Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 4:15

Διότι, εάν ο ίδιος ο Απόστολος θεωρούσε ότι η κατοχή παλαιού πλούτου ήταν πιο αναγκαία για την τελείωση, δεν θα είχε περιφρονήσει το προηγούμενο αξίωμά του· επειδή λέει ότι υπήρξε διακεκριμένος και πολίτης Ρωμαίος. Και εκείνοι στα Ιεροσόλυμα, οι οποίοι πουλούσαν τα σπίτια και τους αγρούς τους και τα έθεταν στα πόδια των αποστόλων, δεν θα το έπρατταν αυτό, εάν γνώριζαν ότι θεωρείται κρυφά από τους αποστόλους ως πιο μακάριο το να τρέφεται κανείς με τα δικά του χρήματα και όχι με τον δικό του κόπο και την εργασία των χεριών του. Σαφέστερα δε διδάσκει περί αυτού ο εν λόγω Απόστολος, σε όσα γράφει προς τους Ρωμαίους ως εξής: «Τώρα όμως πορεύομαι προς τα Ιεροσόλυμα για να διακονήσω τους αγίους. Διότι η Μακεδονία και η Αχαΐα ευαρεστήθηκαν να κάνουν κάποια συνεισφορά για τους φτωχούς από τους αγίους που βρίσκονται στην Ιερουσαλήμ». Αυτός δε, όντας δέσμιος, και έχοντας βρεθεί πολλές φορές σε φυλακές, και έχοντας υποβληθεί στην ταλαιπωρία της οδοιπορίας, και εμποδιζόμενος εξαιτίας αυτού να προσπορίζει για τον εαυτό του τα αναγκαία με τα ίδια του τα χέρια, όπως συνήθιζε, διδάσκει ότι τα έλαβε από τους αδελφούς που ήλθαν σε αυτόν από τη Μακεδονία, λέγοντας: «Διότι το υστέρημά μου το αναπλήρωσαν οι αδελφοί που ήλθαν από τη Μακεδονία»· και προς τους Φιλιππησίους: «Διότι γνωρίζετε ότι στην αρχή του Ευαγγελίου, όταν αναχώρησα από τη Μακεδονία, καμία Εκκλησία δεν είχε μαζί μου κοινωνία όσον αφορά τον λόγο της προσφοράς και της λήψης, παρά μόνο εσείς· διότι και στη Θεσσαλονίκη, και μία και δύο φορές, μου στείλατε τα αναγκαία».

Διότι το μεν σημείο το είδε μόνο αυτός· το κέρδος όμως δεν το καρπώθηκε μόνο ο ίδιος, αλλά μαζί του και η γυναίκα του και ολόκληρος ο οίκος του. Αλλά και αυτοί οι ίδιοι οι στρατηγοί που τον μαστίγωσαν διαπιστώνεται ότι το έπραξαν μάλλον από παρόρμηση και όχι από κακία, πράγμα που φαίνεται από το ότι αμέσως έστειλαν εντολή και τον άφησαν ελεύθερο, καθώς και από το ότι αργότερα φοβήθηκαν. Δίνει δε μαρτυρία για αυτούς όχι μόνο ως προς την πίστη τους, ούτε ως προς τους κινδύνους, αλλά και ως προς την αγαθοεργία τους, με τα εξής λόγια: ότι «Και στην αρχή του Ευαγγελίου και μία και δύο φορές μου στείλατε βοήθεια για την ανάγκη μου, χωρίς κανένας άλλος να το έχει πράξει αυτό». Διότι, λέγει, «καμία Εκκλησία δεν επικοινώνησε μαζί μου σε ζήτημα δόσεως και λήψεως»· και αποδεικνύει ότι η έλλειψη αυτή οφειλόταν μάλλον σε απουσία ευκαιρίας παρά προαιρέσεως, λέγοντας: «Όχι ότι δεν φροντίζατε για εμένα, λέγει, αλλά δεν είχατε την ευκαιρία». Αυτό δε φανερώνει ότι έτρεφε πολλή στοργή προς αυτούς. Διότι είναι φανερό ότι τους αγαπούσε πάρα πολύ· «Διότι δεν έχω κανέναν», λέγει, «ισόψυχο, ο οποίος να μεριμνήσει γνησίως για τα ζητήματά σας»· και πάλι: «Επειδή σας έχω μέσα στην καρδιά μου, και κατά τα δεσμά μου».

Αλλά ούτε κατά το ελάχιστο δεν βρισκόμαστε κοντά στον μακάριο εκείνο· το δε κήρυγμα είναι το ίδιο, όπως ακριβώς και τότε. Και δεν έγιναν κοινωνοί μαζί του μόνο όταν βρισκόταν στα δεσμά, αλλά και από την αρχή· διότι, άκουσέ τον που λέει: «Γνωρίζετε δε και εσείς, Φιλιππήσιοι, ότι στην αρχή του Ευαγγελίου, καμία Εκκλησία δεν συμμετείχε μαζί μου σε ζήτημα δόσεως και λήψεως, παρά μόνο εσείς».

Τι σημαίνει όμως αυτό; «Μη νομίσετε», λέγει, «ότι τα λόγια μου αυτά αποτελούν αναίδεια, το να σας ελέγχω δηλαδή και να λέγω “επιτέλους αναθάλατε”, ούτε επειδή βρίσκομαι σε ανάγκη. Διότι δεν τα λέγω αυτά επειδή έχω ανάγκη, αλλά γιατί; Επειδή έχω μεγάλο θάρρος απέναντί σας· και για αυτό εσείς είστε οι αίτιοι». Βλέπεις πώς τους περιποιείται και πώς λέγει: «Εσείς είστε οι αίτιοι, επειδή σπεύσατε στο έργο αυτό πριν από τους άλλους και μας δώσατε την παρρησία να σας υπενθυμίζουμε τέτοια πράγματα»; Και πρόσεξε τη σεμνότητα: όταν δεν έστελναν, δεν τους ελέγχει, για να μη φανεί ότι φροντίζει για τον εαυτό του· επειδή όμως έστειλαν, τότε τους επέπληξε για τον παρελθόντα χρόνο, και το υπέμειναν· διότι πλέον δεν θα φαινόταν ότι φροντίζει για τον εαυτό του. «Γνωρίζετε», λέγει, «και εσείς, Φιλιππήσιοι, ότι στην αρχή του ευαγγελίου, όταν αναχώρησα από τη Μακεδονία, καμία Εκκλησία δεν επικοινώνησε μαζί μου σε σχέση με δόση και λήψη, παρά μόνο εσείς». Ω, πόσο μεγάλο είναι το εγκώμιο! Εάν δηλαδή οι Κορίνθιοι και οι Ρωμαίοι προτρέπονται ακούγοντας αυτά από εκείνον, αυτοί εδώ όμως, χωρίς να έχει κάνει την αρχή καμία Εκκλησία (διότι λέγει «στην αρχή του Ευαγγελίου»), επέδειξαν τόση προθυμία απέναντι στον άγιο, ώστε, χωρίς καν να έχουν κάποιο παράδειγμα, έκαναν οι ίδιοι πρώτοι την αρχή αυτής της καρποφορίας. Και δεν μπορεί να πει κανείς ότι τα έκαναν αυτά επειδή παρέμενε κοντά τους, ούτε εξαιτίας των σχέσεών του με αυτούς: «Διότι, όταν αναχώρησα από τη Μακεδονία», λέγει, «καμία Εκκλησία δεν επικοινώνησε μαζί μου σε σχέση με δόση και λήψη, παρά μόνο εσείς». Τι σημαίνει, «λήψης»;

Τι σημαίνει όμως, «Εκοινώνησε»; Γιατί δεν είπε, «Καμία Εκκλησία δεν μου έδωσε», αλλά, «Εκοινώνησε εις λόγον δόσεως και λήψεως»; Διότι η πράξη αυτή αποτελεί κοινωνία. «Διότι, εάν εμείς σπείραμε σε εσάς τα πνευματικά», λέει, «είναι τάχα σπουδαίο εάν εμείς θερίσουμε τα δικά σας σαρκικά;» Και πάλι: «Το δικό σας περίσσευμα ας αναπληρώσει το δικό τους υστέρημα». Βλέπεις πώς κοινώνησαν, αναφορικά με τη δόση των σαρκικών και τη λήψη των πνευματικών; Διότι, όπως ακριβώς όσοι πωλούν και όσοι αγοράζουν συναλλάσσονται μεταξύ τους, δίνοντας ανταλλάγματα ο ένας στον άλλον (επειδή αυτό σημαίνει κοινωνία), έτσι συμβαίνει και εδώ. Διότι δεν υπάρχει, δεν υπάρχει τίποτε πιο κερδοφόρο από τούτη την αγοραπωλησία και το εμπόριο· επειδή λαμβάνει χώρα μεν στη γη, αλλά ολοκληρώνεται στον ουρανό. Οι αγοραστές στέκονται στη γη, αγοράζουν όμως και συμφωνούν για τα επουράνια, καταβάλλοντας επίγειο τίμημα.

Διότι εγώ έχω μάθει να είμαι αυτάρκης σε όποιες συνθήκες κι αν βρίσκομαι. Γνωρίζω και να ζω με στερήσεις, γνωρίζω και να έχω αφθονία σε καθετί. Και σε όλα έχω μυηθεί: και να χορταίνω και να πεινώ, και να έχω περίσσευμα και να υστερούμαι. Τα πάντα μπορώ να τα αντιμετωπίσω χάρη στον Χριστό που με ενδυναμώνει. Πάντως, καλά πράξατε που γίνατε συμμέτοχοι στη θλίψη μου. Γνωρίζετε δε και εσείς, Φιλιππήσιοι, ότι στην αρχή του κηρύγματος του Ευαγγελίου, όταν αναχώρησα από τη Μακεδονία, καμία άλλη Εκκλησία δεν είχε συμμετοχή μαζί μου σε ζήτημα προσφοράς και λήψης, παρά μόνον εσείς· διότι και στη Θεσσαλονίκη, και μία και δύο φορές, μου στείλατε βοήθεια για τις ανάγκες μου. Όχι διότι επιζητώ τη δωρεά, αλλά επιζητώ τον καρπό που αυξάνεται προς όφελός σας.

Φιλ. 4,11-18 «Όχι διότι στερούμαι». Είπα ότι «χάρηκα πάρα πολύ εν Κυρίω διότι αναζωπυρώσατε το ενδιαφέρον σας για εμένα»· αλλά μη νομίσετε, λέγει, ότι το είπα αυτό λόγω της «στέρησης» που είχα· «διότι εγώ», λέγει, «έμαθα» και τα εξής. Είμαι ασκημένος, λέγει, στα πάντα, και ούτε όταν στερούμαι δυσφορώ. Χάρηκα όμως για εσάς, διότι πράξατε καλώς· διότι, καθιστώντας τους εαυτούς σας κοινωνούς της θλίψης μου, θα γίνετε κοινωνοί και των βραβείων. Γι' αυτό «χάρηκα πάρα πολύ». Επειδή είπε ότι «χάρηκα πάρα πολύ», διότι εσείς πράξατε καλώς με το να γίνετε συγκοινωνοί της θλίψης μου, τους υπενθυμίζει ότι από την αρχή τους παρείχε αυτή τη χάρη και την ευεργεσία, το να λαμβάνει δηλαδή από αυτούς τα αναγκαία, και με αυτόν τον τρόπο να τους καθιστά κοινωνούς τόσο των θλίψεων για τον Χριστό όσο και των βραβείων που επιφυλάσσονται για αυτές. Διότι μη νομίσετε, λέγει, ότι τώρα επειδή βρέθηκα «μακριά» και σε τόπο όπου το κήρυγμα δεν έχει εξαπλωθεί όπως σε εσάς, και ούτε υπάρχουν εκείνοι που πρόθυμα να χορηγούν με αυτόν τον τρόπο τα αναγκαία, γι' αυτό αποδέχθηκα τη χορηγία σας και σας αξίωσα να γίνετε κοινωνοί και της θλίψης μου και της μισθαποδοσίας. Διότι και όταν ήμουν «κοντά» και είχα πολλούς, αν το ήθελα, που θα χορηγούσαν τα αναγκαία, εσάς προτίμησα· διότι και όταν «αναχωρούσα από τη Μακεδονία» και όταν ήμουν «στη Θεσσαλονίκη» εσάς αξίωνα να είστε χορηγοί των αναγκών μου.

Εγώ όμως δεν νομίζω, αγαπητέ μου, ότι το πρόσωπο που υπέδειξες πράττει και μιλάει με αυτόν τον τρόπο. Διότι πώς είναι δυνατόν αυτός που έχει ανέλθει σε βαθμό ιεραρχίας να φέρεται τόσο χαμερπώς, και πώς εκείνος που έχει αγωνιστεί μέσω της ομολογίας της πίστεως να συμπαρασύρεται με τους αδιάφορους και τους ανιέρους; Διότι ισχυρίζεσαι ότι αυτός λέει πως το να διαμένει κανείς σε επισκοπείο, στο οποίο ενήργησε με ασέβεια αυτός που το κατέχει, δεν αποτελεί κανένα κώλυμα, και πως το να σιτίζεται από συμβιβασμένους ψευδοεπισκόπους δεν αντιβαίνει καθόλου στον κανόνα της ευσέβειας. Και πώς αυτό δεν αντιβαίνει στην αλήθεια, όταν ο άγιος Δαβίδ ψάλλει «λάδι αμαρτωλού ας μην αλείψει το κεφάλι μου» και όταν ο Άγιος Αθανάσιος προστάζει να μην έχουμε καμία κοινωνία με τους αιρετικούς, αλλά ούτε καν με όσους κοινωνούν με τους ασεβείς; Πώς όμως δεν υφίσταται κοινωνία, εάν κανείς διαμένει σε τέτοιον τόπο και σιτίζεται από τέτοιους ανθρώπους; Αυτό δεν ευσταθεί· διότι, ακόμη κι αν δεν διαμένει κάποιος εκεί, αλλά διατρέφεται από εκεί, αυτή καθαυτή η παροχή και η λήψη δημιουργεί κοινωνία. Διότι λέει ο Απόστολος: «Γνωρίζετε και εσείς, Φιλιππήσιοι, ότι όταν αναχώρησα από τη Μακεδονία καμία εκκλησία δεν είχε κοινωνία μαζί μου όσον αφορά τη δοσοληψία, παρά μόνο εσείς, διότι και στη Θεσσαλονίκη, και μία και δύο φορές μου στείλατε τα αναγκαία». Εάν λοιπόν το φως του κόσμου απέδειξε πως το να λάβει κανείς μία και δύο φορές αποτελεί κοινωνία, τη διαρκή λήψη ποιος σώφρων άνθρωπος δεν θα την απέφευγε ως κάτι αντίθετο προς το φως;