Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 3:5

Επομένως, το όνομα μάς προσδιορίζει μεν τον χαρακτήρα του Πέτρου, σε καμία όμως περίπτωση δεν φανερώνει την ίδια την ουσία. Πάλι, ακούγοντας το όνομα Παύλος, κατανοήσαμε μια συνδρομή άλλων ιδιωμάτων: τον Ταρσέα, τον Εβραίο, τον κατά τον νόμο Φαρισαίο, τον μαθητή του Γαμαλιήλ, τον από ζήλο διώκτη των Εκκλησιών του Θεού, εκείνον που οδηγήθηκε στην επίγνωση από τη φοβερή οπτασία, τον απόστολο των εθνών. Διότι όλα αυτά περικλείονται σε μία μόνο λέξη, το όνομα Παύλος.

Κεφάλαιο Γʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Εάν δεν υπερβεί η δικαιοσύνη σας εκείνη των γραμματέων και των Φαρισαίων, δεν θα εισέλθετε στη βασιλεία των ουρανών. ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ. Αν κάποιος άλλος νομίζει ότι μπορεί να έχει πεποίθηση στη σάρκα, εγώ έχω περισσότερο: περιτμήθηκα την όγδοη ημέρα, είμαι από το γένος του Ισραήλ, από τη φυλή Βενιαμίν, Εβραίος από Εβραίους, ως προς τον νόμο Φαρισαίος, ως προς τον ζήλο διώκτης της Εκκλησίας, ως προς τη δικαιοσύνη του νόμου υπήρξα άμεμπτος. Όμως, όσα ήταν για εμένα κέρδη, αυτά τα θεώρησα ζημία για χάρη του Χριστού. Αλλά μάλιστα εξακολουθώ να θεωρώ τα πάντα ως ζημία εξαιτίας της ανυπέρβλητης αξίας της γνώσεως του Ιησού Χριστού του Κυρίου μας, για τον οποίον ζημιώθηκα τα πάντα και τα θεωρώ σκύβαλα, για να κερδίσω τον Χριστό και να βρεθώ σε αυτόν, μη έχοντας δική μου δικαιοσύνη που προέρχεται από τον νόμο, αλλά εκείνη που αποκτάται διά της πίστεως στον Χριστό, τη δικαιοσύνη που προέρχεται από τον Θεό.

Έτσι, εκείνος που κατέχεται σφόδρα από την επιθυμία να ακολουθήσει τον Χριστό, δεν μπορεί πλέον να στραφεί προς τίποτα από αυτή τη ζωή: ούτε προς τη στοργή των γονέων ή των οικείων, όταν αυτή εναντιώνεται στα προστάγματα του Κυρίου (διότι τότε βρίσκει εφαρμογή και το εξής: «Εάν κάποιος έρχεται προς εμένα και δεν μισεί τον πατέρα του, και τη μητέρα, και τα λοιπά»)· ούτε προς τον ανθρώπινο φόβο, ώστε εξαιτίας του να δειλιάσει σε κάτι από τα πνευματικώς ωφέλιμα, πράγμα το οποίο κατόρθωσαν οι άγιοι, λέγοντας: «Πρέπει να πειθαρχούμε στον Θεό μάλλον παρά στους ανθρώπους»· ούτε προς τον χλευασμό των έξω για τα καλά έργα, ώστε να νικηθεί από την καταφρόνησή τους. Εάν δε κάποιος επιθυμεί να γνωρίσει ακριβέστερα και σαφέστερα την ένταση που είναι συνυφασμένη με την επιθυμία όσων ακολουθούν τον Κύριο, ας φέρει στη μνήμη του τον Απόστολο, ο οποίος διηγείται τα του εαυτού του προς δική μας διδασκαλία, λέγοντας: «Εάν κάποιος νομίζει ότι έχει πεποίθηση στη σάρκα, εγώ περισσότερο· έχω περιτομή οκταήμερη, είμαι από το γένος του Ισραήλ, από τη φυλή Βενιαμίν, Εβραίος από Εβραίους, ως προς τον νόμο Φαρισαίος, ως προς τον ζήλο διώκτης της Εκκλησίας, ως προς τη δικαιοσύνη που πηγάζει από τον νόμο στάθηκα άμεμπτος· αλλά όσα ήταν για μένα κέρδη, αυτά τα θεώρησα ζημία για χάρη του Χριστού. Μάλιστα, λοιπόν, θεωρώ τα πάντα ότι είναι ζημία, μπροστά στην υπεροχή της γνώσεως του Χριστού Ιησού του Κυρίου μας, για τον οποίο ζημιώθηκα τα πάντα, και τα θεωρώ σκύβαλα, για να κερδίσω τον Χριστό».

Και βέβαια το ζήτημα δεν επιδέχεται αμφισβήτηση. Α. Θα πληροφορηθείς λοιπόν από τον θεσπέσιο Παύλο, ο οποίος διακηρύσσει μεγαλοφώνως ότι υπήρξε «κατά τον νόμο Φαρισαίος, κατά τον ζήλο διώκτης της Εκκλησίας, και ως προς τη δικαιοσύνη που βασίζεται στον νόμο υπήρξε άμεμπτος. Αλλά όποια πράγματα ήταν για μένα κέρδος, αυτά τα θεώρησα ζημία εξαιτίας του Χριστού. Μάλιστα, λοιπόν, θεωρώ ότι τα πάντα είναι ζημία μπροστά στο υπερέχον μεγαλείο της γνώσεως του Ιησού Χριστού του Κυρίου μας.» Β. Πράγματι έτσι τα είπε, αλλά τι άραγε να σημαίνει αυτό; Α. Μήπως ο νόμος δεν προφήτευσε στους αρχαιοτέρους ότι ο Θεός και Κύριος είναι ένας; Β. Ναι. Α. Και λένε ίσως ότι αυτός είναι ο Πατέρας. Β. Το λένε. Α. Αυτός λοιπόν που λέει ότι αναδείχθηκε για εμάς ταμίας των απόρρητων μυστηρίων του Χριστού, ο μυσταγωγός της οικουμένης, τι άραγε είχε κατανοήσει ή τι σκεφτόταν και τοποθετούσε τη γνώση του Χριστού ασυγκρίτως ψηλότερα από την παλαιότερη και νομική παιδεία, και την ονομάζει υπερέχουσα, και θεωρεί σκύβαλα τα του νόμου, ενώ θαύμασε και αγάπησε υπερβολικά το ευαγγελικό και σωτήριο κήρυγμα; Ή μήπως δεν είναι αναγκαίο να σκεφτόμαστε και να πιστεύουμε ότι σε εκείνα για τα οποία η γνώση είναι ανώτερη, φυσικό επακόλουθο είναι να τους αρμόζει αμέσως και το να υπερέχουν από εκείνα με τα οποία συγκρίνονται; Β. Έτσι νομίζω. Α. Τότε πώς θα μπορούσε ο νους μας να φτάσει σε τέτοιο βαθμό ηλιθιότητας και αμάθειας, ώστε να πει ή έστω να σκεφτεί ποτέ ότι ο Υιός είναι ανώτερος από τον Πατέρα, εφόσον έχει τον γεννήτορα σαν ρίζα και πηγή Του;

Κατανόησε σαφώς και μάθε, Ιουδαίε, μέσα από όσα λέει εδώ εκείνος που ανατράφηκε στα πόδια του Γαμαλιήλ, εκείνος που κατέχει όλη τη γνώση του νόμου· που είναι Εβραίος από Εβραίους, από τη φυλή Βενιαμίν, Φαρισαίος σύμφωνα με τον νόμο· ότι μιλώντας για την τυπική αργία, αυτήν του Σαββάτου, η οποία εισάγεται μέσα από το γράμμα του νόμου, λέει ότι δεν είναι απολύτως τίποτα· μάλλον αποτελεί εικόνα που προτυπώνει τα αγαθά που ελπίζονται και την ανάπαυση που θα δοθεί στους αγίους εκείνον τον καιρό, κατά τον οποίο ο Σωτήρας των πάντων θα έρθει από τον ουρανό με τη δόξα του Πατέρα του, όπως έχει γραφτεί, και θα μοιράσει τα βραβεία στους αγίους. Αλλά νομίζω ότι έχουμε εξετάσει επαρκώς τον λόγο σχετικά με αυτά, γι' αυτό λοιπόν τώρα πρέπει να προχωρήσουμε στα συνήθη και πιο αρμόζοντα.

ΑΛΛΟ. «Δεν συνιστούμε και πάλι τους εαυτούς μας σε εσάς, αλλά σας δίνουμε αφορμή να καυχιέστε για εμάς, ώστε να έχετε να απαντήσετε σε αυτούς που καυχιούνται για το πρόσωπο και όχι για την καρδιά. Διότι, είτε βγήκαμε εκτός εαυτού, αυτό έγινε για τον Θεό, είτε σωφρονούμε, αυτό γίνεται για εσάς.» Ιδού πάλι ο Παύλος ονομάζει Θεό τον Χριστό, για τον οποίο και λέει ότι βγήκε εκτός εαυτού. Και το πώς βγήκε εκτός εαυτού, το διδάσκει ο ίδιος λέγοντας: «Σε εμένα όμως μακάρι να μη συμβεί ποτέ να καυχηθώ, παρά μόνο για τον σταυρό του Χριστού, μέσω του οποίου ο κόσμος έχει σταυρωθεί για εμένα και εγώ για τον κόσμο»· και πάλι σε άλλο σημείο: «Είναι Εβραίοι; Είμαι και εγώ. Είναι Ισραηλίτες; Είμαι και εγώ.» — «Εβραίος από Εβραίους, ως προς τον νόμο Φαρισαίος, ως προς τη δικαιοσύνη του νόμου υπήρξα άμεμπτος.»

Και λοιπόν ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός λέει: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, εάν δεν περισσεύσει η δικαιοσύνη σας περισσότερο από εκείνη των Γραμματέων και των Φαρισαίων, δεν θα εισέλθετε στη βασιλεία των ουρανών.» Κατανοείς λοιπόν ότι ο Σωτήρας πρόσταξε να επιλέξουμε τη δικαιοσύνη που βρίσκεται πέρα από τον νόμο, και γνωρίζοντας πως αυτό είναι το άριστο, ο σοφός Παύλος γράφει: «Αν κάποιος άλλος νομίζει ότι μπορεί να έχει πεποίθηση στη σάρκα, εγώ περισσότερο. Περιτμημένος την όγδοη ημέρα, από το γένος του Ισραήλ, από τη φυλή Βενιαμίν, Εβραίος από Εβραίους, ως προς τον νόμο Φαρισαίος, ως προς τον ζήλο διώκτης της Εκκλησίας, ως προς τη δικαιοσύνη του νόμου υπήρξα άμεμπτος. Αυτά που ήταν για μένα κέρδη, τα θεώρησα εξαιτίας του Χριστού ζημία. Αλλά βέβαια και θεωρώ τα πάντα ζημία, εξαιτίας της υπεροχής της γνώσης του Ιησού Χριστού του Κυρίου μας, για τον οποίο ζημιώθηκα τα πάντα, και τα θεωρώ σκύβαλα, για να κερδίσω τον Χριστό και να βρεθώ ενωμένος με αυτόν, μη έχοντας δική μου δικαιοσύνη που προέρχεται από τον νόμο, αλλά εκείνη που αποκτάται δια της πίστεως στον Χριστό.» ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Κατανοώ, διότι ο λόγος είναι σαφής. Όμως εξήγησέ μου το εξής: Γιατί δεν θεσπίστηκε εξ αρχής για εμάς η δια της πίστεως δικαιοσύνη και ο αγιασμός σύμφωνα με αυτήν, εάν ο παλαιός νόμος δεν αρκεί για την τελείωση; ΚΥΡΙΛΛΟΣ:

Το ότι όλοι οι απόστολοι απορρίπτουν την πίστη του Εβίωνος και τη θεώρησαν ξένη προς τον χαρακτήρα του δικού τους κηρύγματος, είναι σε όλους φανερό. 25. Σχετικά δε με τον άγιο Παύλο, πόσα να πω για όσα λένε βλασφημώντας τον; Διότι, πρώτον, λένε ότι αυτός ήταν Έλληνας και από τα έθνη (εθνικός), και ότι έγινε προσήλυτος αργότερα. Πώς λοιπόν ο ίδιος λέει για τον εαυτό του ότι είναι «Εβραίος από Εβραίους, από το σπέρμα του Αβραάμ, από τη φυλή Βενιαμίν, Φαρισαίος σύμφωνα με τον νόμο, όντας υπερβολικά ζηλωτής των πατρικών μου παραδόσεων»· και σε άλλο σημείο λέει: «Είναι Ισραηλίτες; Είμαι και εγώ· είναι σπέρμα του Αβραάμ; Είμαι και εγώ», και αναφέρει: «περιτμημένος την όγδοη ημέρα και αναθρεμμένος στα πόδια του Γαμαλιήλ και Εβραίος από Εβραίους». Και, ω, τα φοβερά ουρλιαχτά των δεινών ερπετών και τα συρίγματα των δρακόντων και τα δηλητήρια της κενοφωνίας! Τίνος λοιπόν τη μαρτυρία θα δεχθώ; Του Εβίωνος και των οπαδών του ή του αγίου Πέτρου που λέει: «όπως σας έγραψε ο αδελφός μου Παύλος, πράγματα τα οποία είναι βαθιά και δυσερμήνευτα, τα οποία οι αμαθείς και αστήρικτοι διαστρεβλώνουν λόγω της δικής τους άγνοιας»; Και πάλι, ο άγιος Παύλος δίνει και αυτός μαρτυρία υπέρ εκείνων γύρω από τον Πέτρο, λέγοντας: «Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης και ο Κηφάς, οι οποίοι θεωρούνται ότι είναι στύλοι, έδωσαν σε εμένα και στον Βαρνάβα το δεξί χέρι της κοινωνίας».

Έπειτα προσθέτει: «Εκεί ο Βενιαμίν ο νεότερος σε έκσταση». Αντί δε του «εκεί», ο Σύμμαχος λέει: «όπου, λέει, ο Βενιαμίν ο μικρότατος»· και ο Ακύλας παρομοίως: «Εκεί, λέει, ο Βενιαμίν ο μικρός, που κυριαρχεί επάνω τους». Βενιαμίν δε ο νεότερος και μικρότατος ή ελάχιστος ήταν ο θείος Απόστολος Παύλος, όντας από τη φυλή Βενιαμίν, Εβραίος από Εβραίους, καθώς ο ίδιος διδάσκει λέγοντας: «Περιτμημένος την όγδοη ημέρα, από το γένος του Ισραήλ, από τη φυλή Βενιαμίν, Εβραίος από Εβραίους». Ονομάζεται δε νεότερος, ή μικρότατος, ή μικρός, επειδή και ο ίδιος το διδάσκει αυτό λέγοντας: «Τελευταίο δε από όλους, σαν σε έκτρωμα, εμφανίστηκε και σε εμένα». Αντί δε του «σε έκσταση», ο μεν Ακύλας ερμήνευσε «που κυριαρχεί επάνω τους»· ο δε Θεοδοτίων «εκπαιδευτής τους»· η δε πέμπτη έκδοση το ερμήνευσε «αυτός που εκπαιδεύει» ή «που διδάσκει».

Αναζητώντας δε μέσα μου και ερευνώντας τις θείες Γραφές, εάν ποτέ «στις ημέρες του Οζία» η φάραγγα που αναφέρεται εδώ «έφραξε εξαιτίας του σεισμού», στα μεν ιστορικά βιβλία των Βασιλειών δεν έβρισκα τίποτα· διότι ούτε έχει καταγραφεί σε αυτά να έχει γίνει κάποιος αισθητός σεισμός στην εποχή του, ούτε έχει ειπωθεί κάτι τέτοιο περί φάραγγας. Εξιστορείται βεβαίως ότι ο Οζίας στην αρχή υπήρξε δίκαιος, έπειτα όμως κατακρίνεται ότι κυριεύθηκε από έπαρση στον νου και τόλμησε να προσφέρει ο ίδιος θυσία στον Θεό, εξαιτίας του οποίου και εξάνθησε λέπρα στο πρόσωπό του. Αυτό λοιπόν το παρουσιάζει το βιβλίο των Βασιλειών· ο Ιώσηπος όμως, έχοντας ερευνήσει με ακρίβεια και τις εξωβιβλικές ιουδαϊκές παραδόσεις, όντας «Εβραίος εξ Εβραίων», άκουσε τι δηλώνει ότι συνέβη κατά τους χρόνους εκείνους, λέγοντας ότι, ενώ οι ιερείς πίεζαν τον Οζία «να βγει από το ιερό και να μην παρανομεί ενώπιον του Θεού, αυτός οργισμένος τους απείλησε με θάνατο, εάν δεν ησυχάσουν. Εν τω μεταξύ όμως, ένας σεισμός συγκλόνισε τη γη, και καθώς άνοιξε ρήγμα στον ναό, εξέλαμψε μια λαμπρή λάμψη που έπεσε στο πρόσωπο του βασιλιά, με αποτέλεσμα σε αυτόν μεν να απλωθεί αμέσως λέπρα, ενώ μπροστά από την πόλη, στην τοποθεσία του βουνού που ονομάζεται Ερωγή, αποκόπηκε το δυτικό μισό μέρος και αφού κυλίστηκε τέσσερα στάδια, σταμάτησε πάνω στο ανατολικό βουνό, έτσι ώστε να φραχτούν και τα περάσματα και οι βασιλικοί κήποι.»

Τι εννοεί εδώ λέγοντας «πεποίθηση» και «εν σαρκί»; Καύχηση, παρρησία, σεμνολόγημα· και πολύ σωστά το πρόσθεσε αυτό. Διότι, αν, προερχόμενος από τους εθνικούς, κατηγορούσε την περιτομή, και όχι μόνο την περιτομή, αλλά και εκείνους που την εφαρμόζουν άκαιρα, θα έδινε την εντύπωση ότι, επειδή στερείται την ευγενική καταγωγή του Ιουδαϊσμού, επιτίθεται εναντίον της, σαν να μη γνωρίζει τα σεμνά της προνόμια ούτε να έχει συμμετάσχει σε αυτά. Τώρα όμως, αυτός που συμμετείχε και την κατηγορεί, δεν την κατηγορεί επειδή δήθεν δεν συμμετείχε, αλλά επειδή την έχει αποδοκιμάσει, όχι από άγνοια, αλλά ακριβώς από πλήρη επίγνωση. Πρόσεξε λοιπόν τι λέει και στην προς Γαλάτας επιστολή, όταν βρέθηκε στην ανάγκη να πει μεγάλα λόγια για τον εαυτό του, πώς ακόμη και έτσι επιδεικνύει ταπεινοφροσύνη: «Ακούσατε», λέει, «για την παλαιότερη διαγωγή μου στον Ιουδαϊσμό»· και πάλι εδώ: «Αν κάποιος άλλος νομίζει ότι μπορεί να έχει πεποίθηση στη σάρκα, εγώ περισσότερο»· και αμέσως πρόσθεσε: «Εβραίος από Εβραίους». Δεν το είπε αυτό πρωτίστως, αλλά αφού πρώτα είπε το «Αν κάποιος άλλος», δείχνοντας την ανάγκη, δείχνοντας ότι εξαιτίας εκείνων τα έλεγε αυτά.

«Αν έχετε πεποίθηση», λέει, «εγώ έχω περισσότερη». Αυτό το λέω τώρα, διότι προηγουμένως σιωπούσα. Και πρόσεξε το ήπιο των ελέγχων· διότι το να μην το κάνει αυτό ονομαστικά, έδινε και σε εκείνους το περιθώριο να επανορθώσουν. «Αν κάποιος νομίζει ότι έχει πεποίθηση». Και ορθώς είπε, «Νομίζει», είτε επειδή δεν είχαν τόση πεποίθηση, είτε επειδή η πεποίθηση εκείνη δεν ήταν πραγματικά πεποίθηση· διότι όλα ήταν ζήτημα ανάγκης, όχι ελεύθερης προαίρεσης. «Έχοντας λάβει περιτομή την όγδοη ημέρα». Και πρώτα παραθέτει αυτό για το οποίο κυρίως καυχώνταν, το ζήτημα της περιτομής· έπειτα, «Από το γένος του Ισραήλ». Και με τα δύο έδειξε ότι δεν είναι προσήλυτος, ούτε κατάγεται από προσήλυτους. Διότι από το ότι περιτμήθηκε την όγδοη ημέρα, προκύπτει ότι δεν είναι προσήλυτος· από δε το, «Από το γένος του Ισραήλ», ότι δεν προέρχεται ούτε από προσήλυτους γονείς.

Αλλά για να μη νομίσεις ότι, λέγοντας «από το γένος του Ισραήλ», εννοεί από τις δέκα φυλές, προσθέτει: «Από τη φυλή Βενιαμίν»· ώστε ανήκει στο πιο διακεκριμένο μέρος· διότι τα σχετικά με τους ιερείς βρίσκονταν στον κλήρο αυτής της φυλής. «Εβραίος από Εβραίους». Από αυτό αποδεικνύει ότι δεν είναι προσήλυτος, αλλά κατάγεται ανέκαθεν από τους διακεκριμένους Ιουδαίους. Διότι ήταν μεν δυνατόν να ανήκει κανείς στον Ισραήλ, αλλά να μην είναι Εβραίος από Εβραίους.

Διότι πολλοί είχαν ήδη νοθεύσει την κατάσταση και αγνοούσαν τη γλώσσα, καθώς αναμειγνύονταν με άλλα έθνη. Ή αυτό, λοιπόν, εννοεί ή αποδεικνύει από αυτό τη μεγάλη ευγένεια της καταγωγής του. «Ως προς τον νόμο Φαρισαίος». Έρχεται, λοιπόν, σε εκείνα που εξαρτώνται από τη δική του προαίρεση· διότι όλα τα προηγούμενα ήταν ανεξάρτητα από την προαίρεσή του. Επειδή ούτε το ότι περιτμήθηκε αποτελούσε δική του επιλογή, ούτε το «από το γένος του Ισραήλ», ούτε το «από τη φυλή Βενιαμίν»· ώστε και ως προς αυτά πλεονεκτεί περισσότερο, μολονότι πάρα πολλοί τα είχαν κοινά με αυτόν. Πού βρίσκεται, λοιπόν, το «περισσότερο»; Κυρίως, βέβαια, και στο γεγονός ότι δεν ήταν προσήλυτος, και στο ότι προερχόταν από την πιο δοκιμασμένη φυλή, και μάλιστα ανέκαθεν από τους προγόνους του, πράγματα τα οποία δεν διέθεταν πολλοί. Αλλά, επειδή όλα αυτά είναι ανεξάρτητα από την προαίρεση, προχωρά σε αυτά που αφορούν την προαίρεση, όπου και έγκειται το «περισσότερο». «Ως προς τον νόμο Φαρισαίος, ως προς τον ζήλο διώκτης της Εκκλησίας».

Δ΄. Έπειτα, επειδή επέκρινε όσους κατείχαν αυτό το χάρισμα, θεωρώντας ότι δεν κατείχαν τίποτα το σπουδαίο, για να μη θεωρηθεί ότι τους εξευτελίζει επειδή ο ίδιος το στερούνταν, πρόσεξε τι λέει: «Ευχαριστώ τον Θεό, διότι λαλώ γλώσσες περισσότερο από όλους σας». Αυτό άλλωστε το κάνει και αλλού. Διότι, όταν πρόκειται να καταρρίψει τα πλεονεκτήματα του Ιουδαϊσμού και να αποδείξει ότι πλέον δεν αποτελούν τίποτα, πρώτα παρουσιάζει τον εαυτό του να τα κατέχει αυτά, και μάλιστα σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό, και τότε τα αποκαλεί ζημία, λέγοντας τα εξής: «Αν κάποιος νομίζει ότι μπορεί να έχει πεποίθηση στη σάρκα, εγώ μπορώ περισσότερο. Περιτμήθηκα την όγδοη ημέρα, προέρχομαι από το γένος του Ισραήλ, από τη φυλή Βενιαμίν, είμαι Εβραίος από Εβραίους, ως προς τον νόμο Φαρισαίος, ως προς τον ζήλο διώκτης της Εκκλησίας, και ως προς τη δικαιοσύνη που πηγάζει από τον νόμο υπήρξα άμεμπτος».

Αν θέλεις, άκουσε και μια άλλη τέτοια απόδειξη: «Ο Χριστός ήλθε στον κόσμο για να σώσει τους αμαρτωλούς, από τους οποίους πρώτος είμαι εγώ, και γι' αυτό ελεήθηκα, ώστε σε εμένα πρώτον να δείξει την πολλή μακροθυμία του». Πώς λοιπόν την έδειξε σε αυτόν, αφού εμφανίστηκε σε αυτόν τελευταίο, αν χρονικά δεν ήταν ο πρώτος; Διότι πριν από αυτόν εμφανίστηκε στους μαθητές, πριν από τους μαθητές στους προφήτες, και μετά από αυτούς πάλι σε όσους ήταν στον κόσμο πριν από εκείνους. Πώς λοιπόν εμφανίστηκε σε αυτόν πρώτον, αν όχι επειδή είναι πρώτος στην τιμή; Όπως λοιπόν ο Ιωάννης είναι χρονικά ο τελευταίος των προφητών, αλλά μεγαλύτερος στην τιμή, ομοίως και ο Απόστολος είναι μεν χρονικά ο τελευταίος των αποστόλων, αλλά πρώτος στην τιμή από όλους τους αγίους. Αν όμως δεν πείθεσαι από την αλήθεια, πείσου τουλάχιστον από τον τύπο που προτυπώθηκε γι' αυτόν κατά την αναγνώριση των αδελφών του Ιωσήφ, πώς δηλαδή ο Ιωσήφ έβαλε τον καθένα από τους αδελφούς του να καθίσει σύμφωνα με τα πρεσβεία της ηλικίας του, και τελευταίο από όλους τον υστερότοκο Βενιαμίν. Πενταπλασίασε όμως τη μερίδα του σε σύγκριση με τη μερίδα των αδελφών του, πράγμα που αποτελεί τύπο των μελλοντικών πραγμάτων: ο μεν Ιωσήφ είναι τύπος του Κυρίου, οι δε υπόλοιποι αδελφοί των μαθητών· ο δε Βενιαμίν είναι τύπος του Αποστόλου, όπως μαρτυρεί και ο ίδιος για τον εαυτό του λέγοντας: «Εκ φυλής Βενιαμίν», και εκεί αναφέρεται ο Βενιαμίν ως νεότερος σε έκσταση· το μεν νεότερος λόγω του ότι είναι ο τελευταίος, το δε σε έκσταση λόγω του οράματος που είδε στον δρόμο. Εξέστη δε και από τα νομικά, εξέστη και από τα επουράνια, εξέστη και από τα σωματικά· τα θεώρησε όλα σκύβαλα, για να κερδίσει τον Χριστό.

«Και υιός της δούλης σου». Δηλαδή, από παλιά και εκ προγόνων έχουμε αφιερωθεί στη δουλεία σου. Αυτό ακριβώς, ως μέγιστο κόσμημα, χρησιμοποίησε και ο Παύλος για τον Τιμόθεο λέγοντας: «Αναπολώντας την ανυπόκριτη πίστη που υπάρχει σε σένα, η οποία κατοίκησε πρώτα στη γιαγιά σου Λωίδα, και στη μητέρα σου Ευνίκη. Είμαι δε πεπεισμένος ότι κατοικεί και σε σένα, και ότι από βρέφος γνωρίζεις τα ιερά γράμματα». Και πάλι, μιλώντας για τον εαυτό του λέει: «Εβραίος από Εβραίους». Και πάλι: «Είναι Εβραίοι; Είμαι κι εγώ. Είναι Ισραηλίτες; Είμαι κι εγώ». Διότι διέθεταν κάτι παραπάνω από τους προσήλυτους όσοι είχαν αυτήν την ιδιότητα εκ προγόνων και από παλιά. Γι' αυτό τον λόγο λέει και αυτός: «Και υιός της δούλης σου».

Θέλοντας να τους υπενθυμίσει τον ζήλο τον οποίο είχε επιδείξει για τον ιουδαϊσμό. Διότι, εάν ήμουν, λέγει, από τους εθνικούς και αγνοούσα τα ιουδαϊκά, ίσως κάποιος να έλεγε ότι, επειδή δεν συμμετείχα στο πολίτευμα εκείνο και επειδή αγνοώ την ισχύ της περιτομής, γι' αυτό την αποβάλλω από τα δόγματα της Εκκλησίας. Γι' αυτόν τον λόγο έθεσε το όνομά του, φέρνοντας στη μνήμη τους όσα έπραξε υπέρ του νόμου, σαν να έλεγε: Δεν το πράττω αυτό από αποστροφή προς την περιτομή, αλλά με πλήρη επίγνωση της αλήθειας. Εγώ ο Παύλος το λέγω αυτό, εκείνος ο Παύλος που περιτμήθηκα την όγδοη ημέρα, ο Ισραηλίτης στην καταγωγή, Εβραίος από Εβραίους, από τη φυλή Βενιαμίν, Φαρισαίος σύμφωνα με τον νόμο, που με ζήλο καταδίωκα την Εκκλησία, ο οποίος εισερχόμουν στις οικίες, έσερνα άνδρες και γυναίκες, και τους παρέδιδα στη φυλακή· όλα αυτά τα οποία θα μπορούσαν να πείσουν ακόμη και όσους διάκεινται με μεγάλη αναισθησία, ότι δεν έθεσα αυτόν τον κανόνα από κάποια έχθρα, ούτε από άγνοια των ιουδαϊκών πραγμάτων, αλλά με την επίγνωση της υπερέχουσας αλήθειας του Χριστού. Διαμαρτύρομαι δε πάλι, λέγει, προς κάθε άνθρωπο που περιτέμνεται, ότι είναι οφειλέτης να εκπληρώσει ολόκληρο τον νόμο.

Εβραίος από Εβραίους, ως προς τον νόμο Φαρισαίος, ως προς τον ζήλο διώκτης της Εκκλησίας. Αλλά και όσα ήταν για εμένα κέρδη, αυτά τα έχω θεωρήσει ζημία για χάρη του Χριστού· δηλαδή, απομακρύνθηκα από αυτά οριστικά. Γίνετε, λοιπόν, όπως και εγώ· διότι και εγώ ήμουν όπως εσείς.

«Έχοντας λάβει περιτομή την ογδόη ημέρα, από το γένος του Ισραήλ, από τη φυλή του Βενιαμίν, Εβραίος από Εβραίους προγόνους, ως προς τον νόμο Φαρισαίος, ως προς τον ζήλο διώκτης της Εκκλησίας, ως προς τη δικαιοσύνη του νόμου υπήρξα άμεμπτος. Αλλά όσα ήταν για εμένα κέρδη, αυτά τα θεώρησα ζημία για χάρη του Χριστού. Και μάλιστα, θεωρώ ότι τα πάντα είναι ζημία μπροστά στην υπεροχή της γνώσης του Χριστού Ιησού του Κυρίου μου, για τον οποίο ζημιώθηκα τα πάντα και τα θεωρώ σκύβαλα, προκειμένου να κερδίσω τον Χριστό και να βρεθώ ενωμένος με αυτόν, μη έχοντας δική μου δικαιοσύνη προερχόμενη από τον νόμο, αλλά εκείνη διά της πίστεως στον Χριστό, τη δικαιοσύνη δηλαδή που προέρχεται από τον Θεό.» Επειδή οι κήρυκες του γράμματος υπερηφανεύονταν πολύ, τόσο για την περιτομή όσο και για την καταγωγή από τον Ισραήλ, για τον λόγο αυτόν τα απαξιώνει στο ίδιο του το πρόσωπο. Διότι τότε είναι αληθινή η απαξίωση, όχι όταν κάποιος που δεν έχει αποκτήσει κάτι το περιφρονεί, αλλά όταν αυτός που το έχει, το θεωρεί μικρό και ευκαταφρόνητο εξαιτίας της ανακάλυψης μεγαλύτερων και υπερτέρων αγαθών. Λέει λοιπόν ότι: Αφού απέκτησα όλα τα σεβάσματά τους και επέδειξα τόση δικαιοσύνη ως προς τις νομικές διατάξεις, όση κανένας άλλος, τα θεώρησα όλα ζημία και σκύβαλα, επειδή η κατά Χριστόν πολιτεία υπερέχει απολύτως. Και τόσο μεγάλη είναι η υπεροχή της, ώστε εύχομαι να μη βρεθώ να έχω καμία δικαιοσύνη του νόμου στον εαυτό μου, προκειμένου να κερδίσω τη δικαιοσύνη που προέρχεται από τον Θεό.