Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 19:3

Αφού λοιπόν ο Θεός μας το παραχώρησε αυτό άπαξ και συγκατένευσε, είναι πλέον δυνατό σε εμάς να κατατροπώσουμε τη δύναμη εκείνων που μας πολεμούν και να υπερισχύσουμε του διαβόλου, αρκεί να μη θέλουμε να υπακούσουμε σε αυτόν που μας προσκαλεί στις ηδονές ή σε κάποιον άλλο τρόπο αμαρτίας. Αν όμως εμείς του χαρίσουμε την προσωπική μας βούληση και, παραδίνοντας τον εαυτό μας στις ροπές προς τη φαυλότητα, πιαστούμε στην παγίδα του, πώς θα μπορούσαμε πλέον να κατηγορήσουμε δικαιολογημένα κάποιον άλλον και να μην αποδώσουμε το πάθημά μας στη δική μας απερισκεψία; Διότι δεν είναι άραγε αυτό το οποίο είπε από παλιά ο Σολομών: «Η αφροσύνη του ανθρώπου διαφθείρει τις οδούς του, και έπειτα κατηγορεί τον Θεό μέσα στην καρδιά του»; Αυτό είναι αναμφισβήτητο. Αν λοιπόν ο προδότης δεν μπορούσε να απολαύσει τη βοήθεια από τον Σωτήρα εξίσου με τους άλλους μαθητές, ας το αποδείξει κάποιος, και παραδεχόμαστε την ήττα μας. Αν όμως, έχοντας εξίσου με τους άλλους την προστασία της θείας χάριτος, γλίστρησε από το δικό του θέλημα στο βάραθρο της απώλειας, πώς να ειπωθεί ότι δεν τον διαφύλαξε ο Χριστός, προσφέροντάς του τα δώρα της δικής Του αγαθότητας, και σε ό,τι αφορούσε την παροχή της ασφάλειας θα είχε διασώσει τον άνθρωπο, αν εκείνος δεν είχε θελήσει να πάθει τη συμφορά από το δικό του θέλημα; Άλλωστε, η χάρις διέπρεψε στους υπόλοιπους, διασώζοντας μέχρι τέλους εκείνους που έκαναν τη δική τους προαίρεση συνεργό της.

Αλλά αυτά βέβαια νομίζουν για τα ζητήματα αυτά, ω άνθρωπε, οι δικοί σου ποιητές και λόγιοι. Άκουσε όμως και κάτι από όσα λέγονται από τους δικούς μας σοφούς: «Η αφροσύνη του ανθρώπου καταστρέφει τον δρόμο του, και έπειτα κατηγορεί τον Θεό μέσα στην καρδιά του.» Ώστε, εάν κάποιος ήταν ελεύθερος από την αφροσύνη, δεν θα είχε καταστραμμένο τον δρόμο του, ούτε θα κατηγορούσε καθόλου τη θεία φύση, θεωρώντας ότι αυτή τον προτρέπει σε εκείνο που η ίδια έχει απαγορεύσει μέσω του νόμου. Διότι όσοι έχουν εγκαθιδρύσει τον δικό τους νου ως καθοδηγητή και δάσκαλο, και σαν άριστο κριτή, πάντοτε μεν σπεύδουν να διαπρέπουν σε εκείνα τα οποία οποιοσδήποτε θα επιδοκίμαζε ως τα βέλτιστα· ενώ όσα τους απομακρύνουν από την άριστη βούληση και πράξη, τα προσπερνούν με μεγάλη προσπάθεια. Επομένως, δεν είναι η ειμαρμένη και η γένεση, που κανονίζουν κατά τη γνώμη τους τη ζωή του καθενός, οι οποίες καθιστούν τον άνθρωπο είτε εργάτη των φαύλων είτε εραστή των αγαθών. Αντιθέτως, όλοι βαδίζουν εκουσίως και προς τις δύο κατευθύνσεις· και τίποτε απολύτως δεν εμποδίζει τον καθένα να κατευθύνει αναγκαστικά τη ζωή του προς όποιο σημείο του φαίνεται καλό. Εάν δε πρέπει να προσθέσω πλέον κάτι στα όσα ελέχθησαν, και να υποδείξω τον γεννήτορα της απαιδευσίας των Ελλήνων, καθώς και το πώς συνέβη να περιπέσουν σε τέτοια αβουλία, θα το πω με μεγάλη μου προθυμία.

Όταν λοιπόν, ενώ σφάλλουν, λένε μερικοί: «Έτσι φάνηκε ίσως καλό στην Τύχη» και «Αυτός ήταν ο σκοπός της Ειμαρμένης για μένα», τι είναι αυτή η φλυαρία, ω άνθρωποι, όπως θα σας απαντήσουμε εμείς; Και γιατί κατηγορείτε το ανύπαρκτο, χωρίς να έχετε καταδικάσει τη δική σας επιπολαιότητα; Αλλά η θεία Γραφή θα διακηρύξει την αλήθεια σε αυτούς που επιλέγουν να μην βαδίζουν σωστά: «Η αφροσύνη του ανθρώπου καταστρέφει τους δρόμους του, και με την καρδιά του κατηγορεί τον Θεό.» Έχουν αποτύχει λοιπόν να βρουν την αληθινή πίστη εκείνοι που έθεσαν ως κυρίαρχους της ζωής μας τη Γένεση, την Ειμαρμένη και την ευμετάβλητη Τύχη, και δεν αποδίδουν μάλλον στον Θεό την κυβέρνηση των πραγμάτων· αν και ο Χριστός λέει: «Δεν πουλιούνται δύο σπουργίτια αντί ενός ασσαρίου; Και ούτε ένα από αυτά δεν θα πέσει στη γη χωρίς το θέλημα του Πατέρα σας που είναι στους ουρανούς. Ακόμη και οι τρίχες της δικής σας κεφαλής είναι όλες μετρημένες. Μη φοβάστε λοιπόν· εσείς αξίζετε περισσότερο από πολλά σπουργίτια.» Διότι ο Δημιουργός προνοεί βεβαίως για τα επίγεια, αλλά στον καθένα επιτρέπει να πράττει ό,τι νομίζει και να βαδίζει σε όποιον δρόμο επιθυμεί.

ΤΙΤΛΟΣ ΚΔ΄. — Περί του άφρονος, του ανόητου, του απαίδευτου και του μωρού. «Έχω δει άφρονες να ρίχνουν ρίζες, αλλά αμέσως η κατοικία τους καταστράφηκε.» «Άτιμοι και περιφρονημένοι, στερημένοι από κάθε αγαθό, οι οποίοι μασούσαν ρίζες δέντρων από τη μεγάλη πείνα.» «Καταστράφηκαν επειδή δεν είχαν σοφία.» «Είπε ο άφρων μέσα στην καρδιά του: Δεν υπάρχει Θεός.» «Μη γίνεστε σαν το άλογο και το μουλάρι, τα οποία δεν έχουν σύνεση.» «Ο άφρων και ο ανόητος θα χαθούν μαζί.» «Από το στόμα του άφρονα βγαίνει ράβδος ύβρεως.» «Για ποιο λόγο υπάρχουν τα χρήματα στα χέρια του άφρονα; Διότι αυτός που δεν έχει νου δεν μπορεί να αποκτήσει σοφία.» «Ο άφρων φανερώνει την οργή του την ίδια κιόλας ημέρα.» «Ο άφρων ξεδιπλώνει τη δική του κακία.» «Η αφροσύνη του ανθρώπου καταστρέφει τους δρόμους του, αλλά η καρδιά του κατηγορεί τον Θεό.» «Το στόμα των αφρόνων αναγγέλλει κακά.» «Ο άφρων, ακόμη και όταν μαστιγώνεται, δεν αισθάνεται.» «Δεν αρμόζει στον άφρονα η πολυτελής ζωή.» «Μην απαντάς στον άφρονα σύμφωνα με την αφροσύνη του, για να μη γίνεις όμοιός του. Αλλά να απαντάς στον άφρονα σύμφωνα με την αφροσύνη του, για να μη φανεί σοφός στα δικά του μάτια.» «Τους απαίδευτους τους συναντά ο θάνατος.» «Οι απαίδευτοι είναι ασυγκράτητοι στη γλώσσα.» «Βαρύς είναι ο λίθος και δυσβάσταχτη η άμμος· όμως η οργή του άφρονα είναι βαρύτερη και από τα δύο.» «Οι άφρονες, επειδή επιθυμούν την ύβρη και έγιναν ασεβείς, μίσησαν τη γνώση.» «Ο ανόητος θα πεθάνει από παγίδα.» «

Ο πράος νέος υπομένει πολλά. Η πραότητα είναι τα λευκά μαλλιά των γερόντων· ενώ ζωή τους είναι η αληθινή γνώση. Καμία από τις αρετές δεν έχει τη φυσική ιδιότητα να γεννά τη σοφία τόσο, όσο η πραότητα. ΤΙΤΛΟΣ ΙΔ΄. — Περί αυτών που σφάλλουν και βλασφημούν τον Θεό από άγνοια. «Η αφροσύνη του ανθρώπου καταστρέφει τους δρόμους του, αλλά η καρδιά του κατηγορεί τον Θεό». Γιατί κατηγορούμε πάντοτε τον άθλιο Εχθρό, δίνοντάς του εξουσία πάνω στη ζωή μας;