Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 14:12

Με όλη μου την καρδιά σε αναζήτησα. Εάν, λέει, η μνήμη του Θεού προετοιμάζει τον άνθρωπο να απεκδυθεί τις σατανικές παγίδες, και εγώ έχω αφιερώσει όλη μου τη διάνοια σε εσένα τον Θεό· τότε, είμαι άξιος να μην παραμείνω έξω από τις εντολές σου. Αυτά τα λέει, για να μην υπάρξει σε κανέναν παραπλάνηση ως προς αυτό που θα πούμε, ότι δηλαδή, ενώ έχουμε επιθυμία για τον νόμο, παραδοθήκαμε στην ασυνεσία· ή ότι σε πολλούς ο ζήλος καταλήγει στο αντίθετο αποτέλεσμα, και σε εκείνα που νομίζουν ότι κατορθώνουν έχουν σφάλει, σύμφωνα με όσα λέγονται από τον Σολομώντα: «Υπάρχει οδός που φαίνεται στους ανθρώπους να είναι ορθή, αλλά τα τέλη της φθάνουν στον πυθμένα του άδη». Επομένως, όποιος επιζητεί τον Θεό με μισή καρδιά, θέλοντας να αφιερώνει τον χρόνο του πότε σε Αυτόν και πότε στον κόσμο, αυτόν τον αποβάλλει ο Θεός από τις εντολές Του ως αδόκιμο στρατιώτη.

Όποιος στηρίζει την πεποίθησή του στον πλούτο θα πέσει, ενώ εκείνος που βοηθά τους δικαίους, αυτός θα ανατείλει. Εκείνος που σκορπά τα υπάρχοντά του με αφροσύνη γίνεται φτωχός, ενώ εκείνος που τα μοιράζει με πίστη στον Κύριο δεν θα εγκαταλειφθεί ποτέ· διότι είναι γραμμένο, εσκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς, η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα τον άπαντα, η δύναμή του θα υψωθεί με δόξα. Εκείνος που αυξάνει τον πλούτο του με τόκους και πλεονεξίες, τον συγκεντρώνει για εκείνον που ελεεί τους φτωχούς. Όσο κι αν επαρθεί ένας άνθρωπος από την υπερηφάνεια της καρδιάς του, πατάει στο χώμα από το οποίο πάρθηκε και στο χώμα καταλήγει· ο Κύριος όμως υψώνει τους ταπεινούς. Ο καπνός διώχνει τις μέλισσες, και η μνησικακία διώχνει τη γνώση από την καρδιά. Παρακάλεσε τον Κύριο και χύσε δάκρυα ενώπιον της αγαθότητάς Του, και η μνησικακία ας μην κατοικεί στην ψυχή σου, και η προσευχή σου θα είναι σαν θυμίαμα ενώπιόν Του. Είναι γραμμένο: ακάθαρτος ενώπιον του Κυρίου είναι κάθε υπερήφανος στην καρδιά, ενώ στους ταπεινούς προπορεύεται η δόξα. Και πάλι: αφορμή αναζητεί ο άνθρωπος που θέλει να χωριστεί από τους φίλους του· και σε κάθε καιρό θα είναι αξιοκατάκριτος. Έτσι και ο μοναχός που φεύγει από το μοναστήρι κατηγορεί τον ηγούμενο και τους αδελφούς. Είναι γραμμένο: υπάρχει δρόμος που φαίνεται ορθός στους ανθρώπους, αλλά τα τέλη του καταλήγουν στον πυθμένα του άδη. Και πάλι λέει: από τους δικούς του δρόμους θα χορτάσει ο θρασύς στην καρδιά, ενώ από τους δικούς του λογισμούς ο καθαρός άνθρωπος.

Έτσι, λοιπόν, κάθε γένος, σαν σε κάποιες πόλεις ή χωριά ή αρχαίες πατρίδες, κατοικεί στα μέρη της θάλασσας που του έχουν οριστεί. ΤΙΤΛΟΣ Δʹ. —Περί αγαθής και πονηρής οδού· και ότι πρέπει να αποφεύγουμε τα διεφθαρμένα πράγματα και τις διεφθαρμένες οδούς, και να πορευόμαστε την ευθεία οδό. «Εάν υπάρχει κάτι άνομο στο χέρι σου, απομάκρυνέ το από κοντά σου. Έτσι θα λάμψει το πρόσωπό σου, σαν καθαρό νερό.» «Όσοι από τους θνητούς λησμονούν τη δίκαιη οδό, εξασθένησαν.» «Αρχή της αγαθής οδού είναι να πράττει κανείς τα δίκαια. Και αυτά είναι πιο δεκτά από τον Θεό παρά το αίμα των θυσιών.» «Τις οδούς που βρίσκονται στα δεξιά τις γνωρίζει ο Κύριος· ενώ διεστραμμένες είναι εκείνες που βρίσκονται στα αριστερά.» «Εκείνος που διαστρέφει τις οδούς του θα ατιμαστεί.» «Προς τους διεστραμμένους ο Θεός θα στείλει διεστραμμένες οδούς.» «Αγκάθια και παγίδες υπάρχουν στις διεστραμμένες οδούς· ενώ εκείνος που προφυλάσσει την ψυχή του, θα μείνει μακριά από αυτές.» «Εκείνος που πορεύεται δίκαια, θα βοηθηθεί.» «Οι οδοί των δικαίων λάμπουν σαν το φως, προπορεύονται και φωτίζουν μέχρι να σταθεροποιηθεί η ημέρα.» «Υπάρχει οδός που φαίνεται ορθή στους ανθρώπους, αλλά το τέλος της φτάνει στον πυθμένα του άδη.» «Αν πορεύονταν σε αγαθά μονοπάτια, θα έβρισκαν ομαλά τα μονοπάτια των δικαίων.» «Τα μονοπάτια της ζωής απομακρύνονται από τα κακά.» «Κάνε ορθά τα βήματα για τα πόδια σου· μην παρεκκλίνεις ούτε προς τα δεξιά ούτε προς τα αριστερά.» «

Είναι καλό να φοβάται κανείς πάντοτε τον Κύριο και να μην εμπιστεύεται τον εαυτό του με κανέναν τρόπο, για να μην καταποντιστεί άσχημα, έχοντας την εντύπωση ότι κάνει κάτι καλό, ενώ δεν είναι έτσι όπως νομίζει. Διότι «υπάρχει δρόμος που φαίνεται σωστός στον άνθρωπο, αλλά τα τέλη του καταλήγουν στον πυθμένα του άδη», σύμφωνα με τη Γραφή. Μάλλον λοιπόν, ας παρακαλεί πάντοτε τον Θεό να γίνει για εκείνον οδηγός και οδός και νους και διάκριση και ερμηνευτής, και έως ότου βρει τον Χριστό μέσα του, ας μην εμπιστεύεται καθόλου τον εαυτό του. Όπως όταν κάποιος βρεθεί σε κίνδυνο ναυαγίου και πιάσει κάτι από τα σκεύη του πλοίου για να διασωθεί, και δεν νοιάζεται για τα όσα υπάρχουν μέσα στο πλοίο εξαιτίας του φόβου της θάλασσας, έτσι και ο χριστιανός, για χάρη του Θεού, οφείλει πάντοτε να φοβάται και να μην καταφρονεί. Εκείνος λοιπόν που θέλει να σωθεί, ας αγωνιστεί για το τι θέλει ο Θεός. Διότι αυτό είναι το θέλημα του Θεού: το να αγαπά κανείς τον Θεό και να βιάζει τον εαυτό του ώστε να αγαπά και τον πλησίον του. Ας είναι λοιπόν ταπεινός ενώπιον του Θεού και των ανθρώπων, και ας προσέχει πάντοτε την καρδιά του και ας αντιστέκεται στους κακούς λογισμούς. Και όταν κάποιος προσέχει εκεί, πρέπει πάντοτε να βρίσκεται σε φόβο και να είναι γεμάτος αγάπη και ταπεινός. Και ένας τέτοιος άνθρωπος μεριμνά για το πώς θα αρέσει στον Κύριο και πολεμά τον παλαιό άνθρωπο. Ενώ εκείνος που δεν μεριμνά έχει την καρδιά του χαμένη, και αυτός παραμένει στην παλαιότητα, δεν έχει αρχίσει ακόμη να αγωνίζεται και δεν γνωρίζει να πολεμά.