Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 12:15

Αλλά τίποτα από αυτά δεν είπε, αντίθετα πείστηκε σε αυτόν που τον συμβούλευε σωστά, γνωρίζοντας ότι <ο σοφός ακούει συμβουλές>. Και όπως ακριβώς στην αγορά, όταν εκτίθενται ενδύματα, αυτός που δεν έχει χρυσάφι δοκιμάζει μόνο τα ρούχα και τα φθείρει φορώντας και βγάζοντάς τα, και όλα τα φοράει, και ούτε ένα δεν κρατά για τον εαυτό του, έτσι και ο λεγόμενος φίλος, μη έχοντας ως γνήσιο χρυσάφι τη συνείδηση, σαν σε αγορά μέσα στον βίο όλους τους ντύνεται και τους εκδύεται, όλους τους αλλάζει και κανέναν δεν κρατά. Αλλά δεν ήταν τέτοιοι φίλοι ο Χουσί και ο Δαυίδ, ούτε το πικρό ποτήρι του δόλου πρόσφεραν ο ένας στον άλλον, ούτε το μαχαίρι του φθόνου ακόνιζαν εναντίον τους· αντίθετα αυτοί, έχοντας σμίξει αναμεταξύ τους και αναδεικνύοντας τις δύο ψυχές ως μία κατά τη διάθεση, έγιναν κοινωνοί τόσο της ευημερίας όσο και της ταλαιπωρίας. Διότι, διασχίζοντας μία θάλασσα του βίου και πλέοντας στο ίδιο σκάφος της συνειδήσεως, και το καλό ταξίδι και την τρικυμία τα υπέμεναν εξίσου. <Ψαλμός του Δαυίδ, τον οποίο έψαλε στον Κύριο για τα λόγια του Χουσί, γιου του Ιεμενεί.> Και για ποιον λόγο ο Δαυίδ ανέπεμψε ωδή στον Κύριο για τον Χουσί, ας το δούμε εν συντομία. Ο γιος του, ο Αβεσσαλώμ, επαναστάτησε εναντίον του. Διότι, σαγηνεύοντας τον καθένα με φιλιά και εναγκαλισμούς, απέσπασε τους φίλους από τη φιλία του πατέρα, φέροντας τον δόλο ως ξόβεργα και το φιλί ως αγκίστρι και ως δόλωμα την κολακεία και ως δίχτυα πλάνης τους εναγκαλισμούς.

Διότι έχουμε παραδείγματα από τις θείες Γραφές, ώστε ο καθένας να προσέχει τον εαυτό του, είτε συναναστρέφεται με δικαίους είτε με αμαρτωλούς. Συγκατοικώντας, λοιπόν, με δικαίους, ας ζήσουμε δίκαια και όσια· εάν πάλι με αμαρτωλούς, ας φροντίσουμε, όχι για να μιμηθούμε τα δικά τους έργα, αλλά για να ελκυστούν εκείνοι από εμάς στην οδό της σωτηρίας, με τη συνέργεια της χάριτος. Εάν όμως θέλεις να πεις ότι «είμαι αδύναμος και αμελής», ας ακούσουμε τις θείες Γραφές και ας ζηλώσουμε την πολιτεία των αγίων Πατέρων, ώστε να θεραπευθεί η ψυχή μας, και να μη νιώθουμε κατάνυξη μόνο όταν ακούμε τον λόγο, και μετά από λίγο να πράττουμε τα χειρότερα. Διότι αυτός που δέχεται με αυτόν τον τρόπο τον λόγο δεν θα καρποφορήσει ποτέ· γιατί δεν έχουν ρίζα μέσα τους. Και κάθε δέντρο που δεν κάνει καλό καρπό, κόβεται και ρίχνεται στη φωτιά. Ως αδύναμοι, ας ακούσουμε τη νουθεσία ανδρών που φοβούνται τον Κύριο, οι οποίοι οδηγούν την ψυχή στην υγεία· και ας μη γίνουμε όμοιοι με εκείνους, οι οποίοι θέλουν να ακούνε μόνο σύμφωνα με το δικό τους θέλημα· για να μην ταλαιπωρηθούμε, μένοντας προσκολλημένοι στον λογισμό της κακοφροσύνης. Είπε κάποιος από τους Αγίους: Εάν δεις κάποιον νεότερο να ανεβαίνει στον ουρανό με το δικό του θέλημα, συγκράτησέ τον· διότι αυτό τον συμφέρει. Να το εννοείς δε αυτό και για εκείνον που είναι μεγάλος στην ηλικία, αλλά νέος στο μυαλό. Διότι λέει ο Σοφός στις Παροιμίες: Οι οδοί των αφρόνων φαίνονται ορθές στα μάτια τους· ο σοφός όμως δέχεται συμβουλή.

Διότι τι ωφελεί, λέγει, εάν ήσουν μεν οκνηρός, αλλά αυτά που συγκεντρώθηκαν με καλό τρόπο τα σπαταλάς με κακό τρόπο, μεθώντας ή γαστριμαργώντας; Δεν είπε, «Εργάζου και πλεονέκτει»· καλή είναι η εργασία που γίνεται με δικαιοσύνη. «Από τον καρπό του στόματος, η ψυχή του ανθρώπου θα γεμίσει από αγαθά». [Κώδ. φ. 58 α.] Μη νομίσεις ότι η αρετή βρίσκεται μόνο στα έργα, διότι το μεγαλύτερο μέρος της βρίσκεται και στους λόγους· διότι από τον καρπό της αγαθής διάνοιας προέρχεται ο αγαθός λόγος· καρπός δε του αγαθού λόγου είναι η πράξη της αρετής, η οποία δημιουργεί αγαθά· ο λόγος της ανδρείας ψυχής, ο οποίος οδηγεί στην αρετή, είναι αγαθός και δημιουργικός αγαθών. «Οι οδοί των αφρόνων φαίνονται ορθές ενώπιόν τους». Αυτό που λέγει έχει την εξής έννοια: ότι ο μωρός θεωρεί ότι είναι ακατηγόρητος· υπάρχουν δύο κακά: και το να είναι κανείς μωρός, και το να αμαρτάνει χωρίς να νομίζει ότι αμαρτάνει· διότι, όπως ακριβώς ο διεστραμμένος νομίζει ότι βλέπει ορθά, και εκείνος που έχει υποστεί βλάβη στις αισθήσεις του νομίζει ότι σωφρονεί, έτσι και αυτό αποτελεί το πρώτο τεκμήριο της τιμωρίας του, το ότι δηλαδή έχει νεκρωθεί και η ίδια του η αντίληψη· γι' αυτό τον λόγο δεν δέχεται ούτε συμβουλές. «Ο σοφός εισακούει συμβουλές».

Και του είπε ο υπηρέτης: «Ιδού, υπάρχει ένας άνθρωπος του Θεού σε αυτή την πόλη, ο οποίος είναι ένδοξος, και καθετί που θα πει θα γίνει οπωσδήποτε· και θα μας αναγγείλει τον δρόμο μας». «Ήλθε ο Νάθαν προς τη Βηρσαβεέ, τη μητέρα του Σολομώντα, λέγοντας: Δεν άκουσες ότι έγινε βασιλιάς ο Ορνίας, ο γιος της Γεθθί, και ο κύριός μας δεν το γνωρίζει; Και τώρα, λοιπόν, θα σε συμβουλεύσω, ώστε να σώσεις τη ζωή σου και τη ζωή του γιου σου του Σολομώντα. Και έλα, μπες μέσα προς τον βασιλιά Δαβίδ και πες του: Δεν ορκίστηκες εσύ, βασιλιά, στη δούλη σου στο όνομα του Κυρίου του Θεού, λέγοντας ότι ο Σολομών ο γιος σου θα βασιλεύσει μετά από εμένα και αυτός θα καθίσει στον θρόνο μου; Γιατί λοιπόν έγινε βασιλιάς ο Ορνίας; Και ενώ εσύ θα μιλάς ακόμη με τον βασιλιά, θα μπω και εγώ μετά από εσένα, και θα ενισχύσω τα λεγόμενά σου. Και μπήκε η Βηρσαβεέ προς τον βασιλιά, στον κοιτώνα». «Το αυτί που ακούει ελέγχους ζωής, θα διαμένει ανάμεσα σε σοφούς». «Ο σοφός εισακούει συμβουλές». «Εκείνος που φυλάσσει τους ελέγχους, θα δοξαστεί». «Εκείνος που τηρεί τους ελέγχους, αγαπά την ψυχή του». «Εκείνος που φυλάσσει τους ελέγχους, θα γίνει σοφός». «Εάν ελέγξεις φρόνιμο άνδρα, θα βρεις σύνεση». Δεν πρέπει να ανακόπτει κανείς μέσα στην καρδιά του τον λόγο των ελέγχων· διότι αυτό αποτελεί κατά κάποιον τρόπο τη μισή θεραπεία.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΓʹ. — Περί φιλαυτίας· και ότι δεν πρέπει κανείς να δικαιώνει ή να επαινεί τον εαυτό του. «Κάθε άνθρωπος φαίνεται δίκαιος στον εαυτό του.» «Ας σε εγκωμιάζει ο πλησίον, και όχι το δικό σου στόμα· ο ξένος, και όχι τα δικά σου χείλη.» «Μη θεωρείς τον εαυτό σου φρόνιμο.» «Οι οδοί των αφρόνων είναι ορθές στα μάτια τους.» «Αλίμονο σε εκείνους που είναι συνετοί κατά την κρίση τους, και σοφοί ενώπιον του εαυτού τους· εκείνους που λένε: Μακριά από εμένα, μην με πλησιάζεις, διότι είμαι καθαρός. Αυτοί είναι καπνός του θυμού μου, φωτιά που καίει μέσα τους όλες τις ημέρες.» «Ιδού, είναι γραμμένο ενώπιόν μου: δεν θα σιωπήσω έως ότου αποδώσω, και θα ανταποδώσω στον κόλπο τους τις αμαρτίες τους, καθώς και των πατέρων τους, λέει ο Κύριος.» «Διότι δεν είναι δόκιμος εκείνος που συνιστά τον εαυτό του, αλλά εκείνος τον οποίο συνιστά ο Κύριος.» «Μη γίνεστε φρόνιμοι κατά τη δική σας κρίση.» Όλοι είμαστε ευσεβείς, με μοναδικό κριτήριο το να κατακρίνει ο ένας την ασέβεια του άλλου.