Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 1:11

Ας κατανοήσουμε, λοιπόν, τι σημαίνει το να συμμετέχει κανείς και με πόσους τρόπους γίνεται αυτό. Φέρνοντας στο μυαλό μου από τις Παροιμίες το «Έλα μαζί μας, γίνε συμμέτοχος σε αίμα», και από τον Απόστολο το «επειδή είστε όλοι συγκοινωνοί μου στη χάρη», και το «που γίνατε συγκοινωνοί στη θλίψη μου»· και το «Ας κάνει συμμέτοχο σε όλα τα αγαθά ο κατηχούμενος στον λόγο εκείνον που τον κατηχεί»· και το «Αν έβλεπες κλέφτη, έτρεχες μαζί του, και μαζί με μοιχούς έβαζες το μερίδιό σου»· και το «Με έλεγχο θα ελέγξεις τον αδελφό σου, για να μην αναλάβεις αμαρτία εξαιτίας του»· και το «Αυτά έπραξες, και εγώ σιώπησα· υπέθεσες μέσα στην ανομία σου ότι θα είμαι όμοιός σου· θα σε ελέγξω και θα τα παραστήσω μπροστά στο πρόσωπό σου», και άλλα παρόμοια, θεωρώ ότι υφίσταται κοινωνία ως προς το έργο, όταν συνεργάζονται μεταξύ τους με τον ίδιο σκοπό για την τέλεση μιας πράξης· ως προς το φρόνημα δε, όταν κάποιος συγκατατίθεται στη διάθεση αυτού που πράττει και συμφωνεί μαζί του. Μια άλλη μορφή κοινωνίας, η οποία διαφεύγει από τους πολλούς, φανερώνεται από την ακριβολογία της θεόπνευστης Γραφής: όταν κάποιος, αν και ούτε συνεργάστηκε ούτε συγκατατέθηκε στη διάθεση, αντιλαμβανόμενος όμως την κακία του φρονήματος από το οποίο πηγάζει η πράξη, εφησυχάζει και δεν ελέγχει, σύμφωνα και με τα όσα γράφτηκαν παραπάνω, και με αυτό που ειπώθηκε από τον Απόστολο προς τους Κορινθίους: «Δεν πενθήσατε, ώστε να απομακρυνθεί από ανάμεσά σας αυτός που διέπραξε το έργο αυτό»· στα οποία και πρόσθεσε: «Λίγο προζύμι νοθεύει όλο το φύραμα».

Εκτρέπονται από την οδό των ταπεινών εκείνοι που δεν διστάζουν να πουν σε όποιον είναι νήπιος στο μυαλό: «Έλα μαζί μας, γίνε συμμέτοχος σε άδικο αίμα». Εκτρέπονται από την οδό των ταπεινών και όσοι διαστρέφουν την ορθότητα των εκκλησιαστικών δογμάτων σύμφωνα με τη δική τους γνώμη, και πείθουν τον νου των πιο απλών να βαδίζει σε στρεβλό και διεστραμμένο μονοπάτι. Διότι σε αυτούς δεν υπάρχει τίποτα το ορθό, παρά μάλλον διεστραμμένα και άσχημα λόγια, και κατασκευές λόγων, που είναι γεμάτα ταυτόχρονα από ασέβεια και αμάθεια. <Και γιος και πατέρας πήγαιναν στην ίδια κοπέλα, ώστε να βεβηλώσουν το όνομα του Θεού τους.> Τους κατηγορεί και πάλι για σφοδρές και ανεξέλεγκτες ηδονές, και τους παρουσιάζει να αψηφούν κάθε ευπρέπεια με αυτό και μόνο το αμάρτημα. Διότι θα ήταν βέβαια καλύτερο να αγωνίζονται γενναία κατά των παθών και να υπερισχύουν της άτοπης και μυσαρής ηδονής και να αποκόπτουν τις επιθυμίες, και, μαθαίνοντας να επιτιμούν τα θελήματα της σάρκας, να αναγκάζουν να ηρεμεί τον νόμο που αγριεύει στα μέλη μας. Όμως εκείνοι υστερούσαν σε μια τόσο λαμπρή αρετή, και είχαν πιθανώς ηττηθεί και από τα σαρκικά πάθη.

Περί των ανυποτάκτων, και περί της αναστάσεως και του φόβου του Θεού και της μελλούσης κρίσεως. Παραίνεση λθ'. Αγαπητέ, εάν έλθει κάποιος αδελφός και σε παρακαλέσει, λέγοντας: Έλα μαζί μας· γίνε κοινωνός αίματος στο σχέδιό μας· ας σχηματίσουμε φατρία με ομόνοια, και όσους αντιλέγουν ας τους κατατροπώσουμε· ας αντισταθούμε στους πρεσβυτέρους και ας μην σεβαστούμε τα γηρατειά· ας δείρουμε τους οικονόμους, ας χλευάσουμε τον φιλήσυχο, ας εμπαίξουμε τους ευλαβείς· ας υποτάξουμε τους πάντες σε εμάς· έτσι θα γίνουμε ονομαστοί. Όταν μας ελέγχουν, ας μην σωπαίνουμε· ας κραυγάσουμε ομόφωνα, για να μην φανεί το ψέμα μας. Όταν μας νουθετούν, ας διατηρήσουμε την αλαζονεία μας· και όταν μας παρακαλούν, ας υπερηφανευθούμε. Ας γίνει η ισχύς μας ο νόμος της δικαιοσύνης, διότι το ασθενές αποδεικνύεται άχρηστο. Εσύ, λοιπόν, να μην συμπορευθείς στον δρόμο μαζί τους. Απομακρύνσου από αυτούς και άλλαξε πορεία· διότι δεν πρόκειται να κοιμηθούν, εάν δεν πράξουν το κακό.

ΚΕ΄. Να είσαι βραδύς προς την κακία, άνθρωπέ μου, και ταχύς προς τη σωτηρία, υπακούοντας στα λόγια μου· διότι αποτελούν ίσον κακό τόσο η προθυμία προς το χειρότερο, όσο και η αναβολή προς το καλύτερο. Εάν προσκληθείς σε διασκέδαση, μη βιαστείς· εάν προσκληθείς σε άρνηση της πίστεως, απομακρύνσου αμέσως· εάν σου πει μια πονηρή συντροφιά: «Έλα μαζί μας, γίνε συμμέτοχος σε έχυση αίματος, ας κρύψουμε στη γη άδικα έναν δίκαιο άνδρα», ούτε καν να τους δώσεις ακρόαση. Διότι δύο μέγιστα οφέλη θα αποκομίσεις: και σε εκείνον θα καταστήσεις γνωστή την αμαρτία του, και τον εαυτό σου θα απαλλάξεις από την πονηρή συναναστροφή.

Τι να σου δοθεί και τι να προστεθεί σε σένα για τη δόλια γλώσσα; Και πάλι, σε άλλον ψαλμό: Γιοι των ανθρώπων, τα δόντια τους είναι όπλα και βέλη, και η γλώσσα τους μάχαιρα οξεία. Προσεύχεται, λοιπόν, να λυτρωθεί από αυτούς. Και ο Δεσπότης Χριστός ονόμασε ζηλευτούς και μακάριους όσους χλευάζονται και συκοφαντούνται· αλλά και παρήγγειλε να προσεύχονται για να μην εισέλθουν σε πειρασμό. Συμφωνεί, επομένως, η προσευχή του προφήτη με τους ευαγγελικούς νόμους. Ο δε άγιος Αθανάσιος, ερμηνεύοντας το ρητό σύμφωνα με το βαθύτερο νόημά του, ως συκοφαντίες των ανθρώπων εννοεί τις αθυροστομίες και τις φλυαρίες των αιρετικών και των παρανόμων. Και εμείς λοιπόν, αδελφοί, ακολουθώντας τον πατέρα, ας αποφύγουμε κάθε αίρεση, και προς το παρόν αυτές που επικρατούν τώρα ανάμεσά μας, δηλαδή των Εικονοκλαστών, των Παυλικιανών και των Μανιχαίων· και εάν πουν σε κάποιον από εμάς, «έλα μαζί μας», ας απομακρύνουμε το πόδι μας και ας αλλάξουμε πορεία, κατά τον παροιμιακό λόγο, και ας μη συμπορευτούμε μαζί τους. Το πρόσωπό σου ας επιλάμψει πάνω στον δούλο σου, και δίδαξέ με τα δικαιώματά σου. Το θείο βέβαια είναι ασώματο, απλό και ασύνθετο· ωστόσο η θεία Γραφή ομιλεί γι' αυτό με τρόπο πιο σωματικό και υλικό, προσαρμόζοντας τους λόγους στα μέτρα της ανθρώπινης φύσης· επειδή ο Υιός είναι χαρακτήρας της υποστάσεως του Πατρός και απαύγασμα, όπως διδάσκει η αλήθεια και ο μακάριος Παύλος.

Τις θύρες των σοφών να επισκέπτεσαι συχνά, των πλουσίων όμως όχι. ΤΙΤΛΟΣ ΙΖ΄. — Περί της συναναστροφής με κακούς ανθρώπους· και ότι πρέπει να αποφεύγουμε τις συναναστροφές με τους μοχθηρούς, καθώς προξενούν καταστροφή. «Σηκώθηκε ο Μωυσής και πήγε προς τον Δαθάν και τον Αβειρώμ, και πορεύτηκαν μαζί του όλοι οι πρεσβύτεροι του Ισραήλ· και μίλησε προς τη συναγωγή λέγοντας: Αποχωριστείτε από τις σκηνές αυτών των σκληρών ανθρώπων, και μην αγγίζετε τίποτα από όσα τους ανήκουν. Και απομακρύνθηκαν από τη συναγωγή του Κορέ, και του Δαθάν, και του Αβειρώμ.» «Να εξαφανίσετε τον πονηρό από ανάμεσά σας.» «Να εξολοθρεύσετε αυτά τα έθνη από μπροστά σας, και δεν θα γίνουν για σας παγίδα, ούτε σκάνδαλα, ούτε καρφιά στις φτέρνες σας, ούτε βέλη στα μάτια σας.» «Είπε ο Σαούλ προς τον Κιναίο: Φύγε, και απομακρύνσου από το μέσο του Αμαληκίτη, για να μην σε αφανίσω μαζί του. Και απομακρύνθηκε ο Κιναίος, και πάταξε ο Σαούλ τον Αμαλήκ.» «Το να απέχει κανείς από τα κακά, είναι επιστήμη.» «Μακάριος ο άνθρωπος που δεν πορεύτηκε σύμφωνα με τη βουλή των ασεβών.» «Δεν κάθισα μαζί με συνέδριο ματαιότητας.» «Σκέπασέ με από τη συσπείρωση εκείνων που πράττουν το κακό.» «Όσοι αγαπάτε τον Κύριο, να μισείτε τα πονηρά.» «Γιε μου, ας μην σε πλανήσουν ασεβείς άνθρωποι, ούτε να πορευτείς στον ίδιο δρόμο μαζί τους. Απομάκρυνε το πόδι σου από τα μονοπάτια τους. Διότι τα πόδια τους τρέχουν προς την κακία.» «Μην ζηλέψεις τους δρόμους των παρανόμων· σε όποιον τόπο κι αν στρατοπεδεύσουν, μην πας εκεί.»

Αν σε παρακινήσουν, λέγοντας: Έλα μαζί μας, γίνε συμμέτοχος σε αίμα, ας χώσουμε στη γη δίκαιο άνθρωπο άδικα· ας τον καταπιούμε ζωντανό σαν τον άδη, και ας εξαλείψουμε τη μνήμη του από τη γη· ας αρπάξουμε την πολύτιμη περιουσία του, και ας γεμίσουμε τα σπίτια μας με λάφυρα· ένωσε τον κλήρο σου μαζί μας, ας αποκτήσουμε όλοι ένα κοινό ταμείο, και ας έχουμε όλοι ένα κοινό πουγκί· γιε μου, μην πορευτείς στον ίδιο δρόμο με αυτούς. Απομάκρυνε το πόδι σου από τα μονοπάτια τους. Διότι δεν στήνονται μάταια τα δίχτυα για τα πουλιά.» «Συνέβη μετά τον θάνατο του βασιλιά των υιών Αμμών, να βασιλεύσει αντ' αυτού ο γιος του, Αννών. Και είπε ο Δαβίδ: Θα δείξω έλεος σε αυτόν, όπως ακριβώς έδειξε ο πατέρας του σε εμένα. Και έστειλε ο Δαβίδ απεσταλμένους για να τον παρηγορήσουν· και είπαν οι άρχοντες των Αμμονιτών στον κύριό τους: Δεν έστειλε ο Δαβίδ παρηγορητές για να τιμήσει τον πατέρα σου, αλλά για να εξερευνήσουν την πόλη και να την κατασκοπεύσουν.

Τι λέχθηκε την προχθεσινή ημέρα στην κατήχηση, και πώς κάποιοι ολίσθησαν εξαιτίας των δικών μου αμαρτιών, αν και δεν το κατανοήσατε με λεπτομέρεια, πάντως το ακούσατε αμυδρά. «Αν δεν είχα έρθει και δεν τους είχα μιλήσει», λέει ο Κύριος, «δεν θα είχαν αμαρτία· τώρα όμως δεν έχουν καμία δικαιολογία για την αμαρτία τους». Πρέπει λοιπόν, τέκνα, και εγώ να μιλήσω, και ίσως να μιλήσω με περισσότερη συμπάθεια, έστω κι αν δεν είναι αναγκαίο για πολλούς· αλλά για την ασφάλεια κάποιων, ας τα ακούσουν και οι ήδη ασφαλείς. Έχει γραφτεί, λοιπόν, στις ιερές Παροιμίες: Ότι, αν κάποιος σου πει: Έλα μαζί μας, γίνε κοινωνός αίματος, ας σκοτώσουμε δίκαιο, και διάφορα άλλα, μην υπακούσεις, μην πας μαζί τους, γιε μου, απομακρύνσου γρήγορα. Και εγώ, λοιπόν, ω τέκνα, τα ίδια σας λέω. Αν κάποιος αρχίσει να παρακολουθεί και να ακολουθεί και να απομονώνει και να πηγαίνει σε πιο κρυφούς τόπους, και έπειτα να αρχίζει συζητήσεις υποτίθεται κινούμενος από το Πνεύμα, αλλά μάλλον από σατανική διάθεση· και λέει είτε «Σε αγαπώ», είτε «Θέλω να σου πω κάτι, αν μπορείς να κρατήσεις μυστικό». Σε αυτούς τους τόπους, λοιπόν, και στις περιστάσεις, και στα στόματα, και στα λόγια, να ξέρεις ότι δεν επιβλέπει ο Κύριος, αλλά είναι παρών ο διάβολος. Φύγε τρέχοντας, απομακρύνσου, δραπέτευσε, σαν από φωτιά, σαν από δίκοπο μαχαίρι, σαν από ληστή και ανθρωποκτόνο, και ανάγγειλε γρήγορα αυτό που συνέβη.