Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 4:17

ΣΤ΄. Επιζητώ τον καρπό που πλεονάζει προς όφελός σας. Διότι δικό σας είναι το κέρδος, όχι δικό μου· και αν πάλι είναι δικό μας, είναι επειδή είναι δικό σας, καθώς η ωφέλεια επιστρέφει από εσάς σε εμάς, όπως ακριβώς οι ακτίνες των αντανακλάσεων. Άραγε θρέψατε φτωχούς; Προσφέρατε φιλοξενία; Πλύνατε τα πόδια των αγίων; Και ενώ δίνατε απόλαυση στην κοιλιά που πρόκειται να καταργηθεί (διότι ας γίνει αυτό παραδεκτό), βρήκατε άραγε απόλαυση και μέσα από την τήρηση των εντολών; Διότι δεν υπάρχει καμία απόλαυση ανώτερη από αυτήν, ούτε πιο μόνιμη για όσους επιθυμούν να απολαμβάνουν.

Επειδή ακριβώς αντιλήφθηκε ότι αυτό ήταν εξαιρετικά ταπεινό, το διασφαλίζει και πάλι με διόρθωση, λέγοντας: «Όχι ότι επιζητώ», λέει, «τη δωρεά». Εκείνο που είπε πρωτύτερα, «Όχι ότι το λέω από στέρηση», δηλώνει το ίδιο πράγμα, αν και το πρώτο είναι ανώτερο από το δεύτερο. Διότι άλλο πράγμα είναι να στερείται κανείς και να μη ζητά, και άλλο να βρίσκεται σε στέρηση και να μη θεωρεί καν ότι στερείται. «Όχι ότι επιζητώ το δώρο», λέει, «αλλά επιζητώ τον καρπό που πλεονάζει στον δικό σας λογαριασμό», όχι στον δικό μου. Βλέπεις ότι ο καρπός παράγεται για εκείνους; «Για εσάς τα λέω αυτά», λέει, «όχι για τον εαυτό μου, αλλά για τη δική σας σωτηρία· διότι εγώ δεν κερδίζω τίποτα λαμβάνοντας· η χάρη ανήκει σε αυτούς που δίνουν». Διότι για εκείνους μεν που δίνουν, η αμοιβή φυλάσσεται εκεί· ενώ για αυτούς που λαμβάνουν, τα διδόμενα καταναλώνονται εδώ. Πάλι εκφράζεται με εγκώμιο και συμπάθεια, ακόμη και όσον αφορά την ανάγκη. Επειδή, δηλαδή, είπε «Δεν επιζητώ», για να μην τους κάνει πάλι πιο ράθυμους, λέει: «Τα έχω λάβει όλα, και περισσεύω». Δηλαδή, μέσω αυτής της προσφοράς αναπληρώσατε και όσα είχαν παραλειφθεί, πράγμα που συνέβαλε τα μέγιστα στο να τους κάνει πιο πρόθυμους. Διότι όσο πιο ενάρετοι είναι οι ευεργέτες, τόσο αποζητούν και την ευγνωμοσύνη από εκείνους που ευεργετήθηκαν. «Τα έχω λάβει όλα, και περισσεύω». Δηλαδή, όχι μόνο αναπληρώσατε όσα είχαν παραλειφθεί κατά τον παρελθόντα χρόνο, αλλά και τα υπερβήκατε.

Έπειτα, για να μη φανεί ότι τους κατηγορεί εξαιτίας αυτού, δες πώς επισφραγίζει τον λόγο του. Διότι, επειδή είπε, «Όχι ότι επιζητώ το δώρο», και το «Επιτέλους κάποτε», και έδειξε ότι η πράξη αυτή αποτελεί οφειλή (διότι αυτό ακριβώς σημαίνει το «τα έχω λάβει»), πάλι δείχνει ότι έπραξαν περισσότερα από όσα όφειλαν, και λέει: «Τα έχω λάβει όλα και μου περισσεύουν, έχω γεμίσει».

Εκείνος, λοιπόν, που δεν έχει καμία ανάγκη, λέει ότι ευφραίνεται κατ' αυτόν τον τρόπο, για να μη γίνουν ράθυμοι επειδή ο Ίδιος είναι ανενδεής. Και όταν έπειτα, έχοντας αμελήσει την υπόλοιπη αρετή, έδειχναν υπερβολική εμπιστοσύνη σε αυτές τις προσφορές, δες πώς πάλι τους διορθώνει, λέγοντας: «Μήπως θα φάω κρέας ταύρων ή θα πιω αίμα τράγων;» Αυτό αναφέρει και ο Παύλος: «Δεν επιζητώ το δώρο. Ο δε Θεός μου θα αναπληρώσει κάθε σας ανάγκη σύμφωνα με τον πλούτο Του εν δόξη, εν Χριστώ Ιησού».

Τι λοιπόν, πες μου; Δεν μπορούσε ο Χριστός, που από πέντε άρτους έθρεψε πεντακισχίλιους και από επτά τετρακισχίλιους, να θρέψει τον εαυτό του και εκείνους που ήταν μαζί του; Για ποιον λόγο, λοιπόν, τρεφόταν από γυναίκες (διότι «τον ακολουθούσαν», λέει, «γυναίκες, οι οποίες τον υπηρετούσαν»); Για να μας διδάξει άνωθεν ότι φροντίζει για εκείνους που πράττουν με αυτόν τον τρόπο. Δεν μπορούσε ο Παύλος, που με τα ίδια του τα χέρια εξασφάλιζε τα αναγκαία και για άλλους, να μη λαμβάνει από πουθενά; Αλλά τον βλέπεις και να λαμβάνει και να ζητά· και άκουσε γιατί: «Διότι δεν επιζητώ», λέει, «τη δωρεά, αλλά τον καρπό που πλεονάζει προς όφελός σας». Και στην αρχή εξάλλου, όταν πουλούσαν όλα τους τα υπάρχοντα και τα έθεταν στα πόδια των αποστόλων, δεν βλέπεις τους αποστόλους να φροντίζουν περισσότερο για αυτούς παρά για εκείνους που λάμβαναν; Διότι, αν φρόντιζαν αποκλειστικά μόνο για τους φτωχούς, δεν θα έκαναν κανέναν λόγο για τη Σαπφείρα και τον Ανανία, όταν εκείνοι υπεξαίρεσαν τα χρήματα, ούτε θα έδινε παραγγελία ο Παύλος λέγοντας: «Όχι με λύπη ή από ανάγκη».

Διότι εγώ έχω μάθει να είμαι αυτάρκης σε όποιες συνθήκες κι αν βρίσκομαι. Γνωρίζω και να ζω με στερήσεις, γνωρίζω και να έχω αφθονία σε καθετί. Και σε όλα έχω μυηθεί: και να χορταίνω και να πεινώ, και να έχω περίσσευμα και να υστερούμαι. Τα πάντα μπορώ να τα αντιμετωπίσω χάρη στον Χριστό που με ενδυναμώνει. Πάντως, καλά πράξατε που γίνατε συμμέτοχοι στη θλίψη μου. Γνωρίζετε δε και εσείς, Φιλιππήσιοι, ότι στην αρχή του κηρύγματος του Ευαγγελίου, όταν αναχώρησα από τη Μακεδονία, καμία άλλη Εκκλησία δεν είχε συμμετοχή μαζί μου σε ζήτημα προσφοράς και λήψης, παρά μόνον εσείς· διότι και στη Θεσσαλονίκη, και μία και δύο φορές, μου στείλατε βοήθεια για τις ανάγκες μου. Όχι διότι επιζητώ τη δωρεά, αλλά επιζητώ τον καρπό που αυξάνεται προς όφελός σας.

Φιλ. 4,11-18 «Όχι διότι στερούμαι». Είπα ότι «χάρηκα πάρα πολύ εν Κυρίω διότι αναζωπυρώσατε το ενδιαφέρον σας για εμένα»· αλλά μη νομίσετε, λέγει, ότι το είπα αυτό λόγω της «στέρησης» που είχα· «διότι εγώ», λέγει, «έμαθα» και τα εξής. Είμαι ασκημένος, λέγει, στα πάντα, και ούτε όταν στερούμαι δυσφορώ. Χάρηκα όμως για εσάς, διότι πράξατε καλώς· διότι, καθιστώντας τους εαυτούς σας κοινωνούς της θλίψης μου, θα γίνετε κοινωνοί και των βραβείων. Γι' αυτό «χάρηκα πάρα πολύ». Επειδή είπε ότι «χάρηκα πάρα πολύ», διότι εσείς πράξατε καλώς με το να γίνετε συγκοινωνοί της θλίψης μου, τους υπενθυμίζει ότι από την αρχή τους παρείχε αυτή τη χάρη και την ευεργεσία, το να λαμβάνει δηλαδή από αυτούς τα αναγκαία, και με αυτόν τον τρόπο να τους καθιστά κοινωνούς τόσο των θλίψεων για τον Χριστό όσο και των βραβείων που επιφυλάσσονται για αυτές. Διότι μη νομίσετε, λέγει, ότι τώρα επειδή βρέθηκα «μακριά» και σε τόπο όπου το κήρυγμα δεν έχει εξαπλωθεί όπως σε εσάς, και ούτε υπάρχουν εκείνοι που πρόθυμα να χορηγούν με αυτόν τον τρόπο τα αναγκαία, γι' αυτό αποδέχθηκα τη χορηγία σας και σας αξίωσα να γίνετε κοινωνοί και της θλίψης μου και της μισθαποδοσίας. Διότι και όταν ήμουν «κοντά» και είχα πολλούς, αν το ήθελα, που θα χορηγούσαν τα αναγκαία, εσάς προτίμησα· διότι και όταν «αναχωρούσα από τη Μακεδονία» και όταν ήμουν «στη Θεσσαλονίκη» εσάς αξίωνα να είστε χορηγοί των αναγκών μου.