Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 17:11

ΕΡΩΤΗΣΗ 38η Εάν δοθεί κάποια προσταγή σε έναν αδελφό και εκείνος αντιλέξει, αλλά αργότερα πάει από μόνος του να την εκτελέσει. ΑΠΟΚΡΙΣΗ Εφ' όσον αντιμίλησε με εριστική διάθεση, παρακινώντας και άλλους στο ίδιο, ας γνωρίζει ότι καθίσταται ένοχος εκείνης της καταδίκης, διότι «κάθε κακός άνθρωπος εγείρει αντιλογίες· ο δε Κύριος στέλνει εναντίον του ανελέητο άγγελο». Ας έχει δε την πλήρη βεβαιότητα ότι δεν αντιλέγει ούτε υπακούει σε άνθρωπο, αλλά στον ίδιο τον Κύριο, ο οποίος είπε: «Εκείνος που ακούει εσάς, ακούει εμένα· και εκείνος που αθετεί εσάς, αθετεί εμένα». Και αφού πρώτα νιώσει κατάνυξη και συντριβή, ας ζητήσει συγχώρηση, και έτσι, εάν του επιτραπεί, ας εκτελέσει το έργο.

Πάλι στους Προφήτες βρίσκουμε τον Θεό σε ορισμένα χωρία να οργίζεται προς τον Ισραήλ και να λέει: Και θα υπάρξει σε κάθε κεφάλι φαλάκρα, σαν να λέει ότι σε κάθε άρχοντα του λαού θα υπάρξει αισχύνη και όνειδος, όταν αφαιρέσω από αυτούς τη βοήθεια. Είναι δε σαφές ότι και ο ίδιος ο Κορέ υπήρξε αιτία αντιλογίας. Εδώ δεν πρόκειται για τους υιούς του Κορέ των ψαλμών. Όπως είπα, ο ψαλμός μιλάει ή για τους καθαρούς στην καρδιά, ή για εκείνους που βρίσκονται εκτός της σκέπης του Θεού, ή για εκείνους που αντιλέγουν στο ευαγγέλιο του Θεού, για τους οποίους ο Απόστολος λέει: Ουαί σε αυτούς, διότι με την αντιλογία του Κορέ χάθηκαν, και σε άλλο σημείο: Αντέλεγαν σε όσα έλεγε ο Παύλος, και ο συγγραφέας των Παροιμιών είπε: Κάθε κακός εγείρει αντιλογίες. Και σχετικά με την επιγραφή των υιών του Κορέ, με αυτόν τον τρόπο σου τα παρουσιάσαμε σαφώς.

Το καλό δεν είναι καλό, όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο. ΤΙΤΛΟΣ Ζ΄. — Περί μίσους, και έχθρας, και διχόνοιας, και αυτών που προκαλούν διαμάχες. «Διασκόρπισε τα έθνη που επιθυμούν τους πολέμους.» «Άνδρες αιμοσταγείς και δόλιοι δεν πρόκειται να φτάσουν ούτε στα μισά των ημερών τους.» «Ω, αυτοί που εγκατέλειψαν τις ευθείες οδούς, για να πορευτούν σε οδούς σκότους. Αυτοί που ευφραίνονται με τα κακά, και χαίρονται με τη διεστραμμένη κακία.» «Όπου εισέλθει η αλαζονεία, εκεί ακολουθεί και η ατιμία.» «Ο πονηρός πράττει το κακό, όταν αναμειγνύεται σε υπόθεση δικαίου.» «Ο οργίλος άνθρωπος προετοιμάζει διαμάχες.» «Ο δόλιος άνθρωπος διαδίδει κακά, και χωρίζει φίλους.» «Κάθε κακός άνθρωπος προκαλεί αντιλογίες· ο δε Κύριος θα στείλει εναντίον του ανελέητο άγγελο. Εκείνος που αγαπά την αμαρτία χαίρεται με τις διαμάχες.» «Μην επιχαίρεις, και μην εμπλέκεσαι βιαστικά σε διαμάχη, για να μη μετανιώσεις στο τέλος.» «Ο σίδηρος ακονίζει τον σίδηρο, και ο άνθρωπος εξάπτει το πρόσωπο του άλλου (πλησίον του).» «Όποιος αναζωπυρώνει την κακία, θα καταστραφεί από αυτήν.» «Θα εξολοθρευτούν οι παρανομούντες με κακία, και εκείνοι που με τα λόγια τους κάνουν τους ανθρώπους να αμαρτάνουν.» «Είναι γιοι άφρονες και ασύνετοι· είναι σοφοί στο να πράττουν το κακό, αλλά το καλό δεν έμαθαν να το κάνουν.» «Ο αμαρτωλός άνθρωπος θα ταράξει τους φίλους, και ανάμεσα σε αυτούς που ειρηνεύουν θα σπείρει τη διαβολή.» «Όπως πριν από τη φωτιά βγαίνει καπνός από το καμίνι, έτσι και πριν από την αιματοχυσία προηγούνται οι λοιδορίες.» «Απόσχε από τις διαμάχες, και θα ελαττώσεις την αμαρτία.»

Αλλά, «αν τα έργα του Κυρίου γίνονται με πίστη», θα πει ο ψαλμωδός, «και η πίστη προέρχεται από την ακοή», όπως λέει ο Απόστολος, τότε όσα προέρχονται από την ίδια την όραση, πόσο πιο αξιόπιστα και πιο αξιόλογα είναι; Και αυτό που προστάζεται είναι μάλλον πιο πειστικό από αυτό που απλώς λέγεται, και όσα εκφέρονται από τη γλώσσα έχουν μεγαλύτερη ισχύ από τα γραπτά, καθώς προέρχονται από ζωντανή φωνή. Όμως, και είδαν και δεν πίστεψαν, επειδή έκλεισαν τα μάτια τους και κατέστησαν την καρδιά τους σκληρή και άτεγκτη, όπως οι ομοϊδεάτες τους Ιουδαίοι. Διότι αυτό που εξετάζεται με υπερβολική έρευνα και πολυπραγμοσύνη δεν θα μπορούσε πλέον να θεωρηθεί πίστη, αλλά μάλλον φλυαρία και αμφιβολία, αύξηση εριστικών και εξαιρετικά μαχητικών λόγων, και γνώρισμα κακίας. «Διότι κάθε κακός εγείρει αντιλογίες», είναι γεγραμμένο, «και ο Κύριος θα αποστείλει εναντίον του ανελέητο άγγελο». Τι λες λοιπόν; Αναζητάς προσταγή ή την καθιερωμένη χρήση των προκειμένων; Αν μεν αναζητάς προσταγή, ψάξε να βρεις πού είναι γραμμένο και έχει προσταχθεί να προσκυνούμε το θείο Ευαγγέλιο και τον τύπο του ζωοποιού σταυρού. Και εδώ θα βρεις το ζητούμενο, επειδή και αυτά φέρουν την ίδια αξία και τιμή, και έχουν την ίδια υπόθεση με το ευαγγέλιο· ή, για να το πούμε πιο σωστά, είναι το ίδιο το Ευαγγέλιο.

Αρκεί μόνο να περνάμε τις ημέρες μας με νήψη, εγρήγορση και σύνεση, στο έργο όπου ο καθένας έχει ταχθεί, εκπληρώνοντας τη διακονία του με ακατάκριτη συνείδηση· είτε αυτός που προτρέπει κατά την προτροπή, είτε αυτός που νουθετεί κατά τη νουθεσία, είτε αυτός που επιτιμά κατά την επιτίμηση, είτε αυτός που δίνει εντολές με ορθή διάκριση ανάλογα με τις δυνάμεις και τις ικανότητες αυτού που εργάζεται, είτε αυτός που υπακούει με ανυπόκριτη και αγόγγυστη ευπείθεια μέχρι και στα αδύνατα, εάν τύχει να προσταχθεί κάτι τέτοιο, χωρίς κανείς απολύτως να επαναστατεί και να αντιλέγει· διότι «κάθε κακός», λέγει η Γραφή, «εγείρει αντιλογίες, ο δε Κύριος στέλνει εναντίον του άγγελο ανελέητο». Εκείνος που διανέμει τα αναγκαία ας το πράττει με ιλαρότητα κατά τη μετάδοση, αλλά και με αυστηρότητα, όταν μερικοί ατακτούν και παράλογα αναζητούν όσα δεν τους οφείλονται. Ο λόγος αυτός αφορά τον κελλαρίτη, τον υποδηματοποιό, τον υπεύθυνο του ιματιοφυλακίου, τον τραπεζάρη, τον νοσοκόμο, καθώς βέβαια και τον πρωτοκαλλιγράφο, τον κανονάρχη, τον ταξιάρχη, και οποιονδήποτε άλλον από αυτούς που διανέμουν, και προπάντων τον οικονόμο. Αυτοί που επιτηρούν, ας επιτηρούν με άοκνη προθυμία, μήπως τυχόν κάποιος φέρεται αντίθετα από το πρέπον, λέγοντας ή πράττοντας κάτι από τα ανάρμοστα, ώστε αυτό να φανερώνεται προς διόρθωση.

Σκέψου, επιπλέον, και εκείνον τον άνθρωπο του Θεού, ο οποίος, έχοντας περιπέσει στο έγκλημα της παρακοής εξαιτίας της απάτης του ψευδοπροφήτη, παραδίδεται ως βορά σε λιοντάρι. Τι συνέβη δε στον μακάριο απόστολο Πέτρο; Όταν αρνήθηκε από ευλάβεια να πλυθεί από τον Κύριο, δεν άκουσε το: «Εάν δεν σε πλύνω, δεν έχεις μέρος μαζί μου;» Τι συνέβη και με εκείνον στη μονή του αγίου Ευθυμίου που αρνήθηκε το διακόνημα της φροντίδας των ζώων, για προφάσεις που θεωρούσε εύλογες; Δεν έβγαλε αμέσως αφρούς, κυριευμένος από δαίμονα; Τέτοια είναι η καταδίκη εκείνου που παραιτείται από το διακόνημα που του δίνεται; Είναι όμοια με του αντιλέγοντος· διότι κάθε κακός υποτακτικός εγείρει αντιλογίες, και ο Κύριος του στέλνει δικαίως ανελέητο άγγελο. Γενικά, επειδή «οι πολλοί είμαστε ένα σώμα, και ο καθένας ξεχωριστά μέλη ο ένας του άλλου», και ο μεν κατέχει θέση οφθαλμού, ο άλλος αφτιού, ο άλλος μύτης, άλλος γλώσσας, άλλος χεριού, και άλλος ποδιού. Εάν, λοιπόν, δεν λειτουργούν όλα τα μέλη σύμφωνα με τον προορισμό τους, αλλά φιλονικεί ο οφθαλμός να ακούει, και το αφτί να οσφραίνεται, και η μύτη να ομιλεί, και η γλώσσα να ψηλαφίζει, και το χέρι να βαδίζει· δεν θα χαθεί και δεν θα διαφθαρεί ολόκληρο το σώμα;