Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 4:5

Γι' αυτό, ποτέ δεν αποχωρίζουμε τον Παράκλητο από τη συνάφεια προς τον Πατέρα και τον Υιό. Διότι ο νους μας, φωτιζόμενος από το Πνεύμα, αποβλέπει προς τον Υιό και σε αυτόν, ως σε εικόνα, θεωρεί τον Πατέρα. Ούτε, λοιπόν, επινοούμε ονόματα από μόνοι μας, αλλά το ονομάζουμε Πνεύμα Άγιο και Παράκλητο, ούτε καταδεχόμαστε να αθετήσουμε την οφειλόμενη σε αυτό δόξα. Αυτές είναι οι θέσεις μας με πάσα αλήθεια. Πάνω σε αυτά, όποιος κατηγορεί ας κατηγορεί· όποιος μας διώκει ας διώκει· όποιος πιστεύει στις εναντίον μας διαβολές ας ετοιμάζεται για τη δίκη. Ο Κύριος είναι εγγύς, ας μην μεριμνούμε για τίποτα.

Θα ήταν αληθές και με άλλον τρόπο, και μάλιστα πολύ λογικό, ότι εκείνοι που απομακρύνονται από τον Θεό και παραμελούν την αγάπη προς αυτόν, είναι αναγκαίο να θλίβονται και να παραμένουν εντελώς μακριά από κάθε τι που μπορεί να προσφέρει χαρά. «Διότι δεν υπάρχει χαρά για τους ασεβείς», λέει ο Κύριος, «για τους οποίους έχει φυλαχθεί αιώνια ο σκώληκας». Αντίθετα, για τους επιεικείς, και όσους έχουν ευσεβή και φιλόθεο σκοπό, θα ταίριαζε φυσικά να ευφραίνονται με όλα τα αγαθά. «Διότι αιώνια ευφροσύνη θα είναι πάνω από το κεφάλι τους», σύμφωνα με τα γραφόμενα, «και έφυγε η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός». Προς αυτούς απευθύνει επιστολή και ο θεσπέσιος Παύλος λέγοντας: «Χαίρετε πάντοτε εν Κυρίω· και πάλι θα πω, χαίρετε. Η επιείκειά σας ας γίνει γνωστή σε όλους τους ανθρώπους». Διότι, όπως στους αμαρτωλούς ακολουθεί αναγκαστικά η τιμωρία, έτσι και σε όσους έχουν ως σκοπό να ζήσουν ενάρετα, ακολουθεί το να εμπλουτίζονται με τα άνωθεν αγαθά. <Και θα αφανίσω την άμπελό της και τις συκιές της, για τις οποίες είπε: Αυτές είναι οι αμοιβές μου, που μου έδωσαν οι εραστές μου· και θα τα καταστήσω μαρτυρία, και θα τα καταφάγουν τα θηρία του αγρού και τα πετεινά του ουρανού και τα ερπετά της γης.> Αυτό ακριβώς μπορεί να ειπωθεί πάλι με άλλον τρόπο, με το: «Θα αφαιρέσω τον σίτο μου στην ώρα του, και τον οίνο μου στον καιρό του».

ΛΟΓΟΣ ΚΔ΄. α΄. Θα χρησιμοποιήσω πάλι τα λόγια του μακαρίου Παύλου, και μάλιστα θα πω: «Να χαίρεστε πάντοτε εν Κυρίω· και πάλι θα πω, να χαίρεστε. Η επιείκειά σας ας γίνει γνωστή σε όλους τους ανθρώπους». Διότι ανατέλλει για εμάς ο καιρός της εορτής του Σωτήρος μας. Και ελάτε λοιπόν πάλι, απευθύνοντας μια πρόσκληση για αυτά προς εκείνους που έχουν σε εκτίμηση τα εξαίρετα κατορθώματα της αρετής, ας πούμε: «Ιδού τώρα καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού τώρα ημέρα σωτηρίας»· την οποία μνημονεύει και ο θεσπέσιος Δαβίδ λέγοντας: «Αυτή είναι η ημέρα την οποία εποίησε ο Κύριος, ας αγαλλιάσουμε και ας ευφρανθούμε σε αυτήν». Ως τριπόθητη όμως και αξιαγάπητη ημέρα, καθώς και ως ευπρόσδεκτο καιρό, οι πνευματοφόροι δεν εννοούν τίποτε άλλο, παρά μόνο την επιφάνεια της δόξας του Σωτήρος όλων μας Χριστού· εξαιτίας της οποίας είναι φυσικό να ταιριάζει σε όλους τους ανθρώπους της γης να γεμίζουν από την υπέρτατη χαρά.

ΛΟΓΟΣ ΚΣΤ΄. α΄. Θα χρησιμοποιήσω και πάλι τα λόγια του πάνσοφου Παύλου, και μάλιστα θα πω προς αυτούς που έχουν δικαιωθεί μέσω της πίστεως και έχουν αγιασθεί εν πνεύματι: «Χαίρετε εν Κυρίω πάντοτε, και πάλι θα πω, χαίρετε. Η επιείκειά σας ας γίνει γνωστή σε όλους τους ανθρώπους.» Είναι καιρός για καρτερία και υπομονή· καιρός για εξαιρετικά ανδραγαθήματα και για πνευματική ανδρεία. Διότι φθάνει πάλι ο καιρός της αγίας μας εορτής. Καθώς προηγείται από αυτήν η σεπτή και πάναγνη νηστεία· ώστε, κατορθώνοντας την ένδοξη και ευάρεστη ζωή, και αποβάλλοντας τους μολυσμούς της αμαρτίας μέσω των αγαθών κόπων, να παρουσιάσουμε τους εαυτούς μας άγιους και άμωμους στον Χριστό, σχεδόν φωνάζοντας και λέγοντας: «Για μένα το να προσκολλώμαι στον Θεό είναι αγαθό.» Νομίζω δε ότι πρέπει εκείνοι που γνωρίζουν καλά την ευαγγελική ενάρετη ζωή, και επιθυμούν διακαώς τα βραβεία που έχουν ετοιμαστεί για τους αγίους, να προχωρούν προς αυτό τον σκοπό οπλισμένοι με ακατανίκητη προθυμία, απορρίπτοντας την αδρανή και ανώφελη οκνηρία όσο το δυνατόν πιο μακριά από τη διάνοιά τους, και τρόπον τινά αποχαιρετώντας τις ανόητες ραθυμίες. Διότι τα εξαιρετικά πράγματα δεν είναι προσιτά σε όσους ρέπουν προς τη ραθυμία· ούτε βεβαίως μπορούν να κατακτηθούν τα αγαθά του Θεού.

ΑΛΛΟ. «Ο Κύριος, λέει, είναι κοντά, μην μεριμνάτε για τίποτα.» Δες λοιπόν πάλι πώς και μέσα από αυτό αποδεικνύεται σε εμάς ότι ο Υιός είναι αληθινός Θεός. Διότι, ενώ ο Παύλος μας λέει ότι ο Χριστός είναι κοντά ως Κύριος, ο ίδιος λέει μέσω ενός από τους προφήτες: «Εγώ είμαι Θεός που πλησιάζει, λέει ο Κύριος, και όχι Θεός από μακριά.» Επομένως, εφόσον ο ίδιος ο Υιός γνωρίζει και αποκαλεί τον εαυτό Του Θεό, όπως ακούσαμε, πώς θα μπορούσε κάποιος, αν νομίζει ότι πρέπει να Τον αποκαλεί δημιούργημα, να φανεί ότι έχει δίκιο και να μην αμαρτήσει;

Εάν σε καταλάβει σωματική αρρώστια, μην ολιγοψυχείς, αλλά να την υπομένεις με ευχαριστία. Διότι λέγει ο Απόστολος: όταν ασθενώ, τότε είμαι δυνατός. Και σε άλλο σημείο λέγει: μακάριος ο άνθρωπος τον οποίο εσύ, Κύριε, παιδαγωγείς, και τον διδάσκεις από τον νόμο σου. Ας αποθέσουμε λοιπόν τη μέριμνά μας, αγαπητέ, στον Κύριο, διότι αυτός φροντίζει για εμάς. Όσον αφορά τη διατροφή μας, όσοι έχουμε τις δυνάμεις ας εργαζόμαστε, και όταν μας καταλάβει αδυναμία, εάν μας παραβλέψουν οι προεστώτες, πράγμα που μακάρι να μη συμβεί, ο Θεός θα μας στείλει απροσδόκητα βοήθεια. Διότι είναι γραμμένο: ο πατέρας μου και η μητέρα μου με εγκατέλειψαν, ο Κύριος όμως με προσέλαβε. Αρκεί μόνο να τον λατρεύουμε με καθαρή συνείδηση, και αυτός θα κατευθύνει τις καρδιές των προϊσταμένων μας προς εμάς, και θα μας αξιώσει του μακαρισμού του. Μη θλίβεσαι λοιπόν για τον κόπο, διότι πολλοί, αν και δεν εργάστηκαν καθόλου, ενοχλήθηκαν από την ακηδία. Μάθε λοιπόν να είσαι εργάτης, για να μη μάθεις να είσαι επαίτης. Μην αμελείς λοιπόν όταν εργάζεσαι, διότι είναι γραμμένο: ο Κύριος είναι κοντά, και σε όσους κοπιάζουν κατά Θεόν θα αποδώσει μεγάλο μισθό. Μη μεριμνάτε για τίποτε. Αλλά υπόμεινε τον Κύριο, για να αξιωθείς την ανάπαυση των δικαίων. Διότι σε εκείνη την ανάπαυση δεν υπάρχει κόπος, ούτε ακηδία, ούτε μέριμνα, ούτε λύπη, ούτε ασθένεια, ούτε κακή επιθυμία, ούτε τίποτε παρόμοιο, αλλά χαρά και ειρήνη και αγαλλίαση εν Αγίω Πνεύματι.

Αλλά να αγρυπνείς σε όλα, και να λες: διότι δεν αγνοούμε τα σχέδιά του. Να χαίρεσαι λοιπόν πάντοτε, όπως είναι γραμμένο: η επιείκειά σας ας γίνει γνωστή σε όλους τους ανθρώπους. Ο φόβος του Θεού ας καταυγάζει την καρδιά σου. Μην γίνεσαι δειλός και οκνηρός εργάτης. Μην αποφύγεις τον στέφανο. Η ζωή είναι σύντομη, ενώ η κρίση διαρκής.

Όσα ζητάτε στην προσευχή με πίστη θα τα λάβετε, και πάλι: Ο Κύριος είναι εγγύς, για τίποτα να μη μεριμνάτε. Η γνώση πάντοτε αναζητά τρόπους για τη διαφύλαξη εκείνων που την αποκτούν. Η πίστη τι λέει; Εάν ο Κύριος δεν οικοδομήσει οίκο και δεν φυλάξει πόλη, μάταια κόπιασε αυτός που οικοδομεί και αγρυπνεί για να την φυλάξει.

Δεν υπάρχει γνώση που να μη βρίσκεται σε ένδεια, έστω κι αν πλουτίσει σε μεγάλο βαθμό, ενώ τους θησαυρούς της πίστεως δεν τους χωρά ούτε ο ουρανός ούτε η γη. Δεν στερείται ποτέ τίποτα εκείνος που έχει στηριχθεί με την καρδιά του στην ελπίδα της πίστεως, και ακόμη και όταν δεν έχει τίποτα, με την πίστη τα κατέχει όλα, όπως είναι γεγραμμένο: «όλα όσα ζητήσετε στην προσευχή με πίστη, θα τα λάβετε»· και πάλι: «ο Κύριος είναι εγγύς, για τίποτα να μην μεριμνάτε».

Ο Παύλος έμαθε αυτά που δεν επιτρέπεται σε άνθρωπο να πει· έμαθε τα πάντα πριν από τη δημιουργία του κόσμου. Τι είναι πιο δύσκολο να μάθει κανείς, την αρχή ή το τέλος; Είναι ολοφάνερο ότι είναι το πρώτο. Επομένως, αυτό το έμαθε ο Μωυσής, και το πότε, και πριν από πόσα χρόνια, το αποδεικνύει μέσω αυτών με τα οποία αριθμεί τα έτη. Αυτό το έμαθε και ο Σολομών, γι' αυτό και έλεγε: «Θα θυμηθώ τα από αιώνων». Ότι, λοιπόν, είναι κοντά, το γνώρισαν έπειτα και αυτοί· όπως ακριβώς και ο Παύλος, λέγοντας: «Ο Κύριος είναι κοντά, μην μεριμνάτε για τίποτα». Αλλά τότε δεν το γνώριζαν, παρόλο που είχαν λάβει αποδείξεις. Ο δε Χριστός, όπως ακριβώς είπε το «όχι μετά από πολλές ημέρες», θέλοντας να τους κρατά σε εγρήγορση, και δεν το φανέρωσε ξεκάθαρα, έτσι κάνει και τώρα. Εξάλλου, και εκείνοι εδώ δεν ρωτούν για τη συντέλεια, αλλά για τη βασιλεία· γι' αυτό και έλεγαν: «Άραγε, σε αυτόν τον χρόνο θα αποκαταστήσεις τη βασιλεία στον Ισραήλ;». Αυτός όμως ούτε και αυτό τους το αποκάλυψε. Για το τέλος, βέβαια, τον είχαν ρωτήσει και πριν από αυτό· αλλά δεν απάντησε όπως εκεί, με μεγαλύτερη αυστηρότητα, αποτρέποντάς τους από το να νομίζουν ότι η απαλλαγή είναι κοντά, αφήνοντάς τους να πέσουν στους κινδύνους· έτσι έπραξε και εδώ, αλλά πιο ήπια. Διότι, για να μη νομίσουν ότι προσβάλλονται ούτε ότι αυτά αποτελούν προφάσεις, άκουσε πώς αμέσως υπόσχεται να τους δώσει αυτό για το οποίο θα χαίρονταν. Πρόσθεσε, λοιπόν: «Αλλά θα λάβετε δύναμη, όταν θα έλθει το Άγιο Πνεύμα επάνω σας, και θα γίνετε μάρτυρές μου και στην Ιερουσαλήμ και σε όλη την Ιουδαία και τη Σαμάρεια και έως τα πέρατα της γης».

Ακούσατε τη θεία παραβολή και γνωρίσατε τον σκοπό της και είδατε τη δύναμή της· μάθατε πόσο φιλάνθρωπο Κύριο έχουμε, πόσο ανεξίκακο. Σε Αυτόν, λοιπόν, ας καταφύγουμε με καθαρή καρδιά. Ελάτε, με κοινή φωνή ας βοήσουμε προς Αυτόν: Δέσποτα, φιλάνθρωπε Κύριε, Μονογενή Υιέ του Θεού, αμαρτήσαμε στον ουρανό και ενώπιόν σου, και δεν είμαστε άξιοι να ονομαζόμαστε υιοί σου· αλλά παίρνουμε θάρρος από τους οικτιρμούς σου· έχουμε ως εγγύηση της φιλανθρωπίας σου τον τίμιο σταυρό, τον οποίο υπέμεινες για εμάς· έχουμε ως εγγυητές της ευσπλαχνίας σου την άλλοτε πόρνη και τον άλλοτε ληστή. Διότι μέσω αυτών και εμείς και όλοι οι αμαρτωλοί προτρεπόμαστε να προστρέξουμε στη φιλανθρωπία σου. Όπως εκείνους τους ανέδειξας αξιοΰμνητους και μακάριους, Κύριε, ελέησε και εμάς που προσπίπτουμε σε σένα· όπως ανέστησας νεκρούς όταν σταυρώθηκες, ανάστησε με την πολλή σου φιλανθρωπία και εμάς που έχουμε νεκρωθεί από την αμαρτία, ώστε να απολαύσουμε την ανάστασή σου μαζί με όσους έχουν απολυτρωθεί. Λέγοντας αυτά, ας επιμείνουμε, ώστε να πει και σε εμάς ο Δεσπότης μας Χριστός: Ας γίνει σε εσάς σύμφωνα με την πίστη σας. Και εσείς που πρόκειται να απολαύσετε τη δωρεά του βαπτίσματος, αφού απορρίψετε κάθε ξένο λογισμό και κατευθύνετε τις ψυχές σας προς τον ουράνιο νυμφίο, απολαύστε τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Ο Κύριος είναι εγγύς, μην μεριμνάτε για τίποτα.

Και ορθώς είπε: «Επ' εσχάτων των ημερών»· διότι και αυτό τους αφυπνίζει και τους παρηγορεί, αφού πλέον είχαν αποκάμει. Διότι, όπως ακριβώς λέει αλλού, «Ο Κύριος είναι εγγύς, να μη μεριμνάτε για τίποτα»· και πάλι, «Διότι τώρα η σωτηρία είναι πλησιέστερα σε εμάς παρά όταν πιστέψαμε»· έτσι πράττει και εδώ. Τι είναι λοιπόν αυτό που λέει; Ότι ο καθένας που έχει αναλωθεί στον αγώνα, όταν ακούσει για το τέλος του αγώνα, ανασαίνει λίγο, γνωρίζοντας ότι έφτασε αφενός το τέλος των κόπων, και αφετέρου η αρχή της αναπαύσεως.

Και πάλι σε άλλο σημείο: Ο Κύριος είναι εγγύς, για τίποτα να μη μεριμνάτε. Διότι τώρα η σωτηρία μας είναι πιο κοντά· και πάλι: Ο καιρός είναι πλέον σύντομος.

Διότι το να βρίσκονται στα δεσμά δεν είναι λυπηρό για τους δασκάλους σας, αλλά το να μην ομονοούν οι μαθητές. Επειδή το πρώτο δίνει μάλιστα πρόοδο στο Ευαγγέλιο, ενώ το δεύτερο το διασπά. Αφού λοιπόν τους προέτρεψε να ομονοούν, και αφού έδειξε ότι η ομόνοια προέρχεται από την ταπεινοφροσύνη, και αφού αντιπαρατέθηκε έντονα προς τους Ιουδαίους οι οποίοι παντού λυμαίνονται το δόγμα με το πρόσχημα του Χριστιανισμού, αποκαλώντας τους σκύλους και κακούς εργάτες, και προτρέποντάς τους να τους αποφεύγουν, και αφού τους έπεισε ποιους πρέπει να προσέχουν, και αφού μίλησε εκτενώς περί ηθικών ζητημάτων ρυθμίζοντας τη συμπεριφορά τους, και αφού τους αναπτέρωσε το ηθικό λέγοντας «Ο Κύριος είναι εγγύς», θυμάται με την αρμόζουσα σε αυτόν σύνεση και εκείνα που του εστάλησαν, προσφέροντας έτσι πολλή παρηγοριά. Φαίνεται δε ότι τους γράφει αποδίδοντάς τους πάρα πολλή τιμή, και πουθενά δεν παραθέτει κάτι το επιπληκτικό, γεγονός που αποτελούσε τεκμήριο της αρετής τους, το ότι δηλαδή δεν έδωσαν καμία αφορμή στον δάσκαλο, και το ότι δεν τους έστειλε τις επιστολές του με τη μορφή της επιτιμήσεως, αλλά τα πάντα με τη μορφή της προτροπής. Αυτό δε που είπα εξ αρχής, το ίδιο θα πω και τώρα, ότι η πόλη αυτή επέδειξε μεγάλη δεκτικότητα στην πίστη, εφόσον ο δεσμοφύλακας (και γνωρίζετε βέβαια ότι το επάγγελμα αυτό είναι γεμάτο από κάθε είδους κακία) αμέσως, εξαιτίας ενός μόνο θαυμαστού σημείου, και προσέτρεξε και βαπτίστηκε μαζί με ολόκληρο τον οίκο του.

ΟΜΙΛΙΑ ΙΔ΄. Να χαίρεστε πάντοτε εν Κυρίω· πάλι θα το πω, να χαίρεστε. Η επιείκειά σας ας γίνει γνωστή σε όλους τους ανθρώπους. Ο Κύριος είναι κοντά· μην μεριμνάτε για τίποτε, αλλά στο καθετί ας γίνονται γνωστά τα αιτήματά σας προς τον Θεό με την προσευχή και τη δέηση μαζί με ευχαριστία. Και η ειρήνη του Θεού, η οποία υπερβαίνει κάθε νου, θα φρουρήσει τις καρδιές σας και τα νοήματά σας εν Χριστώ Ιησού.

Διότι, επειδή η φύση των πραγμάτων γεννούσε λύπη, μέσω του διπλασιασμού καταδεικνύει ότι πρέπει οπωσδήποτε να χαίρονται. «Η επιείκειά σας ας γίνει γνωστή σε όλους τους ανθρώπους». Είπε πιο πάνω: «Των οποίων θεός είναι η κοιλιά, και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους, και οι οποίοι φρονούν τα επίγεια». Επειδή λοιπόν ήταν φυσικό να διάκεινται εχθρικά απέναντι στους πονηρούς, τους προτρέπει να μην έχουν τίποτα κοινό με αυτούς, αλλά να τους συμπεριφέρονται με πολλή επιείκεια, και όχι μόνο στους αδελφούς, αλλά και στους εχθρούς και στους πολεμίους. «Ο Κύριος είναι εγγύς, να μη μεριμνάτε για τίποτα». Για ποιον λόγο, πες μου, στενοχωριέστε; Επειδή σας αντιστέκονται; Επειδή τους βλέπετε να ζουν στην τρυφή; Να μη μεριμνάτε για τίποτα. Ήδη η κρίση έχει φτάσει· δεν θα αργήσουν να δώσουν λόγο για τις πράξεις τους. Μήπως όμως εσείς βρίσκεστε σε θλίψη, ενώ εκείνοι σε απολαύσεις; Αλλά ήδη αυτά θα λάβουν τέλος. Μήπως σας επιβουλεύονται και σας απειλούν; Αλλά αυτά δεν θα τους προχωρήσουν ως το τέλος· ήδη έχει φτάσει η κρίση, οπότε θα συμβούν τα αντίθετα. Να μη μεριμνάτε για τίποτα· ήδη έχει φτάσει ο καιρός της ανταπόδοσης. Ακόμη και αν συμπεριφερθείτε με επιείκεια σε εκείνους που σας προξένησαν δεινά, ακόμη και αν υπάρξει φτώχεια, ακόμη και αν έρθει θάνατος, ακόμη και αν υπάρξει οτιδήποτε άλλο φοβερό, όλα θα παρέλθουν. «Να μη μεριμνάτε για τίποτα, αλλά σε καθετί, με την προσευχή και τη δέηση, συνοδευόμενη από ευχαριστία, ας γίνονται γνωστά τα αιτήματά σας προς τον Θεό».

Μία λοιπόν παρηγορία είναι εκείνη, το «Ο Κύριος είναι εγγύς», και το άλλο, το «Θα είμαι μαζί σας όλες τις ημέρες, έως τη συντέλεια του αιώνος». Ιδού και άλλη παρηγορία, που αποτελεί λυτήριο φάρμακο για τη λύπη, τις δυσχερείς περιστάσεις και για όλα τα δυσάρεστα. Ποιο είναι δηλαδή αυτό; Το να προσεύχεστε, το να ευχαριστείτε σε κάθε περίπτωση. Ώστε επιθυμεί οι προσευχές να μην είναι μόνο αίτημα, αλλά και ευχαριστία για όσα έχουμε. Διότι πώς θα ζητήσει κάποιος τα μελλοντικά, όταν δεν αισθάνεται ευγνωμοσύνη για τα προηγούμενα; Αλλά «σε καθετί», λέει, δηλαδή σε κάθε ζήτημα, «με την προσευχή και τη δέηση». Ώστε οφείλουμε να ευχαριστούμε για τα πάντα, ακόμη και για όσα φαίνονται λυπηρά· διότι αυτό είναι το γνώρισμα του πραγματικά ευγνώμονος ανθρώπου. Διότι το πρώτο το απαιτεί η ίδια η φύση των πραγμάτων, ενώ το δεύτερο προέρχεται από ψυχή ευγνώμονα και βαθύτατα προσηλωμένη στον Θεό. Αυτές τις προσευχές αναγνωρίζει ο Θεός, ενώ τις άλλες δεν τις γνωρίζει. Επομένως, να προσεύχεστε με τέτοιον τρόπο, ώστε να αναγνωρίζονται οι προσευχές σας.

Μην νομίσετε, λοιπόν, επειδή έστειλε ανθρώπους για να σας παρακαλέσουν, ότι αυτό θα συμβαίνει πάντοτε· αυτό θα διαρκέσει μέχρι τη δευτέρα παρουσία Του. Μέχρι τότε παρακαλεί, όσο καιρό βρισκόμαστε εδώ· μετά από αυτά, όμως, ακολουθεί δίκη και κόλαση. Γι' αυτό, λέει: «Συνεχόμεθα» (κατεπειγόμαστε). Διότι δεν τους παρακινεί διαρκώς προβάλλοντας μόνο το μέγεθος των αγαθών και της φιλανθρωπίας του Θεού, αλλά και τη βραχύτητα του χρόνου. Γι' αυτό και αλλού λέει: «Διότι τώρα η σωτηρία είναι πιο κοντά μας»· και πάλι: «Ο Κύριος είναι εγγύς». Εδώ όμως κάνει και κάτι περισσότερο. Διότι δεν τους παρακινεί μόνο με το επιχείρημα ότι ο χρόνος που απομένει είναι λίγος και σύντομος, αλλά και με το ότι μόνο αυτός ο καιρός είναι κατάλληλος για σωτηρία. «Διότι ιδού», λέει, «τώρα είναι ο ευπρόσδεκτος καιρός, ιδού η ημέρα της σωτηρίας». Ας μην προδώσουμε, λοιπόν, την ευκαιρία, αλλά ας επιδείξουμε προθυμία αντάξια της χάριτος. Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, και εμείς επειγόμαστε, γνωρίζοντας και το σύντομο και το κατάλληλο του καιρού· γι' αυτό και έλεγε: «Συνεργαζόμενοι, λοιπόν, σας παρακαλούμε». Συνεργαζόμενοι με εσάς· διότι με εσάς συνεργαζόμαστε περισσότερο, παρά με τον Θεό, υπέρ του οποίου ενεργούμε ως πρεσβευτές. Διότι Εκείνος δεν έχει ανάγκη από τίποτα, αλλά ολόκληρη η σωτηρία μεταβιβάζεται σε εσάς. Εάν όμως λέει ότι συνεργάζεται και με τον Θεό, ούτε αυτό το αρνείται· διότι και αλλού λέει: «Είμαστε συνεργάτες του Θεού».

Ομιλία εις την τριήμερο Ανάσταση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Χαίρετε πάντοτε εν Κυρίω, αγαπητοί αδελφοί· πάλι θα πω, χαίρετε· ο Κύριος είναι εγγύς, για τίποτα να μη μεριμνάτε· ο Κύριος έχει εγερθεί εκ νεκρών, και μαζί του πολύ πλήθος αγίων. Ας εορτάσουμε, λοιπόν, με ευφροσύνη και με σωφροσύνη· διότι αυτή είναι αληθινά η ημέρα που εποίησε ο Κύριος· ας αγαλλιαστούμε και ας ευφρανθούμε σε αυτήν· ας κηρύξουμε την ανάσταση του Σωτήρος, ή μάλλον ας διαλαλήσουμε τη δική μας σωτηρία· ας κηρύξουμε την ανάμνηση της σωτηρίου ημέρας· ας κηρύξουμε τη νέκρωση του διαβόλου, την αιχμαλωσία των ακαθάρτων δαιμόνων, τη σωτηρία των Χριστιανών, την ανάσταση των νεκρών. Διότι, διά της αναστάσεως του Χριστού, η μεν γέεννα του πυρός σβήνει, το δε ακοίμητο σκουλήκι πεθαίνει· ο άδης ταράσσεται, ο διάβολος πενθεί, η αμαρτία νεκρώνεται, τα πονηρά πνεύματα εκδιώκονται, οι ευρισκόμενοι στη γη ανέρχονται στους ουρανούς, όσοι βρίσκονται στον άδη ελευθερώνονται από τα δεσμά του διαβόλου και, καταφεύγοντας στον Θεό, λένε προς τον διάβολο: Πού είναι, θάνατε, το νίκος σου; Πού είναι, άδη, το κεντρί σου; Αίτιος δε για εμάς αυτής της αγίας εορτής και πανηγύρεως είναι ο Χριστός, ο οποίος είναι και ο πρόξενος όλων των αγαθών για εμάς.

Γι' αυτό και είχαν ανάγκη από πολλή παρηγοριά. Αυτό λοιπόν διαβλέποντας και ο Παύλος, και βλέποντας όσους είχαν ταχθεί υπό την καθοδήγησή του να κοπιάζουν και να ιδρώνουν, να βαρύνονται από το μέγεθος των συμφορών και να οδυνώνται από τα αλλεπάλληλα πλήγματα, με πολλούς τρόπους αναπτερώνει το φρόνημά τους, πότε μεν λέγοντας: «Εφόσον είναι δίκαιο ενώπιον του Θεού να ανταποδώσει θλίψη σε εκείνους που σας θλίβουν, και σε εσάς που θλίβεστε, άνεση μαζί με εμάς»· πότε δε λέγοντας: «Ο Κύριος είναι εγγύς, για τίποτα να μη μεριμνάτε»· και πάλι: «Μην αποβάλετε την παρρησία σας· διότι έχετε ανάγκη από υπομονή, ώστε, αφού πράξετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε την επαγγελία».

Τι ακριβώς εννοώ; Άρπαξες και συμπεριφέρθηκες με πλεονεξία; Απομακρύνσου από την αρπαγή και επίθεσε την ελεημοσύνη στο τραύμα. Πόρνευσες; Απομακρύνσου από την πορνεία και επίθεσε την αγνεία στην πληγή. Κακολόγησες τον αδελφό και τον έβλαψες; Πάψε να κακολογείς και επίθεσε την καλοσύνη. Και για καθένα από τα παραπτώματά μας ας πράττουμε με αυτόν τον τρόπο, και ας μην προσπερνάμε επιπόλαια τα αμαρτήματά μας· διότι πλέον έφτασε, έφτασε ο καιρός της απολογίας. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Ο Κύριος είναι κοντά, για τίποτα να μη μεριμνάτε». Σε εμάς όμως ίσως αρμόζει να λέμε το αντίθετο: «Ο Κύριος είναι κοντά, φροντίστε να μεριμνάτε».

Διότι εκείνοι μεν ορθώς άκουγαν το «μηδέν μεριμνάτε», επειδή βρίσκονταν μέσα σε θλίψη, σε πόνους και σε αγώνες· όσοι όμως ζουν με αρπαγές και μέσα στην τρυφή, οι οποίοι πρόκειται να λογοδοτήσουν αυστηρά, δεν είναι εύλογο να ακούσουν αυτό, αλλά το εξής: «Ο Κύριος είναι εγγύς, να μεριμνάτε». Διότι δεν υπολείπεται πολύς χρόνος μέχρι τη συντέλεια, αλλά ο κόσμος πλέον σπεύδει προς το τέλος του. Αυτό φανερώνουν οι πόλεμοι, αυτό οι θλίψεις, αυτό οι σεισμοί, αυτό η αγάπη που έχει ψυχρανθεί. Διότι, όπως ακριβώς ένα σώμα που ψυχορραγεί και βρίσκεται κοντά στον θάνατο, επισύρει επάνω του αναρίθμητες κακουχίες· και όπως σε ένα σπίτι που πρόκειται να καταρρεύσει, πολλά μέρη συνηθίζουν να πέφτουν εκ των προτέρων, τόσο από την οροφή όσο και από τους τοίχους· έτσι και της οικουμένης η συντέλεια βρίσκεται κοντά και επί θύραις, και εξαιτίας αυτού αναρίθμητα κακά έχουν διασπαρθεί παντού. Διότι, εάν τότε ο Κύριος ήταν εγγύς, πολύ περισσότερο είναι εγγύς τώρα. Εάν πριν από τετρακόσια χρόνια, όταν λέγονταν αυτά, ο Παύλος ονόμαζε εκείνον τον καιρό πλήρωμα των χρόνων, πολύ περισσότερο τον παρόντα. Αλλά ίσως εξαιτίας αυτού ακριβώς του λόγου κάποιοι απιστούν.

Αλλά είσαι ανυπόμονος; Άκουσέ τον που λέει: «Ακόμη λίγο, εκείνος που έρχεται θα έλθει, και δεν θα καθυστερήσει. Ο Κύριος είναι κοντά· για τίποτα να μη μεριμνάτε»· και πάλι: «Παρέρχεται το σχήμα τούτου του κόσμου». Διότι δεν δίνει μόνο προσταγές, αλλά και παρηγορεί, σαν ιατρός. Και όπως ακριβώς εκείνοι, αντί για τα ψυχρά, επινοούν κάποια άλλα, έτσι και αυτός μετοχετεύει την επιθυμία. «Θέλεις να πλουτίσεις;» λέει.

Δ΄. Έπειτα, όπως πάντοτε κάνει, διορθώνει τον ακροατή όχι μόνο από την τιμή που έχει οριστεί για τους αγαθούς, αλλά και από την κόλαση με την οποία απειλούνται οι πονηροί. Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Εάν όμως πει ο κακός εκείνος δούλος στην καρδιά του, "Αργεί να έλθει ο κύριός μου", και αρχίσει να χτυπά τους συνδούλους του, και τρώει και πίνει με τους μέθυσους, θα έλθει ο κύριος του δούλου εκείνου σε ημέρα που δεν τον περιμένει, και σε ώρα που δεν γνωρίζει, και θα τον διχοτομήσει, και θα ορίσει τη θέση του μαζί με τους υποκριτές. Εκεί θα είναι ο κλαυθμός και ο βρυγμός των οδόντων». Εάν δε πει κάποιος: «Είδες τι λογισμός του ήλθε, εξαιτίας του ότι δεν του ήταν γνωστή η ημέρα; Διότι λέει: "Αργεί ο κύριός μου"», θα απαντούσαμε ότι αυτό δεν συνέβη επειδή δεν ήταν γνωστή η ημέρα, αλλά επειδή ο δούλος ήταν πονηρός. Επειδή, στον φρόνιμο και πιστό δούλο, γιατί δεν εισήλθε αυτή η σκέψη; Διότι, τι κι αν αργεί ο δεσπότης, άθλιε, αφού οπωσδήποτε περιμένεις ότι θα έλθει; Γιατί λοιπόν δεν φροντίζεις; Από αυτό λοιπόν μαθαίνουμε, ότι ούτε καν αργεί. Διότι αυτή η άποψη δεν προέρχεται από τον δεσπότη, αλλά είναι απόφαση του πονηρού δούλου· γι' αυτό άλλωστε και κατηγορείται. Διότι, για το ότι δεν αργεί, άκουσε τον Παύλο που λέει: «Ο Κύριος είναι εγγύς, για τίποτε να μη μεριμνάτε»· και, «Εκείνος που έρχεται θα έλθει, και δεν θα βραδύνει».

Νιώσε φρίκη για εκείνη την ασχημοσύνη. Άραγε αυτή την ηδονή μπορεί να την αποκαλέσει κανείς απόλαυση της ζωής; Άραγε αυτό είναι τρυφή, αυτό είναι άνεση; Ποια είναι αυτή η συγκατάθεση στη μανία; Αλλά να είσαι νηφάλιος σε όλα και να λες: διότι δεν αγνοούμε τα τεχνάσματά του. Να χαίρεσαι λοιπόν πάντοτε, όπως είναι γραμμένο: Η επιείκειά σας ας γίνει γνωστή σε όλους τους ανθρώπους· ο φόβος του Θεού ας αστράφτει μέσα στην καρδιά σου. Μη γίνεις ρίψασπις στρατιώτης, μήτε δειλός και οκνηρός εργάτης, μην αποφύγεις το στεφάνι. Η ζωή είναι σύντομη, η δε κρίση μακρά. Αποβλέποντας σε αυτήν, αδελφέ, να μιλάς μυστικά στην καρδιά σου μαζί με τον άγιο, και να λες: Να έχεις θάρρος, και ας κραταιώνεται η καρδιά σου, και να υπομείνεις τον Κύριο· να μιμείσαι τον Δαβίδ, και με μια βολή πέτρας να καταρρίψεις τον εχθρό. Στέκονται οι άγγελοι ως θεατές της ζωής σου· διότι, όπως λέει, γίναμε θέατρο στον κόσμο, και στους αγγέλους, και στους ανθρώπους. Εάν σε δουν να νικάς, χαίρονται για το κατόρθωμα· εάν όμως νικάσαι, αναχωρούν σκυθρωποί, και τα δαιμόνια γελούν εις βάρος σου. Σύρε λοιπόν, αντί για ρομφαία, τον φόβο του Θεού· διότι ο φόβος του Θεού είναι σαν δίκοπο μαχαίρι, που κατακόβει κάθε πονηρή επιθυμία.

Ας μην εξαγριωνόμαστε, λοιπόν, απέναντί τους, ούτε να προβάλλουμε θυμό, αλλά με επιείκεια να συζητούμε μαζί τους· διότι τίποτα δεν είναι ισχυρότερο από την επιείκεια και την πραότητα. Γι' αυτό και ο Παύλος με πολλή προθυμία προέτρεψε να τηρούμε σταθερά αυτή τη στάση, λέγοντας: «Ο δούλος του Κυρίου δεν πρέπει να φιλονικεί, αλλά να είναι ήπιος προς όλους». Δεν είπε μόνο προς τους αδελφούς, αλλά προς όλους. Και πάλι: «Η επιείκειά σας ας γίνει γνωστή», δεν είπε: στους αδελφούς, αλλά «Σε όλους τους ανθρώπους». Διότι ποιο είναι το όφελος, λέγει, εάν αγαπάτε αυτούς που σας αγαπούν; Εάν, λοιπόν, οι φιλίες τους βλάπτουν και ελκύουν στη συμμετοχή της ασέβειας, ακόμα κι αν είναι αυτοί που σε γέννησαν, απομακρύνσου· ακόμα κι αν είναι ο οφθαλμός σου, εξόρυξέ τον. «Διότι εάν», λέγει, «ο δεξιός σου οφθαλμός σε σκανδαλίζει, αφαίρεσέ τον», χωρίς βέβαια να μιλάει για το σώμα· διότι πώς θα μπορούσε; Εάν μιλούσε για τη φύση του σώματος, η μομφή θα μεταβιβαζόταν στον Δημιουργό της φύσεως· άλλωστε, δεν θα έπρεπε να εξορύξει κανείς μόνο τον έναν· διότι, και αν απομείνει ο αριστερός, εξίσου σκανδαλίζει αυτόν που τον έχει. Αλλά, για να μάθεις ότι δεν γίνεται λόγος για τον φυσικό οφθαλμό, πρόσθεσε το «δεξιός», για να δείξει ότι, ακόμα και αν έχεις κάποιον φίλο πολύτιμο σαν δεξιό οφθαλμό, απομάκρυνέ τον και απόκοψέ τον από τη φιλία του μαζί σου, εάν σε σκανδαλίζει. Διότι ποιο είναι το όφελος να διατηρείς έναν οφθαλμό με τίμημα τη φθορά του υπόλοιπου σώματος;

Διότι, εάν εκείνοι που πρόκειται να παρουσιαστούν σε κάποιο δικό μας ανθρώπινο δικαστήριο για να λογοδοτήσουν για τα παραπτώματά τους, όταν πλησιάζει η ορισμένη ημέρα, απομακρύνουν τον εαυτό τους όχι μόνο από τις γυναίκες τους, αλλά και από τα φαγητά και τα ποτά και από κάθε άλλη μέριμνα, και αφοσιώνονται αποκλειστικά στην απολογία τους — πολύ περισσότερο εμείς, που δεν πρόκειται να παρασταθούμε σε κάποιο επίγειο δικαστήριο, αλλά στο ουράνιο βήμα, για να δώσουμε λόγο για τα λόγια, τις πράξεις και τις σκέψεις μας, οφείλουμε να απομακρυνθούμε από όλα, και από τη χαρά και από τη λύπη για τα παρόντα πράγματα, και να μεριμνούμε μόνο για εκείνη τη φοβερή ημέρα. Διότι, λέει: «Εάν κάποιος έρχεται προς εμένα και δεν μισεί τον πατέρα του και τη μητέρα του, τη γυναίκα και τα παιδιά του, τους αδελφούς και τις αδελφές του, ακόμη δε και την ίδια του τη ζωή, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου. Και όποιος δεν σηκώνει τον σταυρό του και δεν με ακολουθεί, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου». Εσύ όμως κάθεσαι άπραγος, ασχολούμενος με επιθυμίες για γυναίκες, με γέλια, με διασκεδάσεις και με τρυφηλότητα; «Ο Κύριος είναι εγγύς». Εσύ όμως φροντίζεις και μεριμνάς για χρήματα; «Η βασιλεία των ουρανών έχει φθάσει». Εσύ όμως φροντίζεις για σπίτια, για πολυτέλειες και για άλλες ηδονές; «Το σχήμα τούτου του κόσμου παρέρχεται». Γιατί, λοιπόν, καταπονείς τον εαυτό σου με τα πράγματα του κόσμου, τα οποία δεν παραμένουν αλλά φθείρονται, ενώ παραμελείς τα μόνιμα και σταθερά;

Αλλά δεν είναι έτσι, αντίθετα εννοεί κάποια γυναίκα, ή και τον σύζυγο μίας από αυτές. «Των οποίων τα ονόματα βρίσκονται στο βιβλίο της ζωής». Αυτό το είπε επειδή το διδάχθηκε από τον Κύριο· διότι «να χαίρεστε», λέει, «επειδή τα ονόματά σας έχουν εγγραφεί στους ουρανούς». «Να χαίρεστε πάντοτε εν Κυρίω». Ακόμα κι αν μαθαίνετε, λέει, ότι ο δάσκαλος βρίσκεται στα δεσμά, ακόμα κι αν υφίσταται μαστιγώσεις, ακόμα κι αν αντιμετωπίζει τον ίδιο τον θάνατο· και δεν πρέπει να γίνεται αυτό μόνο για τους δασκάλους, αλλά κι εμείς οι ίδιοι αν υποφέρουμε αυτά για τον Χριστό (πρέπει να χαιρόμαστε). «Πάλι θα πω, να χαίρεστε· η επιείκειά σας ας γίνει γνωστή σε όλους τους ανθρώπους». Σχεδόν τους διαβεβαιώνει κατηγορηματικά ότι δεν πρέπει να αποθαρρύνονται, αλλά να χαίρονται. «Ο Κύριος είναι εγγύς· να μην μεριμνάτε για τίποτα». Ας μην σας αναστατώνει, λέει, η δική μου κατάσταση. Διότι ο Κύριος θα μου σταθεί βοηθός. «Αλλά σε κάθε περίσταση, με την προσευχή και τη δέηση μαζί με ευχαριστία, ας γίνονται γνωστά τα αιτήματά σας στον Θεό· και η ειρήνη του Θεού, η οποία υπερβαίνει κάθε νου». Επειδή τους είπε να μη μεριμνούν για τίποτα, για να μην αδρανήσουν, νομίζοντας ότι αυτό το διακήρυξε με την απόλυτη και γενική έννοια· για τον λόγο αυτό, εξηγεί, είπα να μην ανησυχείτε για τα δικά μου δεσμά, ως να υποφέρω κάτι το φοβερό εξαιτίας τους. Διότι δεν είναι φοβερά· αλλά να μεριμνάτε, λέει, για την προσευχή και τη δέηση προς τον Θεό. Διότι πρέπει να ζητάμε από τον Θεό ευχαριστώντας τον, χωρίς να αποθαρρυνόμαστε ούτε να αδιαφορούμε. «Θα φρουρήσει τις καρδιές σας και τις σκέψεις σας εν Χριστώ Ιησού». Πάλι τους εύχεται τη διατήρηση της κοινής πίστης.

Αναλογιζόμενος αυτά, αγαπητέ, να είσαι ανδρείος και δυνατός, και ως καλός στρατιώτης να φροντίζεις να αρέσεις σε εκείνον που σε στρατολόγησε. Και αν ο πονηρός σού φέρει λογισμούς ολιγωρίας και επιδιώξει να χαλαρώσει την ένταση της προθέσεώς σου, μην φοβάσαι τις επιβουλές του, έχοντας στον νου σου το Δεσποτικό πρόσταγμα που λέει: «Στον κόσμο θα έχετε θλίψη· αλλά να έχετε θάρρος, εγώ έχω νικήσει τον κόσμο». Γι' αυτό να χαίρεσαι πάντοτε εν Κυρίω, διότι σε εξέλεξε και σε ξεχώρισε από τον κόσμο, και σε έθεσε ενώπιον του προσώπου Του. Και Αυτός, που σε κάλεσε με αγία κλήση, είναι πάντοτε κοντά. Να μην μεριμνάς για τίποτα· αλλά σε κάθε περίσταση, με την προσευχή και τη δέηση, μετ' ευχαριστίας, ας γίνονται γνωστά τα αιτήματά σου στον Θεό. Διότι Αυτός έχει πει: «Δεν θα σε αφήσω και δεν θα σε εγκαταλείψω». Έτσι λοιπόν, μέσα στη σκληρότητα της αγωγής και στην ολιγωρία της ασκήσεως, έχοντας τέτοιους λογισμούς, να ευφραίνεσαι, ενθυμούμενος τον Κύριο και Θεό μας· διότι λέει: «Ενθυμήθηκα τον Θεό, και ευφράνθηκα».

Διότι άλλο είναι να παρακαλεί κανείς τον Θεό με απερίσπαστη διάνοια, και άλλο να παρίσταται μεν το σώμα, αλλά η διάνοια να περιπλανάται. Και πάλι, άλλο είναι να αναζητά κανείς την κατάλληλη ευκαιρία και, αφού ελευθερωθεί από τις κοσμικές ασχολίες, να προσεύχεται, και άλλο, όσο είναι δυνατόν, να προτιμά και να προτάσσει την προσευχή από τις κοσμικές φροντίδες, σύμφωνα με τον Απόστολο που λέει: «Ο Κύριος είναι εγγύς. Μην μεριμνάτε για τίποτα, αλλ' σε κάθε περίσταση, με την προσευχή και τη δέηση ας γίνονται γνωστά τα αιτήματά σας προς τον Θεό». Καθώς και ο μακάριος Πέτρος λέει: «Γίνετε σώφρονες και να αγρυπνείτε στις προσευχές, ρίχνοντας όλη τη μέριμνά σας σε Αυτόν, διότι Αυτός φροντίζει για εσάς». Πρώτιστα δε και ο ίδιος ο Κύριος, γνωρίζοντας ότι τα πάντα οχυρώνονται διά της προσευχής, λέει: «Μην μεριμνάτε για το τι θα φάτε ή τι θα πιείτε ή τι θα ντυθείτε, αλλά να ζητάτε μόνο τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη Του, και όλα αυτά θα σας προστεθούν». Ίσως δε, μέσω αυτού, να μας προσκαλεί ο Κύριος σε μεγαλύτερη πίστη. Διότι, ποιος, αποβάλλοντας τη μέριμνα για τα πρόσκαιρα και μη έχοντας πλέον καμία στέρηση, δεν θα Τον πιστέψει έπειτα και για τα αιώνια αγαθά; Και ο Ίδιος καθιστώντας το αυτό φανερό, έλεγε: «Εκείνος που είναι πιστός στο μικρό, είναι πιστός και στο μεγάλο, και εκείνος που είναι άπιστος στο μικρό, είναι άπιστος και στο μεγάλο».

Ας παρακαλέσουμε, λοιπόν, τον Κύριο και ας προσδοκούμε με αγάπη να επιφανεί και να μας λυτρώσει από τώρα από το σκότος, ώστε με αυτόν τον τρόπο, κατά την ανάσταση, και το ασθενικό μας σώμα, από το φως που ενοικεί και έχει ήδη λάμψει μέσα στην ψυχή, να λάμψει και αυτό, συνδοξαζόμενο μαζί με την ψυχή. «Ο Κύριος είναι εγγύς» μας, αρκεί μόνο εμείς να τον αναζητήσουμε με αληθινή καρδιά. Καθένας, επομένως, που ακούει αυτούς τους λόγους, ας ελπίζει ότι θα δεχθεί τον ενυπόστατο Λόγο και ότι από αυτόν θα διδαχθεί κάθε δικαιοσύνη. Πρόσεξε δε, άνθρωπε, εσύ που ελπίζεις να κληρονομήσεις τον Θεό και να συγκερασθεί η ψυχή σου με το Πνεύμα του Κυρίου, τι είδους πολιτεία και σεμνότητα βίου πρέπει να αναλάβεις και με ποιον τρόπο ζωής πρέπει να διάγεις και να αναστρέφεσαι. Διότι όλα αυτά, με όση δύναμη διαθέτεις, οφείλεις να τα πράττεις και να τα επιδεικνύεις από μόνος σου. Αμήν.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΟΘ': ΟΤΙ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΠΟΘΑΡΡΥΝΟΜΑΣΤΕ ΑΛΛΑ ΝΑ ΔΕΙΧΝΟΥΜΕ ΓΕΝΝΑΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΣΤΟ ΟΠΟΙΟ ΜΑΣ ΕΧΕΙ ΚΑΛΕΣΕΙ Ο ΘΕΟΣ. Αδελφοί και πατέρες, θέλοντας να αφυπνίσει τη ραθυμία μας ο Απόστολος, είπε: «Να χαίρεστε εν Κυρίω πάντοτε· θα το πω πάλι, να χαίρεστε. Η επιείκειά σας ας γίνει φανερή σε όλους τους ανθρώπους. Ο Κύριος είναι κοντά».