Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 4:6

Προς εκείνους που υποστηρίζουν ότι το να πει ο Σωτήρας στη μητέρα των υιών του Ζεβεδαίου: «Τι θέλεις;» αποτελεί δείγμα άγνοιας: Βρίσκουμε στην Παλαιά Διαθήκη τον Θεό να λέει στον Σολομώντα: «Ζήτησε από εμένα, και θα το πράξω για εσένα». Άραγε λοιπόν, προτού να ζητήσει, δεν γνώριζε ο Θεός τι είχε εκείνος στην ψυχή του; Αλλά επιθυμεί να φανερώνουμε εμείς τα αιτήματά μας έχοντας επίγνωση του Θεού, όπως λέει ο Παύλος: «Και τα αιτήματά σας ας γίνονται γνωστά στον Θεό»· το οποίο σημαίνει: Γνωστοποιήστε Του τι θέλετε, όχι επειδή Εκείνος έχει άγνοια, αλλά ως προς Εκείνον που αποδέχεται την αγαθή σας πρόθεση.

Γι' αυτό, ποτέ δεν αποχωρίζουμε τον Παράκλητο από τη συνάφεια προς τον Πατέρα και τον Υιό. Διότι ο νους μας, φωτιζόμενος από το Πνεύμα, αποβλέπει προς τον Υιό και σε αυτόν, ως σε εικόνα, θεωρεί τον Πατέρα. Ούτε, λοιπόν, επινοούμε ονόματα από μόνοι μας, αλλά το ονομάζουμε Πνεύμα Άγιο και Παράκλητο, ούτε καταδεχόμαστε να αθετήσουμε την οφειλόμενη σε αυτό δόξα. Αυτές είναι οι θέσεις μας με πάσα αλήθεια. Πάνω σε αυτά, όποιος κατηγορεί ας κατηγορεί· όποιος μας διώκει ας διώκει· όποιος πιστεύει στις εναντίον μας διαβολές ας ετοιμάζεται για τη δίκη. Ο Κύριος είναι εγγύς, ας μην μεριμνούμε για τίποτα.

ΑΛΛΟ. «Ο Κύριος, λέει, είναι κοντά, μην μεριμνάτε για τίποτα.» Δες λοιπόν πάλι πώς και μέσα από αυτό αποδεικνύεται σε εμάς ότι ο Υιός είναι αληθινός Θεός. Διότι, ενώ ο Παύλος μας λέει ότι ο Χριστός είναι κοντά ως Κύριος, ο ίδιος λέει μέσω ενός από τους προφήτες: «Εγώ είμαι Θεός που πλησιάζει, λέει ο Κύριος, και όχι Θεός από μακριά.» Επομένως, εφόσον ο ίδιος ο Υιός γνωρίζει και αποκαλεί τον εαυτό Του Θεό, όπως ακούσαμε, πώς θα μπορούσε κάποιος, αν νομίζει ότι πρέπει να Τον αποκαλεί δημιούργημα, να φανεί ότι έχει δίκιο και να μην αμαρτήσει;

ΑΛΛΟ. «Αλλά σε καθετί, με την προσευχή και τη δέηση, μαζί με ευχαριστία, ας γίνονται γνωστά τα αιτήματά σας προς τον Θεό· και η ειρήνη του Θεού, που υπερβαίνει κάθε νου, θα φρουρήσει τις καρδιές σας και τα νοήματά σας εν Χριστώ Ιησού.» Ο Σωτήρας, συνομιλώντας κάπου με τους δικούς του μαθητές, λέει: «Ειρήνη τη δική μου σας δίνω, ειρήνη τη δική μου σας αφήνω.» Όταν λοιπόν ο ίδιος αναφέρει ότι η ειρήνη είναι δική του, αλλά ο Παύλος την αποκαλεί ειρήνη του Θεού, προφανώς γνωρίζει ότι ο Υιός είναι Θεός, ο χορηγός της ειρήνης στους αγίους. Προς τον οποίο και ο μακάριος Ησαΐας, κινούμενος από προφητικό πνεύμα, λέει ως εκ προσώπου εκείνων που πίστεψαν σε αυτόν: «Κύριε ο Θεός μας, δώσε μας ειρήνη· διότι όλα μας τα απέδωσες.» Επομένως, εάν ο Παύλος και γνωρίζει και ομολογεί ότι ο Υιός είναι Θεός, ας χαθεί μακριά η ανοησία εκείνων που πρεσβεύουν άλλα.

Εάν σε καταλάβει σωματική αρρώστια, μην ολιγοψυχείς, αλλά να την υπομένεις με ευχαριστία. Διότι λέγει ο Απόστολος: όταν ασθενώ, τότε είμαι δυνατός. Και σε άλλο σημείο λέγει: μακάριος ο άνθρωπος τον οποίο εσύ, Κύριε, παιδαγωγείς, και τον διδάσκεις από τον νόμο σου. Ας αποθέσουμε λοιπόν τη μέριμνά μας, αγαπητέ, στον Κύριο, διότι αυτός φροντίζει για εμάς. Όσον αφορά τη διατροφή μας, όσοι έχουμε τις δυνάμεις ας εργαζόμαστε, και όταν μας καταλάβει αδυναμία, εάν μας παραβλέψουν οι προεστώτες, πράγμα που μακάρι να μη συμβεί, ο Θεός θα μας στείλει απροσδόκητα βοήθεια. Διότι είναι γραμμένο: ο πατέρας μου και η μητέρα μου με εγκατέλειψαν, ο Κύριος όμως με προσέλαβε. Αρκεί μόνο να τον λατρεύουμε με καθαρή συνείδηση, και αυτός θα κατευθύνει τις καρδιές των προϊσταμένων μας προς εμάς, και θα μας αξιώσει του μακαρισμού του. Μη θλίβεσαι λοιπόν για τον κόπο, διότι πολλοί, αν και δεν εργάστηκαν καθόλου, ενοχλήθηκαν από την ακηδία. Μάθε λοιπόν να είσαι εργάτης, για να μη μάθεις να είσαι επαίτης. Μην αμελείς λοιπόν όταν εργάζεσαι, διότι είναι γραμμένο: ο Κύριος είναι κοντά, και σε όσους κοπιάζουν κατά Θεόν θα αποδώσει μεγάλο μισθό. Μη μεριμνάτε για τίποτε. Αλλά υπόμεινε τον Κύριο, για να αξιωθείς την ανάπαυση των δικαίων. Διότι σε εκείνη την ανάπαυση δεν υπάρχει κόπος, ούτε ακηδία, ούτε μέριμνα, ούτε λύπη, ούτε ασθένεια, ούτε κακή επιθυμία, ούτε τίποτε παρόμοιο, αλλά χαρά και ειρήνη και αγαλλίαση εν Αγίω Πνεύματι.

Όσα ζητάτε στην προσευχή με πίστη θα τα λάβετε, και πάλι: Ο Κύριος είναι εγγύς, για τίποτα να μη μεριμνάτε. Η γνώση πάντοτε αναζητά τρόπους για τη διαφύλαξη εκείνων που την αποκτούν. Η πίστη τι λέει; Εάν ο Κύριος δεν οικοδομήσει οίκο και δεν φυλάξει πόλη, μάταια κόπιασε αυτός που οικοδομεί και αγρυπνεί για να την φυλάξει.

Δεν υπάρχει γνώση που να μη βρίσκεται σε ένδεια, έστω κι αν πλουτίσει σε μεγάλο βαθμό, ενώ τους θησαυρούς της πίστεως δεν τους χωρά ούτε ο ουρανός ούτε η γη. Δεν στερείται ποτέ τίποτα εκείνος που έχει στηριχθεί με την καρδιά του στην ελπίδα της πίστεως, και ακόμη και όταν δεν έχει τίποτα, με την πίστη τα κατέχει όλα, όπως είναι γεγραμμένο: «όλα όσα ζητήσετε στην προσευχή με πίστη, θα τα λάβετε»· και πάλι: «ο Κύριος είναι εγγύς, για τίποτα να μην μεριμνάτε».

Ο Παύλος έμαθε αυτά που δεν επιτρέπεται σε άνθρωπο να πει· έμαθε τα πάντα πριν από τη δημιουργία του κόσμου. Τι είναι πιο δύσκολο να μάθει κανείς, την αρχή ή το τέλος; Είναι ολοφάνερο ότι είναι το πρώτο. Επομένως, αυτό το έμαθε ο Μωυσής, και το πότε, και πριν από πόσα χρόνια, το αποδεικνύει μέσω αυτών με τα οποία αριθμεί τα έτη. Αυτό το έμαθε και ο Σολομών, γι' αυτό και έλεγε: «Θα θυμηθώ τα από αιώνων». Ότι, λοιπόν, είναι κοντά, το γνώρισαν έπειτα και αυτοί· όπως ακριβώς και ο Παύλος, λέγοντας: «Ο Κύριος είναι κοντά, μην μεριμνάτε για τίποτα». Αλλά τότε δεν το γνώριζαν, παρόλο που είχαν λάβει αποδείξεις. Ο δε Χριστός, όπως ακριβώς είπε το «όχι μετά από πολλές ημέρες», θέλοντας να τους κρατά σε εγρήγορση, και δεν το φανέρωσε ξεκάθαρα, έτσι κάνει και τώρα. Εξάλλου, και εκείνοι εδώ δεν ρωτούν για τη συντέλεια, αλλά για τη βασιλεία· γι' αυτό και έλεγαν: «Άραγε, σε αυτόν τον χρόνο θα αποκαταστήσεις τη βασιλεία στον Ισραήλ;». Αυτός όμως ούτε και αυτό τους το αποκάλυψε. Για το τέλος, βέβαια, τον είχαν ρωτήσει και πριν από αυτό· αλλά δεν απάντησε όπως εκεί, με μεγαλύτερη αυστηρότητα, αποτρέποντάς τους από το να νομίζουν ότι η απαλλαγή είναι κοντά, αφήνοντάς τους να πέσουν στους κινδύνους· έτσι έπραξε και εδώ, αλλά πιο ήπια. Διότι, για να μη νομίσουν ότι προσβάλλονται ούτε ότι αυτά αποτελούν προφάσεις, άκουσε πώς αμέσως υπόσχεται να τους δώσει αυτό για το οποίο θα χαίρονταν. Πρόσθεσε, λοιπόν: «Αλλά θα λάβετε δύναμη, όταν θα έλθει το Άγιο Πνεύμα επάνω σας, και θα γίνετε μάρτυρές μου και στην Ιερουσαλήμ και σε όλη την Ιουδαία και τη Σαμάρεια και έως τα πέρατα της γης».

Ακούσατε τη θεία παραβολή και γνωρίσατε τον σκοπό της και είδατε τη δύναμή της· μάθατε πόσο φιλάνθρωπο Κύριο έχουμε, πόσο ανεξίκακο. Σε Αυτόν, λοιπόν, ας καταφύγουμε με καθαρή καρδιά. Ελάτε, με κοινή φωνή ας βοήσουμε προς Αυτόν: Δέσποτα, φιλάνθρωπε Κύριε, Μονογενή Υιέ του Θεού, αμαρτήσαμε στον ουρανό και ενώπιόν σου, και δεν είμαστε άξιοι να ονομαζόμαστε υιοί σου· αλλά παίρνουμε θάρρος από τους οικτιρμούς σου· έχουμε ως εγγύηση της φιλανθρωπίας σου τον τίμιο σταυρό, τον οποίο υπέμεινες για εμάς· έχουμε ως εγγυητές της ευσπλαχνίας σου την άλλοτε πόρνη και τον άλλοτε ληστή. Διότι μέσω αυτών και εμείς και όλοι οι αμαρτωλοί προτρεπόμαστε να προστρέξουμε στη φιλανθρωπία σου. Όπως εκείνους τους ανέδειξας αξιοΰμνητους και μακάριους, Κύριε, ελέησε και εμάς που προσπίπτουμε σε σένα· όπως ανέστησας νεκρούς όταν σταυρώθηκες, ανάστησε με την πολλή σου φιλανθρωπία και εμάς που έχουμε νεκρωθεί από την αμαρτία, ώστε να απολαύσουμε την ανάστασή σου μαζί με όσους έχουν απολυτρωθεί. Λέγοντας αυτά, ας επιμείνουμε, ώστε να πει και σε εμάς ο Δεσπότης μας Χριστός: Ας γίνει σε εσάς σύμφωνα με την πίστη σας. Και εσείς που πρόκειται να απολαύσετε τη δωρεά του βαπτίσματος, αφού απορρίψετε κάθε ξένο λογισμό και κατευθύνετε τις ψυχές σας προς τον ουράνιο νυμφίο, απολαύστε τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Ο Κύριος είναι εγγύς, μην μεριμνάτε για τίποτα.

Μάθε να ψάλλεις, και θα δεις την ευχαρίστηση αυτής της πράξης· διότι όσοι ψάλλουν πληρούνται από Άγιο Πνεύμα, όπως ακριβώς εκείνοι που άδουν τις σατανικές ωδές, από ακάθαρτο πνεύμα. Τι σημαίνει το «στις καρδιές σας προς τον Κύριο»; Δηλαδή, να προσέχετε με σύνεση· διότι εκείνοι που δεν προσέχουν, απλώς ψάλλουν προφέροντας τα λόγια, ενώ η καρδιά τους περιπλανάται αλλού. Πάντοτε, λέει, να ευχαριστείτε για όλα στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού τον Θεό και Πατέρα, υποτασσόμενοι ο ένας στον άλλον με φόβο Χριστού. Δηλαδή, τα αιτήματά σας ας γίνονται γνωστά προς τον Θεό με ευχαριστία· διότι τίποτα δεν ευφραίνει τόσο πολύ τον Θεό, όσο το να είναι κανείς ευγνώμων. Και μάλιστα μπορούμε να ευχαριστούμε, όταν απομακρύνουμε την ψυχή μας από τα προαναφερθέντα, καθαρίζοντάς την πλήρως μέσα από αυτά που είπε.

Και ορθώς είπε: «Επ' εσχάτων των ημερών»· διότι και αυτό τους αφυπνίζει και τους παρηγορεί, αφού πλέον είχαν αποκάμει. Διότι, όπως ακριβώς λέει αλλού, «Ο Κύριος είναι εγγύς, να μη μεριμνάτε για τίποτα»· και πάλι, «Διότι τώρα η σωτηρία είναι πλησιέστερα σε εμάς παρά όταν πιστέψαμε»· έτσι πράττει και εδώ. Τι είναι λοιπόν αυτό που λέει; Ότι ο καθένας που έχει αναλωθεί στον αγώνα, όταν ακούσει για το τέλος του αγώνα, ανασαίνει λίγο, γνωρίζοντας ότι έφτασε αφενός το τέλος των κόπων, και αφετέρου η αρχή της αναπαύσεως.

Και πάλι σε άλλο σημείο: Ο Κύριος είναι εγγύς, για τίποτα να μη μεριμνάτε. Διότι τώρα η σωτηρία μας είναι πιο κοντά· και πάλι: Ο καιρός είναι πλέον σύντομος.

ΟΜΙΛΙΑ ΙΔ΄. Να χαίρεστε πάντοτε εν Κυρίω· πάλι θα το πω, να χαίρεστε. Η επιείκειά σας ας γίνει γνωστή σε όλους τους ανθρώπους. Ο Κύριος είναι κοντά· μην μεριμνάτε για τίποτε, αλλά στο καθετί ας γίνονται γνωστά τα αιτήματά σας προς τον Θεό με την προσευχή και τη δέηση μαζί με ευχαριστία. Και η ειρήνη του Θεού, η οποία υπερβαίνει κάθε νου, θα φρουρήσει τις καρδιές σας και τα νοήματά σας εν Χριστώ Ιησού.

Διότι, επειδή η φύση των πραγμάτων γεννούσε λύπη, μέσω του διπλασιασμού καταδεικνύει ότι πρέπει οπωσδήποτε να χαίρονται. «Η επιείκειά σας ας γίνει γνωστή σε όλους τους ανθρώπους». Είπε πιο πάνω: «Των οποίων θεός είναι η κοιλιά, και η δόξα τους βρίσκεται στην αισχύνη τους, και οι οποίοι φρονούν τα επίγεια». Επειδή λοιπόν ήταν φυσικό να διάκεινται εχθρικά απέναντι στους πονηρούς, τους προτρέπει να μην έχουν τίποτα κοινό με αυτούς, αλλά να τους συμπεριφέρονται με πολλή επιείκεια, και όχι μόνο στους αδελφούς, αλλά και στους εχθρούς και στους πολεμίους. «Ο Κύριος είναι εγγύς, να μη μεριμνάτε για τίποτα». Για ποιον λόγο, πες μου, στενοχωριέστε; Επειδή σας αντιστέκονται; Επειδή τους βλέπετε να ζουν στην τρυφή; Να μη μεριμνάτε για τίποτα. Ήδη η κρίση έχει φτάσει· δεν θα αργήσουν να δώσουν λόγο για τις πράξεις τους. Μήπως όμως εσείς βρίσκεστε σε θλίψη, ενώ εκείνοι σε απολαύσεις; Αλλά ήδη αυτά θα λάβουν τέλος. Μήπως σας επιβουλεύονται και σας απειλούν; Αλλά αυτά δεν θα τους προχωρήσουν ως το τέλος· ήδη έχει φτάσει η κρίση, οπότε θα συμβούν τα αντίθετα. Να μη μεριμνάτε για τίποτα· ήδη έχει φτάσει ο καιρός της ανταπόδοσης. Ακόμη και αν συμπεριφερθείτε με επιείκεια σε εκείνους που σας προξένησαν δεινά, ακόμη και αν υπάρξει φτώχεια, ακόμη και αν έρθει θάνατος, ακόμη και αν υπάρξει οτιδήποτε άλλο φοβερό, όλα θα παρέλθουν. «Να μη μεριμνάτε για τίποτα, αλλά σε καθετί, με την προσευχή και τη δέηση, συνοδευόμενη από ευχαριστία, ας γίνονται γνωστά τα αιτήματά σας προς τον Θεό».

ΟΜΙΛΙΑ Βʹ. Ευχαριστώ τον Θεό μου πάντοτε για εσάς, για τη χάρη του Θεού που σας δόθηκε εν Χριστώ Ιησού· διότι σε όλα πλουτίσατε εν αυτώ. αʹ. Αυτό που προτρέπει τους άλλους να κάνουν, λέγοντας: «Με ευχαριστία τα αιτήματά σας ας γίνονται γνωστά προς τον Θεό», αυτό έπραττε και ο ίδιος, διδάσκοντάς μας να αρχίζουμε πάντοτε τα λόγια μας από αυτά, και πριν από όλα να ευχαριστούμε τον Θεό. Διότι τίποτα δεν είναι τόσο αρεστό στον Θεό, όσο το να είμαστε ευγνώμονες, τόσο για τους εαυτούς μας όσο και για τους άλλους.

Ομιλία εις την τριήμερο Ανάσταση του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Χαίρετε πάντοτε εν Κυρίω, αγαπητοί αδελφοί· πάλι θα πω, χαίρετε· ο Κύριος είναι εγγύς, για τίποτα να μη μεριμνάτε· ο Κύριος έχει εγερθεί εκ νεκρών, και μαζί του πολύ πλήθος αγίων. Ας εορτάσουμε, λοιπόν, με ευφροσύνη και με σωφροσύνη· διότι αυτή είναι αληθινά η ημέρα που εποίησε ο Κύριος· ας αγαλλιαστούμε και ας ευφρανθούμε σε αυτήν· ας κηρύξουμε την ανάσταση του Σωτήρος, ή μάλλον ας διαλαλήσουμε τη δική μας σωτηρία· ας κηρύξουμε την ανάμνηση της σωτηρίου ημέρας· ας κηρύξουμε τη νέκρωση του διαβόλου, την αιχμαλωσία των ακαθάρτων δαιμόνων, τη σωτηρία των Χριστιανών, την ανάσταση των νεκρών. Διότι, διά της αναστάσεως του Χριστού, η μεν γέεννα του πυρός σβήνει, το δε ακοίμητο σκουλήκι πεθαίνει· ο άδης ταράσσεται, ο διάβολος πενθεί, η αμαρτία νεκρώνεται, τα πονηρά πνεύματα εκδιώκονται, οι ευρισκόμενοι στη γη ανέρχονται στους ουρανούς, όσοι βρίσκονται στον άδη ελευθερώνονται από τα δεσμά του διαβόλου και, καταφεύγοντας στον Θεό, λένε προς τον διάβολο: Πού είναι, θάνατε, το νίκος σου; Πού είναι, άδη, το κεντρί σου; Αίτιος δε για εμάς αυτής της αγίας εορτής και πανηγύρεως είναι ο Χριστός, ο οποίος είναι και ο πρόξενος όλων των αγαθών για εμάς.

Γι' αυτό και είχαν ανάγκη από πολλή παρηγοριά. Αυτό λοιπόν διαβλέποντας και ο Παύλος, και βλέποντας όσους είχαν ταχθεί υπό την καθοδήγησή του να κοπιάζουν και να ιδρώνουν, να βαρύνονται από το μέγεθος των συμφορών και να οδυνώνται από τα αλλεπάλληλα πλήγματα, με πολλούς τρόπους αναπτερώνει το φρόνημά τους, πότε μεν λέγοντας: «Εφόσον είναι δίκαιο ενώπιον του Θεού να ανταποδώσει θλίψη σε εκείνους που σας θλίβουν, και σε εσάς που θλίβεστε, άνεση μαζί με εμάς»· πότε δε λέγοντας: «Ο Κύριος είναι εγγύς, για τίποτα να μη μεριμνάτε»· και πάλι: «Μην αποβάλετε την παρρησία σας· διότι έχετε ανάγκη από υπομονή, ώστε, αφού πράξετε το θέλημα του Θεού, να λάβετε την επαγγελία».

Τι ακριβώς εννοώ; Άρπαξες και συμπεριφέρθηκες με πλεονεξία; Απομακρύνσου από την αρπαγή και επίθεσε την ελεημοσύνη στο τραύμα. Πόρνευσες; Απομακρύνσου από την πορνεία και επίθεσε την αγνεία στην πληγή. Κακολόγησες τον αδελφό και τον έβλαψες; Πάψε να κακολογείς και επίθεσε την καλοσύνη. Και για καθένα από τα παραπτώματά μας ας πράττουμε με αυτόν τον τρόπο, και ας μην προσπερνάμε επιπόλαια τα αμαρτήματά μας· διότι πλέον έφτασε, έφτασε ο καιρός της απολογίας. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Ο Κύριος είναι κοντά, για τίποτα να μη μεριμνάτε». Σε εμάς όμως ίσως αρμόζει να λέμε το αντίθετο: «Ο Κύριος είναι κοντά, φροντίστε να μεριμνάτε».

Διότι εκείνοι μεν ορθώς άκουγαν το «μηδέν μεριμνάτε», επειδή βρίσκονταν μέσα σε θλίψη, σε πόνους και σε αγώνες· όσοι όμως ζουν με αρπαγές και μέσα στην τρυφή, οι οποίοι πρόκειται να λογοδοτήσουν αυστηρά, δεν είναι εύλογο να ακούσουν αυτό, αλλά το εξής: «Ο Κύριος είναι εγγύς, να μεριμνάτε». Διότι δεν υπολείπεται πολύς χρόνος μέχρι τη συντέλεια, αλλά ο κόσμος πλέον σπεύδει προς το τέλος του. Αυτό φανερώνουν οι πόλεμοι, αυτό οι θλίψεις, αυτό οι σεισμοί, αυτό η αγάπη που έχει ψυχρανθεί. Διότι, όπως ακριβώς ένα σώμα που ψυχορραγεί και βρίσκεται κοντά στον θάνατο, επισύρει επάνω του αναρίθμητες κακουχίες· και όπως σε ένα σπίτι που πρόκειται να καταρρεύσει, πολλά μέρη συνηθίζουν να πέφτουν εκ των προτέρων, τόσο από την οροφή όσο και από τους τοίχους· έτσι και της οικουμένης η συντέλεια βρίσκεται κοντά και επί θύραις, και εξαιτίας αυτού αναρίθμητα κακά έχουν διασπαρθεί παντού. Διότι, εάν τότε ο Κύριος ήταν εγγύς, πολύ περισσότερο είναι εγγύς τώρα. Εάν πριν από τετρακόσια χρόνια, όταν λέγονταν αυτά, ο Παύλος ονόμαζε εκείνον τον καιρό πλήρωμα των χρόνων, πολύ περισσότερο τον παρόντα. Αλλά ίσως εξαιτίας αυτού ακριβώς του λόγου κάποιοι απιστούν.

Αλλά είσαι ανυπόμονος; Άκουσέ τον που λέει: «Ακόμη λίγο, εκείνος που έρχεται θα έλθει, και δεν θα καθυστερήσει. Ο Κύριος είναι κοντά· για τίποτα να μη μεριμνάτε»· και πάλι: «Παρέρχεται το σχήμα τούτου του κόσμου». Διότι δεν δίνει μόνο προσταγές, αλλά και παρηγορεί, σαν ιατρός. Και όπως ακριβώς εκείνοι, αντί για τα ψυχρά, επινοούν κάποια άλλα, έτσι και αυτός μετοχετεύει την επιθυμία. «Θέλεις να πλουτίσεις;» λέει.

Δ΄. Έπειτα, όπως πάντοτε κάνει, διορθώνει τον ακροατή όχι μόνο από την τιμή που έχει οριστεί για τους αγαθούς, αλλά και από την κόλαση με την οποία απειλούνται οι πονηροί. Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Εάν όμως πει ο κακός εκείνος δούλος στην καρδιά του, "Αργεί να έλθει ο κύριός μου", και αρχίσει να χτυπά τους συνδούλους του, και τρώει και πίνει με τους μέθυσους, θα έλθει ο κύριος του δούλου εκείνου σε ημέρα που δεν τον περιμένει, και σε ώρα που δεν γνωρίζει, και θα τον διχοτομήσει, και θα ορίσει τη θέση του μαζί με τους υποκριτές. Εκεί θα είναι ο κλαυθμός και ο βρυγμός των οδόντων». Εάν δε πει κάποιος: «Είδες τι λογισμός του ήλθε, εξαιτίας του ότι δεν του ήταν γνωστή η ημέρα; Διότι λέει: "Αργεί ο κύριός μου"», θα απαντούσαμε ότι αυτό δεν συνέβη επειδή δεν ήταν γνωστή η ημέρα, αλλά επειδή ο δούλος ήταν πονηρός. Επειδή, στον φρόνιμο και πιστό δούλο, γιατί δεν εισήλθε αυτή η σκέψη; Διότι, τι κι αν αργεί ο δεσπότης, άθλιε, αφού οπωσδήποτε περιμένεις ότι θα έλθει; Γιατί λοιπόν δεν φροντίζεις; Από αυτό λοιπόν μαθαίνουμε, ότι ούτε καν αργεί. Διότι αυτή η άποψη δεν προέρχεται από τον δεσπότη, αλλά είναι απόφαση του πονηρού δούλου· γι' αυτό άλλωστε και κατηγορείται. Διότι, για το ότι δεν αργεί, άκουσε τον Παύλο που λέει: «Ο Κύριος είναι εγγύς, για τίποτε να μη μεριμνάτε»· και, «Εκείνος που έρχεται θα έλθει, και δεν θα βραδύνει».

Αλλά δεν είναι έτσι, αντίθετα εννοεί κάποια γυναίκα, ή και τον σύζυγο μίας από αυτές. «Των οποίων τα ονόματα βρίσκονται στο βιβλίο της ζωής». Αυτό το είπε επειδή το διδάχθηκε από τον Κύριο· διότι «να χαίρεστε», λέει, «επειδή τα ονόματά σας έχουν εγγραφεί στους ουρανούς». «Να χαίρεστε πάντοτε εν Κυρίω». Ακόμα κι αν μαθαίνετε, λέει, ότι ο δάσκαλος βρίσκεται στα δεσμά, ακόμα κι αν υφίσταται μαστιγώσεις, ακόμα κι αν αντιμετωπίζει τον ίδιο τον θάνατο· και δεν πρέπει να γίνεται αυτό μόνο για τους δασκάλους, αλλά κι εμείς οι ίδιοι αν υποφέρουμε αυτά για τον Χριστό (πρέπει να χαιρόμαστε). «Πάλι θα πω, να χαίρεστε· η επιείκειά σας ας γίνει γνωστή σε όλους τους ανθρώπους». Σχεδόν τους διαβεβαιώνει κατηγορηματικά ότι δεν πρέπει να αποθαρρύνονται, αλλά να χαίρονται. «Ο Κύριος είναι εγγύς· να μην μεριμνάτε για τίποτα». Ας μην σας αναστατώνει, λέει, η δική μου κατάσταση. Διότι ο Κύριος θα μου σταθεί βοηθός. «Αλλά σε κάθε περίσταση, με την προσευχή και τη δέηση μαζί με ευχαριστία, ας γίνονται γνωστά τα αιτήματά σας στον Θεό· και η ειρήνη του Θεού, η οποία υπερβαίνει κάθε νου». Επειδή τους είπε να μη μεριμνούν για τίποτα, για να μην αδρανήσουν, νομίζοντας ότι αυτό το διακήρυξε με την απόλυτη και γενική έννοια· για τον λόγο αυτό, εξηγεί, είπα να μην ανησυχείτε για τα δικά μου δεσμά, ως να υποφέρω κάτι το φοβερό εξαιτίας τους. Διότι δεν είναι φοβερά· αλλά να μεριμνάτε, λέει, για την προσευχή και τη δέηση προς τον Θεό. Διότι πρέπει να ζητάμε από τον Θεό ευχαριστώντας τον, χωρίς να αποθαρρυνόμαστε ούτε να αδιαφορούμε. «Θα φρουρήσει τις καρδιές σας και τις σκέψεις σας εν Χριστώ Ιησού». Πάλι τους εύχεται τη διατήρηση της κοινής πίστης.

Αναλογιζόμενος αυτά, αγαπητέ, να είσαι ανδρείος και δυνατός, και ως καλός στρατιώτης να φροντίζεις να αρέσεις σε εκείνον που σε στρατολόγησε. Και αν ο πονηρός σού φέρει λογισμούς ολιγωρίας και επιδιώξει να χαλαρώσει την ένταση της προθέσεώς σου, μην φοβάσαι τις επιβουλές του, έχοντας στον νου σου το Δεσποτικό πρόσταγμα που λέει: «Στον κόσμο θα έχετε θλίψη· αλλά να έχετε θάρρος, εγώ έχω νικήσει τον κόσμο». Γι' αυτό να χαίρεσαι πάντοτε εν Κυρίω, διότι σε εξέλεξε και σε ξεχώρισε από τον κόσμο, και σε έθεσε ενώπιον του προσώπου Του. Και Αυτός, που σε κάλεσε με αγία κλήση, είναι πάντοτε κοντά. Να μην μεριμνάς για τίποτα· αλλά σε κάθε περίσταση, με την προσευχή και τη δέηση, μετ' ευχαριστίας, ας γίνονται γνωστά τα αιτήματά σου στον Θεό. Διότι Αυτός έχει πει: «Δεν θα σε αφήσω και δεν θα σε εγκαταλείψω». Έτσι λοιπόν, μέσα στη σκληρότητα της αγωγής και στην ολιγωρία της ασκήσεως, έχοντας τέτοιους λογισμούς, να ευφραίνεσαι, ενθυμούμενος τον Κύριο και Θεό μας· διότι λέει: «Ενθυμήθηκα τον Θεό, και ευφράνθηκα».

Διότι άλλο είναι να παρακαλεί κανείς τον Θεό με απερίσπαστη διάνοια, και άλλο να παρίσταται μεν το σώμα, αλλά η διάνοια να περιπλανάται. Και πάλι, άλλο είναι να αναζητά κανείς την κατάλληλη ευκαιρία και, αφού ελευθερωθεί από τις κοσμικές ασχολίες, να προσεύχεται, και άλλο, όσο είναι δυνατόν, να προτιμά και να προτάσσει την προσευχή από τις κοσμικές φροντίδες, σύμφωνα με τον Απόστολο που λέει: «Ο Κύριος είναι εγγύς. Μην μεριμνάτε για τίποτα, αλλ' σε κάθε περίσταση, με την προσευχή και τη δέηση ας γίνονται γνωστά τα αιτήματά σας προς τον Θεό». Καθώς και ο μακάριος Πέτρος λέει: «Γίνετε σώφρονες και να αγρυπνείτε στις προσευχές, ρίχνοντας όλη τη μέριμνά σας σε Αυτόν, διότι Αυτός φροντίζει για εσάς». Πρώτιστα δε και ο ίδιος ο Κύριος, γνωρίζοντας ότι τα πάντα οχυρώνονται διά της προσευχής, λέει: «Μην μεριμνάτε για το τι θα φάτε ή τι θα πιείτε ή τι θα ντυθείτε, αλλά να ζητάτε μόνο τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη Του, και όλα αυτά θα σας προστεθούν». Ίσως δε, μέσω αυτού, να μας προσκαλεί ο Κύριος σε μεγαλύτερη πίστη. Διότι, ποιος, αποβάλλοντας τη μέριμνα για τα πρόσκαιρα και μη έχοντας πλέον καμία στέρηση, δεν θα Τον πιστέψει έπειτα και για τα αιώνια αγαθά; Και ο Ίδιος καθιστώντας το αυτό φανερό, έλεγε: «Εκείνος που είναι πιστός στο μικρό, είναι πιστός και στο μεγάλο, και εκείνος που είναι άπιστος στο μικρό, είναι άπιστος και στο μεγάλο».

«Μη μεριμνάτε για τίποτα· αλλά σε κάθε περίπτωση, με την προσευχή και τη δέηση, μαζί με ευχαριστία, ας γίνονται τα αιτήματά σας προς τον Θεό.» Επομένως, ας μην αμελούμε, αλλά ας είμαστε δυνατοί και ας αγωνιζόμαστε με ανδρεία στο έργο στο οποίο μας έχει καλέσει ο Θεός. Διότι Αυτός είναι που μας κάλεσε από τον κοινωνικό βίο στο μοναχικό σχήμα· Αυτός είναι που μας έντυσε με «ιμάτιο σωτηρίας και χιτώνα ευφροσύνης»· Αυτός «μας εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου, γινόμενος για χάρη μας κατάρα.» «Στην ελευθερία, λοιπόν, με την οποία μας ελευθέρωσε ο Χριστός, ας στεκόμαστε σταθεροί, και ας μην υποταχθούμε πάλι σε ζυγό δουλείας», ας μην γίνουμε πάλι υποτελείς στα πάθη. Ένας αργυρώνητος δούλος, αφού ελευθερωθεί, ποτέ δεν θα επέλεγε να υποδουλωθεί ξανά, αλλά απομακρυνόμενος μακριά από τη δουλεία χαίρεται, επειδή αξιώθηκε να λυτρωθεί από τη δουλική τυραννία. Αν και η δουλεία δεν είναι εντελώς κακό πράγμα· διότι λέει ο Απόστολος: «Κλήθηκες ενώ ήσουν δούλος; Ας μη σε νοιάζει. Αλλά, αν μπορείς να γίνεις και ελεύθερος, προτίμησέ το καλύτερα. Διότι εκείνος που κλήθηκε εν Κυρίω ενώ ήταν δούλος, είναι απελεύθερος του Κυρίου.»