Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 16:29

«Διότι ο Θεός τον απέκλεισε». Όταν, λέει, οι πειρασμοί είναι από παντού τεράστιοι και αναπότρεπτοι, όπως είπε και αλλού: «Ύψωσε οχύρωμα εναντίον μου», τότε ο θάνατος είναι καλοδεχούμενος και επιθυμητός. Αν όμως, επειδή αναφέρεται σε «άνδρα», δεν αποδέχονται αυτή την ερμηνεία, είναι δυνατόν να τους ελέγξουμε, αποδεικνύοντας ότι η λέξη «άνδρας» δεν χρησιμοποιείται μόνο για το αρσενικό, αλλά και για τη γυναίκα. Διότι «ανδροφόνος» λέγεται όχι μόνο αυτός που σκοτώνει άνδρα, αλλά και αυτός που σκοτώνει γυναίκα· και «ανδριάντας» λέγεται όχι μόνο το άγαλμα του άνδρα, αλλά και της γυναίκας. Αλλά παραλείποντας αυτά, ως όχι και τόσο ισχυρά, θα προσπαθήσω να τους αντικρούσω μέσα από τα θεία λόγια. Τι θα πουν, λοιπόν, αν ακούσουν: «Ο παράνομος άνδρας θα πορευτεί σε δρόμους που δεν είναι καλοί;» Ή όταν λέγεται: «Ο άφρων άνδρας δεν θα κατανοήσει;» Ή όταν λέει: «Θα ομοιωθεί με μωρό άνδρα;» Διότι, αν εκεί η λέξη «άνδρας» δεν υποδηλώνει γενικά τον άνθρωπο, αλλά τον ανδρείο και γενναίο, πώς εδώ ονομάζεται ο παράνομος και ο άφρων και ο μωρός «άνδρας»; Αλλά αφήνοντας αυτά, θα έρθω στο προκείμενο. Επειδή, λοιπόν, και οι εντολές του Νόμου και οι ευαγγελικές ρήσεις, οι μεν απαγορεύοντας τα αμαρτήματα, οι δε περιγράφοντας τους μακαρισμούς, έχουν ειπωθεί και για τους άνδρες και για τις γυναίκες, ας τις τηρούν και αυτές, και ας χαλιναγωγούν τα μάτια τους, για να μην υποστούν, εξαιτίας του ακόλαστου βλέμματος, τις τιμωρίες των μοιχαλίδων.

Ο παράνομος άνθρωπος βάζει σε πειρασμό τους φίλους του. [Cod. f. 72 a.] Αποτελεί έσχατη παρανομία το να βάζει κανείς σε πειρασμό και μέσω απάτης να παραπλανά τον πλησίον. Ή εκείνος που διατηρεί παράνομη και προσποιητή φιλία τον παρασύρει μέσω απάτης, ως προς μεν τα αισθητά σε αδιέξοδο, ως προς δε τα νοητά σε απορία των θεωρημάτων. Προσηλώνοντας τα μάτια του, συλλογίζεται διεστραμμένα. Δηλαδή, έχοντας προσηλώσει στα κακά τον ίδιο του τον νου και έχοντας αποκτήσει τέτοια έξη, δεν σκέφτεται τίποτα το ορθό· αλλά ωθώντας προς παρόμοια ενέργεια εκφράζει τους λογισμούς του με λόγια, λέγοντας ότι η ηδονή είναι φυσική και ότι οφείλουμε να ακολουθούμε τη φύση. Και το «προσηλώνοντας τα μάτια του» σημαίνει ότι, έχοντας ακονίσει τη διορατικότητά του προς το κακό, λέει: «Φυσική είναι η ηδονή. Πρέπει να κάνουμε χρήση αυτής· από τον Θεό προέρχονται τα υλικά αγαθά, πρέπει να τα απολαμβάνουμε».

Γλυκύς είναι εκείνος ο φίλος, που τρέφει την ψυχή. Γνήσιος φίλος είναι αυτός που συμμερίζεται τις δυσκολίες. Το μέγιστο απόκτημα είναι ο αδιάπτωτος φίλος. Ο κατά Θεόν φίλος αναβλύζει γάλα και μέλι με τους αληθινούς λόγους του. ΤΙΤΛ. Η΄. — Περί των φίλων του τραπεζιού και των κακόβουλων. «Οι ασεβείς φίλοι μισούν τους φτωχούς φίλους». «Ο παράνομος άνδρας βάζει σε πειρασμό τους φίλους του και τους παρασύρει σε οδούς που δεν είναι αγαθές». «Προφάσεις αναζητά ο άνδρας που σχεδιάζει να αποχωριστεί τους φίλους του». «Ρόπαλο, και μαχαίρι, και ακονισμένο αιχμηρό βέλος, τέτοιος είναι ο άνδρας που καταθέτει ψευδή μαρτυρία εναντίον του φίλου του». «Όποιος ευλογεί τον φίλο του νωρίς το πρωί με δυνατή φωνή, δεν διαφέρει σε τίποτα από εκείνον που τον καταριέται». «Μην τρέφετε εμπιστοσύνη σε φίλους, μηδέ να ελπίζετε σε άρχοντες». «Υπάρχει φίλος που είναι φίλος την εποχή που τον συμφέρει, και δεν πρόκειται να παραμείνει κοντά σου σε καιρό θλίψης. Υπάρχει φίλος που είναι κοινωνός στο τραπέζι, αλλά δεν θα παραμείνει κατά την ημέρα της θλίψης· και εάν ταπεινωθείς, θα στραφεί εναντίον σου». «Υπάρχει φίλος που είναι φίλος μόνο κατ' όνομα». «Εάν είναι να αποκτήσεις φίλο, απόκτησέ τον μέσα από δοκιμασία, και μην τον εμπιστευθείς γρήγορα. Αντί για φίλος, μην γίνεσαι εχθρός». «Ο σύντροφος του φίλου συμμετέχει στα τραγούδια σε καιρό ευφροσύνης, αλλά σε καιρό θλίψης θα σταθεί απέναντί του. Ο σύντροφος συμπονά τον φίλο του για χάρη της κοιλιάς, αλλά απέναντι στον πόλεμο θα πάρει την ασπίδα του». «Εάν έχεις αγαθά, θα συμβιώσει μαζί σου και θα σε αποστραγγίσει, ενώ ο ίδιος δεν πρόκειται να κοπιάσει. Είχε την ανάγκη σου και σε εξαπάτησε, και θα σου χαμογελάσει υποκριτικά, δίνοντάς σου ελπίδες.