Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 15:11

Υπάρχει εκείνος που ταπεινώνει τον εαυτό του ένεκα της εντολής του Χριστού, και υπάρχει εκείνος που καταρρίπτει τον εαυτό του από αφροσύνη. Υπάρχει εκείνος που εργάζεται σφοδρά χάριν της φιλαργυρίας, και υπάρχει εκείνος που εργάζεται πολλά για την αγαθοεργία. Υπάρχει εκείνος που εργάζεται, όταν δεν πρέπει, και στον καιρό της εργασίας δεν εργάζεται. Υπάρχει εκείνος που ψάλλει και κραυγάζει, όταν δεν πρέπει, και την ώρα της ψαλμωδίας σιωπά, ή φλυαρεί με τον πλησίον του. Υπάρχει εκείνος που αγρυπνεί, όταν δεν πρέπει, και τον καιρό της αγρυπνίας γογγύζει. Είναι γεγραμμένο: Ο Άδης και η απώλεια είναι φανερά ενώπιον του Κυρίου· πώς δεν θα είναι και οι καρδιές των ανθρώπων; Αρχή της αγαθής πολιτείας είναι τα δάκρυα στην προσευχή· και η ακρόαση των Θείων Γραφών είναι γνώρισμα της δίκαιης φρόνησης. Μύρια βιβλία στα αυτιά των αφρόνων θεωρούνται ως μηδέν· και ποιος είναι άφρων, παρά εκείνος που καταφρονεί τον φόβο του Κυρίου; Είναι γεγραμμένο: Η καρδιά του σοφού θα δεχθεί εντολές· δίνε αφορμή στον σοφό και θα γίνει σοφότερος· δίδασκε τον δίκαιο και θα αυξήσει τη μάθησή του. Ο παιδαγωγημένος υιός θα γίνει σοφός· τον δε άφρονα θα τον χρησιμοποιήσει ως υπηρέτη. Οι οκνηροί γίνονται στερημένοι πλούτου, ενώ οι ανδρείοι στηρίζονται στον πλούτο. Ο σοφός, έχοντας φόβο Θεού, απέκλινε από το κακό· ενώ ο άφρων, έχοντας πεποίθηση στον εαυτό του, συναναστρέφεται με ανόμους. Ο οξύθυμος ενεργεί με απερισκεψία· ενώ ο φρόνιμος άνδρας υπομένει πολλά. Τίμα τον Κύριο και οι οδοί σου θα είναι κατευοδωμένες. Τίμα τον ιερέα και τον πρεσβύτερο, ώστε να έλθει επάνω σου η ευλογία του στόματός τους.

Όσοι μισούν τους ελέγχους, πεθαίνουν με αισχρό τρόπο. [Στο ίδιο] Είτε με το να επιπλήττονται, είτε με το να παρουσιάζουν απόδειξη των λόγων τους· διότι, αν περιπέσουν σε σοφιστές, δεν θα μπορούν να πουν τίποτα· ή ονόμασε «ελέγχους» τις εντολές, επειδή αυτές μας ελέγχουν όταν αμαρτάνουμε. Ο Άδης και η απώλεια είναι φανερά ενώπιον του Κυρίου, πώς λοιπόν να μην είναι και οι καρδιές των ανθρώπων; Σε Εκείνον στον οποίο τα πάντα είναι φανερά, πώς να μην είναι και οι καρδιές των ανθρώπων; Διότι αυτό ακριβώς διόρθωναν όσοι υποστήριζαν ότι πάνω στη διάνοια και σε όσα γίνονται στα κρυφά έχει τοποθετηθεί κάποιος οφθαλμός προνοητικός, κριτής και εξεταστής. Δεν εννοούσε όμως εδώ την παντελή απώλεια, αλλά εκείνη σύμφωνα με την οποία παραμένουν κρυφά όσα διαφεύγουν από την αντίληψη των άλλων· μια απώλεια που είναι γείτονας του Άδη. [Κώδ. φ. 67 α.] Διότι αυτό είναι χαρακτηριστικό των σοφών, το να ελέγχουν αυτούς που πράττουν το κακό· διότι τίποτα δεν φανερώνει τόσο πολύ το έργο της σοφίας, όσο το να ζει κανείς με τρόπο κοινωφελή. Όταν η καρδιά ευφραίνεται, το πρόσωπο θάλλει. Για ποιον λόγο ειπώθηκε αυτό; Για να κάνουμε την καρδιά να ευφραίνεται μέσω της δικαιοσύνης, και να μην παχαίνουμε το σώμα. Διότι όσοι επιθυμούν τη δικαιοσύνη ευφραίνουν την ψυχή τους· ή αλλιώς, αυτή ευφραίνεται με τις αρετές, ενώ λυπάται με τις αμαρτίες.

Τίτλος Βʹ. — Περί του ότι είναι αδύνατον να ξεφύγει κανείς από τον Θεό· και ότι επιβλέπει τα πάντα, και τίποτα δεν του μένει κρυφό. «Δεν υπάρχει κανείς που να μπορεί να διασώσει από τα χέρια μου.» «Είναι θεατής των έργων των χεριών των ανθρώπων· και τίποτα από όσα πράττουν δεν του διαφεύγει.» «Ο Κύριος επιβλέπει τα πάντα, κατανοώντας ανεξιχνίαστα, ένδοξα και εξαίσια, των οποίων δεν υπάρχει αριθμός.» «Ποιος είναι αυτός που μου κρύβει τις βουλές του, και συγκρατώντας λόγια στην καρδιά του, νομίζει ότι μπορεί να κρυφτεί από εμένα;» «Ο Θεός είναι αυτός που ερευνά καρδιές και νεφρούς.» «Υψηλός είναι ο Κύριος, και επιβλέπει τα ταπεινά, και τα υψηλά τα γνωρίζει από μακριά.» «Πού να πορευθώ μακριά από το πνεύμα σου, και από το πρόσωπό σου πού να φύγω;» «Ο άδης και η απώλεια είναι φανερά ενώπιον του Κυρίου· πώς όχι πολύ περισσότερο και οι καρδιές των ανθρώπων;» «Σε κάθε τόπο τα μάτια του Κυρίου παρατηρούν κακούς και αγαθούς.» «Θεός που βρίσκεται κοντά είμαι εγώ, λέει ο Κύριος, και όχι Θεός από μακριά. Εάν κάτι κρυφτεί σε κρυφά μέρη, εγώ δεν θα το δω; Μήπως δεν γεμίζω εγώ τον ουρανό και τη γη, λέει ο Κύριος;» «Ο Κύριος αποκαλύπτει τα βαθιά και τα απόκρυφα, γνωρίζοντας αυτά που βρίσκονται στο σκοτάδι, και το φως είναι μαζί του.» «Αυτό που συγκρατεί τα πάντα, έχει γνώση κάθε φωνής· γι' αυτό, κανένας που ξεστομίζει άδικα λόγια δεν πρόκειται να περάσει απαρατήρητος, ούτε πρόκειται να τον προσπεράσει η δίκη που ελέγχει.» «Είναι μάρτυρας των νεφρών του, και αληθινός επόπτης της καρδιάς του, και ακροατής της γλώσσας.» «Είναι αδύνατον να ξεφύγει κανείς από το χέρι σου.» «

Η Γραφή λέει: «Ο Άδης και η απώλεια είναι φανερά ενώπιον του Κυρίου». Αυτά δε τα λέει σχετικά με την άγνοια της καρδιάς και τη λήθη. Ο Άδης είναι η άγνοια· διότι και τα δύο είναι αφανή. Διότι απώλεια είναι η λήθη, επειδή χάθηκαν από εκείνα που υπήρχαν.

Κεφάλαιο 19. Επτά είναι τα τάγματα εκείνων που έχουν ανάγκη σωτηρίας: οι απολωλότες, οι αιχμάλωτοι, οι πεπλανημένοι, οι συντριμμένοι, εκείνοι που πέφτουν, εκείνοι που στέκονται, εκείνοι που βαδίζουν. Υπάρχει δε και ένα όγδοο: εκείνοι που λησμονούν τα οπίσω και επεκτείνονται προς τα εμπρός. Το καθένα λοιπόν από αυτά τα οκτώ τάγματα έχει ανάγκη από ιδιαίτερη προσευχή υπέρ του εαυτού του, από την Εκκλησία του Θεού. Το μεν απολωλός, για να το αναζητήσει ο Θεός που είναι πανταχού παρών, ενώπιον του οποίου είναι φανερά και ο άδης και η απώλεια. Το δε αιχμάλωτο, για να ελευθερωθεί με τη ρομφαία της δυνάμεως του Παντοκράτορος· διότι δεν μπορεί ο αιχμάλωτος που σύρεται με τη βία να ελευθερώσει τον εαυτό του. Το δε πεπλανημένο, για να αστράψουν οι οφθαλμοί του Θεού που βλέπουν τα πάντα και να του υποδείξουν και να το οδηγήσουν προς την οδό της αληθείας, καθώς λέει και ο ψαλμός: «Οδήγησέ με, Κύριε, στην οδό σου, και θα πορευτώ στην αλήθειά σου». Το δε συντριμμένο, για να το ανορθώσει ο Κύριος· διότι κανείς που έχει συντριβεί δεν μπορεί να ανορθωθεί με τη δική του δύναμη. Το δε καταπίπτον, για να το στηρίξει ο πανίσχυρος βραχίονας του Υψίστου. Και το στήκον, για να καταστεί σταθερό από τη θεία χάρη και να μην ανατρέπεται πλέον.