεκτικά από παντού τον εαυτό μας και τις πράξεις μας, και ας μην δίνουμε σε κανέναν ούτε την παραμικρή αφορμή. Διότι ο παρών βίος είναι στάδιο, και πρέπει να έχουμε αμέτρητα μάτια ολόγυρα, και να μη νομίζουμε ότι η άγνοια αρκεί ως δικαιολογία. Επειδή είναι δυνατό, πράγματι είναι δυνατό να τιμωρηθεί κανείς και για την άγνοια, όταν η άγνοια είναι ασυγχώρητη. Διότι και οι Ιουδαίοι είχαν άγνοια, αλλά η άγνοιά τους δεν ήταν άξια συγγνώμης· και οι Έλληνες είχαν άγνοια, αλλά δεν έχουν καμία δικαιολογία. Όταν μεν δηλαδή αγνοείς εκείνα τα οποία δεν είναι δυνατόν να γνωρίζεις, δεν θα υποστείς καμία κατηγορία. Όταν όμως αγνοείς τα εύκολα και όσα είναι δυνατόν να γίνουν γνωστά, θα υποστείς την εσχάτη τιμωρία. Εξάλλου, εάν δεν έχουμε επιδείξει μεγάλη ραθυμία, αλλά συνεισφέρουμε από την πλευρά μας τα πάντα, ο Θεός θα μας απλώσει το χέρι Του και σε όσα αγνοούμε· αυτό ακριβώς έλεγε και ο Παύλος στους Φιλιππησίους: «Και εάν σε κάτι φρονείτε διαφορετικά, και αυτό ο Θεός θα σας το αποκαλύψει». Όταν όμως δεν θέλουμε να εκπληρώσουμε ούτε εκείνα που εξαρτώνται απόλυτα από εμάς, δεν θα απολαύσουμε ούτε τη δική Του συμμαχία· πράγμα που συνέβη και στην περίπτωση των Ιουδαίων. «Γι’ αυτό τους μιλώ με παραβολές», λέει, «διότι βλέποντας δεν βλέπουν». Πώς ενώ έβλεπαν δεν έβλεπαν; Έβλεπαν δαίμονες να εκδιώκονται και έλεγαν: «Έχει δαιμόνιο»· έβλεπαν νεκρούς να ανασταίνονται και δεν Τον προσκυνούσαν, αλλά επιχειρούσαν να Τον θανατώσουν.

Αυτό προτρέπει και σε άλλους λέγοντας τα εξής: «Όσοι είμαστε τέλειοι, αυτό ας φρονούμε· και αν σε κάτι φρονείτε διαφορετικά, και αυτό ο Θεός θα σας το αποκαλύψει». Δεν θα το διδάξει ο λογισμός, είπε, αλλά θα το αποκαλύψει ο Θεός. Βλέπεις ότι ο λόγος δεν γίνεται περί του βίου και της πολιτείας, αλλά περί των δογμάτων και της πίστεως; Διότι η πολιτεία και ο βίος δεν έχουν ανάγκη από αποκάλυψη, αλλά τα δόγματα και η γνώση. Και αλλού, δηλώνοντας ακριβώς το ίδιο, έλεγε: «Αν κάποιος νομίζει ότι γνωρίζει κάτι, δεν έχει γνωρίσει ακόμη τίποτα». Δεν είπε απλώς: δεν έχει γνωρίσει τίποτα, αλλά «όπως πρέπει να γνωρίζει»· διότι έχει μεν γνώση, όχι όμως ακριβή και ολοκληρωμένη.

Διότι μόνο έτσι είναι δυνατόν να επιτύχουμε το βραβείο της άνω κλήσεως. «Όσοι, λοιπόν, είμαστε τέλειοι, αυτό ας φρονούμε». Δες πάλι την υπερβολή της ταπεινοφροσύνης. Διότι δεν είπε ότι απλώς πρέπει να φρονούν έτσι, αλλά ότι οι τέλειοι έτσι πρέπει να φρονούν. Και πώς έτσι, παρά με το να μη θεωρούν τους εαυτούς τους ότι το έχουν ήδη κατακτήσει; Και αν οι τέλειοι φρονούν έτσι, αυτοί που δεν είναι τέτοιοι, πώς οφείλουν να θεωρούν τους εαυτούς τους; «Και αν σε κάτι φρονείτε διαφορετικά, και αυτό ο Θεός θα σας το αποκαλύψει». Ακόμη και αν δεν φρονείτε, λέει, όπως εμείς λέμε, ο Θεός θα σας πληροφορήσει περί τούτου, ότι δηλαδή είναι έτσι όπως τα διδάξαμε. «Πλην όμως, σε αυτό που έχουμε φθάσει, στον ίδιο κανόνα να στοιχούμε, το ίδιο να φρονούμε». Ακόμη και αν αναμένουμε, λέει, την από τον Θεό αποκάλυψη για τα ζητούμενα, εντούτοις τώρα να μένετε σταθεροί σε αυτό που ήδη έχετε. Και τι ήταν αυτό που είχαν, παρά το να φρονούν ορθά περί της πίστεως; «Να γίνεστε συμμιμητές μου, αδελφοί, και να παρατηρείτε αυτούς που πορεύονται έτσι, καθώς έχετε εμάς ως πρότυπο».

Αλλά πρέπει να «στοιχούμαστε στον ίδιο κανόνα», δηλαδή να διατηρούμε τον ίδιο αγώνα, να επιδεικνύουμε τον ίδιο τρόπο ζωής, να φρονούμε το ίδιο τόσο για την πολιτεία όσο και για τα δόγματα. Διότι, όπως ακριβώς όποιος αλλοιώσει κάτι από τα δόγματα καταλύει τα πάντα, ακόμη και τα προηγούμενα, έτσι και αυτός που μεταβάλλει και παραμελεί κάτι από την πολιτεία του και δεν τηρεί την ίδια ακρίβεια, φθείρει και τα όσα έχει ήδη κατορθώσει. Έπειτα, για να μη φανεί ότι επιτάσσει κάτι το ακατόρθωτο και δύσκολο, δηλαδή το να ασκείται κανείς στις αρετές και στην ευσέβεια σε όλη του τη ζωή, προσθέτει: «γίνεστε μιμητές μου». Είναι πολύ εύκολο, λέει, δεν απαιτώ τίποτα το αδύνατο. «Άνθρωπος ομοιοπαθής» είμαι κι εγώ. Όπως με βλέπετε, έτσι αγωνιστείτε κι εσείς. «Στον ίδιο κανόνα να στοιχείτε, το ίδιο να φρονείτε». Το χωρίο αυτό αποτελεί είτε προτροπή είτε ευχή. Αλλά εάν μεν είναι προτροπή, παραλείπεται η λέξη «πρέπει»: δηλαδή πρέπει εσείς «να στοιχείτε στον ίδιο κανόνα, το ίδιο να φρονείτε», ή οφείλετε «να στοιχείτε στον ίδιο κανόνα, οφείλετε το ίδιο να φρονείτε». Εάν πάλι είναι ευχή, εξυπακούεται το «θα αποκαλύψει», όπως: «θα σας αποκαλύψει [ο Θεός] να στοιχείτε στον ίδιο κανόνα» και τα εξής. Διότι γνωρίζει ότι χωρίς τη θεία βοήθεια τίποτα δεν κατορθώνεται.

Γι' αυτό, λοιπόν, ας αγωνιστούμε για να επιτύχουμε το θείο Πνεύμα όσο βρισκόμαστε ακόμη σε τούτη τη ζωή, γνωρίζοντας ότι «εάν κάποιος δεν έχει το Πνεύμα του Χριστού, αυτός δεν ανήκει σε Αυτόν». Έτσι ας το επιδιώξουμε για να το κατακτήσουμε, έτσι ας τρέξουμε «όχι στα αβέβαια», αλλά έχοντας πειστεί σε Εκείνον που είπε ότι «η βασιλεία είναι μέσα σας». Και ποια είναι αυτή η βασιλεία, εάν όχι το πλήρωμα του θείου Πνεύματος μέσα στις ψυχές; Αυτού του πράγματος πρέπει από τώρα κιόλας να αξιωθούν οι αθλητές του Χριστού, ώστε να μην τους υπολείπεται τίποτα άλλο παρά μόνο η απολύτρωση των σωμάτων κατά την ανάσταση, για την οποία ο απόστολος έλεγε: «συμμορφούμενος με τον θάνατό Του, μήπως και φθάσουμε στην ανάσταση από τους νεκρούς». Διότι σε τίποτα δεν υστερούσε εκείνος που είχε τον Χριστό να λαλεί μέσα του και που είχε έλθει για να αναπληρώσει τα υστερήματά Του, παρά μόνο, όπως προείπα, στην εκ νεκρών ανάσταση του σώματος, για την οποία έλεγε: «όχι ότι το έλαβα ήδη ή ότι έχω ήδη τελειωθεί». Διότι δεν τα έλεγε αυτά ως ατελής, καθώς λέει: «όσοι είμαστε τέλειοι, αυτό ας φρονούμε». Εμείς, λοιπόν, ας απαρνηθούμε «τον έτερο νόμο που βρίσκεται στα μέλη μας, ο οποίος αντιστρατεύεται τον νόμο του νου μας και μας αιχμαλωτίζει στον νόμο της αμαρτίας που υπάρχει στα μέλη μας» και ας δεχτούμε τον πνευματικό νόμο του Θεού μέσα μας, ώστε να μην κλονίζονται τα βήματα της ψυχής μας, σύμφωνα με αυτόν που λέει: «ο νόμος του Θεού βρίσκεται στις καρδιές τους, και δεν θα κλονιστούν τα βήματά τους».

Όσο για εκείνο που βαδίζει, σκοπός είναι να οδεύει απρόσκοπτα· με την αγγελική δύναμη να απομακρύνει τους λίθους και τα σκολιά της μακρότατης και στενής οδού, ώστε να μην δοκιμάζεται πέραν των δυνάμεών του. Το όγδοο, όμως, είναι για να μην υπερηφανεύεται ότι φαίνεται ανώτερο των κακών, αλλά για να λυπείται που υστερεί έναντι των αγαθών, και να διδάσκεται πόσο ακόμη υπολείπεται από το αληθινό ύψος, το οποίο βρίσκεται υπεράνω όλων. Διότι αυτό, σύμφωνα με τον απόστολο, είναι το έργο των τελείων, όπως ο ίδιος λέει: «Όσοι είμαστε τέλειοι, αυτό ας φρονούμε· το να τρέχουμε προς τον σκοπό για το βραβείο της άνω κλήσεως».