Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 14:30

Διότι προσθέτει: «Και η ψυχή μου ταράχτηκε σφόδρα». Για να δείξει λοιπόν ότι δεν μιλούσε για τα αισθητά οστά, αλλά για τους λογισμούς, παραλείποντας τη σάρκα μνημόνευσε την ψυχή: «Και η ψυχή μου ταράχτηκε σφόδρα». Έτσι και αλλού έλεγε: «Όλα τα οστά μου θα πουν· Κύριε, ποιος είναι όμοιός σου;» Και βεβαίως δεν μιλούσε για τα οστά του σώματος· διότι τα οστά δεν έχουν στόμα και χείλη. Και πάλι: «Σκόρος των οστών είναι η ευαίσθητη καρδιά». Και βεβαίως δεν εννοεί ότι τα οστά τρώγονται από σκόρους, αλλά ότι από οξύτατους λογισμούς μέσα σε θλίψεις κατατρώγονται οι δυνάμεις της ψυχής. Επειδή λοιπόν ο Δαβίδ συναισθάνθηκε τα όσα αμάρτησε και υπέμεινε τα βάσανα της συνειδήσεως και μαστιζόταν από τους λογισμούς σαν από αυστηρούς δήμιους —διότι τίποτα δεν αγγίζει τόσο την ψυχή όσο η συνείδηση που βασανίζει κρυφά, επιφέροντας τα βάσανα μέσα στην ψυχή— παρακαλεί να θεραπευτεί: «Γιάτρεψέ με, Κύριε, διότι ταράχτηκαν τα οστά μου». Αλλά η ταραχή δεν περιορίστηκε μόνο στους λογισμούς και τις σκέψεις, αλλά ταράζοντας και την ίδια την ψυχή με την πράξη τη βύθισε. «Και η ψυχή μου ταράχτηκε σφόδρα· η ψυχή μου», που δέχθηκε την προφητεία· «η ψυχή μου», η πηγή των ψαλμών· «η ψυχή μου», το ταμείο των μυστηρίων του Θεού. Εκεί όπου κατοικούσε η ειρήνη, εκεί χόρεψε εναντίον μου ο πόλεμος της αμαρτίας. «Και συ, Κύριε, έως πότε;» Δεν καθυστέρησα τη μετάνοια· μην καθυστερήσεις την πρόνοιά σου για μένα.

Σκεπτόμενος, λοιπόν, και αναλογιζόμενος αυτά εκείνος, ο κηδεμόνας και προστάτης του κοινού, επειδή η ευαίσθητη καρδιά είναι σαράκι των οστών, όπως πρεσβεύει ο Σολομών και η ίδια η αλήθεια· και το μεν ανάλγητο προκαλεί ευθυμία, το δε συμπαθές προκαλεί θλίψη· και ο έμμονος λογισμός επιφέρει την τήξη της καρδιάς· για τον λόγο αυτόν σφάδαζε, θλιβόταν βαθιά, καταπληγωνόταν, έπασχε όσα ο Ιωνάς και ο Δαβίδ, η ψυχή του παραδιδόταν στην απελπισία, δεν έδινε ύπνο στα μάτια του ούτε νυσταγμό στα βλέφαρά του· δαπανούσε στις μέριμνες ό,τι του είχε απομείνει από τις σάρκες του, μέχρι να βρει τη λύση του κακού. Επιζητεί θεία ή ανθρώπινη βοήθεια, η οποία θα ανακόψει την κοινή πυρκαγιά και τη σκοτοδίνη που μας έχει κυριεύσει.

Βλέπεις τι δώρα προσφέρουν οι φτωχοί στον Θεό. Και ας θεωρήσουμε και αυτό κατηγορία, αν το επιθυμείς. «Σκώρος των οστών», είπε κάποιος, «είναι η ευαίσθητη ψυχή». Αυτό το διαπίστωσα από τα δικά μου έργα. Το σώμα μου, που ήταν σαν χάλκινο, έχοντας λιώσει από τις μέριμνες, έχει πλέον καμφθεί· και δεν έχω τίποτε άλλο να δώσω, παρόλο που οφείλω περισσότερα, ακόμη κι αν προσέφερα τα πάντα.

Πάλι, απέναντι στα οξέα πάθη παράταξε εκείνα που τα υποτάσσουν, δηλαδή, απέναντι στον θυμό και τη λύπη την πραότητα (διότι, όπως λέγει, ο πράος άνθρωπος είναι ιατρός της καρδίας)· απέναντι στα οξέα την πραότητα, απέναντι στην έχθρα τη φιλία, απέναντι στο μίσος την αγάπη, απέναντι στη θλίψη την ευχαριστία, απέναντι στην υπερηφάνεια την ταπεινοφροσύνη, απέναντι στην πονηρία την αγαθοσύνη, και απέναντι σε κάθε γενικά εναντίο πράγμα να έχεις την ορθόδοξη και σωτήρια πίστη.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΓʹ. — Περί πραότητος και ευσεβείας. «Θα καθοδηγήσει τους πράους με δίκαιη κρίση· θα διδάξει στους πράους τις οδούς του.» «Οι δε πράοι θα κληρονομήσουν τη γη και θα απολαύσουν άφθονη ειρήνη.» «Όταν θα εγερθεί ο Θεός για να κρίνει, ώστε να σώσει όλους τους πράους της γης.» «Οι οφθαλμοί μου είναι στραμμένοι στους πιστούς της γης, για να συγκαθίσουν μαζί μου.» «Ο Κύριος αναλαμβάνει υπό την προστασία του τους πράους.» «Θα ανυψώσει τους πράους με τη σωτηρία.» «Ο πράος άνθρωπος είναι ιατρός της καρδιάς.» «Καλύτερος είναι ο πράος με ταπείνωση, παρά αυτός που μοιράζει λάφυρα με αλαζονεία.» «Μακάριος είναι ο άνθρωπος που τα αντιμετωπίζει όλα με φόβο από ευλάβεια. Ενώ αυτός που έχει σκληρή καρδιά θα περιπέσει σε συμφορές.» «Τέκνο μου, να διεξάγεις τα έργα σου με πραότητα, και θα αγαπηθείς από άνθρωπο ευάρεστο.» «Τέκνο μου, με πραότητα δόξασε την ψυχή σου.» «Τις ρίζες των εθνών τις ξερίζωσε ο Κύριος, και στη θέση τους φύτεψε πράους.» «Μακάριοι οι πράοι, διότι αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη.» «Κανείς ας μην σε περιφρονεί· να τους υπενθυμίζεις να υποτάσσονται στις αρχές και στις εξουσίες, να πειθαρχούν σε κάθε αγαθό έργο, να είναι έτοιμοι να μην κακολογούν κανέναν, να είναι ειρηνικοί, επιεικείς, επιδεικνύοντας κάθε πραότητα προς όλους τους ανθρώπους.» Έχω ανάγκη από πραότητα, μέσω της οποίας καταλύεται ο άρχοντας αυτού του αιώνα, ο διάβολος.

Ούτε αυτούς που αμαρτάνουν τιμωρεί αμέσως ο Θεός, αλλά τους δίδει χρόνο για τη θεραπεία και την επανόρθωση του σφάλματός τους. ΤΙΤΛΟΣ Γ΄. — Περί των φυσικών. «Η διάνοια του ανθρώπου ρέπει προς την πονηρία από τα νιάτα του.» «Σαράκι των οστών είναι η ευαίσθητη καρδιά.» «Σε όλο τον χρόνο τα μάτια των ανθρώπων προσδοκούν τα κακά.» «Όπως τα πρόσωπα δεν είναι όμοια μεταξύ τους, έτσι και οι καρδιές των ανθρώπων δεν είναι ίδιες.» «Κάθε καρδιά είναι επιρρεπής στη λύπη.» «Κάθε ζωντανό ον αγαπά το όμοιό του, και ο άνθρωπος προσκολλάται στον όμοιό του.» «Από την όψη του προσώπου αναγνωρίζεται ο συνετός.» «Η καρδιά του ανθρώπου αλλοιώνει το πρόσωπό του, είτε προς το καλό είτε προς το κακό.» «Καθένας που πράττει φαύλα έργα μισεί το φως και δεν έρχεται προς το φως, για να μην ελεγχθούν τα έργα του. Εκείνος όμως που πράττει την αλήθεια, έρχεται προς το φως, για να φανερωθούν τα έργα του, διότι έχουν επιτελεστεί εν Θεώ.» «Από όποιον νικηθεί κάποιος, σε αυτόν και έχει υποδουλωθεί.» Εμείς οι άνθρωποι έχουμε από τη φύση μας την τάση να αποδεχόμαστε πρόθυμα αυτό που επιλέγουμε εκούσια, ακόμη και αν είναι επίπονο.

Μην κουραστείς, λοιπόν, άνθρωπε του Θεού, να χρησιμοποιείς προς εμάς τη γνώση και τη σοφία με την οποία πλουτίστηκες από τον Κύριο και να χορηγείς άφθονα σε όσους έχουν ανάγκη τον θησαυρό που έλαβες μέσα σε οστράκινο σκεύος, δηλαδή στο σώμα της ταπείνωσης, επειδή εμένα δεν με θλίβουν ούτε τα έσοδα, στα οποία κάποτε βασιζόταν η ισχύς της αρχιεπισκοπής, ούτε η εξουσία και η κυριαρχία που εκτεινόταν από τους ποταμούς έως τα πέρατα της θάλασσας. Διότι από τα μεν έχουμε αρκετά, και το περιττό έχουμε μάθει από πού προέρχεται· για τη δε εξουσία είμαστε πολύ αδύναμοι για να την αντέξουμε. Όμως, ο κατακλυσμός των φροντίδων, ο πονηρός περισπασμός, η μάταιη ταραχή και το ότι δεν έχουν ακόμη κοπάσει οι πονηρές ημέρες, αυτά είναι το σαράκι των οστών μου, αυτά αναλώνουν τους μυελούς μου. Διότι, ενώ δεν έχουμε ξεφύγει ακόμη εντελώς από το λιοντάρι, μας συναντά η αρκούδα, και όταν ξεφύγουμε από αυτήν και στηρίξουμε τα χέρια στους τοίχους του σπιτιού, προβάλλει επίβουλα ένα φίδι από την τρύπα, το οποίο μου προκαλεί ακόμη πιο δριμείς πόνους.