Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 15:14

Διότι έτσι έλεγε ο Κύριος, όπως αναφέρει ο Μάρκος: «Με τι να παρομοιάσω τη βασιλεία του Θεού; Ή με ποια παραβολή να την παραβάλω;», αφού όσα λέγονται κατά παρομοίωση αποτελούν παραβολή. Και πράγματι, όταν έλεγε: «Όμοια είναι η βασιλεία του Θεού», ύστερα πρόσθετε: «Γι' αυτό τους μιλώ με παραβολές». Τέτοιες είναι, λοιπόν, οι παραβολές: «Όπως η πτώση του χιονιού την εποχή του θερισμού ωφελεί ενάντια στον καύσωνα, έτσι και ο πιστός αγγελιοφόρος εκείνους που τον έστειλαν»· και πάλι: «Όπως οι άνεμοι και τα σύννεφα και οι βροχές, έτσι είναι και όσοι καυχώνται για ψεύτικη δωρεά»· και τα παρόμοια με αυτά. Από την άλλη πλευρά, οι ρήσεις των σοφών είναι λόγια που δεν έχουν σοφιστείες, ούτε εξαπατούν με την αληθοφάνειά τους, αλλά είναι με ακρίβεια διατυπωμένα· δεν λέγονται δε σαν να αποτελούν προσταγή, αλλά επειδή τα έχουν γνωρίσει οι ίδιοι, και παρουσιάζονται ως αποφάνσεις τους. Τέτοιες είναι: «Όταν η καρδιά ευφραίνεται, το πρόσωπο ανθίζει· όταν όμως βρίσκεται σε λύπη, σκυθρωπάζει»· και, «Η ευθεία καρδιά ζητάει επίγνωση· το δε στόμα των απαίδευτων θα γνωρίσει κακά»· και, «Το μίσος εγείρει φιλονικία· η φιλία όμως σκεπάζει όλους όσους δεν φιλονικούν»· και, «Όποιος καταφρονεί ένα πράγμα, θα καταφρονηθεί από αυτό· εκείνος όμως που φοβάται την εντολή, αυτός υγιαίνει». Διότι τα λόγια των άλλων ανθρώπων, ως επί το πλείστον, τυγχάνει να είναι αμφίβολα· ενώ τα λόγια των σοφών, όπως είναι αυτά εδώ, είναι αληθινά και απολύτως ακριβή από κάθε άποψη, ώστε να μην επιδέχονται καμία απολύτως αντίρρηση.

Αν πάλι, σύμφωνα με τον ψαλμωδό, «όλη η δόξα της θυγατέρας του βασιλιά βρίσκεται μέσα της», πώς εμείς θα την αναζητήσουμε κάπου έξω; Αν πάλι, σύμφωνα με τον Απόστολο, «ο Θεός έδωσε το Πνεύμα του να κράζει μέσα στις καρδιές μας: αββά ο Πατέρας», πώς εμείς δεν θα προσευχηθούμε μαζί με το Πνεύμα μέσα σε αυτές; Αν πάλι, σύμφωνα με τον Κύριο των προφητών και των αποστόλων, «η βασιλεία των ουρανών είναι μέσα μας», πώς δεν θα βρεθεί έξω και από τη βασιλεία των ουρανών εκείνος που προσπαθεί επιμελώς να βγάλει τον νου του από το εσωτερικό του; «Η ορθή καρδιά», λέει ο Σολομών, «αναζητά αίσθηση», την οποία ο ίδιος αλλού ονόμασε «νοερή» και «θεία», για την οποία οι πατέρες, προτρέποντας τους πάντες, λένε: «Κάθε νοερός νους περιβάλλεται βέβαια και από νοερή αίσθηση, την οποία δεν πρέπει να σταματήσουμε να αναζητούμε, μολονότι υπάρχει μέσα μας και συγχρόνως δεν προέρχεται από εμάς».

Η ορθή καρδιά αναζητά αίσθηση, κ.λπ. [Ό.π.] Αίσθηση της σοφίας, για να γίνει σοφή· με τον όρο δε κακά εννοεί είτε τις κακουχίες είτε την υπερβολική κακία: Διαρκώς τα μάτια των κακών προσδοκούν κακά. Επομένως, ακόμη και αν δεν συμβούν, ακόμη και αν δεν φτάσουν στην πραγματοποίησή τους, εντούτοις η προσδοκία τους θορυβεί, επειδή προαισθάνονται ταραχές· ή διότι αναμένουν τιμωρία ως επακόλουθο των πράξεών τους.

Διότι λέγοντας, «Ομοία είναι η βασιλεία του Θεού», ύστερα πρόσθεσε, «Γι' αυτό τους μιλώ με παραβολές». Τέτοιου είδους, λοιπόν, είναι οι παραβολές: «Όπως η δροσιά του χιονιού ωφελεί κατά τον καύσωνα του θερισμού, έτσι και ο πιστός αγγελιαφόρος ωφελεί εκείνους που τον έστειλαν». Και πάλι: «Όπως οι άνεμοι, τα σύννεφα και οι βροχές, έτσι είναι και εκείνοι που καυχώνται για ψευδείς δωρεές»· και τα παρόμοια με αυτά. Οι ρήσεις, από την άλλη, των σοφών είναι λόγια όχι σοφιστικά, ούτε τέτοια που απατούν με την πιθανοφάνειά τους, αλλά απόλυτα ακριβή· και δεν λέγονται ως προστάγματα, αλλά ως αλήθειες που γνώρισαν οι ίδιοι και προσφέρονται ως δικές τους αποφάνσεις. Τέτοιες είναι: «Όταν η καρδιά ευφραίνεται, το πρόσωπο θάλλει· όταν όμως βρίσκεται σε λύπες, γίνεται σκυθρωπό». Και: «Η ορθή καρδιά αναζητά την επίγνωση· ενώ το στόμα των απαίδευτων θα γνωρίσει κακά». Και: «Το μίσος εγείρει φιλονικία· ενώ όλους εκείνους που δεν φιλονικούν τους σκεπάζει η φιλία». Και: «Όποιος καταφρονεί ένα πράγμα, θα καταφρονηθεί από αυτό· ενώ εκείνος που φοβάται την εντολή, αυτός παραμένει υγιής». Διότι, ενώ οι λόγοι των άλλων ανθρώπων ως επί το πλείστον τυγχάνουν αμφίβολοι, οι λόγοι των σοφών, όπως είναι αυτοί, είναι αληθείς και από παντού εξακριβωμένοι, ώστε να μην επιδέχονται καμία απολύτως αντίρρηση. Και οι μεν άλλοι άνθρωποι γνωρίζουν το πράγμα από το τέλος του (εκ του αποτελέσματος)· όπως, για παράδειγμα, ότι ο άδικος είναι φαύλος και ο μοιχός δεν είναι καλός· όμως αυτό θα ήταν φανερό και στον καθένα.