Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 15:8

Διότι σε αυτήν εκπαιδεύονται οι σοφοί. Κατανόηση δε των λόγων της φρονήσεως είναι η διδασκαλία περί του μόνου και αληθινού Θεού. Διότι μεταξύ των Ελλήνων, άλλοι μεν είπαν ότι ο Θεός είναι σώμα, άλλοι δε τον παρομοίασαν και με είδωλα. Οι δε αιρετικοί, παρεφρόνησαν και αυτοί σχετικά με το Ον. Για τον λόγο αυτόν, ο συγγραφέας εξηγεί την αληθινή γνώση περί του Θεού, και αφενός μεν για το ανέκφραστό Του αναφέρει: «Η δόξα του Θεού κρύπτει τον λόγο». Για δε την πρόνοιά Του λέει: «Σε κάθε τόπο τα μάτια του Κυρίου παρατηρούν και τους κακούς και τους αγαθούς»· και πάλι: «Ο πλούσιος και ο φτωχός συναντήθηκαν μεταξύ τους· και τους δύο όμως τους δημιούργησε ο Κύριος»· και, «Όταν ο δανειστής και ο χρεώστης συναντηθούν, ο Κύριος επιβλέπει και τους δύο»· και, «Διότι ενώπιον των οφθαλμών του Θεού βρίσκονται οι οδοί του ανθρώπου· και παρατηρεί όλες τις πορείες του». Ως προς δε την κριτική Του ιδιότητα λέει: «Οι θυσίες των ασεβών είναι βδέλυγμα στον Κύριο· οι προσευχές όμως όσων πορεύονται ορθά είναι δεκτές από Αυτόν»· και πάλι: «Ο Κύριος γκρεμίζει τους οίκους των υβριστών, στερέωσε όμως το όριο της χήρας». Αναφορικά δε με τη δημιουργική Του ιδιότητα, δεν κάνει λόγο γενικά, αλλά αναφέρει ότι μέσω του δικού Του Λόγου και της σοφίας Του δημιουργεί τα πάντα· πράγμα που προπαντός χαρακτηρίζει τον αληθινό Θεό, το ότι δηλαδή είναι Πατέρας του Υιού. Λέει λοιπόν: «Ο Θεός με τη σοφία θεμελίωσε τη γη»· και πάλι: «Ο Κύριος δημιούργησε τις χώρες, και τις ακατοίκητες περιοχές, και τα κατοικημένα πέρατα της γης κάτω από τον ουρανό».

«Τι μου χρειάζεται το πλήθος των θυσιών σας;» λέγει ο Κύριος. Ένα από όσα οφείλουν να ακουστούν από τους άρχοντες και να τηρηθούν από τον λαό είναι το: «Τι μου χρειάζεται το πλήθος των θυσιών σας;». Οι θυσίες των ασεβών είναι βδέλυγμα στον Κύριο. Πώς, λοιπόν, μέσω θυσιών που προσφέρονται σε μεγάλο πλήθος χωρίς ουσιαστική μετάνοια, ελπίζετε ότι θα βρείτε κάποια απολύτρωση για τις ψυχές σας; Διότι ο Θεός δεν εξιλεώνεται με το αίμα των ζώων, ούτε με τις σφαγές πάνω στους βωμούς, αλλά με την συντετριμμένη καρδιά. Διότι θυσία στον Θεό είναι το συντετριμμένο πνεύμα. Το ίδιο αρμόζει να λέγεται και προς εκείνους που είναι μεν απλόχεροι στις δαπάνες, αλλά δεν μετανοούν έμπρακτα. Γι' αυτόν τον λόγο, ο λόγος του Θεού δεν απορρίπτει εξ ολοκλήρου τις θυσίες, αλλά τις ιουδαϊκές: «Τι μου χρειάζεται», λέγει, «το πλήθος των θυσιών σας;». Και το μεν πλήθος το απορρίπτει· αναζητά, όμως, μία θυσία. Ο καθένας ας προσφέρει τον εαυτό του στον Θεό, παρουσιάζοντάς τον ως θυσία ζωντανή, ευάρεστη στον Θεό, προσφέροντας στον Θεό θυσία αινέσεως μέσω της λογικής λατρείας. Επειδή, λοιπόν, το πλήθος των θυσιών του Νόμου απορρίφθηκε ως άχρηστο, μία θυσία έγινε δεκτή, η οποία προσφέρθηκε στα έσχατα των αιώνων για την κατάργηση της αμαρτίας· διότι ο Αμνός του Θεού σήκωσε την αμαρτία του κόσμου, προσφέροντας τον Εαυτό Του ως προσφορά και θυσία σε οσμή ευωδίας.

Διότι, σχετικά με εκείνους που αδικούν και επιχειρούν να προσφέρουν δώρα στον Θεό, είναι γεγραμμένο: «Η θυσία των ασεβών είναι βδέλυγμα στον Κύριο»· σχετικά δε με εκείνους που δεν ελεούν: «Εκείνος που κλείνει τα αυτιά του για να μην εισακούσει τον φτωχό, θα επικαλεστεί και ο ίδιος τον Θεό, και δεν θα υπάρξει ποιος να τον εισακούσει». Γι' αυτόν τον λόγο η Παροιμία συμβουλεύει: «Τίμα τον Κύριο από τους δίκαιους κόπους σου και πρόσφερέ Του απαρχές από τους καρπούς της δικαιοσύνης σου». Διότι, εάν πρόκειται να προσφέρεις στον Θεό προερχόμενα από αδικία και αρπαγή, είναι προτιμότερο ούτε να αποκτήσεις τέτοιου είδους περιουσία, ούτε να προσφέρεις από αυτήν. Επειδή το καθαρό δώρο θα αναπέμψει την προσευχή, όπως είναι γεγραμμένο: «Οι προσευχές των ευθέων είναι δεκτές σε Αυτόν». Και πάλι, εάν, ενώ αποκτάς αγαθά από δίκαιους κόπους, δεν προσφέρεις στον Θεό προσφορές από τις οποίες τρέφονται οι φτωχοί, αυτό θα σου καταλογιστεί ως αρπαγή, καθώς λέει ο Θεός μέσω του προφήτη Μαλαχία: «Οι απαρχές και τα δέκατά σας βρίσκονται σε εσάς, και θα υπάρξει διαρπαγή στους οίκους σας». Γιατί λοιπόν, άνθρωπε, μολύνεις τον πλούτο σου, εισάγοντας σε αυτόν άδικα κέρδη; Γιατί καθιστάς βδελυρή την προσφορά σου, επιχειρώντας να προσφέρεις αγαθά από αδικία, προκειμένου να ελεήσεις κάποιον άλλον φτωχό; Εκείνον να ελεήσεις, τον οποίο αδικείς· προς αυτόν να δείξεις τη φιλανθρωπία σου· σε αυτόν να χαρίσεις, και έτσι θα εκπληρώσεις το έλεος με δικαιοσύνη.

Διότι, σχετικά με εκείνους που αδικούν και επιχειρούν να προσφέρουν δώρα στον Θεό, έχει γραφτεί: «Η θυσία των ασεβών είναι βδέλυγμα στον Κύριο»· σχετικά δε με εκείνους που δεν ελεούν: «Εκείνος που κλείνει τα αυτιά του για να μην ακούσει τον φτωχό, θα επικαλεστεί και ο ίδιος τον Θεό, και δεν θα υπάρξει αυτός που θα τον εισακούσει». Γι' αυτόν τον λόγο η Παροιμία συμβουλεύει: «Να τιμάς τον Κύριο από τους δίκαιους κόπους σου, και να του προσφέρεις τις απαρχές από τους καρπούς της δικαιοσύνης σου».

Διότι, εάν πρόκειται να προσφέρεις στον Θεό προερχόμενα από αδικία και αρπαγή, είναι προτιμότερο ούτε να αποκτήσεις τέτοιου είδους περιουσία, ούτε να προσφέρεις από αυτήν. Διότι το καθαρό δώρο υψώνει την προσευχή, όπως είναι γραμμένο: «Οι προσευχές των ευθειών είναι δεκτές από Αυτόν». Και πάλι, εάν ενώ αποκτάς αγαθά από δίκαιους κόπους δεν προσφέρεις στον Θεό προσφορές από τις οποίες τρέφονται οι φτωχοί, αυτό θα σου καταλογιστεί ως αρπαγή, όπως ακριβώς λέει μέσω του προφήτη Μαλαχία: «Οι απαρχές και τα δέκατα είναι μαζί σας, και η διαρπαγή θα βρίσκεται στους οίκους σας». Πρέπει, λοιπόν, αφού συγκεράσετε το έλεος και τη δικαιοσύνη, να αποκτάτε μεν τα αγαθά με δίκαιη κρίση, να τα δαπανάτε δε με έλεος, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Να τηρείς το έλεος και τη δικαιοσύνη, και να πλησιάζεις τον Θεό σου διαπαντός».

Γι' αυτόν τον λόγο, αυτός εξηγεί την αληθινή γνώση περί του Θεού, λέγοντας, όσον αφορά το ανέκφραστο Αυτού: «Η δόξα του Θεού κρύβει τον λόγο»· όσον αφορά δε την πρόνοιά Του, αναφέρει: «Σε κάθε τόπο οι οφθαλμοί του Κυρίου παρατηρούν τους κακούς και τους αγαθούς». Και πάλι: «Πλούσιος και φτωχός συναντήθηκαν μεταξύ τους, και τους δύο όμως τους δημιούργησε ο Κύριος». Και: «Όταν δανειστής και οφειλέτης συναντηθούν, ο Κύριος επιβλέπει και τους δύο». Και: «Διότι ενώπιον των οφθαλμών του Θεού βρίσκονται οι οδοί του ανθρώπου, και Αυτός παρατηρεί όλες τις πορείες του». Όσον αφορά δε την κρίση Του, αναφέρει: «Οι θυσίες των ασεβών είναι βδέλυγμα στον Κύριο· οι προσευχές όμως των ευθέων γίνονται δεκτές από Αυτόν». Και πάλι: «Ο Κύριος κατακρημνίζει τις οικίες των αλαζόνων, στερέωσε όμως τα όρια της χήρας (στο χειρόγραφο διαβαζόταν: της χώρας)». Όσον αφορά δε το δημιουργικό Του έργο, δεν αναφέρει απλώς ότι δημιουργεί, αλλά ότι δημιουργεί τα πάντα διά του δικού Του Λόγου και της Σοφίας· πράγμα που χαρακτηρίζει κατεξοχήν τον αληθινό Θεό, το ότι δηλαδή είναι Πατέρας του Υιού. Λέει, λοιπόν: «Ο Θεός με τη σοφία θεμελίωσε τη γη». Και πάλι: «Ο Θεός δημιούργησε χώρες και ακατοίκητους τόπους, και τα κατοικημένα πέρατα της υπ' ουρανόν».

«Με το πέρασμα της καταιγίδας, αφανίζεται ο ασεβής.» «Οι διωγμοί των ασεβών οδηγούν στον θάνατο.» «Ο λύχνος των ασεβών είναι η αμαρτία.» «Τα έργα των ασεβών απέχουν μακριά από τη γνώση.» «Ο ασεβής πράττει έργα αδικίας.» «Ο ασεβής φυλάσσεται για την κακή ημέρα.» «Οι άδικοι θα καταστραφούν γρήγορα.» «Το να θαυμάζει κανείς το πρόσωπο του ασεβούς δεν είναι καλό.» «Ο ασεβής τρέπεται σε φυγή χωρίς να τον καταδιώκει κανείς.» «Η γλώσσα του αδίκου θα εξολοθρευτεί.» «Ο ασεβής δεν θα έχει παρρησία.» «Η θυσία των ασεβών είναι βδέλυγμα για τον Κύριο.» «Η οδός του κακού και το πόδι του παρανόμου θα καταστραφούν σε κακή ημέρα.» «Βδέλυγμα για τον Κύριο είναι οι οδοί του ασεβούς.» «Επειδή αδίκησαν νήπια, θα φονευθούν.» «Η ψυχή του ασεβούς δεν θα ελεηθεί από κανέναν άνθρωπο.» «Όπως η αγουρίδα είναι βλαβερή για τα δόντια και ο καπνός για τα μάτια, έτσι είναι και η παρανομία για εκείνους που την ασκούν.» «Η κατάρα του Κυρίου βρίσκεται στους οίκους των ασεβών.» «Οι οικίες των ασεβών θα αφανιστούν.» «Ο Θεός απέχει μακριά από τους αμαρτωλούς.» «Ακάθαρτος ενώπιον του Κυρίου είναι κάθε παράνομος.» «Αλίμονο σε αυτούς, διότι απομακρύνθηκαν από εμένα· είναι άθλιοι, διότι ασέβησαν εναντίον μου.» «Καταστροφή θα έλθει στους ασεβείς.» «Θα ασθενήσουν οι ασεβείς, και θα εξαλείψω τους ανόμους από το πρόσωπο της γης, λέγει ο Κύριος.» «Άκουγε, ουρανέ, και δώσε προσοχή, γη, διότι ο Κύριος μίλησε. Θα γίνουν σαν την τερέβινθο που έχει αποβάλει τα φύλλα της, και σαν κήπος που δεν έχει νερό.»

ΤΙΤΛΟΣ Ζʹ. — Περί των δικαίων, και της προσευχής που αναπέμπεται από αυτούς· και ότι τους προστατεύει από τους πειρασμούς. «Προσευχήθηκε ο Αβραάμ στον Θεό, και θεράπευσε τον Αβιμέλεχ, καθώς και τη γυναίκα του και τις δούλες του, και άρχισαν να γεννούν.» «Δεν θα απομακρύνει τους οφθαλμούς Του από τον δίκαιο, και θα τους εγκαθιδρύσει νικηφόρα, και θα υψωθούν.» «Ιδού οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι σε όσους τον φοβούνται,» και τα λοιπά. «Πολλές είναι οι θλίψεις των δικαίων, και από όλες αυτές.» — «Οι οφθαλμοί του Κυρίου στρέφονται προς τους δικαίους, και τα ώτα Του προς τις δεήσεις τους.» «Ο Κύριος στηρίζει τους δικαίους. Γνωρίζει ο Κύριος τις,» κ.λπ. «Φυλάσσει ο Κύριος όλα τα οστά τους· ούτε ένα από αυτά δεν θα συντριβεί.» «Θα εκπληρώσει το θέλημα αυτών που Τον φοβούνται, και [θα εισακούσει] τη δέησή τους.» «Η προσευχή όσων πορεύονται με ευθύτητα είναι δεκτή από τον Θεό.» «Με τη βοήθεια προς τους δικαίους προκύπτει πολλή δόξα.» «Οι κατοικίες των δικαίων ευλογούνται.» «Η ευλογία του Κυρίου βρίσκεται πάνω στο κεφάλι του δικαίου.» «Φως υπάρχει πάντοτε για τους δικαίους.» «Ο οίκος των δικαίων έχει πολλή δύναμη.» «Ο δίκαιος θα βρίσκεται σε χαρά και σε ευφροσύνη.» «Ο δίκαιος διασώζεται από την παγίδα· αντί αυτού παραδίδεται ο ασεβής.» «Μη φοβάσαι, διότι σε λύτρωσα· σε κάλεσα με το όνομά σου· δικός μου είσαι εσύ. Και αν περάσεις μέσα από νερό, εγώ είμαι μαζί σου, και οι ποταμοί δεν θα σε κατακλύσουν· και αν περάσεις μέσα από φωτιά, δεν πρόκειται να κατακαείς.» «Μεγάλη ισχύ έχει η θερμή δέηση του δικαίου.» «Ο Κύριος γνωρίζει να ελευθερώνει τους ευσεβείς από τον πειρασμό.»

Μήπως δεν προσεύχεσαι στον Θεό πρωί και βράδυ, ως Χριστιανός; Μήπως έφαγες από τα φαγητά, τα κουρμπάνια και τις θυσίες που κάνουν οι ασεβείς Αγαρηνοί στους γάμους τους, στις τελετές περιτομής τους και στα μιαρά τους μνημόσυνα; Επειδή, καθώς λέει ο Σολομών, «Θυσίαι ἀσεβῶν, βδέλυγμα Κυρίῳ».