Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 17:2

Κεφάλαιο ΙΖʹ. Καλύτερο είναι ένα κομμάτι ψωμί με ευχαρίστηση εν ειρήνη, κ.τ.λ. Η μερική γνώση του άνωθεν άρτου είναι ανώτερη, εφόσον παρέχει ειρήνη μαζί με τέρψη, παρά το να πλουτεί κανείς στη γνώση ψευδώνυμων δογμάτων. Ένας συνετός υπηρέτης θα κυριαρχήσει επί άφρονων κυρίων. Ή εννοεί τούτο, ότι και αυτός θα βρίσκεται ανάμεσα στους αδελφούς, και μάλιστα ως αδελφός. Ή ότι θα μπορέσει να εξουσιάζει ως πατέρας τους, και όχι μόνο ως κύριος. Ή αυτό αναφέρεται στον λαό που προέρχεται από τα έθνη, ο οποίος, αν και ήταν δούλος, επειδή ο Χριστός τον εξαγόρασε, κυριάρχησε επί των ευγενών και κυρίων Ιουδαίων. Όπως δοκιμάζεται στο καμίνι το ασήμι και ο χρυσός. [Κώδ. φ. 73 β.] Για την ανάδειξη της αρετής τους, οι δίκαιοι έρχονται αντιμέτωποι με τις θλίψεις, καθώς και για την τέλεια κάθαρσή τους. Ο κακός υπακούει στη γλώσσα των παρανόμων. Επομένως, δεν είναι μόνο τα λόγια που εκστομίζει κανείς, αλλά και η υπακοή σε αυτά, γνώρισμα της έσχατης παρανομίας και πονηρίας.

«Και μισητή γυναίκα, αν τύχει αγαθού συζύγου». Ποια είναι λοιπόν η μισητή γυναίκα, παρά η Συναγωγή των Ιουδαίων, η οποία δεν αγάπησε τον Χριστό τον Θεό, τον παρθενικό της σύζυγο; Αλλά περιπλανιόταν πάντοτε γύρω από τα είδωλα, πορνεύοντας με αυτά· διότι λέει μέσω του προφήτη: «Εμοίχευσε με το ξύλο και την πέτρα η ασύνετη Ιουδαία». Δες λοιπόν την αγαθότητα και την ευσπλαχνία του Χριστού: «Και είπα», αναφέρει, «αφού αυτή πόρνευσε: Επίστρεψε σε μένα, λέει ο Κύριος». «Εάν ένας δούλος γίνει βασιλιάς»· αν και ο ίδιος είπε ότι «ένας δούλος θα εξουσιάσει άφρονες κυρίους». Αλλά εδώ δεν εννοεί τον συνετό δούλο, παρά απλώς τον δούλο· επειδή, λόγω της ανοησίας του, πράττει πέρα από την αξία του· και γι' αυτό είναι υπαίτιοι εκείνοι που τον ανέδειξαν· διότι δεν γνωρίζει, λέει, πώς να διαχειριστεί την εξουσία. Επειδή, αν η εξουσία οδηγεί στον εκτραχηλισμό εκείνους που ανατράφηκαν ως ελεύθεροι, πολύ περισσότερο οδηγεί αυτούς· τίποτα δεν είναι τόσο κατάλληλο για την εξουσία, όσο η ταπεινοφροσύνη. Έγινε βασιλιάς ένας δούλος, ο Ιεροβοάμ, και δες πόσα κακά έκανε, όσα κανείς από όσους υπήρξαν πριν από αυτόν αλλά και στην εποχή του.

ιʹ. Διότι τίποτα δεν είναι τόσο ελεύθερο όσο η αρετή, και τίποτα τόσο δουλικό όσο η κακία. Γι' αυτό και κάπου αλλού αναφέρεται: «Ο σοφός υπηρέτης θα κυριαρχήσει επί αφρόνων κυρίων». Διότι, όπως ακριβώς ο αιχμάλωτος, ακόμη κι αν διαθέτει άπειρο πλούτο, εξαιτίας αυτού ακριβώς καθίσταται εξαιρετικά ευάλωτος στους πάντες· έτσι και εκείνος που αιχμαλωτίζεται από τα πάθη είναι πιο ευτελής και από την αράχνη. Τι συμβαίνει δε στον πόλεμο; Δεν βλέπουμε αυτούς να επικρατούν; Και τι στις υποθέσεις και στις βουλές; Δεν παραμένουν σταθερές οι δικές τους θέσεις, ακόμη κι αν δεν υπάρχει κανείς που να τις ακολουθεί; Και τι συμβαίνει στη μέλλουσα ζωή; Ο μεν πλούσιος δεν παρακαλούσε, σαν ζητιάνος, για μια σταγόνα, και δεν την αποκτούσε; Ο δε φτωχός, επειδή υπήρξε σπουδαίος και ενάρετος, δεν βρισκόταν στην ύψιστη μακαριότητα, έχοντας τον ίδιο κλήρο με τον Αβραάμ;

Άδικος δικαστής, μολυσμένη συνείδηση. ΤΙΤΛΟΣ Κ΄. — Περί χρηστών δούλων. «Ο συνετός υπηρέτης θα κυριαρχήσει επί αφρόνων κυρίων.» «Οι πράξεις του σοφού υπηρέτη θα ευοδωθούν, και οι οδοί του θα κατευθυνθούν ορθά. Σοφοί υπηρέτες θα δανείζουν στους δικούς τους κυρίους.» «Γλυκός είναι ο ύπνος του δούλου, είτε φάει λίγο είτε πολύ.» «Μην κακομεταχειρίζεσαι τον υπηρέτη που εργάζεται με ειλικρίνεια.