Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 4:14

Ας κατανοήσουμε, λοιπόν, τι σημαίνει το να συμμετέχει κανείς και με πόσους τρόπους γίνεται αυτό. Φέρνοντας στο μυαλό μου από τις Παροιμίες το «Έλα μαζί μας, γίνε συμμέτοχος σε αίμα», και από τον Απόστολο το «επειδή είστε όλοι συγκοινωνοί μου στη χάρη», και το «που γίνατε συγκοινωνοί στη θλίψη μου»· και το «Ας κάνει συμμέτοχο σε όλα τα αγαθά ο κατηχούμενος στον λόγο εκείνον που τον κατηχεί»· και το «Αν έβλεπες κλέφτη, έτρεχες μαζί του, και μαζί με μοιχούς έβαζες το μερίδιό σου»· και το «Με έλεγχο θα ελέγξεις τον αδελφό σου, για να μην αναλάβεις αμαρτία εξαιτίας του»· και το «Αυτά έπραξες, και εγώ σιώπησα· υπέθεσες μέσα στην ανομία σου ότι θα είμαι όμοιός σου· θα σε ελέγξω και θα τα παραστήσω μπροστά στο πρόσωπό σου», και άλλα παρόμοια, θεωρώ ότι υφίσταται κοινωνία ως προς το έργο, όταν συνεργάζονται μεταξύ τους με τον ίδιο σκοπό για την τέλεση μιας πράξης· ως προς το φρόνημα δε, όταν κάποιος συγκατατίθεται στη διάθεση αυτού που πράττει και συμφωνεί μαζί του. Μια άλλη μορφή κοινωνίας, η οποία διαφεύγει από τους πολλούς, φανερώνεται από την ακριβολογία της θεόπνευστης Γραφής: όταν κάποιος, αν και ούτε συνεργάστηκε ούτε συγκατατέθηκε στη διάθεση, αντιλαμβανόμενος όμως την κακία του φρονήματος από το οποίο πηγάζει η πράξη, εφησυχάζει και δεν ελέγχει, σύμφωνα και με τα όσα γράφτηκαν παραπάνω, και με αυτό που ειπώθηκε από τον Απόστολο προς τους Κορινθίους: «Δεν πενθήσατε, ώστε να απομακρυνθεί από ανάμεσά σας αυτός που διέπραξε το έργο αυτό»· στα οποία και πρόσθεσε: «Λίγο προζύμι νοθεύει όλο το φύραμα».

Ομιλία ΙΕ΄. Χάρηκα δε πάρα πολύ εν Κυρίω, διότι τώρα πια επιτέλους αναθερμάνατε το ενδιαφέρον σας για εμένα· για το οποίο βέβαια πάντοτε ενδιαφερόσασταν, αλλά δεν σας δινόταν η ευκαιρία. Δεν το λέω αυτό εξαιτίας κάποιας στέρησης· διότι εγώ έχω μάθει να είμαι αυτάρκης σε όποιες συνθήκες κι αν βρίσκομαι. Γνωρίζω και να ζω ταπεινά με στερήσεις, γνωρίζω και να έχω περίσσευμα. Σε κάθε περίπτωση και στα πάντα έχω μυηθεί, και να χορταίνω και να πεινώ, και να έχω περίσσευμα και να στερούμαι. Τα πάντα μπορώ να τα αντιμετωπίσω χάρη στον Χριστό, ο οποίος με ενδυναμώνει. Εντούτοις, καλά πράξατε που γίνατε κοινωνοί στη θλίψη μου.

Αλλά εγώ παραμένω στην ίδια ευταξία. Δείχνει ότι ούτε τώρα χάρηκε, ούτε προηγουμένως λυπόταν· και αν πάλι λυπόταν, δεν λυπόταν για τον εαυτό του, αλλά για εκείνους· διότι ο ίδιος βρισκόταν στην ίδια κατάσταση. «Σε καθετί», λέει, «και στα πάντα έχω μυηθεί». Δηλαδή, απέκτησα πείρα των πάντων κατά τη διάρκεια αυτού του μακρού χρόνου, και τα έχω κατορθώσει όλα αυτά. Αλλά επειδή αυτό θα αποτελούσε μεγαληγορία, δες πώς γρήγορα το διορθώνει, λέγοντας: «Όλα τα μπορώ διά του Χριστού ο οποίος με ενδυναμώνει», λέει. Το κατόρθωμα δεν είναι δικό μου, αλλά Εκείνου που έδωσε τη δύναμη. Αλλά επειδή πάλι οι ευεργέτες, όταν βλέπουν αυτόν που λαμβάνει να μην έχει καλή διάθεση, αλλά να περιφρονεί αυτά που του δίνονται, γίνονται πιο ράθυμοι και απρόθυμοι· διότι αυτοί είχαν τη διάθεση ανθρώπων που προσφέρουν χάρη και ανακούφιση· για να μη συμβεί λοιπόν αυτό, και για να μην πει κανείς ότι, επειδή ο Παύλος περιφρονεί την ανακούφιση, κατ' ανάγκην αυτοί θα γίνουν πιο ράθυμοι, δες πώς θεραπεύει πάλι και αυτό. Διότι, με όσα προείπε ταπείνωσε το φρόνημά τους· με όσα όμως ακολουθούν, αναζωογονεί την προθυμία τους, λέγοντας: «Όμως, καλά πράξατε που γίνατε συγκοινωνοί στη θλίψη μου». Βλέπεις πώς και απομάκρυνε τον εαυτό του, και πώς πάλι τον ένωσε; Αυτό αποτελεί γνώρισμα της γνήσιας και πνευματικής φιλίας. Διότι, λέει, μη νομίσετε ότι, επειδή δεν περιήλθα σε ανάγκη, δεν χρειάζομαι την προσφορά σας· την έχω ανάγκη για χάρη σας. Πώς λοιπόν έγιναν κοινωνοί των θλίψεών του;

Γι' αυτό τον λόγο· πράγμα το οποίο έλεγε και όταν βρισκόταν στα δεσμά: «Όλους εσάς που είστε συγκοινωνοί μου στη χάρη». Διότι αποτελεί χάρη το να πάσχει κανείς υπέρ του Χριστού, όπως κάπου λέει και ο ίδιος: «Επειδή σε εσάς χαρίστηκε από τον Θεό, όχι μόνο το να πιστεύετε σε αυτόν, αλλά και το να πάσχετε υπέρ αυτού». Επειδή, δηλαδή, εκείνα τα λόγια, εάν λέγονταν από μόνα τους, ήταν ικανά να τους λυπήσουν, για τον λόγο αυτόν τους θεραπεύει και τους αποδέχεται και τους επαινεί πάλι, και αυτό με μέτρο. Διότι δεν είπε: «Επειδή δώσατε», αλλά «επειδή γίνατε συγκοινωνοί», δείχνοντας ότι και αυτοί αποκόμισαν κέρδος, εφόσον έγιναν κοινωνοί των άθλων. Δεν είπε: «Επειδή ανακουφίσατε τις θλίψεις μου», αλλά «επειδή γίνατε συγκοινωνοί στη θλίψη μου», πράγμα το οποίο ήταν πιο τιμητικό.

Για παράδειγμα, κάποιος από αυτούς που είναι αφιερωμένοι στον Θεό βρίσκεται σε θλίψη, υπομένοντας πολλά δεινά και αγωνιζόμενος με μεγάλη καρτερία· εσύ δεν έχεις κληθεί ακόμη σε αυτόν τον αγώνα. Σου είναι όμως δυνατό, εάν το θελήσεις, έστω και χωρίς να εισέλθεις στο στάδιο, να γίνεις συμμέτοχος στα στεφάνια που του επιφυλάσσονται, με το να είσαι παρών, να τον ενισχύεις, να τον προτρέπεις και να τον ενθαρρύνεις. Και ότι αυτό αληθεύει, άκουσε τι λέει γράφοντας κάπου αλλού: «Πάντως, καλά πράξατε που γίνατε κοινωνοί στη θλίψη μου»· και πάλι: «Επειδή και στη Θεσσαλονίκη, και μία και δύο φορές μου στείλατε βοήθεια για τις ανάγκες μου». Και πώς οι απόντες έγιναν κοινωνοί της θλίψης εκείνου που δεν ήταν παρών; Πώς; «Επειδή μου στείλατε», λέει, «τα αναγκαία, και μία και δύο φορές». Και πάλι, μιλώντας για τον Επαφρόδιτο, λέει: «Διότι πλησίασε μέχρι θανάτου, διακινδυνεύοντας τη ζωή του, για να αναπληρώσει το δικό σας υστέρημα στη διακονία προς εμένα». Διότι, όπως ακριβώς συμβαίνει στους πολέμους των βασιλέων, όπου δεν μετέχουν στην τιμή μόνο όσοι πολεμούν, αλλά και όσοι φυλάσσουν τα εφόδια, και μάλιστα όχι απλώς μετέχουν, αλλά πολλές φορές λαμβάνουν και ίσα δώρα, μολονότι ούτε τα χέρια τους μάτωσαν, ούτε τα όπλα έπιασαν, ούτε καν αντίκρισαν ποτέ την παράταξη των εχθρών· πολύ περισσότερο συμβαίνει το ίδιο και σε αυτές τις θλίψεις.

Διότι εγώ έχω μάθει να είμαι αυτάρκης σε όποιες συνθήκες κι αν βρίσκομαι. Γνωρίζω και να ζω με στερήσεις, γνωρίζω και να έχω αφθονία σε καθετί. Και σε όλα έχω μυηθεί: και να χορταίνω και να πεινώ, και να έχω περίσσευμα και να υστερούμαι. Τα πάντα μπορώ να τα αντιμετωπίσω χάρη στον Χριστό που με ενδυναμώνει. Πάντως, καλά πράξατε που γίνατε συμμέτοχοι στη θλίψη μου. Γνωρίζετε δε και εσείς, Φιλιππήσιοι, ότι στην αρχή του κηρύγματος του Ευαγγελίου, όταν αναχώρησα από τη Μακεδονία, καμία άλλη Εκκλησία δεν είχε συμμετοχή μαζί μου σε ζήτημα προσφοράς και λήψης, παρά μόνον εσείς· διότι και στη Θεσσαλονίκη, και μία και δύο φορές, μου στείλατε βοήθεια για τις ανάγκες μου. Όχι διότι επιζητώ τη δωρεά, αλλά επιζητώ τον καρπό που αυξάνεται προς όφελός σας.

Φιλ. 4,11-18 «Όχι διότι στερούμαι». Είπα ότι «χάρηκα πάρα πολύ εν Κυρίω διότι αναζωπυρώσατε το ενδιαφέρον σας για εμένα»· αλλά μη νομίσετε, λέγει, ότι το είπα αυτό λόγω της «στέρησης» που είχα· «διότι εγώ», λέγει, «έμαθα» και τα εξής. Είμαι ασκημένος, λέγει, στα πάντα, και ούτε όταν στερούμαι δυσφορώ. Χάρηκα όμως για εσάς, διότι πράξατε καλώς· διότι, καθιστώντας τους εαυτούς σας κοινωνούς της θλίψης μου, θα γίνετε κοινωνοί και των βραβείων. Γι' αυτό «χάρηκα πάρα πολύ». Επειδή είπε ότι «χάρηκα πάρα πολύ», διότι εσείς πράξατε καλώς με το να γίνετε συγκοινωνοί της θλίψης μου, τους υπενθυμίζει ότι από την αρχή τους παρείχε αυτή τη χάρη και την ευεργεσία, το να λαμβάνει δηλαδή από αυτούς τα αναγκαία, και με αυτόν τον τρόπο να τους καθιστά κοινωνούς τόσο των θλίψεων για τον Χριστό όσο και των βραβείων που επιφυλάσσονται για αυτές. Διότι μη νομίσετε, λέγει, ότι τώρα επειδή βρέθηκα «μακριά» και σε τόπο όπου το κήρυγμα δεν έχει εξαπλωθεί όπως σε εσάς, και ούτε υπάρχουν εκείνοι που πρόθυμα να χορηγούν με αυτόν τον τρόπο τα αναγκαία, γι' αυτό αποδέχθηκα τη χορηγία σας και σας αξίωσα να γίνετε κοινωνοί και της θλίψης μου και της μισθαποδοσίας. Διότι και όταν ήμουν «κοντά» και είχα πολλούς, αν το ήθελα, που θα χορηγούσαν τα αναγκαία, εσάς προτίμησα· διότι και όταν «αναχωρούσα από τη Μακεδονία» και όταν ήμουν «στη Θεσσαλονίκη» εσάς αξίωνα να είστε χορηγοί των αναγκών μου.