Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 14:31

Διότι πολλοί που προσκυνούν τον Κύριο και ζουν αναξίως αυτού, αγνοούν ότι καθίστανται υπεύθυνοι για τον θάνατο του Σωτήρος. Διότι: «Όποιος τρώει τον άρτο και πίνει το ποτήριο του Κυρίου αναξίως, είναι ένοχος για το σώμα και το αίμα του Κυρίου», όπως μαρτυρεί ο Απόστολος. Έτσι: «Και εκείνος που μισεί τον αδελφό του δεν αγαπά τον Κύριο», αλλά, όπως οι Ιουδαίοι, έτσι και αυτός τον μίσησε. Εκείνος δε που εξουθενώνει τον φτωχό, ατιμάζει και αυτός τον Κύριο, όπως οι Ιουδαίοι· αυτό λέει ο Σολομών: «Εκείνος που εξουθενώνει τον φτωχό, ατιμάζει τον Δημιουργό του». Εκείνος που παραβλέπει τον φτωχό όταν πεινά, διψά και είναι γυμνός, είναι όμοιος με τους Ιουδαίους, οι οποίοι και έγδυσαν τον Κύριο και τον πότισαν με όξος και χολή. Και εκείνος που λαμβάνει δώρα εις βάρος αθώων δεν διαφέρει από εκείνον που πούλησε τον Κύριο, όπως ο Ιούδας· διότι και αυτός πουλά τη δικαιοσύνη, η οποία είναι ο Κύριος, όπως ακριβώς εκείνος πούλησε τον Χριστό. Και εκείνος που δεν αποδίδει δικαιοσύνη στο ορφανό και δεν δίνει το δίκαιο στη χήρα, είναι όμοιος με αυτούς που επιβουλεύτηκαν τον Κύριο και τον συκοφάντησαν. Και τέλος, ό,τι και αν πράξει κανείς στον πλησίον του, αυτά λογίζονται ότι γίνονται προς τον Κύριο, ο οποίος κατήλθε για χάρη μας και πέθανε για εμάς.

Προς τον Επίσκοπο Βοσπόριο Πώς νομίζεις ότι πλήγωσε την ψυχή μου το άκουσμα εκείνης της συκοφαντίας, την οποία εξέχεαν εναντίον μου μερικοί από εκείνους που δεν φοβούνται τον Κριτή, ο οποίος θα αφανίσει όλους όσοι λαλούν το ψεύδος; Ώστε όλη τη νύχτα εξαιτίας των λόγων της αγάπης σου έμεινα σχεδόν άυπνος, τόσο πολύ άγγιξε τα βάθη της καρδιάς μου η λύπη. Διότι πράγματι, σύμφωνα με τον Σολομώντα, «η συκοφαντία ταπεινώνει τον άνθρωπο», και κανείς δεν είναι τόσο ανάλγητος ώστε να μην πονέσει η ψυχή του και να μην καμφθεί προς τη γη, όταν πέσει σε στόματα επιρρεπή στη ψευδολογία. Αλλά βέβαια είναι ανάγκη όλα να τα ανεχόμαστε, όλα να τα υπομένουμε, αφήνοντας την εκδίκηση για τον εαυτό μας στον Κύριο, ο οποίος δεν θα μας παραβλέψει, διότι «όποιος συκοφαντεί τον πένητα, παροξύνει Εκείνον που τον εποίησε». Εκείνοι όμως που συνέθεσαν αυτό το καινούργιο δράμα της εναντίον μας βλασφημίας, φαίνεται ότι απιστούν εντελώς στον Κύριο, ο οποίος αποφάνθηκε ότι θα δώσουμε λόγο ακόμη και για τον κάθε αργό λόγο κατά την ημέρα της κρίσεως. Εγώ δε, πες μου, αναθεμάτισα τον μακαριώτατο Διάνιο; Διότι αυτό κατήγγειλαν για εμάς. Πού ή πότε;

Παρουσία ανωτέρου σου, μην προτρέξεις να καθίσεις. Εάν όμως και προτραπείς, μη γίνεσαι συγκάθεδρος, αλλά, αφού κοιτάξεις ολόγυρα εδώ κι εκεί, σπεύσε να βρεις μια κατώτερη θέση, για να σε δοξάσει ο Θεός για την ταπείνωσή σου. Όταν σε ρωτούν, να απαντάς με πρέπουσα και ταπεινή φωνή· όταν δεν σε ρωτούν, να τηρείς ησυχία. Όταν ρωτούν άλλον, κλείνε το στόμα σου, μήπως, ωθούμενη η γλώσσα σου από προπετή καρδιά, ξεφύγει και πληγώσει κάποιον από όσους τηρούν με ακρίβεια την άσκηση, και σε υποβάλει στα δεσμά των εγκλημάτων. Όταν κάθεσαι, να μην τοποθετείς το ένα πόδι πάνω στο άλλο· διότι αυτό είναι δείγμα απροσεξίας και μετεωριζόμενης ψυχής. Όταν συνομιλείς με τον κατώτερό σου, ή όταν ερωτάσαι κάτι από αυτόν, να μην απαντάς με ραθυμία, καταφρονώντας τον αδελφό προς ύβριν του Θεού. Διότι «εκείνος που ατιμάζει τον πένητα, παροξύνει Αυτόν που τον δημιούργησε», λέει η Παροιμία. Ας προηγείται ο λόγος της παρακλήσεως από τα υπόλοιπα λόγια σου, επισφραγίζοντας την αγάπη σου προς τον πλησίον. Ας βρίσκεται και στο μέσο, και ας κατακλύζει τη συζήτηση, με φαιδρό πρόσωπο, για να δώσεις χαρά σε αυτόν που συνομιλεί μαζί σου. Να χαίρεσαι με κάθε κατόρθωμα του πλησίον σου και να δοξάζεις τον Θεό· διότι τα δικά του κατορθώματα είναι και δικά σου, όπως και τα δικά σου είναι και δικά του. Να αποφεύγεις τις πρωτοκλισίες και τις πρωτοκαθεδρίες στις συνάξεις· να επιδιώκεις μάλλον τον τελευταίο τόπο, για να ακούσεις το: «Φίλε, ανέβα υψηλότερα».

Ποια είναι λοιπόν η μανία εκείνων που έχουν ακονισμένη τη γλώσσα τους κατά της αληθείας; Δεν μικροψυχώ μπροστά στον έλεγχο, αλλά αναμένω το δικαστήριο του Χριστού. Εκεί θα βρεθούν αντιμέτωποί μου όσοι εξυφαίνουν αυτή την κακοήθεια· «Γνωρίζει ο Κύριος εκείνους που είναι δικοί Του»· και, «Εκείνος που συκοφαντεί τον φτωχό, παροξύνει τον Δημιουργό του.» Αν μεταδίδω την πίστη των Πατέρων, γιατί, παραβλέποντας τους Πατέρες, πολεμάς εμένα; Αν πιστεύω στον Πατέρα, αν ομολογώ τον Υιό, αν δεν αθετώ το Πνεύμα.

Εκείνος που συκοφαντεί τον πένητα, παροξύνει Εκείνον που τον δημιούργησε. [Cod. f. 65 b.] Δύο αμαρτίες υπάρχουν εδώ, και η συκοφαντία, και το ότι στρέφεται κατά του πένητα· γιατί όμως παροξύνει Εκείνον που τον δημιούργησε; Διότι Αυτός τον έκανε πένητα, και ευάλωτο στη δική σου γλώσσα, του συκοφάντη.

Εκείνος όμως που Τον τιμά, ελεεί τον φτωχό. Και βέβαια, αν Αυτός τον δημιούργησε, για ποιον λόγο πρέπει να ελεείται; Διότι έχω ακούσει πολλούς να λένε το εξής: Για ποιο λόγο πρέπει να ελεήσουμε τον φτωχό; Αν ο Θεός τον αγαπούσε, δεν θα τον έκανε φτωχό. Μέχρι πότε θα παίζουμε με τη σωτηρία μας; Μέχρι πότε θα γελάμε με εκείνα για τα οποία θα έπρεπε να τρέμουμε, να φοβόμαστε και να φρίττουμε τον μιαρό, που είναι γεμάτος από μύρια κακά; Ποιον αγαπούσε; Τον Λάζαρο ή τον πλούσιο; Αυτά μας έχουν καταστρέψει, το ότι δηλαδή αναλωνόμαστε σε αστεία. Εκείνος που έχει πεποίθηση, δηλαδή ο καθαρός και αυτός που έχει θάρρος στον Θεό, είναι δίκαιος χάρη στη δική του οσιότητα· καθόσον κανείς δεν σώζεται ούτε χάνεται εξαιτίας των πράξεων κάποιου άλλου.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΘ΄. — Περί παραμονής και των παραμενόντων· και ότι πρέπει αυτοί να διατηρούν πίστη και εύνοια προς εκείνους που τους προσέλαβαν. «Απόκτησε εμπιστοσύνη με τον πλησίον σου, για να ευφρανθείς με τα αγαθά του. Σε καιρό θλίψης μείνε κοντά του, για να γίνεις συγκληρονόμος στην κληρονομιά του.» «Βάλε στο σπίτι σου ξένο, και θα σε αναστατώσει με ταραχές και θα σε αποξενώσει από τα δικά σου υπάρχοντα.» ΤΙΤΛΟΣ Κ΄. — Περί προϊσταμένων· και ότι πρέπει αυτοί να προΐστανται με ζήλο. «Ο προϊστάμενος, ας προΐσταται με ζήλο.» ΤΙΤΛΟΣ ΚΑ΄. Περί φτωχών· και ότι δεν πρέπει να αποφεύγουμε, να εξουθενώνουμε και να αποστρεφόμαστε τους πένητες. «Ο Θεός θα εισακούσει την κραυγή του πένητα και του φτωχού.» «Ο Κύριος έγινε καταφύγιο για τον πένητα· δεν ξέχασε την κραυγή των πενήτων. Ο φτωχός δεν θα ξεχαστεί παντοτινά· η υπομονή των πενήτων δεν θα χαθεί για πάντα. Όταν υπερηφανεύεται ο ασεβής, καταφλέγεται ο φτωχός. Σε σένα έχει αφεθεί ο φτωχός. Εισάκουσες, Κύριε, την επιθυμία των πενήτων.» «Καταντροπιάσατε τη βουλή του φτωχού· όμως ο Κύριος είναι η ελπίδα του.» «Θα φάνε οι πένητες και θα χορτάσουν.» «Θα κρίνει δίκαια τους φτωχούς του λαού, και θα σώσει τους γιους των πενήτων.» «Γνώρισα ότι ο Κύριος θα αποδώσει δικαιοσύνη υπέρ των φτωχών, και το δίκιο των πενήτων.» «Η φτώχεια ταπεινώνει τον άνθρωπο.» «Αυτός που ατιμάζει τον πένητα, αμαρτάνει.» «Ο φτωχός δεν υφίσταται απειλή.» «Αυτός που συκοφαντεί τον πένητα, εξοργίζει Εκείνον που τον έπλασε.» «