Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 16:26

Είναι γεγραμμένο, λοιπόν, ότι «άνθρωπος μέσα σε κόπους κοπιάζει για τον εαυτό του, και εκβιάζει τη δική του απώλεια»· διότι, όπως πάλι ο ίδιος ο Κύριος είπε: «Η βασιλεία των ουρανών κερδίζεται με βία, και οι βιαστές την αρπάζουν». Πλατιά δε είναι η πύλη και ευρύχωρη η οδός, που οδηγεί πολλούς στον όλεθρο. Και ποιο θα μπορούσε να νοηθεί ότι είναι το πλάτος της;

1. Όσοι βέβαια διαπρέπουν με τα καυχήματα της θείας ιεροσύνης, και έχουν επιλεγεί ξεχωριστά από τους άλλους, έλαβαν βάσει του νόμου την εξουσία να καθοδηγούν τους λαούς, και έχουν ταχθεί, όπως άλλωστε πρέπει, στο να προαναγγέλλουν όσα είναι αναγκαία για την ωφέλειά τους. Και μάλιστα είπε κάποιος από τους αγίους προφήτες: «Ιερείς, ακούστε, και δώστε μαρτυρία στον οίκο του Ιακώβ, λέει ο Κύριος ο παντοκράτωρ». Όμως ως οίκος του Ιακώβ δεν θα μπορούσαν σε καμία περίπτωση να εννοούνται όλοι ανεξαιρέτως όσοι κατάγονται από το αίμα του Αβραάμ, αλλά όσοι έχουν δικαιωθεί μέσω της πίστης στον Χριστό, όπως γράφει ο πάνσοφος Παύλος: «Δεν είναι όλοι όσοι κατάγονται από τον Ισραήλ, ο αληθινός Ισραήλ, ούτε επειδή είναι σπέρμα του Αβραάμ είναι όλοι τέκνα του, αλλά τα τέκνα της επαγγελίας, αυτά λογίζονται ως σπέρμα». Τι παραγγέλλει λοιπόν ο θείος και ιερός λόγος; Τι μας πείθει να διακηρύξουμε, τώρα που ανατέλλει πάλι για εμάς ο καιρός κατά τον οποίο τελείται η αγία και πάναγνη πανήγυρις, αυτή δηλαδή που γίνεται προς τιμήν του Σωτήρα όλων μας, του Χριστού; «Αγιάστε νηστεία, κηρύξτε λατρεία». Το να επιλέγει λοιπόν κανείς να κοπιάζει, και να επιδιώκει με σθένος τα κατορθώματα της ευσέβειας, εγώ θα έλεγα ότι είναι από τα πλέον ωφέλιμα. Διότι αυτό έχει ένδοξο καρπό, και όπως λέει ο προφήτης, «Άνθρωπος που μοχθεί στους κόπους, μοχθεί για τον εαυτό του, και απομακρύνει βιαίως από τον εαυτό του την απώλεια». Τι θα μπορούσε να υπάρξει ισάξιό του ως απόκτημα, τουλάχιστον για όσους διαθέτουν ορθή κρίση;

Είναι λοιπόν σφαλερό, όπως φαίνεται, ω Παλλάδιε, και θα έλεγα μάλιστα ότι είναι εξαιρετικά βδελυρό και ξεπερνά κάθε παραδοξότητα, το να μην αγαπά κάποιος να ανδραγαθεί ενάντια στη φαυλότητα και την αμαρτία· αντίθετα, αφήνοντας τον εαυτό του να παρασύρεται από άτοπες ηδονές και εισάγοντας στον νου θηλυπρεπείς μαλθακότητες, να απομακρύνεται από τη γενναιότητα που οδηγεί στην αρετή, ενώ του είναι απολύτως δυνατό, μέσω του Χριστού, να ανέρχεται σε οποιοδήποτε από τα αξιέπαινα έργα. Και επιπλέον, ο ιερότατος Παύλος μάς παρακινεί, λέγοντας: «Στο εξής, ενδυναμώνεστε εν Κυρίω και με το κράτος της ισχύος Του». ΠΑΛΛ. Καλά τα λες. ΚΥΡ. Διότι θα αποκτήσουμε δύναμη εν Χριστώ· όμως δεν νομίζω ότι θα μπορούσε κανείς χωρίς ιδρώτα να κατορθώσει να υπερνικήσει τα πάθη και να μπορέσει να ανορθώσει τον νου του προς αυτό. ΠΑΛΛ. Συμφωνώ. ΚΥΡ. Είναι λοιπόν πράγμα λαμπρό και αξιοθαύμαστο, το οποίο δεν μπορεί να κατακτηθεί από όσους ραθυμούν, αλλά είναι εύκολο να αποκτηθεί από αυτούς που τιμούν τον κόπο. Έχει δε γραφτεί ότι «Ο άνθρωπος που κοπιάζει, κοπιάζει για τον εαυτό του, και αποβάλλει βιαίως από τον εαυτό του την απώλεια». Το να νομίζει κανείς ότι μπορεί με μικρούς κόπους να κατορθώσει τα σπουδαία πράγματα, θεωρώ ότι είναι σημάδι αμάθειας, έστω και μόνο να το σκέφτεται. Ή μήπως δεν θα ήταν για εμάς το πιο πολύτιμο από όλα τα άλλα, το να διασώσουμε την ψυχή μας και να αγωνιστούμε για την ίδια μας τη ζωή; ΠΑΛΛ. Βεβαιότατα. ΚΥΡ.

Η καρδιά του σοφού θα κατανοήσει τα λόγια του ίδιου του του στόματος. [Ό.π.] Διότι αυτός ομιλεί έχοντας εκ των προτέρων γνώση. Εξάλλου και οι προφήτες γνώριζαν αυτά που έλεγαν, και δεν ομιλούσαν ευρισκόμενοι σε έκσταση, όπως ισχυρίζονται οι Φρύγες. Επειδή, εάν ο Θεός είναι φως, καθίσταται προφανές ότι έβλεπαν τα μέλλοντα επειδή φωτίζονταν. Κηρήθρες μελιού είναι τα καλά λόγια. Τα ονομάζει κηρήθρα λόγω της προετοιμασίας και της ποιότητάς τους· διότι έχουν την προερχόμενη από την αλήθεια γλυκύτητα που θεραπεύει τις ψυχές· διότι το νοητό μέλι θεραπεύει την ψυχή. Εξάλλου, και εκείνος που είναι μειλίχιος στα λόγια του, είναι σε όλους ευχάριστος. «Ο άνθρωπος που κοπιάζει, κοπιάζει για τον εαυτό του», κ.λπ. Δηλαδή, επιβάλλει στον εαυτό του την ανάγκη ώστε να οδηγηθεί στην απώλεια.

Ο σοφός άνθρωπος, ακόμη και όταν σιωπά, τιμά τον Θεό, γνωρίζοντας τον λόγο για τον οποίο σιωπά. Προφύλαξέ με, παρακαλώ, από τον άνθρωπο που έχει ακατάστατη γλώσσα. Διότι το γλίστρημα της γλώσσας είναι χειρότερο από το γλίστρημα των ποδιών. ΤΙΤΛΟΣ ΙΕʹ. — Περί εκείνων που δεν φυλάσσουν τη γλώσσα τους. «Από κάθε άδικο λόγο να απομακρύνεσαι.» «Από τη μάστιγα της γλώσσας θα σε κρύψει.» «Τάφος ανοιγμένος είναι ο λάρυγγάς τους.» «Θα εξολοθρεύσει ο Κύριος όλα τα δόλια χείλη και τη γλώσσα που μιλά αλαζονικά.» «Ακόνισαν τη γλώσσα τους σαν του φιδιού. Ο φλύαρος άνθρωπος δεν θα προκόψει πάνω στη γη.» «Το στόμα σου πλεόνασε σε κακία, και η γλώσσα σου ύφαινε δολιότητα.» «Κύριε, λύτρωσε την ψυχή μου από άδικα χείλη και από δόλια γλώσσα.» «Ισχυρή παγίδα για τον άνθρωπο είναι τα ίδια του τα χείλη· και αιχμαλωτίζεται από τα λόγια του ίδιου του του στόματος.» «Εκείνος που δεν βάζει φραγμό στα χείλη του και μιλά διεστραμμένα, θα υποσκελιστεί.» «Ο λυπηρός λόγος εγείρει οργή. Ο δίγλωσσος άνθρωπος αποκαλύπτει τα μυστικά στο συνέδριο. Το στόμα των άφρονων αναγγέλλει κακά.» «Ο διεστραμμένος φέρνει την απώλεια με το ίδιο του το στόμα.» «Ο άνθρωπος με ευμετάβολη γλώσσα θα πέσει σε συμφορές.» «Τα χείλη του άφρονα τον οδηγούν στο κακό, και το θρασύ στόμα του προσκαλεί τον θάνατο. Το στόμα του άφρονα τον συντρίβει, και τα χείλη του γίνονται παγίδα για την ψυχή του.» «Βαθύς λάκκος είναι το στόμα του παράνομου· και εκείνος που έχει μισηθεί από τον Κύριο θα πέσει μέσα σε αυτόν.» «Με πολλά ξύλα φουντώνει η φωτιά· και το στόμα χωρίς φραγμό προκαλεί ακαταστασίες.» «

«Ο δόλιος δεν θα επιτύχει θήραμα.» «Οι ψυχές των δόλιων πλανώνται στις αμαρτίες, και για τον δόλιο γιο δεν θα υπάρξει κανένα αγαθό.» «Ο διεστραμμένος φέρει την απώλειά του στο ίδιο του το στόμα. Ο διεστραμμένος άνθρωπος διασπείρει κακά και χωρίζει φίλους.» «Στους διεστραμμένους ο Θεός θα αποστείλει διεστραμμένους δρόμους.» «Αγκάθια και παγίδες υπάρχουν στους διεστραμμένους δρόμους, αλλά εκείνος που προφυλάσσει την ψυχή του, θα μείνει μακριά από αυτά.» «Εκείνος που πορεύεται σε διεστραμμένους δρόμους, θα παγιδευτεί.» «Αυτός ο λαός με πλησιάζει με το στόμα του, και με τα χείλη του με τιμά· η καρδιά του, όμως, απέχει πολύ από εμένα.» «Αυτός ο λαός απέκτησε καρδιά ανυπάκουη και απειθή.» «Αυτά λέει ο Κύριος: Εκείνος που ακούει, ας ακούσει, και εκείνος που απειθεί, ας απειθήσει, διότι είναι ένας οίκος που με πικραίνει.» «Και θα είσαι για αυτούς σαν ήχος ψαλτηρίου με γλυκιά φωνή και ωραία αρμονία. Θα ακούσουν τα λόγια, αλλά δεν πρόκειται να τα υπακούσουν.» «Οι διεστραμμένοι λογισμοί χωρίζουν από τον Θεό. Σε δόλια ψυχή δεν θα εισέλθει η σοφία. Διότι το άγιο πνεύμα της σοφίας θα αποφύγει τον δόλο.» Το να είναι κανείς δόλιος, καχύποπτος, άπιστος, κακοήθης, επιβουλευτής και θρασύς, αποτελεί βλάστημα μιας κακής και απορριπτέας πολιτείας και διαγωγής.