Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 3:18

Και μετά τη δοξολογία, ολοκλήρωσε πάλι την προσευχή λέγοντας τα εξής: «Θεέ Παντοκράτορα και Κύριέ μας Ιησού Χριστέ, το όνομα που είναι πάνω από κάθε όνομα, σε ευχαριστούμε και σε αινούμε, διότι μας αξίωσες να μεταλάβουμε τα δικά σου αγαθά, τις σωματικές τροφές. Δεόμαστε και σε παρακαλούμε, Κύριε, να μας δωρίσεις και τις επουράνιες τροφές· και δώσε μας να τρέμουμε και να φοβόμαστε το φρικτό και έντιμο όνομά σου, και να μην παρακούμε τις εντολές σου. Τον νόμο σου και τα δικαιώματά σου εναπόθεσε στις καρδιές μας, και αγίασε το πνεύμα, την ψυχή και το σώμα μας, διά του αγαπημένου σου Παιδός, του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μαζί με τον οποίο σε εσένα ανήκει η δόξα, η τιμή και το κράτος εις τους αιώνας των αιώνων, αμήν». Διότι υπάρχουν πολλοί από τους κοσμικούς ανθρώπους, οι οποίοι είναι ανόητοι και, τρεφόμενοι σαν τα άλογα ζώα, σηκώνονται το πρωί και αναζητούν ποιον θα εκμεταλλευθούν και ποιον θα καταδυναστεύσουν, για να γεμίσουν την αισχρή τους κοιλιά· αυτοί δεν γνωρίζουν να δοξάζουν τον Θεό στο τραπέζι. Γι' αυτούς μίλησε ο θεσπέσιος Παύλος: «Αυτοί είναι οι εχθροί του σταυρού του Χριστού, των οποίων το τέλος είναι η απώλεια, των οποίων θεός είναι η κοιλιά, και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους, αυτοί που φρονούν τα επίγεια· το δικό μας όμως πολίτευμα υπάρχει στους ουρανούς».

Αλλά ο ίδιος ο Απόστολος μας προστάζει ότι πρέπει να κλαίμε με εκείνους που κλαίνε· και γράφοντας στους Γαλάτες, έκλαιγε για τους εχθρούς του σταυρού του Χριστού. Και τι χρειάζεται να λέμε για τον Ιερεμία που έκλαιγε; Και για τον Ιεζεκιήλ που έγραφε θρήνους για τους άρχοντες κατόπιν προστάγματος του Θεού, καθώς και για πολλούς από τους αγίους που οδύρονταν;

Αυτή είναι ασθένεια της ψυχής· αυτή είναι θάνατος της αθάνατης· αυτή είναι άξια πένθους και ασίγητων οδυρμών. Γι' αυτήν ας ρέει κάθε δάκρυ, και ας μην παύει ο στεναγμός που αναπέμπεται από το βάθος της καρδιάς. Ο Παύλος έκλαιγε τους εχθρούς του σταυρού του Χριστού.

Προς τον Βάρση, Επίσκοπο Εδέσσης, που βρίσκεται σε εξορία Στον αληθινά θεοφιλέστατο και άξιο κάθε σεβασμού και τιμής επίσκοπο Βάρση, ο Βασίλειος απευθύνει χαιρετισμό εν Κυρίω. Καθώς οι γνησιότατοι αδελφοί περί τον Δομνίνο έρχονται προς την ευλάβειά σου, με χαρά δεχθήκαμε την αφορμή αυτής της επιστολής και μέσω αυτής σε χαιρετούμε, προσευχόμενοι στον άγιο Θεό να διαφυλαχθείς σε τούτη τη ζωή τόσο, μέχρις ότου καταξιωθούμε να σε δούμε και να απολαύσουμε τα χαρίσματά σου. Μόνο να εύχεσαι, σε παρακαλώ, ώστε ο Κύριος να μην μας παραδώσει ολοκληρωτικά στους εχθρούς του σταυρού του Χριστού, αλλά να διαφυλάξει τις Εκκλησίες Του μέχρι τον καιρό της ειρήνης, την οποία μόνος Αυτός, ο δίκαιος Κριτής, γνωρίζει πότε θα την αποδώσει. Διότι θα την αποδώσει και δεν θα μας εγκαταλείψει παντελώς. Αλλά όπως ακριβώς για τους Ισραηλίτες όρισε την εβδομηκονταετία ως καταδίκη αιχμαλωσίας εξαιτίας των αμαρτημάτων τους, έτσι ίσως και εμάς ο Δυνατός, αφού μας παραδώσει για κάποιον ορισμένο χρόνο, κάποτε θα μας ανακαλέσει και θα μας αποκαταστήσει στην αρχική ειρήνη, εκτός αν βέβαια βρίσκεται κάπου κοντά η αποστασία και αυτά που συμβαίνουν τώρα αποτελούν προοίμια της ελεύσεως του Αντιχρίστου. Ό,τι κι αν ισχύει από τα δύο, να προσεύχεσαι ώστε ο Αγαθός είτε να απομακρύνει τις θλίψεις είτε να μας διασώσει άπταιστους μέσα από τις θλίψεις. Όλη τη συνοδεία που καταξιώθηκε να βρίσκεται μαζί με την ευλάβειά σου, την ασπαζόμαστε μέσω εσού. Την ευλάβειά σου χαιρετούν όλοι όσοι βρίσκονται μαζί μας.

Διότι, ενώ ήταν Θεός κατά φύση ο προερχόμενος από τον Θεό Πατέρα «Λόγος, έγινε σάρκα», χωρίς να αποβάλει αυτό που ήταν, μη γένοιτο, αλλά μάλλον προσλαμβάνοντας αυτό που δεν ήταν, προκειμένου να μεταστοιχειώσει και εμάς προς την καλύτερη και πιο ένδοξη ζωή. Διότι, «ενώ ήταν πλούσιος, πτώχευσε για εμάς, ώστε εμείς να πλουτίσουμε με τη δική του πτώχεια». Αλλά ο μεν Σωτήρας των όλων και μονογενής Λόγος του Θεού Πατέρα, αυτός που διαπρέπει σε απόλυτη ισότητα προς Αυτόν, ο σύνθρονος και ισόδοξός Του, δεν θεώρησε απορριπτέο το μέτρο της κένωσης, κατ' οικονομίαν για χάρη μας. Αντίθετα, οι εφευρέτες των ανόσιων δογμάτων, «οι εχθροί του σταυρού του Χριστού, των οποίων το τέλος είναι η απώλεια, και των οποίων ο Θεός είναι η κοιλιά τους», έχοντας μικροπρεπή και χαμερπή φρονήματα για αυτόν, διασαλεύουν τη δόξα του μυστηρίου, ώστε να φαίνεται πως δεν έχει επιτελεστεί ορθά, στο μέτρο τουλάχιστον που εξαρτάται από αυτούς. Σχεδόν χλευάζουν, οι άθλιοι, τη σοφία του Θεού, θεωρώντας ότι μπορούν να σκεφτούν καλύτερα από Εκείνον, έχοντας στόμα που λαλεί αλαζονικά, όμοια με τον γιο της ανομίας, του οποίου μάλιστα τόλμησαν να γίνουν πρόδρομοι. Ατιμάζουν μεν την κατά σάρκα γέννηση του Μονογενούς. ισχυρίζονται δε ότι η αγία Παρθένος δεν γέννησε αληθινά κατά σάρκα Θεό, αν και ο άγιος ευαγγελιστής διακηρύσσει: «Ο Λόγος έγινε σάρκα».

Πρέπει λοιπόν εμείς να αψηφούμε κάθε κόπο για την ορθή ομολογία προς τον Κύριό μας Ιησού Χριστό· διότι έτσι και η έμπρακτη ζωή, αφού εδραιωθεί, θα γίνει ευπρόσδεκτη στον Θεό, σύμφωνα με τον Απόστολο που λέει: χωρίς πίστη, είναι αδύνατον να ευαρεστήσει κανείς τον Θεό. Αυτά δε σου τα γράψαμε, για να μην παρασυρθείς από την πλάνη των ασεβών και εκπέσεις από το δικό σου στήριγμα, και συγκατακριθείς με εκείνους για τους οποίους αναφέρει ο Απόστολος λέγοντας: διότι πολλοί ζουν, για τους οποίους σας μιλούσα πολλές φορές και τώρα μάλιστα το λέω κλαίγοντας, ως εχθροί του σταυρού του Χριστού· των οποίων το τέλος είναι η απώλεια, των οποίων θεός είναι η κοιλιά, και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους· αυτοί που φρονούν τα επίγεια. Διότι το δικό μας πολίτευμα βρίσκεται στους ουρανούς, από όπου και περιμένουμε ως Σωτήρα τον Κύριο Ιησού Χριστό. Ώστε λοιπόν και εμείς, έχοντας θάρρος, αναφωνούμε: σε εμάς ας μη συμβεί ποτέ να καυχηθούμε, παρά μόνο για τον σταυρό του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.

Ο ψαλμός μετά τον ενενηκοστό πρώτο έχει πάλι στην επιγραφή του κάτι πιο ξεκάθαρο, εξαιτίας του οποίου ο ιουδαΐζων αποφεύγει να αποδεχθεί την επιγραφή. Διότι το κείμενο λέει τα εξής: «Αίνος ωδής του Δαβίδ για την ημέρα του Σαββάτου, όταν κατοικίσθηκε η γη». Διότι ποιος από εκείνους που έχουν αποδεχθεί τον λόγο της ευσέβειας δεν γνωρίζει ότι την ημέρα του Σαββάτου ενεργήθηκε το μυστήριο του θανάτου, καθώς ακριβώς σύμφωνα με τον νόμο εκείνο το σώμα παρέμεινε ακίνητο πάνω στην κλίνη του μνήματος; Και (ποιος δεν γνωρίζει) εκείνη την ημέρα, κατά την οποία η γη κατοικίσθηκε από τον δικό μας Οικιστή, ο οποίος, με το να καταλύσει εκείνον που κατεδάφισε την κατοικία μας, οικοδόμησε και πάλι από την αρχή αυτό που είχε ερειπωθεί; Ο δε καταστροφέας μας ήταν ο θάνατος, τον οποίο κατήργησε τότε, όταν σε εμάς φαινόταν ότι σαββατίζει μένοντας ακίνητος στον τόπο όπου βρισκόταν, ενώ στην πραγματικότητα καταπολεμούσε τη δύναμη του θανάτου, ανοίγοντας μέσα από τον εαυτό Του τον δρόμο της εκ του θανάτου αναστάσεως για όλους τους νεκρούς. Αλλά ο εχθρός του σταυρού του Χριστού δεν αποδέχεται το μυστήριο του Σαββάτου. Γι' αυτό και ο αίνος αυτός παραμένει για εκείνους ανεπίγραφος. Διότι δεν συμφωνούν ότι αυτός είναι ο Κύριος, ο οποίος, αφού πήρε τη δική μας μορφή και περιβλήθηκε τη δική μας αισχύνη με τη μορφή του δούλου, βασίλευσε πάλι και ενδύθηκε τη δική Του ευπρέπεια και περιβλήθηκε τη δική Του δύναμη. Δύναμη δε και ευπρέπεια του Υιού είναι ο Πατήρ.

Τους εχθρούς του σταυρού του Χριστού, των οποίων το τέλος είναι η απώλεια. Γι' αυτόν τον λόγο απείλησε ότι ο καιρός τους, δηλαδή της δίκης εναντίον τους, θα είναι στον μέλλοντα αιώνα. Σε τι όμως τον ξεγέλασαν; Στο ότι αυτός ήρθε σε αυτούς ως στα δικά του, αλλά οι δικοί του δεν τον δέχθηκαν, όπως λέει ο Ιωάννης. Τους έθρεψε με το πάχος του σιταριού, και με μέλι από πέτρα τους χόρτασε. Τους επιπλήττει, διότι, αν και έλαβαν τέτοια αγαθά, παρέμειναν αγνώμονες, υπονοώντας τα νοητά μέσω των αισθητών. Διότι «πάχος σιταριού» ονομάζει τον νόμο, εξαιτίας του πνεύματος που κατοικεί μέσα στο γράμμα. Γι' αυτό σε άλλον ψαλμό λέει: «Αυτός που θέτει τα όριά σου σε ειρήνη και σε χορταίνει με το πάχος του σιταριού». Το ποιο είναι αυτό, το φανέρωσε στα επόμενα: «Αυτός που αποστέλλει τον λόγο του στη γη». Διότι «μέλι από πέτρα» εννοεί τους προφήτες, επειδή ακριβώς έχουν την προφητεία από τον Χριστό, ο οποίος είναι η πέτρα, με την οποία τους χόρτασε ο Θεός, χαρίζοντάς τους όχι έναν ή δύο προφήτες, αλλά πολλούς και μάλιστα επί πολλές γενεές.

Αποφεύγετε δε και τις κακές του παραφυάδες, τον Σίμωνα τον πρωτότοκο γιο του και τον Μένανδρο και τον Βασιλίδη και όλο τον συρφετό της κακίας του, τους ανθρωπολάτρες, τους Εβιωναίους, τους οποίους ο προφήτης Ιερεμίας αποκαλεί επικατάρατους. Αποφεύγετε και τους ακάθαρτους Νικολαΐτες, τους ψευδώνυμους, τους φιλήδονους, τους συκοφάντες. διότι δεν ήταν τέτοιος ο Νικόλαος των αποστόλων. Αποφεύγετε και τα γεννήματα του πονηρού, τον Θεόδοτο και τον Κλεόβουλο, που παράγουν καρπό θανατηφόρο, τον οποίο εάν κάποιος γευθεί, αμέσως πεθαίνει όχι τον πρόσκαιρο θάνατο, αλλά τον αιώνιο. Αυτοί δεν είναι φυτεία του Πατρός, αλλά γεννήματα καταραμένα. Και κάθε φυτεία, λέει ο Κύριος, την οποία δεν φύτεψε ο επουράνιος Πατέρας μου, ας ξεριζωθεί. Διότι, εάν ήταν κλαδιά του Πατρός, δεν θα ήταν εχθροί του σταυρού του Χριστού, αλλά εχθροί εκείνων που σκότωσαν τον Κύριο της δόξης. Τώρα όμως, αρνούμενοι τον σταυρό και ντρεπόμενοι για το πάθος, συγκαλύπτουν την παρανομία των Ιουδαίων, των θεομάχων και κυριοκτόνων. διότι το να τους πούμε προφητοκτόνους είναι λίγο. Εσάς όμως σας προσκαλεί ο Χριστός στη δική του αφθαρσία, διά του πάθους και της αναστάσεώς του, εφόσον είστε μέλη του.

Αλλά ο καθένας από εσάς ας τηρεί το Σάββατο πνευματικά, χαίροντας με τη μελέτη του νόμου και όχι με τη σωματική ανάπαυση, θαυμάζοντας τη δημιουργία του Θεού, όχι τρώγοντας χθεσινά φαγητά και πίνοντας χλιαρά ποτά, ούτε βαδίζοντας μετρημένα βήματα και χαίροντας με χορούς και χειροκροτήματα χωρίς νόημα. Και μετά την τήρηση του Σαββάτου, κάθε φιλόχριστος ας εορτάζει την Κυριακή, την αναστάσιμη, τη βασίλισσα, την ύπατη όλων των ημερών, την οποία περιμένοντας ο προφήτης έλεγε: «Εις το τέλος, υπέρ της ογδόης». Σε αυτήν ανέτειλε και η ζωή μας, και συντελέστηκε η νίκη κατά του θανάτου εν Χριστώ. Αυτόν αρνούνται τα τέκνα της απωλείας, οι εχθροί του σταυρού, των οποίων θεός είναι η κοιλιά, αυτοί που φρονούν τα επίγεια, οι φιλήδονοι και όχι φιλόθεοι, οι οποίοι έχουν την επίφαση της ευσεβείας, αλλά έχουν αρνηθεί τη δύναμή της, οι χριστέμποροι, που καπηλεύονται τον λόγο και πωλούν τον Ιησού, οι φθορείς των γυναικών και οι επιθυμητές των ξένων, οι άρπαγες των χρημάτων· από τους οποίους είθε να λυτρωθείτε με το έλεος του Θεού διά του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.

Αυτά σας τα γράφω, ω νεολαία του Χριστού, όχι επειδή διαπιστώνω σε εσάς τέτοιο φρόνημα, αλλά για να σας προφυλάξω, όπως ο πατέρας τα δικά του παιδιά. Προσέχετε, λοιπόν, τους κακεντρεχείς εργάτες, τους εχθρούς του σταυρού του Χριστού, των οποίων το τέλος είναι η απώλεια, των οποίων θεός είναι η κοιλιά, των οποίων η δόξα βρίσκεται στην αισχύνη τους. Προσέχετε τους βωβούς σκύλους, τα συρόμενα φίδια, τους φολιδωτούς δράκοντες, τις ασπίδες, τους βασιλίσκους, τους σκορπιούς. Διότι αυτοί είναι τσακάλια πονηρά σαν αλεπούδες, πίθηκοι που μιμούνται τον άνθρωπο.

ΟΜΙΛΙΑ ΙΓ΄. Διότι πολλοί πορεύονται, για τους οποίους πολλές φορές σας έλεγα, και τώρα μάλιστα το λέω και κλαίγοντας, ως εχθροί του σταυρού του Χριστού· το τέλος των οποίων είναι η απώλεια, θεός των οποίων είναι η κοιλιά, και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους, αυτοί που φρονούν τα επίγεια.

αʹ. Τίποτε δεν είναι τόσο ανάρμοστο και ξένο για τον Χριστιανό, όσο το να επιζητεί την άνεση και την ανάπαυση· τίποτε δεν είναι τόσο ξένο προς την υπόσχεση και τη στράτευσή του, όσο το να είναι προσκολλημένος στον παρόντα βίο. Ο Δεσπότης σου σταυρώθηκε, και εσύ επιζητείς άνεση; Ο Δεσπότης σου καρφώθηκε στον σταυρό, και εσύ ζεις μέσα στην τρυφή; Και πού ταιριάζουν αυτά σε έναν γενναίο στρατιώτη; Γι' αυτόν τον λόγο και ο Παύλος λέει: «Πολλοί συμπεριφέρονται με τέτοιον τρόπο, για τους οποίους σας έλεγα πολλές φορές, και τώρα σας το λέω ακόμη και κλαίγοντας, ότι είναι οι εχθροί του σταυρού του Χριστού». Επειδή υπήρχαν μερικοί που υποκρίνονταν μεν τον Χριστιανισμό, ζούσαν όμως με ανέσεις και πολυτέλεια, και αυτό είναι αντίθετο προς τον σταυρό· γι' αυτό τα έλεγε αυτά με αυτόν τον τρόπο. Διότι ο σταυρός αποτελεί γνώρισμα ψυχής που είναι παρατεταγμένη σε μάχη, που είναι έτοιμη για τον θάνατο, που δεν επιζητεί καμία χαλάρωση· εκείνοι όμως διάγουν τον βίο τους με τον εντελώς αντίθετο τρόπο. Ώστε, έστω και αν λένε ότι ανήκουν στον Χριστό, είναι εντούτοις εχθροί του σταυρού· διότι, αν αγαπούσαν τον σταυρό, θα αγωνίζονταν να ζήσουν τον σταυρωμένο βίο. Δεν σταυρώθηκε ο Δεσπότης σου; Μιμήσου τον και εσύ με άλλον τρόπο, εάν δεν μπορείς με τον δικό Του· σταύρωσε τον εαυτό σου, έστω και αν κανείς δεν σε σταυρώνει. Σταύρωσε τον εαυτό σου, λέω, όχι για να τον θανατώσεις (μη γένοιτο, διότι αυτό αποτελεί ασέβεια), αλλά όπως ακριβώς έλεγε ο Παύλος: «Διότι για εμένα», λέει, «ο κόσμος έχει σταυρωθεί, και εγώ για τον κόσμο».

Εχθρευόμενος λοιπόν αυτόν, σηκώνεις τον σταυρό, όχι απλώς κάνοντας το σημείο του σταυρού, αλλά υπομένοντας τα πάθη του σταυρού. Ο Χριστός συνηθίζει να ονομάζει τα πάθη σταυρό, όπως όταν λέει: «Εάν κάποιος δεν σηκώσει τον σταυρό του και δεν με ακολουθήσει»· δηλαδή, εάν κάποιος δεν είναι προετοιμασμένος για θάνατο. Αυτοί όμως, όντας μικρόψυχοι και αγαπώντας τη ζωή και το σώμα, αποδεικνύονται εχθροί του σταυρού· και καθένας που είναι φίλος της τρυφής και της εγκόσμιας ασφάλειας, είναι εχθρός του σταυρού, για τον οποίο ο Παύλος καυχάται και τον οποίο εναγκαλίζεται, με τον οποίο επιδιώκει να ενωθεί ουσιαστικά, όπως όταν λέει: «Εγώ έχω σταυρωθεί για τον κόσμο, και ο κόσμος για εμένα». Τώρα όμως λέει: «Και κλαίγοντας το λέω». Γιατί; Επειδή αυξήθηκε το κακό, επειδή τέτοιοι άνθρωποι είναι άξιοι δακρύων. Πράγματι, είναι άξιοι δακρύων όσοι ζουν στην καλοπέραση, οι οποίοι το μεν εξωτερικό περίβλημα, δηλαδή το σώμα, το τρέφουν πλουσιοπάροχα, ενώ για εκείνην που πρόκειται να δώσει λόγο, δεν δείχνουν την παραμικρή μέριμνα. Ορίστε, ζεις μέσα στην τρυφή, ορίστε μεθάς, σήμερα και αύριο, και για δέκα χρόνια και είκοσι και τριάντα και πενήντα και εκατό, πράγμα που είναι αδύνατον· ωστόσο, αν θέλεις, ας το υποθέσουμε· ποιο είναι το τέλος; Ποιο είναι το κέρδος; Κανένα. Το να ζει λοιπόν κανείς έναν τέτοιον βίο δεν είναι άξιο δακρύων και θρήνων; Ο Θεός μάς έφερε σε αυτό το στάδιο για να μας στεφανώσει, και εμείς αναχωρούμε χωρίς να έχουμε πράξει τίποτα το γενναίο. Κλαίει, λοιπόν, ο Παύλος για εκείνα με τα οποία άλλοι γελούν και ζουν άσωτα· τόσο πολύ συμπάσχει, τόσο πολύ φροντίζει για όλους τους ανθρώπους.

«Διότι πολλοί πορεύονται, για τους οποίους σας έλεγα πολλές φορές, και τώρα μάλιστα το λέω κλαίγοντας, ότι είναι οι εχθροί του σταυρού του Χριστού, των οποίων το τέλος είναι η απώλεια, των οποίων ο θεός είναι η κοιλιά, και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους, αυτοί που φρονούν τα επίγεια. Διότι το δικό σας πολίτευμα υπάρχει στους ουρανούς, από όπου και απεκδεχόμαστε ως Σωτήρα τον Κύριο Ιησού Χριστό, ο οποίος θα μετασχηματίσει το σώμα της ταπείνωσής μας, ώστε να γίνει αυτό σύμμορφο με το σώμα της δόξας του, σύμφωνα με την ενέργεια της δύναμής του να υποτάξει στον εαυτό του τα πάντα.» ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δʹ. «Ώστε, αδελφοί μου αγαπητοί και επιπόθητοι, χαρά και στεφάνι μου.» Πάλι τους λέει ότι είναι αναγκαίο να τον μιμούνται, και να γνωρίζουν ποιος πορεύεται με τον ίδιο τρόπο όπως αυτός. Και το λέει αυτό, όχι από υπερηφάνεια, αλλά για να τους αποτρέψει από τη συναναστροφή με τους ετεροδιδασκάλους, δείχνοντας πόση είναι η απόσταση ανάμεσα στις δύο πλευρές, δηλαδή μεταξύ των πνευματικών και των σαρκικών.

«Εκείνοι που έτρωγαν τα πολυτελή εδέσματα χάθηκαν στους δρόμους· εκείνοι που ανατράφηκαν μέσα σε πορφύρα περιβλήθηκαν με κοπριά.» «Πίσω από τις επιθυμίες σου μην πορεύεσαι, και από τις ορέξεις σου να εγκρατεύεσαι. Εάν προσφέρεις στην ψυχή σου την ικανοποίηση της επιθυμίας, θα την κάνεις περίγελο των εχθρών σου.» «Μην ευφραίνεσαι με πολλή πολυτέλεια. Πόνος στα σπλάχνα ακολουθεί τον άπληστο άνθρωπο. Η όρεξη της κοιλίας και η σαρκική συνεύρεση ας μη με κυριεύσουν.» «Μην είσαι άπληστος σε κάθε απόλαυση. Διότι στα πολλά φαγητά θα υπάρξει αρρώστια. Ο άνθρωπος που αποβλέπει σε ξένο τραπέζι, ο βίος του δεν υπολογίζεται καν ως ζωή.» «Αλίμονο σε εσάς τους χορτασμένους, διότι θα πεινάσετε. Αλίμονο σε εσάς που γελάτε, διότι θα πενθήσετε και θα κλάψετε.» «Προσέχετε τον εαυτό σας, μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη, τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες, και σας βρει ξαφνικά η ημέρα εκείνη. Διότι σαν παγίδα θα έρθει πάνω σε όλους όσους κατοικούν στο πρόσωπο όλης της γης.» «Θρέψατε τις καρδιές σας, σαν σε ημέρα σφαγής.» «Τους εχθρούς του σταυρού, των οποίων το τέλος είναι η απώλεια, των οποίων Θεός είναι η κοιλιά, και η δόξα τους βρίσκεται στην ντροπή τους.» «Ας μην υπάρξει κανένας πόρνος ή βέβηλος σαν τον Ησαύ, ο οποίος αντί για ένα πιάτο φαγητό πούλησε τα πρωτοτόκιά του.» Όταν το αίμα σου βρίσκεται σε ευεξία και αναβράζει, η πολυσαρκία γίνεται αφορμή για αμαρτία.

Ενώ λοιπόν αυτές οι δύο παρατάξεις μάχονταν κατ' αυτόν τον τρόπο, κάποιοι αναποφάσιστοι άνθρωποι, βλέποντας την προαναφερθείσα αντίθεση και μη γνωρίζοντας πώς να διακρίνουν το κρείττον από το χείρον, θεώρησαν ότι η αληθινή πίστη είναι ασαφής. Αυτός, λοιπόν, είναι ο τρόπος της διχόνοιάς τους. Σχετικά δε με την απόκλιση των αντιπάλων, ότι δηλαδή πλανώνται, ολόκληρη η Θεία Γραφή πείθει τους φιλόπονους, και αναγκαίως το σκεύος της εκλογής, ο μακάριος Παύλος, ο οποίος μας αφυπνίζει προς την αλήθεια όταν βρισκόμαστε σε άγνοια και μας αναγκάζει να πολεμούμε εναντίον των εχθρών του σταυρού, όχι μόνο τους Ιουδαίους αλλά και τους όμοιούς τους αιρετικούς. Διότι, όπως ακριβώς εκείνους, παρομοίως ονόμασε εχθρούς και τούτους, εφόσον όποιος είναι πράγματι εχθρός, έτσι και ονομάζεται. Εάν βέβαια δεν αποκαλούν τον εσταυρωμένο Χριστό ψιλό άνθρωπο και δεν συμμετέχουν στην ιουδαϊκή έχθρα, τότε ας μην ονομάζονται ούτε εχθροί. Εάν όμως φρονούν τα ίδια με εκείνους, πώς θα αποφύγουν αυτόν τον χαρακτηρισμό; Διότι σε όλα, η στενή συγγένεια των καταστάσεων συνεπάγεται αναπόφευκτα και την οικειότητα των ονομάτων.

Το ότι δε και οι βάρβαροι, οι οποίοι χωρίζονται από εμάς με αυτόν τον πορθμό ως μεθόριο, είναι εχθροί του σταυρού του Χριστού, με τους οποίους από παλιά επιθυμούσαμε διακαώς να συγκρουστούμε κατά τον νόμο του πολέμου και στα αίματα των οποίων υποσχόμασταν, κατά τον Δαβίδ, να νιφτούμε, ούτε αυτό θα θελήσει κανείς να το αμφισβητήσει, εκτός και αν, έχοντας προφανώς χάσει τον νου του, ενώ βλέπει καθαρά δεν βλέπει, και ενώ ακούει δεν ενωτίζεται διόλου.

Φιλ. 3,17β-18 〈Να παρατηρείτε αυτούς που πολιτεύονται κατ' αυτόν τον τρόπο. Το «σκοπείτε»〉 εδώ δεν χρησιμοποιείται με την έννοια του να προφυλάσσεστε, αλλά με την έννοια του παραδείγματος· δηλαδή αυτούς να κάνετε και να έχετε ως πρότυπό σας. Το 〈περιπατείν〉 εδώ το εκλαμβάνει απλώς ως το να ζει κανείς και να πολιτεύεται. Επειδή, λέει, 〈πολλοί περιπατούν,〉 για να κάνετε τη διάκριση μεταξύ εκείνων που πολιτεύονται ορθά και εκείνων που όχι, να παρατηρείτε ποιοι ζουν σύμφωνα με το πρότυπο με το οποίο ζήσαμε εμείς, και αυτούς να ακολουθείτε.

Εάν λοιπόν ομολογούμε ότι αυτή η ενέργεια δεν είναι φυσική, αλλά προέρχεται από τις αντίπαλες δυνάμεις, θα μπορέσουμε, αναλαμβάνοντας εναντίον τους την πανοπλία του Χριστού, να αντισταθούμε στις μεθοδείες τους, εφόσον ο Σωτήρας μάς δωρίζει δύναμη για να πατάμε επάνω σε φίδια και σκορπιούς και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού, ώστε να έχουμε το θάρρος να λέμε, ενώ βρισκόμαστε στη σάρκα: «Εάν έβλεπα αδικία στην καρδιά μου, ας μην με εισακούσει ο Κύριος», και: «Χωρίς ανομία έτρεξα και κατεύθυνα την πορεία μου», δηλαδή χωρίς κανένα σαρκικό πάθος (βαδίζω εύκολα προς την ουράνια πολιτεία, επιδιώκοντας τον σκοπό για το βραβείο της άνω κλήσεως). Διότι, αφού απαλλαγούμε από κάθε πάθος, ας τολμήσουμε να πούμε: «Όχι μόνο τηρήσαμε την πίστη, αλλά και τελειώσαμε τον δρόμο». Επειδή δεν πρέπει μόνο να πιστεύουμε στον Χριστό, αλλά και να συμπάσχουμε μαζί Του, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί: «Διότι σε εσάς χαρίστηκε όχι μόνο το να πιστεύετε στον Χριστό, αλλά και το να πάσχετε για Εκείνον». Διότι το να πιστεύει κανείς απλώς στον Θεό είναι ίδιον εκείνων που φρονούν τα επίγεια, για να μην πω ότι είναι γνώρισμα και των ακάθαρτων πνευμάτων που λένε: «Γνωρίζουμε ποιος είσαι, Υιέ του Θεού». Διότι και οι δύο αυτές καταστάσεις είναι εχθρικές προς τον Θεό, ή μάλλον προς τον σταυρό, όπως λέει ο απόστολος: «Οι εχθροί του σταυρού του Χριστού, των οποίων το τέλος είναι η απώλεια, και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους, οι οποίοι φρονούν τα επίγεια».

Γι' αυτόν τον λόγο, όποιος έχει πραγματικά συναίσθηση οφείλει να πενθεί και να είναι σκυθρωπός για μια τέτοια απόφαση. Διότι, αδελφοί, δεν ανήκουμε όλοι ο ένας στον άλλον; Δεν προερχόμαστε από το ίδιο αίμα; Όχι από το ίδιο χώμα; Δεν νιώθει κανείς οίκτο βλέποντας ακόμα και ένα ζώο να οδηγείται στον γκρεμό; Πόσο μάλλον για αδελφούς και ομοπίστους; Εξαιτίας αυτού ο μακάριος Απόστολος έκλαιγε για «τους εχθρούς του σταυρού του Χριστού», προσευχόμενος με αδιάλειπτη οδύνη στην καρδιά του· εξαιτίας αυτού ο προφήτης Ιερεμίας θρηνούσε τον Ισραήλ και άφησε ποικίλους θρήνους καταγεγραμμένους· εξαιτίας αυτού ο μέγας Μωυσής βοούσε προς τον Θεό: «Εάν μεν τους συγχωρήσεις την αμαρτία, συγχώρησέ την· ειδάλλως, εξάλειψε και εμένα από το βιβλίο σου». Και πράγματι, καθένας από τους αγίους, διακατεχόμενος από την ίδια συμπάθεια, δεόταν θερμά υπέρ των άλλων.