Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 14:16

Επομένως, ο Λόγος δεν είναι κτίσμα ως προς την ουσία, αλλά το ρητό στις Παροιμίες αναφέρεται στη σοφία που ενυπάρχει σε εμάς και ονομάζεται έτσι. Εάν όμως δεν πιστεύουν ούτε σε αυτά, ας μας πουν οι ίδιοι: υπάρχει κάποια σοφία στα κτίσματα ή δεν υπάρχει; Εάν λοιπόν δεν υπάρχει, πώς ο Απόστολος επικρίνει λέγοντας: «Επειδή, βέβαια, μέσα στη σοφία του Θεού ο κόσμος δεν γνώρισε τον Θεό διαμέσου της σοφίας»; Ή πώς, εάν δεν υπάρχει σοφία, συναντάται πλήθος σοφών μέσα στη Γραφή; Όπως: «Διότι ο σοφός φοβήθηκε και απομακρύνθηκε από το κακό»· και, «Με σοφία οικοδομείται οίκος». Ο δε Εκκλησιαστής λέει: «Η σοφία του ανθρώπου θα φωτίσει το πρόσωπό του»· και μέμφεται τους προπετείς λέγοντας: «Μην πεις: Τι συνέβη, και οι παλαιότερες ημέρες ήταν καλύτερες από τούτες; Διότι δεν ρώτησες με σοφία γι' αυτό».

Εάν, όμως, δεν πιστεύουν ούτε σε αυτά, ας μας πουν οι ίδιοι: υπάρχει κάποια σοφία μέσα στα κτίσματα ή δεν υπάρχει; Εάν λοιπόν δεν υπάρχει, πώς ο απόστολος απευθύνει κατηγορία, λέγοντας: «επειδή ακριβώς στη σοφία του Θεού ο κόσμος δεν γνώρισε τον Θεό μέσω της σοφίας»; Ή πώς, εάν δεν υπάρχει σοφία, αναφέρεται «πλήθος σοφών» μέσα στη Γραφή; Διότι και «ο σοφός, επειδή φοβήθηκε, απομακρύνθηκε από το κακό» και «με σοφία οικοδομείται οίκος». Ο δε Εκκλησιαστής λέει: «η σοφία του ανθρώπου θα φωτίσει το πρόσωπό του» και κατακρίνει τους βιαστικούς λέγοντας: «μην πεις: τι συνέβη και οι προηγούμενες ημέρες ήταν καλύτερες από αυτές; διότι δεν ρώτησες με σοφία γι' αυτό το πράγμα». Εάν όμως υπάρχει, όπως ακριβώς λέει και ο Σειράχ: «την εξέχεε πάνω σε όλα τα έργα του, σε κάθε σάρκα σύμφωνα με τη δωρεά του, και την χορήγησε σε εκείνους που τον αγαπούν», και αν μια τέτοια έκχυση δεν είναι γνώρισμα της ουσίας της Αυτοσοφίας και του Μονογενούς, αλλά εκείνης της σοφίας που έχει απεικονιστεί μέσα στον κόσμο, τι το απίστευτο υπάρχει αν η ίδια η δημιουργική και αληθινή Σοφία, της οποίας τύπος είναι η σοφία και η επιστήμη που έχει εκχυθεί μέσα στον κόσμο, μιλάει για τον εαυτό της, όπως προείπα, λέγοντας: «ο Κύριος με έκτισε για τα έργα του»; Διότι η σοφία που υπάρχει μέσα στον κόσμο δεν είναι εκείνη που κτίζει, αλλά αυτή που εγκτίζεται μέσα στα έργα, σύμφωνα με την οποία «οι μεν ουρανοί διηγούνται τη δόξα του Θεού, το δε στερέωμα αναγγέλλει το έργο των χεριών του».

Υπάρχει εκείνος που ταπεινώνει τον εαυτό του ένεκα της εντολής του Χριστού, και υπάρχει εκείνος που καταρρίπτει τον εαυτό του από αφροσύνη. Υπάρχει εκείνος που εργάζεται σφοδρά χάριν της φιλαργυρίας, και υπάρχει εκείνος που εργάζεται πολλά για την αγαθοεργία. Υπάρχει εκείνος που εργάζεται, όταν δεν πρέπει, και στον καιρό της εργασίας δεν εργάζεται. Υπάρχει εκείνος που ψάλλει και κραυγάζει, όταν δεν πρέπει, και την ώρα της ψαλμωδίας σιωπά, ή φλυαρεί με τον πλησίον του. Υπάρχει εκείνος που αγρυπνεί, όταν δεν πρέπει, και τον καιρό της αγρυπνίας γογγύζει. Είναι γεγραμμένο: Ο Άδης και η απώλεια είναι φανερά ενώπιον του Κυρίου· πώς δεν θα είναι και οι καρδιές των ανθρώπων; Αρχή της αγαθής πολιτείας είναι τα δάκρυα στην προσευχή· και η ακρόαση των Θείων Γραφών είναι γνώρισμα της δίκαιης φρόνησης. Μύρια βιβλία στα αυτιά των αφρόνων θεωρούνται ως μηδέν· και ποιος είναι άφρων, παρά εκείνος που καταφρονεί τον φόβο του Κυρίου; Είναι γεγραμμένο: Η καρδιά του σοφού θα δεχθεί εντολές· δίνε αφορμή στον σοφό και θα γίνει σοφότερος· δίδασκε τον δίκαιο και θα αυξήσει τη μάθησή του. Ο παιδαγωγημένος υιός θα γίνει σοφός· τον δε άφρονα θα τον χρησιμοποιήσει ως υπηρέτη. Οι οκνηροί γίνονται στερημένοι πλούτου, ενώ οι ανδρείοι στηρίζονται στον πλούτο. Ο σοφός, έχοντας φόβο Θεού, απέκλινε από το κακό· ενώ ο άφρων, έχοντας πεποίθηση στον εαυτό του, συναναστρέφεται με ανόμους. Ο οξύθυμος ενεργεί με απερισκεψία· ενώ ο φρόνιμος άνδρας υπομένει πολλά. Τίμα τον Κύριο και οι οδοί σου θα είναι κατευοδωμένες. Τίμα τον ιερέα και τον πρεσβύτερο, ώστε να έλθει επάνω σου η ευλογία του στόματός τους.

Δʹ. Ένα λοιπόν μέγιστο αγαθό που θα κερδίσεις είναι αυτό· ένα άλλο δε, όχι μικρότερο από αυτό, είναι το να μην φοβάσαι ακόμη και όταν αυτή (η δοκιμασία) παρουσιαστεί. Ας προλαμβάνει λοιπόν η προσδοκία των θλιβερών καταστάσεων, για να μην έλθει η εμπειρία των λυπηρών· γι' αυτό ακριβώς έρχεται η εμπειρία στην πράξη, επειδή δεν υπάρχει η προσδοκία· διότι, αν εκείνη διόρθωνε τον άνθρωπο, δεν θα υπήρχε μεγάλη ανάγκη από τούτην. Και μάρτυρας αυτού στην περίπτωση των Νινευιτών είναι ο προφήτης Ιωνάς· διότι εκείνοι, καθώς περίμεναν εξαιτίας της προφητείας του προφήτη ότι θα περιπέσουν σε ανήκεστη συμφορά, με την προσδοκία των επερχόμενων κακών απέτρεψαν την οργή· οι Ιουδαίοι, αντιθέτως, επειδή δεν πείσθηκαν στον προφήτη που προέλεγε την άλωση της Ιερουσαλήμ, υπέστησαν τα δεινά. Διότι ο σοφός, επειδή φοβήθηκε, απέφυγε το κακό· ο άφρων όμως εμπλέκεται σε αυτό έχοντας υπερβολική αυτοπεποίθηση. Εκείνος που περιμένει ότι θα γίνει φτωχός, ενώ ζει μέσα στην ευημερία, δεν πρόκειται να γίνει γρήγορα φτωχός· διότι ό,τι δεν θέλησες να κερδίσεις από την προσδοκία, αυτό θα το μάθεις πολύ καλά από την εμπειρία. Όταν λοιπόν βρίσκεσαι μέσα στον πλούτο, να προσδοκάς τη φτώχεια· όταν απολαμβάνεις την ευημερία, να προσδοκάς την πείνα· όταν έχεις δόξα, να περιμένεις την αδοξία· όταν ζεις με υγεία, να αναμένεις την αρρώστια. Να παρατηρείς συνεχώς τη φύση των ανθρώπινων πραγμάτων, η οποία δεν βρίσκεται σε καλύτερη κατάσταση από τα ρεύματα των ποταμών, και είναι πιο ευμετάβλητη από τον καπνό που διαλύεται στον αέρα, και πιο μηδαμινή από τη σκιά που παρέρχεται.