Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 11:28

ΨΑΛΜΟΣ Ο΄. «Με τη δικαιοσύνη σου λύτρωσέ με και ελευθέρωσέ με.» (Κυρίλλου και Βασιλείου.) Η δικαιοσύνη του Πατρός είναι ο Υιός, διά του οποίου λυτρωθήκαμε από την αμαρτία που μας κατείχε οδηγώντας μας στη φθορά. Αυτός, λοιπόν, που έχει την ελπίδα του στον Θεό, στον αιώνα τον άπαντα δεν θα καταισχυνθεί· όπως θα συνέβαινε σε όποιον έχει την πεποίθησή του σε κάτι άλλο, όταν διαψευστεί η ελπίδα του· διότι, λέει, αυτός που στηρίζεται στον πλούτο, αυτός θα πέσει. Και μην ελπίζετε σε υιούς ανθρώπων, στους οποίους δεν υπάρχει σωτηρία. Και επικατάρατος όποιος έχει την ελπίδα του σε άνθρωπο· ενώ ευλογημένος ο άνθρωπος που έχει την πεποίθησή του στον Κύριο. Κι εγώ λοιπόν, λέει, αν είχα εναποθέσει καθόλου την ελπίδα της ψυχής μου σε άνθρωπο ή σε κάτι άλλο από τα απατηλά και επισφαλή, θα ήμουν άξιος να καταισχυνθώ. Εάν όμως όλα τα άλλα τα περιφρόνησα, και μόνο σε Εσένα στήριξα όλη μου την πεποίθηση, ας μην καταισχυνθώ, Θεέ μου, εις τον αιώνα. Ενθυμούμενος δε την έμφυτη δικαιοσύνη, η οποία απονέμει σε όλους το κατά αξίαν, λύτρωσέ με από τους επιτιθέμενους ανθρώπους ή δαίμονες, και ελευθέρωσέ με από τη σκαιότητά τους.

Όποιος στηρίζει την πεποίθησή του στον πλούτο θα πέσει, ενώ εκείνος που βοηθά τους δικαίους, αυτός θα ανατείλει. Εκείνος που σκορπά τα υπάρχοντά του με αφροσύνη γίνεται φτωχός, ενώ εκείνος που τα μοιράζει με πίστη στον Κύριο δεν θα εγκαταλειφθεί ποτέ· διότι είναι γραμμένο, εσκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς, η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα τον άπαντα, η δύναμή του θα υψωθεί με δόξα. Εκείνος που αυξάνει τον πλούτο του με τόκους και πλεονεξίες, τον συγκεντρώνει για εκείνον που ελεεί τους φτωχούς. Όσο κι αν επαρθεί ένας άνθρωπος από την υπερηφάνεια της καρδιάς του, πατάει στο χώμα από το οποίο πάρθηκε και στο χώμα καταλήγει· ο Κύριος όμως υψώνει τους ταπεινούς. Ο καπνός διώχνει τις μέλισσες, και η μνησικακία διώχνει τη γνώση από την καρδιά. Παρακάλεσε τον Κύριο και χύσε δάκρυα ενώπιον της αγαθότητάς Του, και η μνησικακία ας μην κατοικεί στην ψυχή σου, και η προσευχή σου θα είναι σαν θυμίαμα ενώπιόν Του. Είναι γραμμένο: ακάθαρτος ενώπιον του Κυρίου είναι κάθε υπερήφανος στην καρδιά, ενώ στους ταπεινούς προπορεύεται η δόξα. Και πάλι: αφορμή αναζητεί ο άνθρωπος που θέλει να χωριστεί από τους φίλους του· και σε κάθε καιρό θα είναι αξιοκατάκριτος. Έτσι και ο μοναχός που φεύγει από το μοναστήρι κατηγορεί τον ηγούμενο και τους αδελφούς. Είναι γραμμένο: υπάρχει δρόμος που φαίνεται ορθός στους ανθρώπους, αλλά τα τέλη του καταλήγουν στον πυθμένα του άδη. Και πάλι λέει: από τους δικούς του δρόμους θα χορτάσει ο θρασύς στην καρδιά, ενώ από τους δικούς του λογισμούς ο καθαρός άνθρωπος.

Επειδή δε ο πονηρός πλούτος προσλαμβάνει μαζί του κάποιες φορές και μια σύντροφο ακόμη πιο πονηρή, δηλαδή την αλαζονεία και την πεποίθηση στον πλούτο, για τον λόγο αυτόν, γράφοντας στον Τιμόθεο ο θείος Παύλος λέει: «στους πλουσίους του παρόντος αιώνος να παραγγέλλεις να μην υπερηφανεύονται, ούτε να ελπίζουν στην αβεβαιότητα του πλούτου, αλλά στον Θεό». Διότι η επίγνωση της αλήθειας στους ανθρώπους είναι η ταπείνωση, ενώ εκείνος που υπερηφανεύεται για τον πλούτο του - ο οποίος είναι πραγματικά το πιο γήινο από όλα όσα έχουμε - και ελπίζει σε αυτόν, είναι όντως άφρων και σε τίποτα δεν διαφέρει από τους πλουσίους που παρουσίασε ο Κύριος σε παραβολές. Από αυτούς, ο ένας, που είχε στα πρόθυρά του τον Λάζαρο, από την αλαζονεία του ούτε καν τον κοίταζε, ο δε άλλος, που συνομιλούσε με την ψυχή του για τα αγαθά που είχε θησαυρίσει για πολλά χρόνια, φανέρωσε την ελπίδα που είχε εναποθέσει στον πλούτο. Γι' αυτό, τον μεν πρώτο τον υποδέχθηκε η άσβεστη φλόγα, ενώ τον δεύτερο η αδυσώπητη απαίτηση της ψυχής του. Βλέπετε ποιο είναι το τέλος εκείνων που είναι προσκολλημένοι στον πλούτο; Γι' αυτό ο Δαβίδ λέει: «αν ρέει ο πλούτος, μην του παραδίδετε την καρδιά σας»· και ο Σολομών λέει: «εκείνος που έχει πεποίθηση στον πλούτο θα πέσει», ενώ κάπου αλλού πάλι παρομοιάζει με τον Άδη και την απώλεια εκείνους που είναι άπληστοι για τα κέρδη, λέγοντας: «όπως ο Άδης και η απώλεια δεν χορταίνουν ποτέ, έτσι και τα μάτια των αφρόνων»· ο δε Κύριος λέει: «αλίμονο στους πλουσίους, αλίμονο στους χορτασμένους».

Αυτός θα ανατείλει. [Cod. f. 55 a.] Ή επειδή γίνεται φως· δηλαδή, εκείνος μεν θα πεθάνει, χωρίς να καρπωθεί τίποτα από τα δικά του· αυτός όμως, θα είναι φως, σπέρνοντας στον παρόντα αιώνα με την ελπίδα του μέλλοντος· ή το «θα ανατείλει» χρησιμοποιείται αντί του «θα βλαστήσει»· και αν αυτό ισχύει για εκείνον, πολύ περισσότερο για τα γεννήματά του.

επειδή οι άρτοι έχουν εκλείψει από τα σκεύη μας. Και είπε ο υπηρέτης: Ιδού, στο χέρι μου υπάρχει το ένα τέταρτο ενός αργυρού σίκλου, και θα το δώσεις στον άνθρωπο του Θεού.» «Είπε ο Ιεροβοάμ στη γυναίκα του: Σήκω και πάρε στα χέρια σου για τον άνθρωπο του Θεού άρτους και γλυκίσματα για τα παιδιά του, καθώς και σταφύλια και μέλι.» «Ο Αβδιού πήρε εκατό άνδρες προφήτες και τους έκρυψε ανά πενήντα σε σπήλαια, και τους έτρεφε.» «Είπε η γυναίκα προς τον άνδρα της: Ιδού, περνάει από κοντά μας ένας άνθρωπος του Θεού· ας του ετοιμάσουμε ένα υπερώο, και ας του τοποθετήσουμε εκεί κλίνη, και τράπεζα, και λυχνία.» «Όποιος βοηθάει τον δίκαιο, αυτός θα ανατείλει.» «Όπως αν κάποιος φράξει μια πηγή και καταστρέψει τη διέξοδο του νερού, έτσι άσχημο είναι να πέφτει ο δίκαιος ενώπιον του ασεβούς.» «Όποιος δεν σέβεται τα πρόσωπα των δικαίων, δεν είναι αγαθός.» «Το να ζημιώνει κανείς δίκαιο άνδρα, δεν είναι καλό ούτε όσιο.» «Κάνε καλό στον ευσεβή, και θα βρεις ανταπόδοση, και αν όχι από τον ίδιο, οπωσδήποτε από τον Ύψιστο.» Όσοι επαινούν τους αγαθούς, γίνονται συμμέτοχοι των στεφάνων που επιφυλάσσονται για εκείνους.

ΤΙΤΛΟΣ ΛΗ΄. — Περί εκείνων που στηρίζονται σε κενά και μάταια πράγματα, και στις προστασίες των ανθρώπων, και δεν έχουν την ελπίδα τους στον Θεό. «Θα ντροπιαστούν εκείνοι που στηρίζονται σε πόλεις και σε χρήματα.» «Θα το δουν οι δίκαιοι και θα φοβηθούν», και τα λοιπά. «Εκείνος που στηρίζεται στον πλούτο, αυτός θα πέσει.» «Ο άφρων που έχει πεποίθηση στον εαυτό του, σμίγει με τον άνομο.» «Επειδή στήριξες την ελπίδα σου στα άρματά σου και στο πλήθος της δυνάμεώς σου, θα εγερθεί καταστροφή εναντίον του λαού σου, και όλα τα οχυρωμένα σου μέρη θα αφανιστούν, όπως αφανίστηκε ο άρχοντας Σαλμάν σε ημέρα πολέμου, και συνέτριψαν στο έδαφος μητέρα μαζί με τα παιδιά της.» «Τιμώρησες με τη δύναμή σου τους αρχηγούς των αμαρτωλών, οι οποίοι στηρίζονταν στην αυθάδειά τους.» «Αλίμονο σε εκείνον που λέει μέσα στην καρδιά του: Ποιος θα με γκρεμίσει στη γη;» «Μάταιη αποδείχθηκε η ισχύς σας, και δεν θελήσατε να ακούσετε, αλλά είπατε: Πάνω σε άλογα θα ξεφύγουμε.» «Επικατάρατος είναι ο άνθρωπος ο οποίος έχει την ελπίδα του σε άνθρωπο, και στηρίζει τη σάρκα του βραχίονά του επάνω σε αυτόν, και η καρδιά του απομακρύνεται από τον Κύριο.» «Μην ακολουθείς τις επιθυμίες της ψυχής σου και την ισχύ σου, και μην πεις: Ποιος θα με εξουσιάσει; Διότι ο Κύριος θα αποδώσει σίγουρα δικαιοσύνη. Μη χαίρεσαι για τα χρήματά σου.» Εκείνος που κρίνει ότι ο πλούτος, ο οποίος συγκεντρώθηκε από αδικία, αποτελεί για τον ίδιο ισχύ και μέσο κυριαρχίας, μοιάζει με τον άρρωστο που θεωρεί ως υγεία τον παροξυσμό της αρρώστιας του.