Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 16:31

Βʹ. Όμως πες μου· από πού έρχεσαι; Και ποιο είναι το έργο σου; Και ποια χάρη ήρθες να μας προσφέρεις; Επειδή έχω γνωρίσει ότι σε όλα ενεργείς μαζί με τον Θεό, και κινείσαι από τον Θεό για την ευεργεσία εκείνων που σε υποδέχονται. Ήρθες για να επιβλέψεις εμάς, ή για να αναζητήσεις τον ποιμένα, ή για να επισκεφθείς το ποίμνιο; Εμάς, βέβαια, που πλέον σχεδόν δεν υπάρχουμε, αλλά κατά το μεγαλύτερο μέρος έχουμε συνεκδημήσει μαζί του, και δυσφορούμε σε τούτον τον τόπο της κακώσεως· και μάλιστα τώρα, που έχουμε στερηθεί τον έμπειρο κυβερνήτη και τον φανό της ζωής μας, προς τον οποίο κατευθύναμε την πορεία μας έχοντας στραμμένο το βλέμμα μας, και ο οποίος από ψηλά μας φώτιζε σαν πυρσός τον δρόμο της σωτηρίας· εκείνον που έχει πλέον εκδημήσει, παίρνοντας μαζί του κάθε τι καλό και όλη την ποιμαντική ευταξία που επί μακρό χρόνο είχε συγκεντρώσει, πλήρης ημερών και ταυτόχρονα φρονήσεως, και στεφανωμένος, για να χρησιμοποιήσω τα λόγια του Σολομώντα, με το γήρας της καυχήσεως. Ή το ποίμνιο, το οποίο βρίσκεται σε αμηχανία και είναι καταβεβλημένο, και βλέπεις από πόση αθυμία και κατήφεια είναι γεμάτο· το οποίο δεν αναπαύεται πλέον σε τόπο χλοερό, ούτε ανατρέφεται δίπλα σε ύδωρ αναπαύσεως· που αναζητά γκρεμούς, και ερημιές, και βάραθρα, στα οποία θα διασκορπιστεί και θα καταστραφεί· το οποίο αμφιβάλλει αν θα αποκτήσει ποτέ άλλον συνετό ποιμένα, και ενώ είναι απολύτως πεπεισμένο ότι δεν θα βρει άλλον σαν κι εκείνον, θα ήταν ευχαριστημένο αν αποκτούσε κάποιον που να μην είναι πάρα πολύ χειρότερος.

Γ΄. Προτιμότερη είναι για μένα η ομορφιά που γίνεται ορατή στην πράξη παρά εκείνη που ζωγραφίζεται με τα λόγια· και ο πλούτος που κρατούν τα χέρια, παρά εκείνος που πλάθουν τα όνειρα· και η σοφία, όχι αυτή που λαμπρύνεται με τον λόγο, αλλά εκείνη που αποδεικνύεται μέσα από τα έργα. Διότι «καλή είναι η σύνεση για όλους όσοι την εφαρμόζουν», λέει, και όχι για εκείνους που την κηρύττουν· και η πιο ακριβής δοκιμασία αυτής της σοφίας είναι ο χρόνος, και το πραγματικό στεφάνι της καυχήσεως είναι τα γηρατειά. Διότι, εάν δεν πρέπει να μακαρίζουμε κανέναν άνθρωπο πριν από τον θάνατό του, όπως νομίζει ο Σολομών αλλά κι εγώ, και αν είναι άδηλο το τι θα γεννήσει η αυριανή ημέρα, αφού η επίγεια ζωή μας έχει πολλές ανατροπές και το σώμα της ταπεινώσεώς μας κινείται πάνω-κάτω και μεταβάλλεται διαρκώς, πώς να μην είναι εκείνος που ανάλωσε το μεγαλύτερο μέρος του βίου του άμεμπτα, και ο οποίος βρίσκεται πλέον σαν σε λιμάνι μακριά από το κοινό πέλαγος της ζωής, πιο ασφαλής από εκείνον που έχει ακόμη μακρύ πλου μπροστά του, και για τον λόγο αυτόν πιο μακάριος;

Το γήρας είναι στέφανος καυχήσεως. [Κώδ. φ. 72 β.] Δικαιολογημένα· διότι το πράγμα δεν προερχόταν από τη φύση, αλλά ήταν κατόρθωμα. Προτιμότερος είναι ο μακρόθυμος άνδρας από τον ισχυρό. Διότι τίποτα δεν είναι τόσο ισχυρό όσο η μακροθυμία· από κανέναν δεν υφίσταται τίποτα το δεινό, αφού έχει την ψυχή του απαθή. Αν και νομίζουν μερικοί ότι στους πολέμους χρειάζεται η οργή, τότε όμως μάλιστα πρέπει κανείς να κυριαρχεί στα πάθη του. Διότι το μεγαλύτερο έργο δεν επιτυγχάνεται μόνο με τα χέρια, αλλά και με τη σοφία. Ή και ως εξής: Ο στρατηγός, αφού κυριεύσει μία πόλη, διαθέτει τα λάφυρα όπως θέλει· ενώ εκείνος που κυβερνά τα πάθη του, τα υποτάσσει εφόσον βρίσκεται στη ζωή. Όλα τα δεινά επέρχονται στους κόλπους των αδίκων. Η Γραφή ονομάζει «κόλπο» το ηγεμονικό μέρος της ψυχής· όπως στο χωρίο: «Η προσευχή μου θα επιστρέψει στον κόλπο μου». Διότι από εκεί που ξεκινά η κίνηση, εκεί καταλήγει και η τιμωρία· εάν δε υπάρχει και κόλπος κατακριτέος, αυτός φανερώνει την άγνοια.

ΤΙΤΛΟΣ Δ΄. — Περί γερόντων και ηλικιωμένων ανδρών· και πώς πρέπει να τιμώνται. «Να σηκώνεσαι μπροστά στον ασπρομάλλη, και να τιμάς το πρόσωπο του πρεσβυτέρου.» «Ρώτησε τον πατέρα σου, και θα σου αναγγείλει, τους πρεσβυτέρους σου, και θα σου πουν.» «Στα πολλά χρόνια υπάρχει η σοφία, και στον μακρύ βίο η γνώση.» «Εγώ μεν είμαι νεότερος στην ηλικία, ενώ εσείς μεγαλύτεροι· γι' αυτό σιώπησα επειδή φοβήθηκα να σας αναγγείλω τη δική μου γνώση.» «Στεφάνι καυχήσεως είναι τα γηρατειά· και βρίσκονται στους δρόμους της δικαιοσύνης.» «Δόξα των πρεσβυτέρων είναι τα λευκά μαλλιά.» «Τίμια γηρατειά δεν είναι τα πολυχρόνια, ούτε μετριούνται με τον αριθμό των ετών. Αλλά λευκά μαλλιά για τον άνθρωπο είναι η φρόνηση, και ηλικία γήρατος είναι ο αμόλυντος βίος.» «Να στέκεσαι ανάμεσα σε πλήθος πρεσβυτέρων· και αν κάποιος είναι σοφός, να προσκολληθείς σε αυτόν.» «Μην παραβλέπεις τις διηγήσεις των γερόντων· διότι και αυτοί έμαθαν από τους πατέρες τους.» —«Μην ατιμάζεις άνθρωπο στα γηρατειά του.» «Στεφάνι των γερόντων είναι η πολυπειρία· και το καύχημά τους ο φόβος του Κυρίου.» «Μίλησε, πρεσβύτερε· διότι σου ταιριάζει.» «Πόσο ωραία είναι η κρίση στους ασπρομάλληδες, και στους πρεσβυτέρους το να γνωρίζουν να δίνουν συμβουλές.» Κάθε τι που διακρίνεται για την παλαιότητά του, είναι αξιοσέβαστο.