Πατερικές αναφορές στο ΠΑΡΟΙΜΙΑΙ 2:17

Έπειτα: «Να τιμάς τον βασιλιά, και στους μεν γονείς να αποδίδεις το καθήκον, στους δε πάντες την ισότητα». Και αυτός μεν είναι ο ένας τύπος· ο δεύτερος είναι το να δικαιώνει κανείς την ψυχή του, να διαφυλάττει την ισότητα, ώστε να μην αποκλίνει προς την ανισότητα. Αλλά, ως προς μεν το λογικό μέρος: Ας μη σε κυριεύσει κακή βουλή, η οποία εγκαταλείπει τη διδασκαλία της νεότητας, αλλά με περίσκεψη να πράττεις τα πάντα, και οι λογισμοί σου ας αποτελούν ορθές κρίσεις· ώστε να κρίνει ο καθένας τον εαυτό του, και να διατηρεί κάθε επιθυμία του αγαθή· διότι κάθε επιθυμία των δικαίων είναι αγαθή, και η επιθυμία του δικαίου είναι αποδεκτή. Ως προς δε το θυμικό μέρος: «Μη γίνεσαι σύντροφος με άνθρωπο θυμώδη, και με φίλο οργίλο μη συναναστρέφεσαι».

Το ίδιο λέει και ο Ησαΐας: «Όταν εκτείνετε τα χέρια σας προς εμένα, θα αποστρέψω το πρόσωπό μου από εσάς». «Θα με αναζητήσουν οι κακοί και δεν θα με βρουν». Διότι εκείνοι που αναζητούν τον Χριστό με απιστία και υποκρισία καρδιάς δεν μπορούν να βρεθούν δίκαιοι ενώπιόν του, επειδή δεν τον ζητούν όπως πρέπει και όταν πρέπει. «Γιε μου, ας μη σε κυριεύσει κακή βουλή που εγκαταλείπει τη διδασκαλία της νεότητος και ξεχνά τη θεία διαθήκη». Ως κακή βουλή εννοεί τον διάβολο, η οποία βουλή, αφού κυρίευσε τον Αδάμ, τον απομάκρυνε από τη νέα και μη παλαιούμενη διδασκαλία του Θεού. Και ως «θεία διαθήκη ξεχασμένη» εννοεί αυτήν που (δόθηκε) στον Αδάμ και τον Νώε, τον Αβραάμ και τον Μωυσή 〈...〉 την οποία στα ευαγγέλια ο Χριστός υποσχέθηκε να αποδώσει σε όσους νικούν τον διάβολο, και την οποία και οι άγγελοι επιθυμούν στη βασιλεία των ουρανών, όταν αυτή έλθει. «Διότι είναι προτιμότερο να εμπορεύεται κανείς αυτήν, παρά θησαυρούς χρυσού και αργύρου». Όπως λέει και ο Κύριος: «Η βασιλεία των ουρανών μοιάζει με έμπορο που αναζητά καλά μαργαριτάρια, ο οποίος, όταν βρήκε ένα πολύτιμο μαργαριτάρι, πήγε και πούλησε όλα όσα είχε και το αγόρασε». Διότι πάνω από κάθε κοσμικό πλούτο είναι ασυγκρίτως ανώτερος ο Λόγος του Θεού, ο οποίος παραμένει στη δόξα του Πατρός, όντας πιο πολύτιμος από τους πολύτιμους λίθους, δηλαδή από τους προφήτες και τους αποστόλους. «Μην προσέχεις σε φαύλη γυναίκα, διότι θα στάξει μέλι». Δηλαδή στην αίρεση και την ειδωλολατρία, ή αλλιώς στα φαύλα και μάταια λόγια.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄. Υιέ, να μη σε κυριεύσει κακή βουλή. — Και η οποία έχει λησμονήσει τη θεία διαθήκη. [cod. f. 13. b.] Ως κακή βουλή εννοεί τον διάβολο, η οποία βουλή, αφού κυρίευσε τον Αδάμ, τον απομάκρυνε από τη νέα και μη παλαιούμενη διδασκαλία του Θεού.

Έπειτα τίμα τον βασιλέα, και στους μεν γονείς να αποδίδεις το οφειλόμενο καθήκον, στους δε πάντες την ίση μεταχείριση. Και αυτός μεν είναι ο ένας τρόπος. Ο δεύτερος δε είναι να καθιστά κανείς δίκαιη την ψυχή του και να διαφυλάσσει την ισότητα, ώστε να μην αποκλίνει προς την ανισότητα. Ως προς μεν το λογικό μέρος, «ας μην σε κυριεύσει κακή βουλή, η οποία εγκαταλείπει τη διδασκαλία της νεότητας, αλλά να πράττεις τα πάντα με περίσκεψη, και οι λογισμοί σου ας είναι δίκαιες κρίσεις»· ώστε να κρίνει ο καθένας τον εαυτό του, και να διατηρεί κάθε επιθυμία του αγαθή· «διότι κάθε επιθυμία των δικαίων είναι αγαθή, και η επιθυμία του δικαίου είναι ευπρόσδεκτη». Ως προς δε το θυμικό μέρος, «μη γίνεσαι σύντροφος με άνθρωπο θυμώδη, και μη συναναστρέφεσαι με οξύθυμο φίλο. Διότι ο άφρων εκδηλώνει όλο τον θυμό του· ο δε σοφός τον συγκρατεί και τον ελέγχει». Ο άνθρωπος που ρυθμίζει με αυτόν τον τρόπο τον εαυτό του, διαφυλάσσοντας υγιή και αβλαβή την ιδιαίτερη ενέργεια του κάθε μέρους της ψυχής του, θα φτάσει να γνωρίζει την αληθινή δικαιοσύνη. Το να κατευθύνει δε κανείς τις κρίσεις σημαίνει, πρωτίστως μεν, να κρίνει δίκαια σύμφωνα με τον νόμο του Θεού, όπως λέει η Γραφή: «Άνοιγε το στόμα σου σύμφωνα με τον λόγο του Θεού, και έκρινε τους πάντες με ορθότητα. Και απέδιδε δικαιοσύνη στον φτωχό και στον αδύναμο. Διότι εκείνος που αποκαλεί τον ασεβή δίκαιο, είναι επικατάρατος στους λαούς και μισητός στα έθνη. Επειδή η προσωποληψία κατά την κρίση δεν είναι καλό πράγμα».

Ο ενάρετος έχει λίγες ανάγκες, αποτελώντας το μεθόριο μεταξύ αθάνατης και θνητής φύσης, έχοντας από τη μία ανάγκες εξαιτίας του θνητού σώματος, και από την άλλη έχοντας ελάχιστες ανάγκες εξαιτίας της ψυχής που επιθυμεί την αθανασία. ΤΙΤΛΟΣ ΙΑʹ. — Περί των μαθητευομένων· και ότι πρέπει αυτοί να προσέρχονται στη μάθηση επιμελώς και προθύμως, και να μην αποφεύγουν τον κόπο της διδασκαλίας, αλλά να ρωτούν και να μαθαίνουν από εκείνους που γνωρίζουν. «Ρώτησε τον πατέρα σου, και θα σου αναγγείλει, τους πρεσβυτέρους σου, και θα σου πουν.» «Υιέ μου, ας μη σε κυριεύσει κακή βουλή, η οποία εγκαταλείπει τη διδασκαλία των νεανικών χρόνων.» «Στον ανόητο που θα ρωτήσει για τη σοφία, αυτό θα του καταλογιστεί ως σοφία.» «Λάβετε παιδεία, και όχι ασήμι, και γνώση παρά δοκιμασμένο χρυσάφι.» «Απόκτησε σοφία, απόκτησε σύνεση· μην ξεχνάς, για να δώσει στο κεφάλι σου στεφάνι χαρίτων.» «Ποθήστε, και θα παιδαγωγηθείτε.» «Υιέ μου, δώσε την καρδιά σου στην παιδεία.» «Τέκνο μου, στα νιάτα σου επίλεξε την παιδεία, και όπως αυτός που οργώνει και σπέρνει πλησίασέ την, και περίμενε τον καλό καρπό της. Διότι κατά την καλλιέργειά της λίγο θα κοπιάσεις, και γρήγορα θα γευτείς τα γεννήματά της. Πόσο τραχιά είναι η σοφία για τον απαίδευτο, και ο άμυαλος δεν θα παραμείνει σε αυτήν. Ιχνηλάτησέ την, και θα σου γίνει γνωστή, και αφού την κατακτήσεις, μην την αφήσεις. Διότι στο τέλος θα βρεις την ανάπαυση που προσφέρει, και θα μετατραπεί για σένα σε χαρά.»