Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 3:17

Κεφάλαιο Β΄. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Να προσέχετε δε από τους ψευδοπροφήτες, οι οποίοι έρχονται προς εσάς με ενδύματα προβάτων, ενώ εσωτερικά είναι λύκοι άρπαγες. Από τους καρπούς τους θα τους αναγνωρίσετε. ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ. Να γίνεστε μιμητές μου, αδελφοί, και να παρατηρείτε όσους πορεύονται με αυτόν τον τρόπο, έχοντας εμάς ως πρότυπο.

«Σε ό,τι έχουμε φθάσει, τον ίδιο κανόνα να ακολουθούμε, το ίδιο να φρονούμε». «Σε ό,τι έχουμε φθάσει»· δηλαδή, αυτό το έχουμε ήδη κατορθώσει. Βλέπεις ότι θέλει τα παραγγέλματα να αποτελούν κανόνα; Ο κανόνας δεν επιδέχεται ούτε προσθήκη ούτε αφαίρεση, διότι αλλιώς χάνει την ιδιότητά του ως κανόνας. «Στον ίδιο κανόνα»· δηλαδή στην ίδια πίστη, στον ίδιο όρο. «Γίνεστε μιμητές μου, αδελφοί, και να παρατηρείτε όσους περιπατούν με αυτόν τον τρόπο, καθώς έχετε εμάς ως πρότυπο». Ανέφερε προηγουμένως, «Προσέχετε τους σκύλους», και τους απομάκρυνε από αυτούς· τώρα, λοιπόν, τους κατευθύνει σε εκείνους που πρέπει να μιμούνται. Εάν κάποιος θέλει να μας μιμείται, λέει, εάν κάποιος θέλει να βαδίζει στον ίδιο δρόμο, να προσέχετε εκείνους· έστω και αν εγώ δεν είμαι παρών, γνωρίζετε τον τρόπο του δικού μου βαδίσματος, δηλαδή, της αναστροφής του βίου μου. Διότι δεν δίδασκε μόνο με λόγια, αλλά και με έργα· όπως ακριβώς σε έναν χορό και σε ένα στρατόπεδο οι υπόλοιποι πρέπει να μιμούνται τον χορηγό και τον στρατηγό, και έτσι να βαδίζουν με ευταξία· διότι είναι δυνατόν να διαλυθεί η τάξη ακόμη και από τη στάση.

Αλλά μη σκυθρωπάζεις, αγαπητέ. Διότι αυτό το κόσμημα είναι πολύ καλύτερο και λαμπρότερο από εκείνο, και ευάρεστο στον Θεό· γι' αυτό και όταν το βαστούσε δεν κουραζόταν. Διότι αυτό είναι το θαυμαστό, ότι με τα δεσμά και τα μαστίγια ήταν λαμπρότερος από εκείνους που φορούσαν την αλουργίδα και το διάδημα. Και ότι ήταν λαμπρότερος, και τα λόγια αυτά δεν αποτελούν κομπασμό, το απέδειξαν τα ενδύματά του. Διότι, ακόμη κι αν τοποθετήσεις αναρίθμητα διαδήματα και άλλες τόσες πορφύρες πάνω σε έναν ασθενή, δεν θα μπορέσεις να ελαττώσεις ούτε στο ελάχιστο τη φλόγα του πυρετού· ενώ τα δικά του σιμικίνθια, ερχόμενα σε επαφή με τα σώματα των ασθενών, κάνουν κάθε ασθένεια να δραπετεύει, και δικαιολογημένα. Διότι, εάν οι ληστές βλέποντας αυτό το σημείο δεν τολμούν να επιτεθούν, αλλά φεύγουν αμεταστρεπτί, πολύ περισσότερο οι ασθένειες και οι δαίμονες, βλέποντας εκείνο το σημείο, φεύγουν. Και το βαστούσε, όχι για να το φέρει αυτός μόνος του, αλλά για να κάνει τους πάντες παρόμοιους με αυτόν και να τους διδάξει να το βαστούν· γι' αυτό και έλεγε: «Γίνεσθε μιμητές μου, καθώς έχετε εμάς ως πρότυπο»· και πάλι: «Εκείνα που ακούσατε και είδατε σε εμένα, αυτά να πράττετε»· και πάλι: «Σε εμάς χαρίστηκε, όχι μόνο το να πιστεύουμε σε Αυτόν, αλλά και το να πάσχουμε για Αυτόν». Διότι τα αξιώματα του παρόντος βίου τότε φαίνονται μεγαλύτερα, όταν περιέλθουν σε έναν μόνο· στα πνευματικά όμως συμβαίνει το αντίθετο· τότε κυρίως λάμπει η τιμή, όταν έχει πολλούς κοινωνούς της πρωτοκαθεδρίας, και όταν αυτός που μετέχει δεν είναι ένας, αλλά έχει πολλούς που απολαμβάνουν τα ίδια αγαθά.

Διότι μόνο έτσι είναι δυνατόν να επιτύχουμε το βραβείο της άνω κλήσεως. «Όσοι, λοιπόν, είμαστε τέλειοι, αυτό ας φρονούμε». Δες πάλι την υπερβολή της ταπεινοφροσύνης. Διότι δεν είπε ότι απλώς πρέπει να φρονούν έτσι, αλλά ότι οι τέλειοι έτσι πρέπει να φρονούν. Και πώς έτσι, παρά με το να μη θεωρούν τους εαυτούς τους ότι το έχουν ήδη κατακτήσει; Και αν οι τέλειοι φρονούν έτσι, αυτοί που δεν είναι τέτοιοι, πώς οφείλουν να θεωρούν τους εαυτούς τους; «Και αν σε κάτι φρονείτε διαφορετικά, και αυτό ο Θεός θα σας το αποκαλύψει». Ακόμη και αν δεν φρονείτε, λέει, όπως εμείς λέμε, ο Θεός θα σας πληροφορήσει περί τούτου, ότι δηλαδή είναι έτσι όπως τα διδάξαμε. «Πλην όμως, σε αυτό που έχουμε φθάσει, στον ίδιο κανόνα να στοιχούμε, το ίδιο να φρονούμε». Ακόμη και αν αναμένουμε, λέει, την από τον Θεό αποκάλυψη για τα ζητούμενα, εντούτοις τώρα να μένετε σταθεροί σε αυτό που ήδη έχετε. Και τι ήταν αυτό που είχαν, παρά το να φρονούν ορθά περί της πίστεως; «Να γίνεστε συμμιμητές μου, αδελφοί, και να παρατηρείτε αυτούς που πορεύονται έτσι, καθώς έχετε εμάς ως πρότυπο».

Φιλιπ. 3,13β «Ένα δε, τα μεν πίσω.» Το «ένα δε», ή πρέπει να θεωρηθεί ότι έχει ειπωθεί ως ελλειπτικό, όπως το έχουν εκλάβει οι προγενέστεροί μας —διότι και σε αυτό το σχήμα πλεονάζει ο Παύλος—, ώστε να εννοείται ότι λείπει το ρήμα: ένα δε φροντίζω, ένα μελετώ και μεριμνώ. Τι είναι αυτό; «Τα μεν πίσω», λέει, και τα εξής. Ή λοιπόν πρέπει να εκληφθεί έτσι, ή μάλλον εμπίπτει σε ένα άλλο σχήμα, το «από κοινού» —διότι ο θείος Παύλος το χρησιμοποιεί συχνά και αυτό— ώστε το «θεωρώ ότι έχω καταλάβει» να λαμβάνεται από κοινού, δηλαδή: δεν θεωρώ ότι έχω καταλάβει τίποτα παρά μόνο ένα. Ποιο είναι αυτό που θεωρείς ότι έχεις καταλάβει; Ότι «ξεχνώντας αυτά που είναι πίσω, και επεκτεινόμενος σε αυτά που είναι μπροστά, τρέχω προς τον σκοπό» και τα εξής. Διότι έπρεπε αυτός να έχει καταλάβει ότι τρέχει προς τον σκοπό, και ότι ο δρόμος του δεν είναι μάταιος. Γι' αυτό και αλλού λέει: «έτσι τρέχω, όχι αβέβαια, έτσι πυγμαχώ, όχι σαν να χτυπώ τον αέρα», και πάλι: «έτσι να τρέχετε, για να το καταλάβετε». Φιλιπ. 3,16-17α «Πλην στο σημείο που φθάσαμε». Προς το παρόν, λέει, μέχρι να σας αποκαλύψει την αλήθεια, ας μην χάσουμε αυτό που έχουμε κατακτήσει. Και πώς χάνεται αυτό; Εάν αμελήσουμε και εκτραπούμε από τον προηγούμενο ζήλο και δρόμο μας.

Φιλ. 3,17β-18 〈Να παρατηρείτε αυτούς που πολιτεύονται κατ' αυτόν τον τρόπο. Το «σκοπείτε»〉 εδώ δεν χρησιμοποιείται με την έννοια του να προφυλάσσεστε, αλλά με την έννοια του παραδείγματος· δηλαδή αυτούς να κάνετε και να έχετε ως πρότυπό σας. Το 〈περιπατείν〉 εδώ το εκλαμβάνει απλώς ως το να ζει κανείς και να πολιτεύεται. Επειδή, λέει, 〈πολλοί περιπατούν,〉 για να κάνετε τη διάκριση μεταξύ εκείνων που πολιτεύονται ορθά και εκείνων που όχι, να παρατηρείτε ποιοι ζουν σύμφωνα με το πρότυπο με το οποίο ζήσαμε εμείς, και αυτούς να ακολουθείτε.