Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 10:1

Αλλά εάν ο Θεός εγέννησε, λέγει, πώς δεν πρέπει να ονομάζουμε τον γεννηθέντα «γέννημα»; Διότι είναι φοβερό για εμάς να τον προσφωνούμε με δικά μας ονόματα, αυτόν στον οποίο ο Θεός χάρισε το όνομα το υπέρ παν όνομα. «Υιός μου είσαι εσύ», λέγει, «εγώ σήμερα σε έχω γεννήσει». Καίτοι θα ήταν πιο λογικό σύμφωνα με το επιχείρημά τους, λόγω του ότι έχει γεννηθεί, να ονομαστεί γέννημα και όχι Υιός· αλλά δεν λέχθηκε έτσι. Γι' αυτό, εκείνος που έχει προ οφθαλμών του το κριτήριο του Χριστού και γνωρίζει πόσο μεγάλος είναι ο κίνδυνος να αφαιρέσει ή να προσθέσει κάτι στα όσα έχουν παραδοθεί από το Πνεύμα, πρέπει να μην φιλοδοξεί να καινοτομεί από μόνος του, αλλά να αναπαύεται σε όσα έχουν προκηρυχθεί από τους αγίους. Εκείνο, λοιπόν, το οποίο ούτε η κοινή συνήθεια ούτε η χρήση των Γραφών έχει αποδεχθεί, πώς το να το αποτολμά κανείς δεν αποτελεί την έσχατη παραφροσύνη; Διότι ποιος πατέρας ή ποια μητέρα, που διάκειται ευμενώς και ήμερα προς εκείνον που προέρχεται από αυτούς, αφήνοντας το να τον προσφωνήσει υιό ή τέκνο, θα τον ονόμαζε γέννημα; Διότι λέγει: «Τέκνο, πήγαινε στο αμπέλι»· και αλλού: «Ο Θεός θα προνοήσει για τον εαυτό του πρόβατο για σφαγή, τέκνο μου»· και πάλι ο Ισαάκ: «Ποιος είσαι, τέκνο μου;» και, «Υιέ μου, μην καταφρονείς την παιδεία του Κυρίου»· και, «Σοφός υιός ευφραίνει τον πατέρα»· και οτιδήποτε παρόμοιο. Πουθενά όμως δεν αποδεικνύεται να έχει προσφωνήσει κανείς «γέννημα» εκείνον που προέρχεται από αυτόν. Και η αιτία είναι σαφής: διότι ο μεν «υιός» και το «τέκνο» είναι ονόματα εμψύχων όντων, το δε «γέννημα» όχι πάντοτε.

Αν το Άγιο Πνεύμα είναι κτίσμα, μάταια βαπτίστηκες, και ως προς τα δύο μεν μέρη είσαι υγιής· ή μάλλον ούτε καν σε εκείνα· ως προς το ένα όμως, κινδυνεύεις ολοκληρωτικά. Υπόθεσε ότι η Τριάδα είναι ένας μαργαρίτης, από παντού όμοιος και εξίσου λαμπερός. Οποιοδήποτε μέρος του μαργαρίτη και αν υποστεί βλάβη, αφανίζεται ολόκληρη η χάρη του λίθου. Έτσι, όταν ατιμάζεις τον Υιό για να τιμήσεις τον Πατέρα, Εκείνος δεν δέχεται την τιμή σου. Με την ατίμωση του Υιού ο Πατέρας δεν δοξάζεται. Εάν ένας σοφός υιός ευφραίνει τον πατέρα του, πόσο μάλλον η τιμή προς τον Υιό αποβαίνει τιμή προς τον Πατέρα;

ΤΙΤΛΟΣ Εʹ. — Περί του σοφού υιού. «Ο σοφός υιός ευφραίνει τον πατέρα.» «Ο φρόνιμος υιός ευφραίνει τη μητέρα του.» «Διασώθηκε από τον καύσωνα ο νοήμων υιός. Ο πεπαιδευμένος υιός θα γίνει σοφός.» «Ο δίκαιος υιός γεννιέται για τη ζωή.» «Ας ευφραίνεται ο πατέρας και η μητέρα για σένα, και ας χαίρεται αυτή που σε γέννησε.» «Όταν ένας άνδρας αγαπά τη σοφία, ευφραίνεται ο πατέρας του.» «Υιέ μου, εάν γίνεις σοφός για τον εαυτό σου, θα είσαι σοφός και για τον πλησίον.» «Προτιμότερος είναι ένας φτωχός και σοφός νέος, παρά ένας ηλικιωμένος και άφρων βασιλιάς.» Η αρετή των τέκνων είναι δόξα των πατέρων.

Ώ, τι οδυνηρό θέαμα είναι αυτό! Ώ, τι οικτρότατος θάνατος! Τι βλαστάρι αφαιρέθηκε από το γένος μας, τι πανέμορφος οφθαλμός αποκόπηκε, τι καίριο μέλος ακρωτηριάστηκε! Ώ, θάνατε αδικώτατε, τι έπραξες; Πώς δεν σπλαχνίστηκες μια τρυφερή φύση, ούτε σε κυρίευσε έλεος για τη νεαρή ηλικία; Ήσουν λοιπόν άθελκτος και αμείλικτος και μάταια υμνείσαι πως θέλχθηκες από τη λύρα του Ορφέα και άφησες μια ψυχή να βγει στο φως, εσύ ο σιδερένιος, ή τουλάχιστον πως κάμφθηκες από τους θρήνους της νιόπαντρης νύφης για τον ήρωα που έπεσε στην Τροία. Διότι, αν ήταν αλήθεια αυτά, ίσως και τώρα να σπλαχνιζόσουν αυτόν που πενθούμε. Ώ, συμφορά που διέδραμε κάθε ηλικία και συγκλόνισε κάθε καρδιά. Ποιος είναι τόσο σκληρός σαν διαμάντι ή προέρχεται από σκυθρωπή πέτρα, που δεν έχυσε ένα δάκρυ για τον νεκρό; Το παιδί βρισκόταν σε μια ηλικία όπου τρεφόταν ακόμα με ανέμελες πνοές, η οποία δεν επιτρέπει ακόμα το να χαίρεται ή να λυπάται. Άνθιζε σαν τον παράδεισο, τον οποίο φύτεψε, για να μιλήσω σύμφωνα με τη Γραφή, ο Θεός. Περιέβαλλε το τραπέζι μου σαν θαλερό νεόφυτο δενδρύλλιο, μας εύφραινε ψελλίζοντας με τη νηπιακή του φωνή, μας έτρεφε με αγαθές ελπίδες ότι, καθώς θα ανθίζει στη νεότητά του και θα φτάσει στο μέτρο της εφηβείας, «θα ευφράνει εμένα τον πατέρα του, και δεν θα γίνει λύπη για τη μητέρα του», αντίθετα με τον άφρονα υιό στον σοφό Σολομώντα.

Διότι ποιος θα με λυτρώσει από το σώμα αυτού του θανάτου; Συγκατοικείς με θηρίο, με άγριο λιοντάρι, τη σάρκα. Αν δεν σηκώσεις ρομφαία εναντίον της, σε άρπαξε, σε συνέτριψε, σε κατέστρεψε. Το έργο σου είναι να παλεύεις σώμα με σώμα και να συμπλέκεσαι με τον δράκοντα. Είναι αξιαγάπητο το να στέκεσαι με τόξο και ρομφαία και να παραμείνεις αλώβητος και αθάνατος. Ελεήστε με, τέκνα μου, και αδελφοί ελεήστε, και μαζί με τα αμύθητα κακά μου μην προσθέσετε και άλλη φωτιά στο κεφάλι μου, αλλά μάλλον, την κακία που υπάρχει σε μένα περισσότερο από κάθε άνθρωπο, διασκορπίστε την με τις αγαθοεργίες σας. Διότι είναι γραμμένο: Ο σοφός υιός ευφραίνει τον πατέρα του, και συγχωρεί την ασύνετη συμπεριφορά του. Αυτά λοιπόν είναι ανάγκη να τα λάβετε υπόψη, και να δίνετε και να λαμβάνετε πείρα ο ένας από τον άλλον, από τα οποία κατανοούμε και τα πιο κρυφά, και να προβάλλετε τον λόγο, και να μη θεωρείτε ντροπή τη διήγηση. Διότι προτιμούμε να λέμε ντροπιαστικά πράγματα παρά να τα πράττουμε.