Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 11:31

Μόνο και μόνο εξαιτίας αυτού να δέχεται αμέσως την απειλή ότι δεν θα εισέλθει στη γη της επαγγελίας, η οποία αποτελούσε τότε το αποκορύφωμα των υποσχέσεων προς τους Ιουδαίους· όταν τον βλέπω να παρακαλεί και να μη συγχωρείται· όταν τον βλέπω να μην αξιώνεται καμίας συγγνώμης, παρά τα τόσα κατορθώματά του, εξαιτίας εκείνου του σύντομου λόγου, πράγματι βλέπω την αποτομία του Θεού, σύμφωνα με τον Απόστολο, και όντως πείθομαι ότι είναι αληθινό το εξής: «Εάν ο δίκαιος με δυσκολία σώζεται, ο ασεβής και ο αμαρτωλός πού θα φανεί;». Και προς τι τα λέω αυτά; Όταν ακούω εκείνη τη φοβερή απόφαση του Θεού, την οποία εκφέρει ακόμη και εναντίον εκείνου που από άγνοια παρέβη μία μόνο εντολή, αδυνατώ να βρω τον τρόπο να φοβηθώ επάξια το μέγεθος της οργής Του. Διότι είναι γεγραμμένο: «Και εάν μία ψυχή αμαρτήσει και παραβεί μία από όλες τις εντολές του Κυρίου, κάνοντας κάτι που δεν πρέπει να γίνεται, και δεν το εγνώριζε, και σφάλει, και επωμιστεί την αμαρτία, θα προσφέρει προς τον ιερέα για το σφάλμα της ένα άμωμο κριάρι από τα πρόβατα, αξίας αργυρίου».

Τι λοιπόν; Ότι συμβαίνει το αντίθετο, ώστε να μην είναι καταναγκαστική η αρετή. «Εάν ο δίκαιος με δυσκολία σώζεται, ο ασεβής και ο αμαρτωλός πού θα φανεί;» [Κώδ. φ. 55 β.] Πρόσεξε ότι ο βίος είναι μακρύς, μεγάλη η διάρκεια της ζωής, πολλές οι επιβουλές· διότι βέβαια δεν εννοεί αυτό, ότι δηλαδή μετά την επίτευξη του κατορθώματος· πλήν όμως, ακόμη και αν λέει αυτό, ορθά το λέει· διότι εάν γίνει εξέταση των όσων έπραξε ο Θεός για εμάς και των δικών μας έργων, ποιος θα δικαιωθεί ενώπιόν του, ακόμη κι αν κάποιος είναι καθαρότερος και από τον ίδιο τον ήλιο; Δίκαιος, λοιπόν, θα ήταν αυτός που ασκεί την αρετή· ασεβής, αυτός που μισεί τον Θεό· και αμαρτωλός, αυτός που είναι πονηρός ως προς τις πράξεις του.

Σε μένα όμως συντρίβεται η καρδιά και τα οστά της ψυχής, και ολόκληρος βυθίζομαι στο βάθος της απόγνωσης, αναλογιζόμενος ότι, ενώ έχω διαπράξει τόσο μεγάλες και τόσο πολλές αμαρτίες, δεν απέδειξα ούτε ένα μικρό έργο μετάνοιας· και ο καιρός της αποκοπής πλησιάζει, και η προθεσμία του θανάτου έχει φτάσει, ενώ ο καιρός της μετάνοιας δεν υπάρχει πουθενά. Γι' αυτό έχει ταραχθεί η ψυχή μου, και είναι βυθισμένη στον πόνο και γεμάτη κατήφεια· διότι, καθώς είμαι ανέτοιμος και απροετοίμαστος, εξετάζοντας και ανακρίνοντας τον εαυτό μου, δεν βρίσκω τίποτα ικανό για απολογία, ούτε κάποιον τρόπο και μέσο με τα οποία θα διασωθώ από το αιώνιο πυρ. Διότι, αν ο δίκαιος μόλις και μετά βίας σώζεται, εγώ ο αμαρτωλός πού θα εμφανιστώ; Και αν μέσα από πολλές θλίψεις η βασιλεία των ουρανών κληρονομείται στους αξίους, και είναι στενή και τεθλιμμένη η οδός της ζωής, πώς εγώ, που διαρκώς ζω με ηδυπάθεια και ακολασία, θα αξιωθώ της σωτηρίας;

Αυτό νομίζω ότι συνέβη και στον δίκαιο, εξαιτίας του ότι καταδίκαζε σφοδρά τον εαυτό του, και επειδή ποτέ δεν έτρεφε χρηστές ελπίδες για τον εαυτό του, αλλά πάντοτε τις αντίθετες. Αυτό άλλωστε το καθιστά σαφές και από τα εξής: «Ελέησέ με», πρόσθεσε, «διότι είμαι ασθενής· ίασέ με, Κύριε, διότι ταράχθηκαν τα οστά μου, και η ψυχή μου ταράχθηκε σφόδρα», αφού προηγουμένως είχε πει: «Κύριε, μη με ελέγξεις με τον θυμό σου». Αν όμως αυτός, που έχει τόσο καθαρή συνείδηση, παρακαλεί να μη γίνει ακριβής εξέταση των πεπραγμένων του, τι θα κάνουμε εμείς που είμαστε εμπλεγμένοι σε τόσα κακά, και απέχουμε τόσο πολύ από τη δική του παρρησία, και δεν έχουμε επιδείξει ούτε το ελάχιστο μέρος της δικής του εξομολογήσεως; Από πού λοιπόν ο μακάριος εξομολογείτο με αυτόν τον τρόπο; Είχε διδαχθεί ότι κανένας δεν θα δικαιωθεί ενώπιον του Θεού, και ότι ακόμη και ο δίκαιος μετά βίας σώζεται. Γι' αυτόν τον λόγο, άλλοτε μεν παρακαλεί λέγοντας: «Μην εισέλθεις σε κρίση με τον δούλο σου», άλλοτε δε: «Ελέησέ με, Κύριε, διότι είμαι ασθενής».

ΤΙΤΛΟΣ ΙΕ΄. Περί της αναστάσεως, της κρίσεως και της αιώνιας κολάσεως. «Ετοίμασε τον θρόνο του για την κρίση, και αυτός θα κρίνει.» «Θα αφαιρέσεις το πνεύμα τους, και θα εκλείψουν, και στο χώμα τους θα επιστρέψουν.» «Εάν ο δίκαιος μόλις και μετά βίας σώζεται, ο ασεβής και ο αμαρτωλός πού θα φανεί;» «Ολόκληρο το δημιούργημα θα το φέρει ο Θεός σε κρίση, μαζί με καθετί το κρυφό, είτε είναι αγαθό είτε πονηρό.» «Αλίμονο σε όσους επιθυμούν την ημέρα του Κυρίου!

Διότι άλλος μεν αρπάζεται πρόωρα από τη ζωή, αν και προσκολλάται σε κάθε δικαιοσύνη, ώστε, σύμφωνα με τον Σολομώντα, να μην αλλοιωθεί η σύνεσή του. Διότι λέει: «Επειδή έγινε ευάρεστος στον Θεό, αγαπήθηκε· και ενώ ζούσε ανάμεσα σε αμαρτωλούς μετατέθηκε, αρπάχτηκε για να μην αλλοιώσει η κακία τη σύνεσή του ή για να μην απατήσει ο δόλος την ψυχή του... Διότι, αφού έφτασε στην τελειότητα σε λίγο χρόνο, εκπλήρωσε μακρά έτη· επειδή η ψυχή του ήταν αρεστή στον Κύριο, γι' αυτό και βιάστηκε να τον πάρει από το μέσο της πονηρίας». Άλλοι πάλι υποβάλλονται σε θλίψεις και πειρασμούς, δοκιμάζονται με ύβρεις και βάσανα, ώστε η απόδειξη της ανδρείας και της δικαιοσύνης τους να φανεί λαμπρότερη ανάμεσα στους ανθρώπους, όπως ακριβώς έλεγε και ο Κύριος προς τον Ιώβ: «Νομίζεις ότι σου συμπεριφέρθηκα διαφορετικά, παρά για να αναδειχθείς δίκαιος;». Γι' αυτό και για αυτούς ο σοφός Σολομών λέει τα εξής: «Διότι, ακόμη κι αν τιμωρηθούν στα μάτια των ανθρώπων, η ελπίδα τους είναι γεμάτη αθανασία· και αφού παιδαγωγηθούν λίγο, θα ευεργετηθούν με μεγάλα αγαθά, επειδή ο Θεός τους δοκίμασε και τους βρήκε άξιους του εαυτού Του· σαν τον χρυσό στο χωνευτήρι τους δοκίμασε και σαν ολοκαύτωμα θυσίας τους προσδέχτηκε». Άλλος δε, παραδομένος σε χέρια παρανόμων, κατασφάζεται και ο δίκαιος υπομένει πικρό θάνατο, ώστε, βλέποντάς το οι ασεβείς και οι αμαρτωλοί, να φρίξουν και, αποκτώντας συναίσθηση της δικής τους κακίας, να σταματήσουν· «Διότι, αν ο δίκαιος μόλις και μετά βίας σώζεται, ο ασεβής και ο αμαρτωλός πού θα φανεί;».