Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 11:16

Και η γη είναι υποπόδιο, διότι οι άνθρωποι επί της γης με δυσκολία μπορούν να κατανοήσουν τα κατώτατα από όσα αφορούν τον Θεό. Σύμφωνα με αυτό έχει ειπωθεί: «Άνδρας συνετός, θρόνος αισθήσεως· θρόνος δε ατιμίας, γυναίκα που μισεί τα δίκαια». Όπως ακριβώς θρόνος αισθήσεως είναι εκείνος που διαθέτει αντίληψη και φρόνηση, έτσι και θρόνος του Θεού είναι εκείνος που χώρεσε μέσα του τα ύψιστα της περί του Θεού διδασκαλίας. —«Ότι Κύριος ελάλησε». Είναι φοβερό να παρακούει κανείς τους λόγους του Θεού.

Εφόσον λοιπόν αυτά έχουν διαπιστωθεί κατ' αυτόν τον τρόπο, πώς να μην είναι πάρα πολύ αισχρό και άξιο κάθε αποτροπιασμού, το να αποκλίνουμε εμείς από τον πρέποντα λογισμό και να γινόμαστε περίγελος στον Θεό; Και μάλιστα πολύ δικαιολογημένα, εάν δεν αδράξουμε πρόθυμα τον καιρό που είναι ήδη παρών, κατά τον οποίο θα μπορούσε να καταστεί εύκολη υπόθεση η διάκριση στις αρετές για εκείνους που πορεύονται προς αυτές· διότι, αν διστάζουμε και απορρίπτουμε διαρκώς την προθυμία να αναζητούμε τα καλύτερα, και επισύρουμε ασύνετα στους εαυτούς μας τη στέρηση των αγαθών, δικαίως θα ακούσουμε την κατάλληλη για την οκνηρία επίπληξη: «Οι οκνηροί στερούνται τον πλούτο». Το να αγαθοεργεί λοιπόν κανείς πάντοτε, και να σεμνύνεται με τους καλύτερους τρόπους διαγωγής, θα έλεγα εγώ ότι είναι ό,τι πιο ταιριαστό στους ευσεβείς· διότι, νομίζω, η παύση της δικαιοσύνης θα αποτελούσε αρχή της φαυλότητας. Αλλά δεν είναι παράλογο να επιδείξουμε και κάτι περισσότερο από τη συνήθη επιείκεια στον παρόντα καιρό, ο οποίος μας καλεί να καταθέσουμε τη φιλοτιμία μας σε αυτά ωσάν να εξοφλούμε χρέος. Διότι, όπως ακριβώς σε εκείνους που εκτιμούν τη σωματική ευρωστία και θεωρούν ανώτερη από όλα τα άλλα τη διάκριση ενώπιον των γυμναστών, αρμόζει να γυμνάζονται συνεχώς, και το να ασκούνται στην τέχνη της παλαίστρας δεν είναι ανώφελο για τον σκοπό τους.

Διότι αυτό τελείται και μέσω του Μωυσή και μέσω εκείνου που προΐσταται στην ιεροσύνη, προκειμένου, όπως ήδη προείπα, να νοήσεις τον έναν Χριστό και μέσω των δύο, ως αρχιερέα και νομοθέτη, μέσω του οποίου παρέχεται κάθε χάρη και η αναγραφή στα επουράνια βιβλία, τα οποία και ο μακάριος Δανιήλ λέει ότι έχει δει ο ίδιος. «Διότι ανοίχθηκαν βιβλία», λέει, επειδή, ως γνωστόν, μεγάλη και διαφορετική είναι η καταγραφή των πάντων, και γι' αυτό ακριβώς τον λόγο υπάρχουν πολλά, και όχι ένα βιβλίο. ΠΑΛΛ. Ορθά λοιπόν και σοφά μας μίλησε ο λόγος των Παροιμιών: «Οι οκνηροί στερούνται τον πλούτο, ενώ οι ανδρείοι στηρίζονται στον πλούτο». ΚΥΡ. Στηρίζονται πράγματι, και έχουν τον Θεό ευμενή και προστάτη, ο οποίος τους τρέφει με άνωθεν ευλογίες, τους στεφανώνει με λαμπρότατη τιμή και τους στολίζει πλούσια με ονομαστά καυχήματα.

Υπάρχει εκείνος που ταπεινώνει τον εαυτό του ένεκα της εντολής του Χριστού, και υπάρχει εκείνος που καταρρίπτει τον εαυτό του από αφροσύνη. Υπάρχει εκείνος που εργάζεται σφοδρά χάριν της φιλαργυρίας, και υπάρχει εκείνος που εργάζεται πολλά για την αγαθοεργία. Υπάρχει εκείνος που εργάζεται, όταν δεν πρέπει, και στον καιρό της εργασίας δεν εργάζεται. Υπάρχει εκείνος που ψάλλει και κραυγάζει, όταν δεν πρέπει, και την ώρα της ψαλμωδίας σιωπά, ή φλυαρεί με τον πλησίον του. Υπάρχει εκείνος που αγρυπνεί, όταν δεν πρέπει, και τον καιρό της αγρυπνίας γογγύζει. Είναι γεγραμμένο: Ο Άδης και η απώλεια είναι φανερά ενώπιον του Κυρίου· πώς δεν θα είναι και οι καρδιές των ανθρώπων; Αρχή της αγαθής πολιτείας είναι τα δάκρυα στην προσευχή· και η ακρόαση των Θείων Γραφών είναι γνώρισμα της δίκαιης φρόνησης. Μύρια βιβλία στα αυτιά των αφρόνων θεωρούνται ως μηδέν· και ποιος είναι άφρων, παρά εκείνος που καταφρονεί τον φόβο του Κυρίου; Είναι γεγραμμένο: Η καρδιά του σοφού θα δεχθεί εντολές· δίνε αφορμή στον σοφό και θα γίνει σοφότερος· δίδασκε τον δίκαιο και θα αυξήσει τη μάθησή του. Ο παιδαγωγημένος υιός θα γίνει σοφός· τον δε άφρονα θα τον χρησιμοποιήσει ως υπηρέτη. Οι οκνηροί γίνονται στερημένοι πλούτου, ενώ οι ανδρείοι στηρίζονται στον πλούτο. Ο σοφός, έχοντας φόβο Θεού, απέκλινε από το κακό· ενώ ο άφρων, έχοντας πεποίθηση στον εαυτό του, συναναστρέφεται με ανόμους. Ο οξύθυμος ενεργεί με απερισκεψία· ενώ ο φρόνιμος άνδρας υπομένει πολλά. Τίμα τον Κύριο και οι οδοί σου θα είναι κατευοδωμένες. Τίμα τον ιερέα και τον πρεσβύτερο, ώστε να έλθει επάνω σου η ευλογία του στόματός τους.

Άνδρας δίγλωσσος, κ.λπ. [Κώδ. φ. 52 β]. Εδώ εννοεί τον δόλιο, τον μη αληθινό· ο οποίος, λέγοντας αυτό που δεν έχει στην ψυχή του, βολιδοσκοπεί τη σκέψη του καθενός μέσα στο συμβούλιο. Ο πιστός όμως, με την πνοή του, δηλαδή από το βάθος της καρδιάς, οικονομώντας τα λόγια του με κρίση, άλλα μεν λέγει προς το συμφέρον, άλλα δε τα αποσιωπά. Οι δε ανδρείοι στηρίζονται στον πλούτο. [Κώδ. φ. 53 α]. Ούτε αποτρέπει από τον πλούτο, τον οποίο κατέχει περισσότερο ο δραστήριος παρά ο οκνηρός· ή και νοητώς: εκείνος που δεν ζέει στο πνεύμα, αλλά είναι οκνηρός στην προθυμία, έχει ανάγκη πνευματικού πλούτου.

Και είπε η Δαλιδά: «Οι αλλόφυλοι έρχονται εναντίον σου, Σαμψών», και εκείνος ξύπνησε από τον ύπνο του και είπε: «Θα βγω όπως και τις προηγούμενες φορές και θα τιναχτώ για να ελευθερωθώ»· και ο ίδιος δεν γνώριζε ότι ο Κύριος είχε απομακρυνθεί από αυτόν. Και τον συνέλαβαν οι αλλόφυλοι, του έβγαλαν τα μάτια και τον κατέβασαν στη Γάζα. Και τον έδεσαν με χάλκινα δεσμά, και άλεθε στον οίκο της φυλακής». «Συνέβη κατά την εποχή των γηρατειών του Σολομώντα, η καρδιά του να μην είναι ολοκληρωτικά στραμμένη στον Κύριο, όπως η καρδιά του Δαβίδ, του πατέρα του. Και οι ξένες γυναίκες εξέτρεψαν την καρδιά του πίσω από τους θεούς τους. Τότε έχτισε ο Σολομών υψηλό βωμό στον Χαμώς, το είδωλο του Μωάβ, και στον βασιλιά των υιών Αμμών, και στην Αστάρτη, το βδέλυγμα των Σιδωνίων· και το ίδιο έκανε για όλες τις ξένες γυναίκες του· και πρόσφεραν θυμίαμα και θυσίαζαν στα είδωλά τους.» «Μην δίνεις προσοχή σε φαύλη γυναίκα. Διότι στάζει μέλι από τα χείλη της πόρνης γυναίκας, η οποία προσωρινά λιπαίνει τον φάρυγγά σου, αργότερα όμως θα το βρεις πιο πικρό από χολή, και πιο ακονισμένο από δίκοπο μαχαίρι.» «Η γυναίκα παγιδεύει τις πολύτιμες ψυχές των ανδρών. —Θρόνος ατιμίας είναι η γυναίκα που μισεί τα δίκαια.» «Γιε μου, φύλαξε τις εντολές μου και θα ζήσεις, ώστε να σε προφυλάξουν από την ξένη και πονηρή γυναίκα.»

Εκείνος που επιχειρεί να νουθετήσει τον μεθυσμένο, τι άραγε θα ωφελήσει; Αν υπακούς στον θείο Απόστολο που ρητώς διακηρύσσει ότι οι μέθυσοι σε καμία περίπτωση δεν θα κληρονομήσουν τη βασιλεία των ουρανών, απόφευγε την καταραμένη μέθη. ΤΙΤΛΟΣ ΣΤ΄. — Περί εκείνων που μισούν την εργασία, των οκνηρών, των ράθυμων και των καταφρονητών. «Πήγαινε στο μυρμήγκι, ω οκνηρέ, και ζήλεψέ το, βλέποντας τους τρόπους του, και γίνε σοφότερος από αυτό· διότι αυτό, χωρίς να έχει χωράφι, ούτε κάποιον να το εξαναγκάζει, ούτε ευρισκόμενο υπό την εξουσία αφέντη, ετοιμάζει την τροφή του κατά το θέρος, και συγκεντρώνει πολλή προμήθεια κατά τον θερισμό. Πήγαινε προς τη μέλισσα, και μάθε πόσο εργατική είναι· και πόσο σεμνά εκτελεί την εργασία της, τους κόπους της οποίας βασιλείς και ιδιώτες προσφέρουν για την υγεία τους. Είναι δε επιθυμητή σε όλους και αξιοσέβαστη, αν και είναι αδύναμη στη σωματική της δύναμη. Έως πότε, οκνηρέ, θα είσαι ξαπλωμένος; Και πότε θα εγερθείς από τον ύπνο; Λίγο κοιμάσαι, λίγο κάθεσαι· λίγο νυστάζεις, και λίγο σταυρώνεις τα χέρια στο στήθος. Έπειτα, φτάνει σε εσένα η πενία σαν γρήγορος δρομέας, και η φτώχεια σαν κακός οδοιπόρος.» «Η ψυχή του αργόσχολου θα πεινάσει.» «Οι οκνηροί στερούνται τον πλούτο.» «Ο οκνηρός όταν περιπαίζεται δεν ντρέπεται, όπως ακριβώς και εκείνος που δανείζεται σιτάρι τον καιρό του θερισμού.» «Προφασίζεται ο οκνηρός και λέει: Υπάρχει λιοντάρι στους δρόμους, και δολοφόνοι στις πλατείες.» «Κάθε υπναράς ντύνεται με σκισμένα ρούχα και κουρέλια.» «