Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
5 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
κρείσσων ξενισμὸς μετὰ λαχάνων πρὸς φιλίαν καὶ χάριν ἢ παράθεσις μόσχων μετὰ ἔχθρας.Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–5 από 5
Ἅπαξ δὲ τὸν Γλαῦκον πεζεύειν μαθόντα, γραμματηφόρον προσαπεστάλκαμεν πρὸς τὴν ὑμετέραν ἀγαθότητα, ὃν φιλοφρόνως ξενισάτω καὶ τῷ παρὰ ταῖς Γραφαῖς εὐδοκιμοῦντι ξενισμῷ μετὰ λαχάνων καταξιωσάτω.
Εφόσον δε ο Γλαύκος έμαθε πλέον να οδοιπορεί, τον αποστείλαμε ως γραμματοφόρο προς την υμετέρα αγαθότητα, τον οποίο ας φιλοξενήσει φιλοφρόνως και ας τον τιμήσει με τη φιλοξενία που επαινείται στις Γραφές, προσφέροντάς του γεύμα λαχάνων.
Λεπτομέρειες
Κρείσσων ξενισμὸς μετὰ λαχάνων, κ. τ. λ. [Ibid.] Τί φησι, λέγω· ἐπὶ τοῦ φόβου τοῦ Θεοῦ, ἐπὶ τῆς φιλίας τῶν ἀνθρώπων, ἂν αὐτὴ προσῇ, βελτίω τὰ ἐλάττονα, ἢ τὰ πολλά· οὐ γὰρ ἐν τῇ πολυτελείᾳ ἡ ἡδονὴ, ἀλλ᾽ ἐν τῇ ἡδονῇ τὸ πολυτελὲς, ὥς φησιν Ἡσίοδος. Παρορῶν γὰρ ἁμαρτήματα, τὰς ἐπ᾽ αὐτοῖς σβέννυσι κρίσεις. [Cod. f. 67 b.] Ὁ ἀνόητος οὐδὲν ποιεῖ μετὰ λογισμοῦ· ὁ δὲ φρόνιμος κατευθύνει, τουτέστι δείκνυσι τὴν μεθ᾽ ἑκουσίου γνώμης πρᾶξιν. Τουτέστιν οἱ καταφρονοῦντες διασκοπεῖσθαι μετ᾽ ἄλλων τὰ δέοντα, καταφρονοῦσι βουλῆς· διὸ καὶ ἀστατοῦσι, δοκοῦντες εἶναί τι μηδὲν ὄντες. Δεῖ οὖν μὴ καθ᾽ ἑαυτόν τινα βουλεύεσθαι, ἀλλὰ μετὰ πολλῶν.
Καλύτερη είναι η φιλοξενία με λάχανα, κ.λπ. [Ό.π.] Τι εννοεί; Λέγω το εξής: με βάση τον φόβο του Θεού και τη φιλία των ανθρώπων, εάν αυτή παρευρίσκεται, τα λιγότερα είναι καλύτερα από τα πολλά· διότι η ευχαρίστηση δεν έγκειται στην πολυτέλεια, αλλά η πολυτέλεια έγκειται στην ευχαρίστηση, όπως αναφέρει ο Ησίοδος. Διότι, παραβλέποντας κανείς τα αμαρτήματα, καταστέλλει τις εξαιτίας τους επικρίσεις. [Κώδ. φ. 67 β.] Ο ανόητος δεν πράττει τίποτα με λογισμό· ο φρόνιμος, αντιθέτως, κατευθύνει ορθά τα έργα του, δηλαδή επιδεικνύει πράξη που πηγάζει από εκούσια κρίση. Δηλαδή, εκείνοι που περιφρονούν την από κοινού με άλλους εξέταση των δεόντων, περιφρονούν τη συμβουλή· για τον λόγο αυτόν είναι ασταθείς, νομίζοντας ότι είναι κάτι, ενώ δεν είναι τίποτα. Πρέπει, συνεπώς, να μη διαβουλεύεται κάποιος μόνος του, αλλά μαζί με πολλούς.
Λεπτομέρειες
Ἡ γὰρ ἐπιτεταμένη ὑμῶν ὄρεξις ἀποκρύπτει τῆς τραπέζης τὴν εὐτέλειαν, καὶ τὰ μικρὰ μεγάλα ποιεῖ φαίνεσθαι. Τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν αἰσθητῶν ἐδεσμάτων ἔστιν ἰδεῖν. Ὥσπερ γὰρ ὁ κεκορεσμένους λαβὼν τοὺς δαιτυμόνας, κἂν μεγάλα καὶ πολυτελῆ παραθῇ τὰ ἐδέσματα, ὁ τῶν ἑστιωμένων κόρος ὑποτέμνεται τῶν παρατεθέντων τὴν πολυτέλειαν, καὶ τὰ μεγάλα πολλάκις οὐδενὸς ἄξια λόγου φαίνεται, διὰ τὸ μὴ μεθ᾽ ἡδονῆς προσβάλλειν αὐτοῖς τοὺς ἑστιωμένους· οὕτως ὁ πεινῶντας καὶ ὄρεξιν ἔχοντας παραλαβὼν τοὺς ἑστιᾶσθαι μέλλοντας, κἂν εὐτελῆ παραθῇ τὴν τράπεζαν, μεγάλη αὐτὴ φανεῖται, τῆς προθυμίας τῶν ἑστιωμένων μετὰ πολλῆς ἡδονῆς καταναλισκόντων τὰ παρατιθέμενα. Τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον καὶ ἡμεῖς θαῤῥοῦντες ὑμῶν τῇ ὀρέξει τῇ πνευματικῇ οὐκ ὀκνοῦμεν, κἂν εὐτελῆ καὶ πτωχὴν ἔχοντες τράπεζαν, ταύτην παρατιθέναι συνεχῶς τῇ ὑμετέρᾳ ἀγάπῃ. Τοῦτο καὶ σοφός τις ἔλεγε· Κρείσσων ξενισμὸς λαχάνων μετὰ ἀγάπης, ἢ βοῦς ἀπὸ φάτνης μετὰ ἔχθρας· δεικνὺς ὅτι ἡ ἀγάπη ἑτέρως ὁρᾷ τὰ παρατιθέμενα, καὶ τοῖς ἐκείνης ὀφθαλμοῖς καὶ τὰ εὐτελῆ πολυτελῆ δείκνυται, καὶ τὰ μικρὰ μεγάλα. Τί οὖν ἂν εἴη μακαριστότερον ἡμῶν ἐπὶ τοσούτων ἀκροατῶν διαλεγομένων, οὕτω θερμὴν καὶ διεγηγερμένην κεκτημένων ἀγάπην; Οὐδενὸς γὰρ οὕτω μάλιστα δεῖ τῷ λέγοντι, ὡς εὐνοίας ἀκροατοῦ.
Διότι η έντονη όρεξή σας αποκρύπτει την ευτέλεια της τράπεζας και κάνει τα μικρά να φαίνονται μεγάλα. Αυτό μπορεί να το δει κανείς και στα υλικά εδέσματα. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος που υποδέχεται χορτασμένους συνδαιτυμόνες, έστω κι αν παραθέσει σπουδαία και πολυτελή εδέσματα, ο κορεσμός των προσκεκλημένων μειώνει την πολυτέλεια των προσφερόμενων αγαθών και τα μεγάλα συχνά φαίνονται ανάξια λόγου, επειδή οι συνδαιτυμόνες δεν τα γεύονται με ευχαρίστηση· έτσι και εκείνος που υποδέχεται καλεσμένους οι οποίοι πεινούν και έχουν όρεξη, έστω κι αν παραθέσει λιτό τραπέζι, αυτό θα φανεί πλούσιο, καθώς η προθυμία των συνδαιτυμόνων τούς κάνει να καταναλώνουν τα προσφερόμενα με πολλή ευχαρίστηση. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο και εμείς, παίρνοντας θάρρος από την πνευματική σας όρεξη, δεν διστάζουμε, έστω κι αν έχουμε τράπεζα ευτελή και φτωχή, να την παραθέτουμε συνεχώς στη δική σας αγάπη. Αυτό άλλωστε έλεγε και ένας σοφός: «Καλύτερη είναι η φιλοξενία με λάχανα και αγάπη, παρά με καλοθρεμμένο μοσχάρι και έχθρα»· δείχνοντας έτσι ότι η αγάπη βλέπει με διαφορετικό τρόπο τα προσφερόμενα, και μέσα από τα δικά της μάτια ακόμη και τα ευτελή παρουσιάζονται ως πολυτελή, και τα μικρά ως μεγάλα. Τι θα μπορούσε λοιπόν να είναι πιο μακάριο για εμάς, που ομιλούμε ενώπιον τόσων πολλών ακροατών, οι οποίοι διαθέτουν τόσο θερμή και ζωντανή αγάπη; Διότι εκείνος που ομιλεί, τίποτε δεν έχει τόσο πολύ ανάγκη, όσο την εύνοια του ακροατή.
Λεπτομέρειες
Δύο μὲν οὖν τούτοις πλεονεκτοῦμεν, τῇ τε ἐλευθερίᾳ, καὶ τῇ τιμῇ, ὧν οὐδὲν ἴσον εἰς ἡδονῆς λόγον ἐστί. Βουλήσομαι γὰρ ἂν ἔγωγε ἄρτου μεταλαβεῖν μετ᾽ ἐλευθερίας, ἢ μυρίων ἐδεσμάτων μετὰ δουλείας. Κρεῖσσον γὰρ, φησὶ, ξενισμὸς λαχάνων πρὸς φιλίαν καὶ χάριν, ἢ βοῦς ἀπὸ φάτνης μετ᾽ ἔχθρας. Ὃ γὰρ ἂν εἴπωσιν ἐκεῖνοι, ἀνάγκη τοὺς παρόντας ἐπαινεῖν, ἢ προσκρούειν, παρασίτων τάξιν ἀναδεδεγμένους, μᾶλλον δὲ ἐκείνων χείρους ὄντας. Τοῖς μὲν γὰρ εἰ καὶ μετ᾽ αἰσχύνης καὶ τοῦ ὑβρίζεσθαι, ὅμως μέτεστι παῤῥησίας· ὑμῖν δὲ οὐδὲ τούτου. Ἀλλ᾽ ἡ μὲν εὐτέλεια τοσαύτη· δεδοίκατε γὰρ καὶ κατεπτήχατε· ἡ δὲ τιμὴ οὐκέτι. Οὐκοῦν πάσης μὲν ἡδονῆς ἀπεστέρηται ἡ τράπεζα ἐκείνη, πάσης δὲ αὕτη γέμει θυμηδίας.
Σε δύο πράγματα, λοιπόν, υπερτερούμε έναντι αυτών: και στην ελευθερία και στην τιμή, με τα οποία τίποτε δεν είναι ισάξιο ως προς την ευχαρίστηση. Διότι εγώ τουλάχιστον θα προτιμούσα να γευθώ άρτο με ελευθερία, παρά μύρια εδέσματα με δουλεία. «Καλύτερο», λέγει, «είναι ένα γεύμα με χόρτα που προσφέρεται με φιλία και αγάπη, παρά ένα σιτευτό βόδι με έχθρα». Επειδή, ό,τι και αν πουν εκείνοι, οι παριστάμενοι είναι αναγκασμένοι να το επαινούν ή να έρχονται σε ρήξη μαζί τους, έχοντας αποδεχθεί τη θέση των παρασίτων, ή μάλλον όντας χειρότεροι από αυτούς. Διότι εκείνοι, έστω και αν δοκιμάζουν την ντροπή και τις ύβρεις, διαθέτουν ωστόσο κάποια παρρησία· εσείς όμως δεν έχετε ούτε και αυτό. Αντιθέτως, ο εξευτελισμός είναι τόσο μεγάλος, καθώς κυριεύεστε από φόβο και τρόμο, ώστε η τιμή δεν υφίσταται πλέον. Επομένως, το τραπέζι εκείνο στερείται κάθε ευχαρίστησης, ενώ τούτο εδώ είναι γεμάτο από κάθε ευφροσύνη.
Λεπτομέρειες
Τὸ εἰς κακίαν οὐχ ἕτοιμον οὐδὲ εἰς ὑπόνοιαν εὐχερές. Ἡ ἁπλότης τιμία παρὰ Θεῷ. Τὸ γὰρ πανουργὸν, εἰ καὶ δεκτὸν ἐν τοῖς κατὰ Θεὸν σπουδάσμασιν, ἀλλ᾽ οὐδαμῶς εἰς ἀρετῆς εὐωδίαν καταλογισθείη ποτέ. ΤΙΤΛ. Κϛʹ. —Περὶ ἀκτημοσύνης, καὶ αὐταρκείας, καὶ ὀλιγοδείας. «Κρεῖσσον ὀλίγον τῷ δικαίῳ, ὑπὲρ πλοῦτον τῶν ἁμαρτωλῶν πολύν.» «Κρείσσων ξενισμὸς μετὰ λαχάνων πρὸς φιλίαν καὶ χάριν, ἢ παράθεσις μόχθων μετὰ ἔχθρας. Κρείσσων ὀλίγων λῆψις μετὰ δικαιοσύνης, ἢ πολλὰ γεννήματα μετὰ ἀδικίας.» «Κρείσσων ψωμὸς μεθ᾽ ἡδονῆς ἐν εἰρήνῃ, ἢ οἶκος πολλῶν ἀγαθῶν, καὶ ἀδίκων χρημάτων μετὰ μάχης.» «Πλοῦτον καὶ πενίαν μή μοι δῷς, Κύριε, σύνταξον δέ μοι τὰ δέοντα, καὶ τὰ αὐτάρκη, ἵνα μὴ πλησθεὶς, ψευδὴς γένωμαι, καὶ εἴπω· Τίς με ὁρᾷ; ἢ πενηθεὶς, κλέψω, καὶ ὀμόσω τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ.» «Μέλι εὑρὼν, φάγε τὸ ἱκανὸν, μήποτε πλησθεὶς ἐξεμέσῃς. Ἐσθίειν μέλι πολὺ οὐ καλόν. »Κρεῖσσον πλήρωμα δρακὸς μετὰ ἀναπαύσεως, ὑπὲρ πλήρωμα δύο δρακῶν ἐν μόχθῳ.» «Ζωὴ αὐταρκείας ἐργάτου γλυκανθήσεται.» «Ὕπνος ὑγείας ἐπὶ ἐντέρῳ μετρίῳ.» «Μὴ κτήσησθε χρυσὸν, μηδὲ ἄργυρον, μηδὲ χαλκὸν εἰς τὰς ζώνας ὑμῶν, μὴ πήραν εἰς ὁδὸν, μηδὲ δύο χιτῶνας, μηδὲ ὑποδήματα, μηδὲ ῥάβδους. Ἄξιος γὰρ ὁ ἐργάτης τῆς τροφῆς αὐτοῦ ἐστιν.» «
Το να μην είναι κανείς πρόθυμος για κακία ούτε επιρρεπής στην καχυποψία. Η απλότητα είναι τίμια ενώπιον του Θεού. Διότι η πανουργία, έστω κι αν είναι αποδεκτή στις κατά Θεόν προσπάθειες, σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε ποτέ να συμπεριληφθεί στην ευωδία της αρετής. ΤΙΤΛΟΣ ΚΣΤʹ. — Περί ακτημοσύνης, και αυτάρκειας, και ολιγοδείας. «Είναι προτιμότερο το λίγο για τον δίκαιο, παρά ο πολύς πλούτος των αμαρτωλών.» «Καλύτερη είναι η φιλοξενία με λάχανα που προσφέρεται με φιλία και χάρη, παρά η παράθεση κόπων (μόσχων) μαζί με έχθρα. Καλύτερα να λαμβάνει κανείς λίγα με δικαιοσύνη, παρά πολλά εισοδήματα με αδικία.» «Καλύτερα ένα κομμάτι ψωμί με ευχαρίστηση εν ειρήνη, παρά ένα σπίτι γεμάτο από πολλά αγαθά και άδικα χρήματα μαζί με διαμάχες.» «Πλούτο και φτώχεια μην μου δώσεις, Κύριε, αλλά όρισε για μένα τα αναγκαία και τα επαρκή, ώστε να μην χορτάσω και γίνω ψεύτης και πω: Ποιος με βλέπει; Ή, αν φτωχύνω, μήπως κλέψω και ορκιστώ στο όνομα του Θεού.» «Εάν βρεις μέλι, φάε όσο είναι αρκετό, μήπως και χορτάσεις υπερβολικά και το ξεράσεις. Το να τρώει κανείς πολύ μέλι δεν είναι καλό.» «Είναι προτιμότερο να είναι γεμάτη μια χούφτα με ανάπαυση, παρά να είναι γεμάτες δύο χούφτες με κόπο.» «Η ζωή της αυτάρκειας του εργάτη θα γλυκαθεί.» «Ο υγιεινός ύπνος στηρίζεται στο μετριασμένο στομάχι.» «Μην αποκτήσετε χρυσό, ούτε άργυρο, ούτε χαλκό στις ζώνες σας, ούτε σακούλι για τον δρόμο, ούτε δύο χιτώνες, ούτε υποδήματα, ούτε ραβδιά. Διότι ο εργάτης είναι άξιος της τροφής του.» «
Λεπτομέρειες