Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 13:9

Αλλά δεν θα το πράξουν, το γνωρίζω καλά, διότι δεν αγνοούν σε τέτοιο βαθμό τα κακά που οι ίδιοι έπλασαν και τα οποία με φιλονικία προσπαθούν να διασπείρουν· αντίθετα, γνωρίζουν πάρα πολύ καλά ότι, έστω κι αν στην αρχή παρασύρουν τους άκακους με κενή απάτη, παρ' όλα αυτά αμέσως το εφεύρημά τους σβήνει σαν το φως των ασεβών, και στηλιτεύονται παντού ως εχθροί της αλήθειας. Γι' αυτό, λοιπόν, ενώ κάνουν τα πάντα με μωρία και μιλούν ως μωροί, αυτό και μόνο έπραξαν με φρόνηση, ως υιοί τούτου του αιώνος: έκρυψαν το λυχνάρι τους κάτω από το μόδιο, ώστε να νομίζεται ότι φέγγει, και για να μη σβήσει καταδικαζόμενο αν φανερωθεί. Διότι και ο ίδιος ο Άρειος, ο αρχηγός της αιρέσεως και ομόφρων του Ευσέβιου, όταν κλήθηκε τότε εσπευσμένα —με τη φροντίδα των οπαδών του Ευσέβιου— από τον μακαρίτη Αύγουστο Κωνσταντίνο και του ζητήθηκε να εκθέσει εγγράφως την πίστη του, έγραψε ο δόλιος κρύβοντας τις δικές του ασεβείς λέξεις, και υποκρινόμενος και ο ίδιος, όπως ο διάβολος, χρησιμοποιώντας τα απλά λόγια των Γραφών, ακριβώς όπως είναι γραμμένα. Έπειτα, όταν ο μακαρίτης Κωνσταντίνος του είπε: «Εάν δεν έχεις τίποτε άλλο στο νου σου πέρα από αυτά, επικαλέσου ως μάρτυρα την αλήθεια· διότι ο Κύριος θα σε τιμωρήσει εάν επιορκήσεις», ο άθλιος ορκίστηκε ότι ούτε πιστεύει, ούτε ειπώθηκε ή θεωρήθηκε ποτέ από αυτόν κάτι άλλο πέρα από αυτά που τώρα γράφτηκαν. Όμως, αμέσως μόλις βγήκε έξω, αποδίδοντας την πρέπουσα δίκη, έπεσε κάτω και, πέφτοντας πρηνής, σχίστηκε στη μέση.

Αλλά, λένε, και ικανοί είμαστε και μπορούμε με τις πανουργίες μας να υπερασπιστούμε την αίρεση. Η απολογία τους όμως θα ήταν καλύτερη, εάν μπορούσαν να την υπερασπιστούν όχι με κάποιο τέχνασμα ή με ελληνικά σοφίσματα, αλλά με την απλή πίστη. Επομένως, εάν έχουν θάρρος και γνωρίζουν ότι η διδασκαλία τους είναι εκκλησιαστική, ας εκφράσουν φανερά το φρόνημά τους· «διότι κανείς δεν ανάβει λυχνάρι για να το βάλει κάτω από το μόδιο, αλλά πάνω στον λυχνοστάτη, και φέγγει σε όλους όσους εισέρχονται». Εάν λοιπόν και αυτοί μπορούν να την υπερασπιστούν, ας καταγράψουν όσα ειπώθηκαν προηγουμένως και ας δείξουν σε όλους γυμνή την αίρεσή τους σαν λυχνάρι, και ας κατηγορήσουν φανερά τον μακαριστό επίσκοπο Αλέξανδρο ότι αδίκως απέβαλε τον Άρειο που έλεγε αυτά τα πράγματα, και ας κατηγορήσουν τη σύνοδο στη Νίκαια, η οποία, απέναντι στην ασέβεια, υπενθύμισε και κατέγραψε την ευσεβή πίστη. Αλλά δεν θα το κάνουν, το ξέρω καλά, διότι δεν έχουν τέτοια άγνοια των κακών που οι ίδιοι έπλασαν και επιδιώκουν με πείσμα να «επισπείρουν». Αντιθέτως, γνωρίζουν πάρα πολύ καλά ότι, έστω κι αν στην αρχή παρασύρουν τους άκακους με κούφια απάτη, πολύ γρήγορα ο συλλογισμός τους «σβήνει όπως το φως των ασεβών» και στηλιτεύονται παντού ως εχθροί της αλήθειας. Γι' αυτό ακριβώς κάνουν τα πάντα με μωρία, μιλώντας ως μωροί, και μόνο τούτο έκαναν με σύνεση ως «υιοί του αιώνα τούτου»: το ότι κρύβουν «κάτω από το μόδιο» το δικό τους λυχνάρι, ώστε να δίνει την εντύπωση ότι φέγγει, και να μην σβήσει καταδικαζόμενο εάν βγει στο φως.

Γι' αυτό, λοιπόν, όντας υιοί αυτού του αιώνα, αφού άναψαν πανούργα το υποτιθέμενο λυχνάρι τους από την αγριελιά, και φοβούμενοι μήπως σβήσει γρήγορα (διότι, λέει η Γραφή, «το φως των ασεβών σβήνει»), το κρύβουν μεν κάτω από τον μόδιο της υποκρισίας, άλλα λόγια όμως φθέγγονται, και υπόσχονται την προστασία των φίλων, ενώ παράλληλα προβάλλουν τον φόβο του Κωνστάντιου, έτσι ώστε εκείνοι που τους πλησιάζουν να μη βλέπουν τη ρυπαρότητα της αίρεσης, παραπλανημένοι από την υποκρισία και τις υποσχέσεις. Πώς, λοιπόν, δεν είναι και γι' αυτόν τον λόγο πάλι άξια μίσους η αίρεση, εφόσον μάλιστα και από τους ίδιους τους οπαδούς της κρύβεται, επειδή στερείται παρρησίας, και εκτρέφεται σαν φίδι; Από πού, άραγε, συγκέντρωσαν για τον εαυτό τους αυτά τα λογύδρια; Ή από ποιον τα παρέλαβαν και τόλμησαν να πουν τέτοια πράγματα; Δεν θα μπορούσαν, βέβαια, να υποδείξουν κανέναν απολύτως άνθρωπο που να τους τα παρέδωσε αυτά. Διότι ποιος άνθρωπος, Έλληνας ή βάρβαρος, υπάρχει, ο οποίος αυτόν που ομολογεί ως Θεό, να τολμά να λέει ότι είναι ένα από τα κτίσματα, και ότι «δεν υπήρχε πριν δημιουργηθεί»; Ή ποιος είναι εκείνος που απιστεί στον Θεό στον οποίο έχει πιστέψει, όταν Εκείνος λέει «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός», ισχυριζόμενος ότι δεν είναι υιός, αλλά δημιούργημα; Διότι όλοι θα αγανακτήσουν περισσότερο εναντίον τους, εφόσον παραλογίζονται κατ' αυτόν τον τρόπο. Αλλά ούτε και από τις Γραφές αντλούν τις προφάσεις τους. Διότι αποδείχθηκε πολλές φορές, και θα αποδειχθεί και τώρα, ότι αυτές οι δοξασίες είναι ξένες προς τα θεία λόγια.

Γι' αυτό λοιπόν, όντες «υιοί του αιώνος τούτου», αφού άναψαν πανούργα τον δήθεν δικό τους λύχνο από την αγριελιά και επειδή φοβούνται μήπως σβήσει γρήγορα (διότι, όπως λέει, «το φως των ασεβών σβήνει»), αυτόν μεν τον λύχνο τον «κρύβουν κάτω από το μόδιο» της υποκρισίας, άλλα δε πράγματα διακηρύσσουν και προβάλλουν την προστασία φίλων και τον φόβο του Κωνσταντίου, ώστε εκείνοι που τους πλησιάζουν να μη βλέπουν, εξαιτίας της υποκρισίας και των υποσχέσεών τους, τη ρυπαρότητα της αιρέσεως. Πώς λοιπόν δεν είναι και εξαιτίας αυτού του γεγονότος άξια μίσους η αίρεση, εφόσον ακόμη και από τους ίδιους τους οπαδούς της κρύβεται, σαν να μην έχει παρρησία, και θάλπεται σαν φίδι; Από πού, άραγε, συγκέντρωσαν για τον εαυτό τους αυτά τα λόγια; Ή από ποιον τα παρέλαβαν και τόλμησαν να λένε τέτοια πράγματα; Κανέναν άνθρωπο δεν θα μπορούσαν να υποδείξουν που να τους τα δίδαξε. Διότι ποιος από τους ανθρώπους, είτε Έλληνας είτε βάρβαρος, τολμά να λέει για εκείνον που ομολογεί ως Θεό, ότι είναι ένα από τα κτίσματα και ότι «δεν υπήρχε πριν δημιουργηθεί»; Ή ποιος είναι αυτός που απιστεί στον Θεό στον οποίο έχει πιστέψει, όταν Εκείνος λέει «αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός», ισχυριζόμενος ότι δεν είναι Υιός, αλλά δημιούργημα; Διότι όλοι θα αγανακτήσουν περισσότερο εναντίον τους, επειδή εκφράζουν τέτοιες παραφροσύνες. Αλλά ούτε και από τις Γραφές μπορούν να αντλήσουν δικαιολογίες. Διότι έχει αποδειχθεί πολλές φορές, και θα αποδειχθεί και τώρα, ότι αυτά είναι εντελώς ξένα προς τα θεία λόγια.

Και σε αυτά κανείς δεν θα φέρει αντίρρηση, τουλάχιστον όποιος προσδοκά το υπερουράνιο φως σύμφωνα με τις επαγγελίες των αγαθών, για το οποίο ο Σολομών λέει: «Φως υπάρχει για τους δικαίους παντοτινά»· και ο Απόστολος: «Ευχαριστώντας τον Πατέρα που μας έκανε ικανούς να μετάσχουμε στη μερίδα του κλήρου των αγίων στο φως». Διότι, εάν οι καταδικαζόμενοι στέλνονται στο εξώτερο σκότος, είναι φανερό ότι εκείνοι που έπραξαν έργα άξια αποδοχής, αναπαύονται στο υπερκόσμιο φως. Επειδή, λοιπόν, δημιουργήθηκε ο ουρανός με το πρόσταγμα του Θεού, αφού απλώθηκε αμέσως γύρω από όσα είχαν περιληφθεί στο εσωτερικό της δικής του περιφέρειας, έχοντας σώμα συνεχές, ικανό να διαχωρίσει τα εσωτερικά από τα εξωτερικά, κατέστησε αναγκαστικά στερημένο από φως τον τόπο που απέμεινε εντός του, αποκόπτοντας την εξωτερική λάμψη. Διότι τρία πράγματα πρέπει να συντρέξουν για να δημιουργηθεί σκιά: το φως, το σώμα, και ο στερημένος φωτός τόπος. Επομένως, το εγκόσμιο σκότος δημιουργήθηκε παρεπόμενα από τη σκιά του ουράνιου σώματος. Κατανόησε δε αυτό που λέγω μέσα από ένα ξεκάθαρο παράδειγμα, σαν κάποιον που, καταμεσήμερο, έστησε γύρω του μια σκηνή από πυκνό και αδιαπέραστο υλικό, κλείνοντας έτσι τον εαυτό του σε ένα αυτοσχέδιο σκοτάδι. Τέτοιου είδους, λοιπόν, να υποθέσεις ότι είναι και εκείνο το σκότος: ότι δηλαδή δεν προϋπήρχε από μόνο του ως αυθύπαρκτο, αλλά δημιουργήθηκε ως επακόλουθο άλλων.

Είναι γεγραμμένο: το φως για τους δικαίους είναι παντοτινό, ενώ το φως των ασεβών σβήνει. Δέντρο ζωής είναι η επιθυμία του δικαίου, ενώ εκείνος που μισεί τους ελέγχους είναι άφρων. Από την πολυλογία δεν θα αποφύγεις την αμαρτία, ενώ όποιος συγκρατεί τα χείλη του θα είναι συνετός. Οι λογισμοί των δικαίων είναι δίκαιες κρίσεις, ενώ οι ασεβείς κατευθύνουν δόλους. Εκείνος που πρώτος τιμά τον πλησίον του θα βρει τιμή, ενώ εκείνος που δεν σέβεται το πρόσωπο του αδελφού του θα παιδευτεί με κόπο.

ΛΣΤ΄. Πάλι θα σου υπενθυμίσω τους φωτισμούς, σταχυολογώντας τους πολλές φορές από τα θεία λόγια. Διότι και εγώ ο ίδιος θα αισθανθώ μεγαλύτερη χαρά με την ανάμνησή τους (άλλωστε, τι είναι πιο γλυκό από το φως, για εκείνους που έχουν γευθεί το φως;) και εσένα θα σε καταυγάσω με όσα θα λεχθούν. «Φως ανέτειλε για τον δίκαιο», και η σύντροφός του, η ευφροσύνη· και «στους δικαίους υπάρχει φως παντοτινά». «Εσύ φωτίζεις θαυμαστά από τα αιώνια όρη», λέγεται προς τον Θεό· εννοώντας, νομίζω, τις αγγελικές δυνάμεις, οι οποίες συνεργάζονται μαζί μας για τα ανώτερα. «Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο σωτήρας μου· ποιον θα φοβηθώ;» Άκουσες τον Δαβίδ να τα λέει αυτά· και άλλοτε μεν να ζητά να του αποσταλεί το φως και η αλήθεια, άλλοτε δε να ευχαριστεί, επειδή έχει μετάσχει και σε αυτό, με το να σημειωθεί πάνω του το φως του Θεού, δηλαδή με το να αποτυπωθούν και να γίνουν γνωστά τα σημεία της έλλαμψης που του δόθηκε. Ένα μόνο φως ας αποφεύγουμε: το γέννημα του πικρού πυρός. Ας μην πορευθούμε «στο φως της δικής μας φωτιάς, και στη φλόγα που εμείς ανάψαμε».

Λέει λοιπόν ο μέγας Βασίλειος ότι «εάν υπήρχε κάτι πριν από τη σύσταση αυτού του αισθητού και φθαρτού κόσμου, προφανώς θα βρισκόταν μέσα στο φως. Διότι ούτε τα αγγελικά αξιώματα, ούτε όλες οι επουράνιες στρατιές, ούτε γενικά ό,τι ονοματίζεται ή είναι ακατονόμαστο από τις λογικές φύσεις και τα λειτουργικά πνεύματα ζούσε στο σκοτάδι, αλλά είχαν την πρέπουσα σε αυτά κατάσταση μέσα στο φως και σε κάθε πνευματική ευφροσύνη· και σε αυτά κανείς δεν θα φέρει αντίρρηση. Τουλάχιστον κανείς από όσους προσδοκούν το υπερουράνιο φως στις επαγγελίες των αγαθών, για το οποίο και ο Σολομών λέει “φως για τους δικαίους παντοτινά” και ο Απόστολος: “ευχαριστώντας τον Πατέρα, ο οποίος μας κατέστησε ικανούς να συμμετάσχουμε στη μερίδα του κλήρου των αγίων μέσα στο φως”. Διότι, αν οι καταδικασμένοι πέμπονται στο εξώτερο σκοτάδι, προφανώς όσοι έπραξαν έργα άξια αποδοχής έχουν την ανάπαυσή τους στο υπερκόσμιο φως».

Κεφάλαιο ε'. Ότι το υπερουράνιο και προκόσμιο και υπερκόσμιο φως είναι κτίσμα, υποστηρίζει και διακηρύσσει φανερά. Διότι, όταν ο Μέγας Βασίλειος, σχετικά με το σκοτάδι που υπήρχε πάνω από την άβυσσο πριν από τη δημιουργία του αισθητού φωτός, είπε με απορία: «Από ποιο φως, λοιπόν, βρέθηκε ξαφνικά στερημένος ο τόπος μέσα στον κόσμο, ώστε να υπάρχει το σκοτάδι πάνω από το νερό;» και έπειτα εξέφρασε τη δική του άποψη λέγοντας: «Σκεπτόμαστε», λέει, «ότι αν υπήρχε κάτι πριν από τη σύσταση αυτού του αισθητού και φθαρτού κόσμου, θα βρισκόταν προφανώς μέσα στο φως· διότι ούτε τα τάγματα των αγγέλων, ούτε όλες οι επουράνιες στρατιές, ούτε γενικά οτιδήποτε μπορεί να ονομαστεί ή είναι ακατονόμαστο από τις λογικές φύσεις και τα λειτουργικά πνεύματα ζούσε στο σκοτάδι, αλλά μέσα στο φως και σε κάθε πνευματική ευφροσύνη είχαν την κατάσταση που τους ταίριαζε, και σε αυτά κανείς δεν θα φέρει αντίρρηση, τουλάχιστον όποιος προσδοκά το υπερουράνιο φως στις υποσχέσεις των αγαθών, για το οποίο ο Σολομώντας λέει, "το φως υπάρχει για τους δικαίους παντοτινά", και ο απόστολος, "ευχαριστώντας τον Πατέρα που μας έκανε ικανούς να μετάσχουμε στην κληρονομιά των αγίων μέσα στο φως". Διότι, αν αυτοί που καταδικάζονται στέλνονται στο εξώτερο σκοτάδι, είναι φανερό ότι εκείνοι που έπραξαν έργα άξια αποδοχής βρίσκουν την ανάπαυσή τους στο υπερκόσμιο φως».

Κεφάλαιο Ζ'. Ότι, αφού άκουσε τους θεοφόρους πατέρες να λέγουν ότι το προκοσμικό φως και αυτό που φανερώθηκε στο Θαβώρ είναι το ίδιο φως, έπρεπε να είχε απαλλαγεί από την πλάνη και να μην νομίζει ότι αυτό έλαβε την αρχή του από το όρος· αυτός όμως, παρακάμπτοντάς τους δόλια, μας κατηγορεί, ισχυριζόμενος ότι εμείς λέμε πως αυτό είναι υπερκόσμιο. Αλλά, εμπρός, ας δούμε και από πού νόμισε ότι εμείς λέμε ότι υπάρχει εκείνο το υπερουράνιο φως. Επειδή άκουσε εδώ τον Μέγα Βασίλειο να λέει: «το υπερουράνιο φως, μέσα στο οποίο βρίσκονται όλες οι επουράνιες στρατιές, περιμένει τους πιστούς και στις υποσχέσεις των αγαθών, και όσοι έπραξαν έργα άξια αποδοχής αναπαύονται μέσα στο υπερκόσμιο φως, για το οποίο λέει και ο Σολομών “φως υπάρχει στους δικαίους παντοτινά”, και ο απόστολος “ευχαριστώντας τον Πατέρα που μας κατέστησε ικανούς να συμμετάσχουμε στη μερίδα της κληρονομιάς των αγίων στο φως”», ενώ στον Τόμο που αποδεικνύει ότι οι θέσεις μας συμφωνούν με τους αγίους, ο θεόληπτος Δαμασκηνός γράφει για το θείο φως της Μεταμορφώσεως του Κυρίου πως «στο όρος, με τη δόξα της βασιλείας Του, τον βλέπουν οι πρόκριτοι των αποστόλων να εκλάμπει, στον οποίο οι άγγελοι στον ουρανό δεν μπορούν να στηρίξουν αμετακίνητα το βλέμμα τους», και ότι «αυτά είναι “εκείνα που μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπου ποτέ δεν ανέβηκαν”, έτσι στον μέλλοντα αιώνα θα είμαστε μαζί με τον Κύριο, βλέποντας τον Χριστό να αστράφτει με το φως της θεότητας». «

Ότι δε η λαμπρότητα που δίνεται με τη χάρη του Θεού είναι φως, θα το μάθεις από εκείνον που λέει: «Φως είναι η λαμπρότητα από εκεί για όσους έχουν καθαρθεί εδώ, όταν οι δίκαιοι θα λάμψουν σαν τον ήλιο, ανάμεσα στους οποίους στέκεται ο Θεός, εφόσον θα είναι θεοί και βασιλείς, διαχωρίζοντας και κατανέμοντας τις αξίες της εκεί μακαριότητας». Ότι δε αυτό είναι υπερουράνιο και υπερκόσμιο, κανείς δεν πρόκειται να το αρνηθεί, ούτε βεβαίως εκείνος που λέει ότι «αναμένει το υπερουράνιο φως στις επαγγελίες των αγαθών», για το οποίο και ο Σολομών λέει: «Φως για τους δικαίους παντοτινά», και ο Απόστολος: «Ευχαριστώντας τον Θεό που μας κατέστησε ικανούς να μετέχουμε στη μερίδα του κλήρου των αγίων στο φως».

ΤΙΤΛΟΣ Ζʹ. — Περί των δικαίων, και της προσευχής που αναπέμπεται από αυτούς· και ότι τους προστατεύει από τους πειρασμούς. «Προσευχήθηκε ο Αβραάμ στον Θεό, και θεράπευσε τον Αβιμέλεχ, καθώς και τη γυναίκα του και τις δούλες του, και άρχισαν να γεννούν.» «Δεν θα απομακρύνει τους οφθαλμούς Του από τον δίκαιο, και θα τους εγκαθιδρύσει νικηφόρα, και θα υψωθούν.» «Ιδού οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι σε όσους τον φοβούνται,» και τα λοιπά. «Πολλές είναι οι θλίψεις των δικαίων, και από όλες αυτές.» — «Οι οφθαλμοί του Κυρίου στρέφονται προς τους δικαίους, και τα ώτα Του προς τις δεήσεις τους.» «Ο Κύριος στηρίζει τους δικαίους. Γνωρίζει ο Κύριος τις,» κ.λπ. «Φυλάσσει ο Κύριος όλα τα οστά τους· ούτε ένα από αυτά δεν θα συντριβεί.» «Θα εκπληρώσει το θέλημα αυτών που Τον φοβούνται, και [θα εισακούσει] τη δέησή τους.» «Η προσευχή όσων πορεύονται με ευθύτητα είναι δεκτή από τον Θεό.» «Με τη βοήθεια προς τους δικαίους προκύπτει πολλή δόξα.» «Οι κατοικίες των δικαίων ευλογούνται.» «Η ευλογία του Κυρίου βρίσκεται πάνω στο κεφάλι του δικαίου.» «Φως υπάρχει πάντοτε για τους δικαίους.» «Ο οίκος των δικαίων έχει πολλή δύναμη.» «Ο δίκαιος θα βρίσκεται σε χαρά και σε ευφροσύνη.» «Ο δίκαιος διασώζεται από την παγίδα· αντί αυτού παραδίδεται ο ασεβής.» «Μη φοβάσαι, διότι σε λύτρωσα· σε κάλεσα με το όνομά σου· δικός μου είσαι εσύ. Και αν περάσεις μέσα από νερό, εγώ είμαι μαζί σου, και οι ποταμοί δεν θα σε κατακλύσουν· και αν περάσεις μέσα από φωτιά, δεν πρόκειται να κατακαείς.» «Μεγάλη ισχύ έχει η θερμή δέηση του δικαίου.» «Ο Κύριος γνωρίζει να ελευθερώνει τους ευσεβείς από τον πειρασμό.»

Τραπέζι που στερείται τη μνήμη του Θεού, σε τίποτα δεν διαφέρει από τη φάτνη των άλογων ζώων. ΤΙΤΛΟΣ ΚΗ΄. — Περί των δικαίων: ότι τους προστατεύει ο Κύριος. «Δεν θα αποστρέψει τα μάτια Του από τον δίκαιο, και θα τους εδραιώσει στη νίκη, και θα υψωθούν.» «Ιδού, τα μάτια του Κυρίου είναι στραμμένα πάνω σε αυτούς που Τον φοβούνται.» «Φώναξαν οι δίκαιοι, και ο Κύριος τους εισάκουσε. Πολλές είναι οι θλίψεις των δικαίων, αλλά από όλες θα τους λυτρώσει ο Κύριος. Ο Κύριος φυλάει όλα τα οστά τους, και κανένα από αυτά δεν θα συντριβεί.» «Η σωτηρία των δικαίων προέρχεται από τον Κύριο. Ο Κύριος στηρίζει τους δικαίους.» «Ο Κύριος φυλάει όλους όσους Τον αγαπούν.» «Οι κατοικίες των δικαίων ευλογούνται.» «Ο οίκος των δικαίων ευλογείται.» «Στον οίκο των δικαίων υπάρχει πολλή δύναμη.» «Η ευλογία του Κυρίου είναι πάνω στο κεφάλι του δικαίου. Η ευφροσύνη παραμένει στους δικαίους.» «Το φως είναι για τους δικαίους παντοτινό.» «Οι δίκαιοι ζουν πολλά έτη μέσα σε πλούτο.» «Ο δίκαιος θα ζει μέσα σε χαρά και ευφροσύνη.» «Ο δίκαιος διασώζεται από την παγίδα· και αντί αυτού παραδίδεται ο ασεβής.» «Μη φοβάσαι, διότι σε λύτρωσα· σε κάλεσα με το όνομά σου· δικός Μου είσαι εσύ, και οι ποταμοί δεν θα σε κατακλύσουν, και αν περάσεις μέσα από τη φωτιά, δεν θα κατακαείς.» «Ο Κύριος γνωρίζει να γλιτώνει τους ευσεβείς από τον πειρασμό.» Ακόμη και οι δίκαιοι περιπίπτουν σε πολλές δυσχερείς περιστάσεις· αλλά αυτές δεν αποτελούν τιμωρίες· διότι ο ενάρετος δεν τις υφίσταται εξαιτίας της αμαρτίας.

Ότι ο Θεός, ο οποίος κατ' ουσίαν είναι αληθινά φως, υπάρχει μέσα σε εκείνους που περιπατούν σε Αυτόν διά των αρετών, γινόμενος αληθινά φως. Όπως λοιπόν όλοι οι άγιοι, οι οποίοι είναι φως κατά μέθεξιν, γίνονται φως μέσα στο κατ' ουσίαν φως εξαιτίας της φιλοθεΐας τους, έτσι και το κατ' ουσίαν φως γίνεται φως μέσα στο κατά μέθεξιν φως εξαιτίας της φιλανθρωπίας του. Εάν λοιπόν, σύμφωνα με την αρετή και τη γνώση, είμαστε μέσα στον Θεό ως μέσα σε φως, και ο ίδιος ο Θεός είναι μέσα μας ως φως μέσα σε φως. Διότι ο Θεός, που είναι φως εκ φύσεως, βρίσκεται μέσα στο φως που γίνεται τέτοιο κατά μίμησιν, όπως το αρχέτυπο μέσα στην εικόνα· και αν κάποιος Του προσφέρει καθαρό βίο, παραμένει αδιάκοπα ενοικώντας μέσα του. Διότι το χωρίο, «εκείνος που με αγαπά θα τηρήσει τις εντολές μου, και εγώ και ο Πατέρας θα έρθουμε και θα κατοικήσουμε μαζί του»· και το, «ήταν το φως το αληθινό, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο»· το, «φως για τους δικαίους παντοτινά»· το, «στο φως σου θα δούμε φως»· το, «ως τέκνα φωτός να περιπατείτε, για να γίνετε Υιοί φωτός»· το, «ο Θεός είναι φως, και εάν περιπατούμε στο φως όπως Αυτός είναι στο φως», και όσα άλλα παρόμοια, και προς το φως μάς οδηγούν, και μας προτρέπουν να γίνουμε φως.

Και τώρα, ενώ το σώμα δεν μετέχει στη θαυμαστή ψυχή, είναι τόσο γεμάτο από τη θεία ενέργεια και χάρη, όπως ακριβώς, πράγμα εύλογο, ήταν και πριν φτάσει στο θάνατο. Διότι, αν και τα δύο πρόκειται να γευτούν εκείνα τα μελλοντικά αγαθά, είναι σε όλους προφανές ότι, όπως και πριν ενωθούν μεταξύ τους με εκείνη τη θαυμαστή συνάφεια, απολαμβάνουν και τα δύο την ίδια χάρη. Επιπλέον, επειδή ήταν κοινοί σε αυτά και οι αγώνες και τα τρόπαια, διότι και το σώμα είχε κυριαρχήσει στα κακά σαρκικά πάθη και η ψυχή είχε νικήσει όπως της άρμοζε, είναι ανάγκη να γίνουν κοινά σε αυτά και τα στεφάνια, και να μετέχουν και τα δύο στα θεία αγαθά, τόσο τα τωρινά όσο και τα μελλοντικά. Και όπως ακριβώς συνέβη στο θάνατο του Χριστού, όπου μπορούσε κανείς να δει την ψυχή να εγκαταλείπει εκείνο το θείο σώμα, αλλά τη θεότητα όχι, η οποία παρέμενε ενωμένη και με την ψυχή και με το σώμα. Διότι, αν το σώμα ήταν στερημένο από τη Θεότητα, δεν θα είχε νικήσει τη φθορά. Έτσι συνέβη και στον Δημήτριο· διότι της θείας ακτίνας, της οποίας μετείχε ενώ βρισκόταν στη ζωή -αφού το φως ανήκει στους δικαίους- αναχωρώντας για πάντα, πάλι όμοια μετέχει, και ως προς τα δύο μέρη. Διότι την ψυχή του, όντας απολύτως δίκαιος, την κρατά στα θεία χέρια, και το ότι το σώμα μετέχει στα ίδια με εκείνην έγινε φανερό: αφενός επειδή έγινε αυτουργός θαυμάτων, και αφετέρου επειδή αναδύει θαυμαστά μύρα από τα τραύματα, κάτι που σε καμία περίπτωση δεν προσιδιάζει σε νεκρούς.

Με αυτήν την ακτίνα ζουν οι μακάριοι και, όταν πεθαίνουν, το φως δεν τους εγκαταλείπει. «Διότι το φως είναι παντοτινό για τους δικαίους», και φθάνουν σε εκείνη τη ζωή λάμποντας με αυτό, με το οποίο συμπορεύονταν σε όλο τον χρόνο, τρέχοντας τότε προς αυτό. Διότι, αυτό που θα συμβεί τότε στον καθένα από εκείνους που θα αναστηθούν, δηλαδή να ενωθούν τα οστά, τα μέρη και τα μέλη με την κεφαλή διασώζοντας την ολότητα του σώματος, το ίδιο θα συμβεί και στον Σωτήρα Χριστό, την κοινή κεφαλή όλων.