Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 10:20

Εάν κάποιος είναι διάκονος, ας μιμείται τους επτά γύρω από τον Στέφανο, στους οποίους εμπιστεύτηκαν τη διακονία, οι οποίοι και αναδείχθηκαν πιστοί και πλήρεις Αγίου Πνεύματος. Εάν κάποιος είναι αναγνώστης, ας γίνει συμμέτοχος εκείνου που λέει: «Η γλώσσα μου είναι κάλαμος οξυγράφου γραμματέως»· και όπως είπε ο Πέτρος: «Εάν κάποιος λαλεί, ας λαλεί ως λόγια Θεού»· και, «Άργυρος πεπυρωμένος είναι η γλώσσα του δικαίου». Όσοι μοναχοί είναι τέλειοι, ας έχουν αυτούς τους αγίους άνδρες ως φίλους: τον Ηλία, τον Ελισσαίο, τον Ιωάννη· ενώ οι νεότεροι ανάμεσά τους ας μιμούνται τους τότε τρεις αγίους μαζί με τους Μακκαβαίους. Οι δε παρθένες αναμένονται στους ουρανούς μαζί με τις συντρόφους τους, τη Μαρία την αδελφή του Ααρών, και τη Μαρία, και τη Θέκλα, η οποία ξερίζωσε από τον εαυτό της τη σαρκική επιθυμία, και τις τέσσερις προφητεύουσες θυγατέρες του Φιλίππου. Οι δε χήρες ας πολιτεύονται όπως η Δεββώρα που έκρινε τον λαό, η οποία αναδείχθηκε μητέρα στην Ιερουσαλήμ· και όπως η Ιουδήθ, η οποία με σύνεση και αγιασμό αφαίρεσε την κεφαλή του Ολοφέρνη· και όπως η Άννα, η θυγατέρα του Φανουήλ, η οποία, ούσα ογδόντα τεσσάρων ετών, βρισκόταν στο ιερό λατρεύοντας με νηστείες και δεήσεις, και προσέφερε διαρκώς δοξολογία προς τον Κύριο.

Η μεν λοιπόν αλληλουχία του κειμένου, όπως υπέδειξε η ανάλυση, έχει ως εξής. Αξίζει όμως να μην προσπεράσουμε το σημείο αυτό χωρίς να το εξετάσουμε: για ποιον άραγε λόγο δεν λαμβάνεται ως κόσμημα το ίδιο το χρυσάφι, αλλά τα ομοιώματα του χρυσού, και όχι το ίδιο το ασήμι, αλλά τα στίγματα από την ύλη αυτή που σφυρηλατούνται πάνω στο ομοίωμα του χρυσού; Εκείνο λοιπόν που συμπεράναμε σχετικά με αυτά είναι το εξής: κάθε διδασκαλία περί της άρρητης φύσεως του Θεού, ακόμη και αν φαίνεται να εκφράζει κατά τον μέγιστο βαθμό κάποιο θεοπρεπές και υψηλό νόημα, αποτελεί ομοιώματα χρυσού και όχι το ίδιο το χρυσάφι· διότι δεν είναι δυνατόν να παρασταθεί με ακρίβεια το αγαθό που υπερβαίνει κάθε έννοια. Ακόμη και αν πρόκειται για κάποιον Παύλο, ο οποίος μυήθηκε τα απόρρητα στον παράδεισο, ακόμη και αν ακούσει τα αλάλητα ρήματα, τα νοήματα περί του Θεού παραμένουν ανέκφραστα· διότι, όπως λέγει, τα λόγια που εκφράζουν τα νοήματα αυτά είναι άρρητα. Εκείνοι λοιπόν που ενσταλάζουν μέσα μας κάποιους αγαθούς λογισμούς για την κατανόηση των μυστηρίων, αδυνατούν μεν να πουν πώς ακριβώς έχει η φύση Του, λέγουν όμως «απαύγασμα δόξης», «χαρακτήρα υποστάσεως», «μορφή Θεού», «Λόγο εν αρχή», «Λόγο Θεό»· όλα αυτά, σε εμάς που δεν έχουμε αντικρίσει εκείνον τον θησαυρό, φαίνονται ως χρυσάφι, σε εκείνους όμως που μπορούν να ατενίσουν προς την αλήθεια είναι ομοιώματα χρυσού, και όχι ο ίδιος ο χρυσός που διαφαίνεται μέσα στα λεπτά στίγματα του αργυρίου. Και το αργύριο είναι η σημασία των λέξεων, καθώς λέγει η Γραφή: «Άργυρος πεπυρωμένος γλώσσα δικαίου».

ΤΙΤΛΟΣ ΙΔ΄. — Περί εκείνων που προφυλάσσουν τη γλώσσα τους. «Δεν θα μιλήσουν τα χείλη μου άνομα, ούτε η ψυχή μου θα μελετήσει άδικα.» «Αν φείδεσαι των χειλέων σου, θα είσαι συνετός.» «Όποιος φυλάσσει το στόμα του, διατηρεί την ψυχή του.» «Τη φιλονικία καταπραΰνει ο σιωπηλός.» «Όποιος αγαπά τη ζωή του, φείδεται του στόματός του.» «Αφαίρεσε από τον εαυτό σου το διεστραμμένο στόμα, και απομάκρυνε από εσένα τα άδικα χείλη.» «Ασήμι δοκιμασμένο στο πυρ είναι η γλώσσα του δικαίου. Με δικαιοσύνη λέγονται όλα τα λόγια του στόματός σου. Δεν υπάρχει σε αυτά τίποτα το διεστραμμένο ούτε το στρεβλό.» «Από τους καρπούς του στόματός του θα χορτάσει η ψυχή του ανθρώπου.» «Η θεραπευτική γλώσσα είναι δέντρο ζωής· και όποιος την προφυλάσσει θα πληρωθεί από πνεύμα.» «Κηρήθρες μελιού είναι τα καλά λόγια, και η γλύκα τους είναι θεραπεία της ψυχής.» «Όποιος φυλάσσει το στόμα του και τη γλώσσα του, προφυλάσσει την ψυχή του από τη θλίψη.» «Η ήπια γλώσσα συντρίβει οστά.» «Θάνατος και ζωή βρίσκονται στην εξουσία της γλώσσας, και εκείνοι που την ελέγχουν θα φάνε τους καρπούς της.» «Μακάριος ο άνθρωπος, ο οποίος δεν θα ολισθήσει με το στόμα του.» «Ο γλυκύς λόγος πολλαπλασιάζει τους φίλους τους.» «Ποιος θα βάλει φρουρά στο στόμα μου, και σφραγίδα στα χείλη μου, ώστε να μην πέσω εξαιτίας της, και να μην με καταστρέψει η γλώσσα μου;» «Όποιος μισεί τη φλυαρία, ελαττώνει την κακία.» «Αγαθά απλόχερα χυμένα πάνω σε κλειστό στόμα.» «Είπα: Θα φυλάξω τις οδούς μου, ώστε να μην αμαρτήσω με τη γλώσσα μου.» «